ሲ.አይ.ኤ እና ሞሳድ የኢራን አዲሱን የበላይ መሪ ሙጅተባ ኻመነኢን ለማግኘት የሚያደርጉት ጥረት ትኩረት ስቧል
#ዓለም | የብሪታንያው The Times ጋዜጣ የደህንነት ምንጮችን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ የአሜሪካው ሲ.አይ.ኤ (CIA) እና የእስራኤሉ ሞሳድ (Mossad) የኢራን አዲሱ የበላይ መሪ ሙጅተባ ኻመነኢ የት እንዳሉ ለማረጋገጥ እና ሁኔታቸውን ለመከታተል የስለላ ጥረታቸውን አጠናክረዋል።

ሪፖርቱ እንደሚለው፣ ሙጅተባ ኻመነኢ ከአባታቸው ሞት በኋላ የኢራንን ከፍተኛ አመራር ቢረከቡም፣ በአደባባይ አልታዩም፤ ስልክ፣ ኮምፒውተር ወይም ሌሎች የኤሌክትሮኒክስ መገናኛ ዘዴዎችን እንደማይጠቀሙም ይገለጻል። በዚህ ምክንያት በሳተላይት እና በሳይበር መንገድ የሚደረገው ክትትል ውጤታማ እንዳልሆነ ተነግሯል።

በዚህ ሁኔታ የምዕራባውያን የደህንነት ተቋማት ትኩረታቸውን ከኤሌክትሮኒክስ ስለላ ወደ Human Intelligence (HUMINT) ወይም በሰዎች በኩል የሚሰበሰብ መረጃ ላይ ማዞራቸው ተዘግቧል። አንዳንድ የቀድሞ የሞሳድ ባለስልጣናት እንደሚሉት፣ ሙጅተባ መልእክቶችን በብዙ ደረጃ በተደራጁ ተላላኪዎች እንደሚያስተላልፉ ይገመታል።

ሆኖም እስካሁን ድረስ ሙጅተባ ኻመነኢ የት እንዳሉ፣ በምን ዓይነት የጤና ሁኔታ እንዳሉ ወይም በቀጥታ አገሪቱን እየመሩ መሆናቸው በገለልተኛ ምንጮች አልተረጋገጠም። የአሜሪካና የእስራኤል ባለሥልጣናትም እነዚህን ሪፖርቶች በይፋ አላረጋገጡም።

አንዳንድ ሚዲያዎች ሙጅተባ ኻመነኢ በሕይወት ስለመኖራቸው ወይም ስለ ምትክ ሰዎች (body doubles) የሚያነሱት ጥርጣሬ መኖሩን ቢዘግቡም፣ እነዚህ አባባሎች በገለልተኛ ማስረጃ ያልተረጋገጡ ግምቶች መሆናቸውን የዓለም አቀፍ የዜና ተቋማት ያስገነዝባሉ።

ተንታኞች እንደሚሉት፣ ሙጅተባ ኻመነኢ በሕዝብ ፊት አለመታየታቸው በኢራን የሥልጣን አወቃቀር፣ በአብዮታዊ ዘብ (IRGC) ያለው ተጽዕኖ እና በቀጣናው የደህንነት ሁኔታ ላይ የተለያዩ ጥያቄዎችን እያስነሳ ነው። ነገር ግን ከስለላ ሪፖርቶች ባሻገር የተረጋገጠ ኦፊሴላዊ መረጃ አሁንም አልቀረበም።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሜታ ዋና ሥራ አስፈጻሚ የሆኑት ማርክ ዙከርበርግ፣ በዓለማችን ከፍተኛ ዋጋ ካላቸው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኩባንያዎች መካከል የሆኑትን አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ የኤአይ ቴክኖሎጂን የሚያለሙበትን የተዘጋ መንገድ አጥብቀው ተቹ። ዙከርበርግ ይህ ዓይነቱ አካሄድ ስልጣንና ኃይልን በአንድ ማዕከል እንዲከማች እንደሚያደርግና ሰዎች ከዚህ ለውጥ አምጪ ቴክኖሎጂ የሚያገኙትን ተጠቃሚነት እንደሚያጠብ አስጠንቅቀዋል።

የ42 ዓመቱ ዙከርበርግ ማክሰኞ ዕለት ከኒውዮርክ ታይምስ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ የኩባንያዎቹን ስም በቀጥታ ባይጠቅሱም፤ ግንባር ቀደም የጥናት ተቋማት የኤአይ ቴክኖሎጂን በጥብቅ ቁጥጥር ስር ለማልማት የሚያደርጉት ጥረት የአሜሪካን የቴክኖሎጂ እሴቶች ከመተው ጋር እኩል መሆኑንና ፈጠራን እንደሚያዳፍን ገልጸዋል። በዘርፉ "ከመጠን ያለፈ የጥፋት ትርክት" እንደሚስተዋል የገለጹት ዙከርበርግ፣ ለውይይቱ "እውነታን" የሚያመጡ ድምጾች እንደሚያስፈልጉ አሳስበዋል።

በሲሊከን ቫሊ የተፈጠረው የሐሳብ ልዩነት የዙከርበርግ አስተያየት በሲሊከን ቫሊ የቴክኖሎጂ መሪዎች መካከል የተፈጠረውን ክፍፍል ይበልጥ አጉልቶታል። የአንትሮፒክ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ዳሪዮ አሞዴይ እና የኦፕን ኤአይ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሳም አልትማን የኤአይ ሞዴሎች እጅግ አደገኛ በመሆናቸው ያለ ጥብቅ ቁጥጥር ሊለሙና ሊጋሩ አይገባም የሚል አቋም አላቸው። በሌላ በኩል ማይክሮሶፍት፣ ኤንቪዲያ (Nvidia)፣ ጉግል እና ሜታ ይህንን ሀሳብ በመቃወም፣ ቴክኖሎጂው እንዲያድግ እና አዳዲስ የንግድ ዘርፎች እንዲፈጠሩ አብዛኛዎቹ የኤአይ ሞዴሎች በክፍት መንገድ መለማት አለባቸው ብለው ይከራከራሉ።

የቻይና ስጋት እና የዋሽንግተን ሎቢ በዚህ ወር የቻይና የኤአይ ሞዴሎች ያሳዩት ፈጣን እድገት የአሜሪካ ኩባንያዎች የነበራቸውን ብልጫ እየቀነሰው መምጣቱ ክርክሩን አባብሶታል። አርብ ዕለት የኤንቪዲያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ጄንሰን ሁዋንግ ክፍት የሶፍትዌር ልማትን የሚደግፍ ደብዳቤ ያወጡ ሲሆን፣ ከ SpaceX እና IBM ጋር በመሆን በክፍት የኤአይ ደህንነት ላይ የሚሰራ ጥምረት ማቋቋማቸውን ይፋ አድርገዋል። ሁዋንግ እና አልትማንን ጨምሮ የቴክኖሎጂ መሪዎች ጉዳዩን ከትራምፕ አስተዳደር ጋር ለመወያየት በዚህ ሳምንት ወደ ዋሽንግተን እያቀኑ ይገኛሉ።

"ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ከማዕከላዊ ቁጥጥር ይልቅ አንትሮፒክ የኤአይ ሞዴሎች ለሰው ልጅ ደህንነት ስጋት እንዳይሆኑ "የአሰላለፍ አደጋን" ለመፍታት ሲሞክር፤ ዙከርበርግ ግን አንድ ወጥ የሆነ እና ለሁሉም በእኩል የሚስማማ "ደግ" ሱፐር-ኢንተለጀንስ መፍጠር ፈጽሞ የማይቻል መሆኑን ይከራከራሉ። በምትኩ የሰዎችን ግላዊ ፍላጎት ሊያሟላ የሚችል "ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ለሁሉም ሰው መድረስ አለበት ብለዋል።

ለዓመታት የኦፕን ኤአይ አቀንቃኝ የነበረችው እና ሞዴሎቿን በነጻ ስታድል የቆየችው ሜታ፣ በቅርቡ የስትራቴጂ ለውጥ አድርጋለች። በአንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ ተቀድማ የነበረችው ሜታ፣ 14.3 ቢሊዮን ዶላር ScaleAI በተባለ ኩባንያ ላይ ኢንቨስት በማድረግ እና መስራቹን አሌክሳንደር ዋንግን በመቅጠር 'Meta Superintelligence Labs'ን አቋቁማለች። ኩባንያው 'Muse Spark' የተሰኘ አዲስ ዝግ (Closed) ሞዴል በማልማት በዚህ ወር መሸጥ መጀመሩም ተገልጿል፤ ምንም እንኳ የክፍት ሞዴል ልማቱን ጎን ለጎን እያስኬደ ቢሆንም።

ዙከርበርግ በዎል ስትሪት ጆርናል ላይ ባወጡት ጽሁፍ የኤአይ ኃይል ማዕከላዊነትን አጥብቀው በመንቀፍ፣ የኢንዱስትሪው ታሪካዊ ጉዞ የቴክኖሎጂን ኃይል በጥቂቶች እጅ ከመሰብሰብ ይልቅ ክፍት በማድረግ ወደ ብዙሃኑ እጅ ማስገባት መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል። ተቀናቃኞቹ አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ በበኩላቸው የኤአይ ልማት ደህንነትን ለማረጋገጥ ዓለም አቀፍ ትብብር እንዲኖር የሚጠይቅ ግልጽ ደብዳቤ ከሌሎች ተመራማሪዎች ጋር ፈርመው አውጥተዋል።

Ethio telecom and Huawei Strengthen Strategic Partnership to Accelerate Enterprise and SME Growth Through Digital Innovation

Ethio telecom Chief Executive Officer, Frehiwot Tamru, and Huawei Northern Africa President, Mr. Li Shen, together with their executive leadership teams, held high-level strategic discussions to further strengthen their long-standing strategic partnership and accelerate the growth of Ethiopia's Enterprise and Small & Medium Enterprise (SME) markets through innovative digital solutions.

The discussions were aligned with Ethio telecom's Next Horizon: Digital & Beyond 2028 strategy and focused on expanding the partnership beyond traditional telecommunications infrastructure toward a broader business, innovation, and digital ecosystem collaboration. Both companies reaffirmed their shared commitment to jointly driving Ethiopia's digital transformation by creating sustainable value for businesses, communities, and the wider digital economy.

A key focus of the meeting was the joint development of integrated, industry-specific digital solutions that combine advanced connectivity, cloud computing, artificial intelligence (AI), cybersecurity, Internet of Things (IoT), data center services, and digital platforms to accelerate the digital transformation of enterprises across key sectors of the economy.

The leadership teams also discussed strengthening the digital ecosystem for Enterprise and SME customers by integrating innovative business solutions with the telebirr platform, enabling digital payments, financial services, business management tools, e-commerce, and other value-added services that empower businesses to improve productivity, expand their markets, and enhance competitiveness.

Recognizing the importance of local innovation and faster service delivery, the discussions emphasized strengthening local software development, solution customization, system integration, and technical support through enhanced local engineering capabilities, solution architects, and research and development collaboration. Both companies agreed that closer collaboration between their technical teams will accelerate innovation, improve responsiveness to customer requirements, and enable the rapid development of solutions tailored to Ethiopia's evolving market needs.

The meeting further explored opportunities to strengthen collaboration in expanding smartphone affordability and digital device accessibility through innovative financing models and broader market initiatives. Both companies recognized that increasing access to affordable smart devices is fundamental to accelerating digital inclusion and enabling greater participation in Ethiopia's growing digital economy.

Beyond technology and business growth, both companies emphasized the importance of expanding collaboration in Environmental, Social, and Governance (ESG) initiatives and corporate social responsibility. The discussions highlighted opportunities to work together in promoting digital inclusion, digital literacy, rural connectivity, digital education, community empowerment, and sustainable digital infrastructure, reaffirming their shared commitment to delivering meaningful social and economic impact.

The leadership also agreed to strengthen collaboration in marketing communications, customer education, and digital awareness initiatives to accelerate the adoption of innovative digital services. Joint efforts will focus on developing creative campaigns, educational content, promotional materials, and customer engagement initiatives that enhance awareness and maximize the value of Ethio telecom's expanding portfolio of digital products and services, including telebirr and enterprise digital solutions.

Huawei reaffirmed its unwavering commitment to supporting Ethio telecom's transformation into a leading technology-driven digital services company (TechCo). The company expressed its readiness to deepen collaboration in enterprise innovation, SME empowerment, digital ecosystem development, solution co-creation, and regional growth opportunities, supporting Ethio telecom's ambition to expand digital innovation beyond Ethiopia into regional and African markets.

The meeting concluded with a shared commitment to translate these strategic priorities into concrete initiatives that will accelerate Ethiopia's digital transformation, unlock new opportunities for enterprises and SMEs, strengthen digital inclusion, and create scalable digital solutions capable of serving markets across Africa.
#ethiotelecom #huawei #nexthorizon #digitalbeyond2028 #digitaltransformation #enterprisesolutions #sme #telebirr #digitalinclusion #techco #innovation #africa #cloud #ai #cybersecurity

መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስና ቱሪዝም ዙሪያ ዓለም አቀፍ ኮንፍረንስ ሊያካሂድ ነው
#ethiopia | ሮቤ – በኦሮሚያ ክልል ባሌ ዞን ሮቤ ከተማ የሚገኘው መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በቱሪዝምና ሆስፒታሊቲ ትምህርት ዘርፍ የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሚናን የሚመለከት ሁለተኛውን ዙር ዓለም አቀፍ ኮንፍረንስ ከሰኔ 15 እስከ 16 ቀን 2018 ዓ.ም. እንደሚያካሂድ ዶ/ር ተሰማ ታደሰ (ተባባሪ ፕሮፌሰር) የመደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ የህዝብ እና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ስራ አስፈፃሚ አስታውቋል።

“Reimagining Tourism and Hospitality Education through Artificial Intelligence: Building Future-Ready Skills, Innovation Capacity, and Ethical Human-Centered Practice” በሚል መሪ ሃሳብ የሚካሄደው ኮንፍረንስ ከተለያዩ የዓለም ሀገራት የመጡ ቁልፍ ተናጋሪዎች፣ ተመራማሪዎች፣ ምሁራን እና ተሳታፊዎችን ያሳትፋል።

እንግሊዝ፣ ጣሊያን፣ ኢንዶኔዢያ፣ ሩሲያ፣ ካሜሩን እና ሌሎች ሀገራት ተሳታፊዎች እንደሚገኙ የተገለጸ ሲሆን፣ ከኢትዮጵያ ደግሞ ከተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች፣ ከመንግስት ተቋማት እና ከቱሪዝም ዘርፍ ባለድርሻ አካላት ተወካዮች ይሳተፋሉ።

በኮንፍረንሱ ወቅት ዘመናዊ የምረቃ አዳራሽ ምረቃ፣ በውጭ አጋሮች ድጋፍ የተገነባ አዲስ የዩኒቨርሲቲው ድረ-ገጽ (Website) ምረቃ እና ሌሎች ተቋማዊ መርሃ ግብሮች እንደሚከናወኑም ተጠቁሟል።

ከ430 ኪሎ ሜትር በላይ ከአዲስ አበባ ርቀት ላይ የሚገኘው መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በ1999 ዓ.ም. የተመሰረተ ሲሆን በሮቤ፣ ጎባ እና ሻሸመኔ ካምፓሶች በመዋቀር 52 የመጀመሪያ ዲግሪ፣ 58 የማስተርስ እና 6 የዶክትሬት መርሃ ግብሮችን እያስተማረ ይገኛል።

ዩኒቨርሲቲው እስካሁን ከ46 ሺህ በላይ ተማሪዎችን በማስመረቅ ለአገሪቱ ልማት አስተዋፅኦ እያደረገ ሲሆን በትምህርት፣ በምርምር እና በማህበረሰብ አገልግሎት ዘርፎች ያለውን ሚና እያጠናከረ መሆኑን ገልጿል።

የዩኒቨርሲቲው አመራሮች ኮንፍረንሱን በአካል ወይም በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ መድረኮቹ እንዲከታተሉ ለምሁራን፣ ለተማሪዎች እና ለህዝብ ዶ/ር ተሰማ ታደሰ (ተባባሪ ፕሮፌሰር)
የመደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ የህዝብ እና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ስራ አስፈፃሚ ጥሪ አቅርበዋል።
#maddawalabuuniversity #ai #tourism #hospitality #conference #robe #ethiopianews #education #innovation #mwu

ዩቱዩብ በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) በሚሰሩ ቪዲዮዎች ላይ ዘመቻ ከፈተ!

የዓለም ትልቁ የቪዲዮ ማጋሪያ ፕላትፎርም የሆነው ዩቱዩብ (YouTube)፣ በሰው ሰራሽ አስተውሎት ወይም በArtificial Intelligence (AI) አማካኝነት በብዛት የሚመረቱ ቪዲዮዎችን የሚያሰራጩ በርካታ ቻናሎችን ሙሉ በሙሉ መሰረዝ መጀመሩ ተሰማ።

እንደ አዳዲስ መረጃዎች ዘገባ፣ ከመድረኩ የተሰረዙት እነዚህ ቻናሎች ከመዘጋታቸው በፊት በአጠቃላይ ከ4.7 ቢሊዮን በላይ እይታዎችን (Views) ማሰባሰብ ችለው ነበር።

🛑 ዋናው ምክንያት ምንድን ነው?

እነዚህ ቻናሎች ያለምንም የሰው ልጅ ተሳትፎ፣ በኮምፒውተር ፕሮግራሞች ብቻ በጅምላ የሚሰሩ ቪዲዮዎችን የሚያሰራጩ ነበሩ። ዩቱዩብ ይህንን ጠንከር ያለ እርምጃ የወሰደው ተጠቃሚዎችን የሚያሳስቱና ሀሰተኛ መረጃዎችን ለመከላከል፣ ጥራታቸውን ያልጠበቁና ሰዎችን የሚያሰለቹ ይዘቶችን ለመቀነስ እንዲሁም የማህበራዊ ሚዲያውን ታማኝነት እና ትክክለኛነት ለመጠበቅ በማሰብ እንደሆነ ታውቋል።

በአሁኑ ጊዜ የAI መተግበሪያዎች እጅግ በጣም ፈጣን እና ቀላል በሆነ መንገድ በሺዎች የሚቆጠሩ ቪዲዮዎችን በደቂቃዎች ውስጥ ለመፍጠር ያስችላሉ። ይህ ሁኔታ ደግሞ እንደ ዩቱዩብ ላሉ ትልልቅ የቴክኖሎጂ ተቋማት አዲስ ፈጠራን ከመደገፍ እና የሰዎችን እምነት በአግባቡ ከማስጠበቅ አንፃር ትልቅ የባላንስ ፈተና ሆኖባቸዋል።

የእርስዎ አስተያየት ምንድን ነው? 🤔
በAI የሚመረቱ ይዘቶች በኢንተርኔት ላይ አዳዲስ ፈጠራዎችን እያገዙ ነው ወይስ ድሩን በጥራት አልባ ቪዲዮዎች እያጨናነቁት? ሃሳብዎን ያካፍሉን!

Seledadotio
Seledadotio

ዶናልድ ትራምፕ “እስራኤል ውስጥ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኜ ልወዳደር እችላለሁ”

በአሜሪካ እና በእስራኤል የጋራ የኢራን ዘመቻ መካከል ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የስልጣን ዘመናቸው ሲያበቃ በእስራኤል የ99 በመቶ ድጋፍ ስላላቸው እዚያ ሄደው ለጠቅላይ ሚኒስትርነት የመወዳደር ቀልድ አዘል ፍላጎት እንዳላቸው የገለጹ ሲሆን፣ የእስራኤሉን መሪ ቤንጃሚን ናታንያሁን "እኔ የምፈልገውን ማንኛውንም ነገር ያደርጋል" ሲሉ በገዛ ሀገሩ ግን ተገቢውን ክብር እያገኘ አይደለም በማለት ተሟግተውለታል።

በአንጻሩ አዲስ የወጡ የአሜሪካ የስለላ ድርጅት (Intelligence) ምስጢራዊ ሪፖርቶች እንደሚያሳዩት፣ ኢራን ባለፈው ሚያዝያ የጀመረውን የስድስት ሳምንታት የተኩስ አቁም ስምምነት በአግባቡ በመጠቀም በጋራ ጥቃቶች ወድሞ የነበረውን የድሮን ምርቷን በከፊል መልሳ ያስጀመረች ሲሆን፣ ይህ የማገገም ሂደት የሀገሪቱ የመከላከያ መሠረተ ልማት 90 በመቶ ወድሟል የሚለውን የፔንታጎን ወታደራዊ መግለጫ ፍጹም ውድቅ የሚያደርግና ለወራት ያህል በሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ ላይ የነበራትን የሚሳኤልና የድሮን የማስፈራራት አቅም ያላሳጣት መሆኑን አጋልጧል።

seledadotio
seledadotio

ዶናልድ ትራምፕ በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተፈበረከ የ"መጻተኛ" ምስል በማህበራዊ ገጻቸው አጋሩ
#ethiopia | አሜሪካ— የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ አንድ በሰንሰለት የታሰረ "መጻተኛ" (Alien) ከሳቸውና ከደህንነት አባላት ጋር ሲጓዝ የሚያሳይ ምስል በገዛ ማህበራዊ ሚዲያቸው "ትሩዝ ሶሻል" (Truth Social) ላይ በማጋራታቸው መነጋገሪያ ሆነዋል።

ምስሉ ዶናልድ ትራምፕን ከጥቁር መጻተኛ ጋር ጎን ለጎን ሲራመዱ የሚያሳይ ሲሆን፣ መጻተኛው እጁ በካቴና ታስሮ ይታያል።

ምስሉ በገሃድ የሚታይ እውነታ ሳይሆን በ AI (Artificial Intelligence) ቴክኖሎጂ የተቀናበረ መሆኑ ተረጋግጧል።

ምስሉ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በፍጥነት የተሰራጨ ሲሆን፣ ብዙዎች እንደ ቀልድ ቢመለከቱትም ሌሎች ደግሞ የቀድሞው ፕሬዝዳንት እንዲህ አይነት ምስሎችን ማጋራታቸው ለምን አስፈለገ? የሚል ጥያቄ እያነሱ ይገኛሉ።

"ይህ ምስል የቴክኖሎጂ ውጤት እንጂ እውነተኛ ክስተት አይደለም።"

የዶናልድ ትራምፕ የምርጫ ቅስቀሳ ቡድን ምስሉን ለምን ለማጋራት እንደመረጠ እስካሁን በይፋ የሰጠው ማብራሪያ የለም። ይሁን እንጂ ትራምፕ ከዚህ ቀደም መሰል አነጋጋሪ እና በቴክኖሎጂ የታገዙ ምስሎችን ለፖለቲካዊ መልዕክቶች እና ለደጋፊዎቻቸው መዝናኛነት ሲጠቀሙ ታይተዋል።

**#donaldtrump #truthsocial #ai #alien #uspolitics #fakeimage **

Ethiopia's Diplomatic Influence on the Rise, Foreign Ministry Reports
#fastmereja | The Ministry of Foreign Affairs (MoFA) has announced that recent diplomatic activities have significantly bolstered Ethiopia’s international standing and secured its national interests.

In a press briefing today, MoFA Spokesperson Ambassador Nebiat Getachew highlighted that official visits by the Presidents of Burundi, Liberia, South Sudan, and Mozambique have confirmed Ethiopia’s growing regional influence. During these summits, agreements were signed to share Ethiopia's expertise in agriculture, the Green Legacy Initiative, Artificial Intelligence (AI), and digitization.

High-level delegations from Europe and beyond have expressed strong interest in collaborating with Ethiopia in renewable energy, mining, and tourism.

Ethiopia’s April chairmanship of the AU Peace and Security Council was utilized to showcase the country’s leadership in AI development as a model for Africa.

Regarding recent attacks on citizens in South Africa, the government is monitoring the situation through its embassy in Pretoria, expecting local authorities to hold perpetrators accountable. Efforts also continue to support citizens in Saudi Arabia.

"The diplomatic activities undertaken have confirmed the diplomatic demand for Ethiopia, which is currently passing through a phase of holistic transformation." Ambassador Nebiat Getachew

የፀጉር መጠን በአንድ ሰው የማሰብ ችሎታ (intelligence) ላይ ለምን ተጽዕኖ ያሳድራል?

አንድ አሜሪካዊ የስነ-ልቦና ባለሙያ በዚህ ጥያቄ ላይ ጥናት አድርገው የሰውነት ፀጉር መጠን የማሰብ ችሎታ ላይ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር ደርሰውበታል፦ የሰውነት ፀጉር በበዛ ቁጥር የበለጠ ብልህ ይሆናሉ።

እ.ኤ.አ. በ1996 ዶክተር አይካራኩዲ አሊያስ (Dr. Aikarakudi Alias) የደረት ፀጉር በሀኪሞች እና ከፍተኛ ትምህርት ባላቸው ሰዎች መካከል በብዛት እንደሚታይ ገልጸው ነበር።

seledadotio
seledadotio

ጠ/ሚ'ሯ የተሾሙሏት ኢትዮጵያ AI በጤና ዘርፍ ላይ ምን ያህል ድርሻ አለው?
#ethiopia | ኢትዮጵያ በሕክምናው ዘርፍ ለበርካታ ዓመታት ሲፈታተኗት የነበሩትን የባለሙያ እጥረት፣ የምርመራ መዘግየት እና የመረጃ አያያዝ ክፍተቶችን ለመቅረፍ ሰው ሰራሽ አስተውሎትን (AI) እንደ ዋነኛ መፍትሔ መጠቀም ጀምራለች።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በተለያዩ ጊዜያት እንደገለጹት፤ ሰው ሠራሽ አስተውሎት ለኢትዮጵያ የቅንጦት ጉዳይ ሳይሆን ፍትሃዊ የጤና አገልግሎት ለማቅረብ የግድ አስፈላጊ መሠረታዊ ግብዓት ነው።

ቀደም ባሉት ጊዜያት የራጅ ወይም የሲቲ ስካን ውጤቶችን ለመተርጎም ቀናትን አልፎ ተርፎም ሳምንታትን ይፈጅ የነበረ ሲሆን፣ ይህ መዘግየት ሀገራችን ወደ ሰው ሠራሽ አስተውሎት ቴክኖሎጂ አማራጭ እንድትመለከት አስገድዷታል።

በአሁኑ ወቅት ሀገራችን በራሷ ባለሙያዎች የበለጸጉ እና ከነባራዊ ሁኔታዎቿ ጋር የተቃኙ የAI መተግበሪያዎች ባለቤት መሆን ችላለች።

የኢትዮጵያ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ያበለጸገው "መላ" የተሰኘው መተግበሪያ በዘርፉ የታየ ትልቅ እመርታ ነው።

መተግበሪያው ፈጣን የምርመራ ውጤቶችን በመስጠት የሳንባ ነቀርሳን (TB) እና የሳንባ ምችን (Pneumonia) ከራጅ ምስሎች ላይ በሰከንዶች ውስጥ በመለየት ለሐኪሞች የውሳኔ ድጋፍ ይሰጣል።

ከዚህ በተጨማሪ የጡት ካንሰር ምርመራ የራጅ (Mammography) ምስሎችን በመተንተን የሕመሙን ምልክቶች በከፍተኛ ፍጥነትና ጥራት የመለየት ተግባር ያከናውናል።

ካንሰርን ገና በጅምሩ ለመለየት ያለው አቅም የብዙዎችን ሕይወት ለማዳን ወሳኝ ሚና የሚጫወት ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት በጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል እና በቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ሚሊኒየም ሕክምና ኮሌጅ አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል።

በሌላ በኩል የደረት ራጅ ምስሎችን በማንበብ የሳንባ ነቀርሳና ቲቢን የሚለየው ቴክኖሎጂ (CXR-based Diagnosis) የራጅ ባለሙያዎች በሌሉባቸው አካባቢዎች ፈጣን ውሳኔ ለመስጠት እያስቻለ ነው።

ይህ አገልግሎት በየካ ኮቲቤ አጠቃላይ ሆስፒታል እና በተመረጡ የክልል ሆስፒታሎች ተግባራዊ ተደርጓል።

የማህፀን በር ካንሰር ምርመራ (Cervical Cancer Screening) በምስል ትንተና አማካኝነት ምልክቶችን ቀድሞ መለየት የሚያስችል ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት በጋንዲ መታሰቢያ ሆስፒታልና በአንዳንድ የጤና ጣቢያዎች በሙከራ ሂደት ላይ ይገኛል።

በተመሳሳይ የልብ ምትን (ECG) በመተንተን የሕመም ዓይነቶችን የሚለየው የሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) መተግበሪያ የልብ ስፔሻሊስቶች በሌሉባቸው ሆስፒታሎች ለጠቅላላ ሐኪሞች እንደ ረዳት መሣሪያ ሆኖ እያገለገለ ነው።

እነዚህ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በዋናነት በመንግሥት ከፍተኛ የሪፈራል ሆስፒታሎች የተጀመሩ ቢሆንም፣ ቀስ በቀስ ወደ ሁሉም የሀገራችን አካባቢዎች የማስፋፋት ሥራ እየተከናወነ ይገኛል።

የኢትዮጵያ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት እና የጤና ሚኒስቴር በቅንጅት እያከናወኑት ያለው ይህ ተግባር የምርመራ ጥራትን በማሻሻል የሀገራችንን የጤና አገልግሎት ወደ አዲስ ከፍታ እያሸጋገረው ይገኛል።

ማስታወሻ ፦ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በአፍሪካ ሕብረት የሰው ሰራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence) እና የዲጂታል ጤና ዘርፍ መሪ (Champion) ሆነው ተሹመዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu via#ebc #ethiopia #aiinhealth #healthtech #digitalhealth #melaai #ethiopianaiinstitute

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በአፍሪካ ኅብረት የሰው ሠራሽ አስተውሎት እና የዲጂታል ጤና ዘርፍ መሪ ሆነው ተሾሙ
#ethiopia | ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በአፍሪካ ሕብረት የሰው ሰራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence) እና የዲጂታል ጤና ዘርፍ መሪ (Champion) ሆነው ተሹመዋል።

ሹመቱ የተሰጠው ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በዘርፉ ላሳዩት አመራር እና ኢትዮጵያ በአህጉሩ የሰው ሰራሽ አስተውሎትንና የፈጠራ ሥራዎችን ለማስፋፋት እየተገበረች የምትገኘውን የላቀ ሚና እውቅና ለመስጠት ነው።

በተላከው የሹመት ደብዳቤ ላይ የሚከተለው ሰፍሯል፦ “የተከበሩ የእርስዎ ዲጂታል ትራንስፎርሜሽን እና አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን ለማስፋፋት ያደረጉት አመራር፣ ሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ለአፍሪካ ሉዓላዊነት፣ ለውጤታማነት እና ለአሳታፊ እድገት ቁልፍ መሣሪያ ሆኖ እንዲያገለግል በማስቻል ረገድ ትልቅ እገዛ አድርጓል።

ስልታዊ በሆነ መልኩ የቴክኖሎጂ ነጻነትን እና ዐቅምን ለመገንባት የሚያደርጉት ተከታታይ ቅስቀሳ፣ አህጉሩ በኃላፊነት እና በፍትሐዊነት በታጀበ የሰው ሰራሽ አስተውሎት አጠቃቀም ረገድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ግንባር ቀደም እንዲሆን ከፍተኛ አስተዋፅኦ ይኖረዋል።”

ባለፉት ጥቂት ዓመታት በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አመራር፣ ኢትዮጵያ በዲጂታላይዜሽን እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት ዘርፎች ያስመዘገበችው እድገት ከፍተኛ አፈጻጸም ያሳየ ነው።

የዲጂታል መሰረተ ልማትን ማስፋፋት፣ የኢ-መንግሥት (e-government) አገልግሎቶችን ሥራ ላይ ማዋል፣ በፈጠራ ሥነ-ምህዳር ላይ መዋዕለ ንዋይ ማፍሰስ፣ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ኢንስቲትዩትን ማቋቋም እንዲሁም ሀገራዊ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ስትራቴጂ መንደፍ ለለውጡ ጠንካራ መሰረት የጣሉ ተግባራት ናቸው።

በተጨማሪም ራሱን የቻለ የሰው ሰራሽ አስተውሎት ዩኒቨርሲቲ ለማቋቋም የታቀደው ዕቅድ፤ ምርምርን፣ የክህሎት ልማትን እና አህጉራዊ ትብብርን ይበልጥ እንደሚያጠናክር ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu #nbc #abiy #pm #ethiopia #au #ai

አዲሱ TECNO Camon 50 Pro በቴክኖሎጂና በኤ አይ (AI) የታጀበ ድንቅ ስልክ
#ethiopia | ​ለፎቶና ለቪዲዮ ጥራት ትልቅ ትኩረት የምትሰጡ ተከታታዮቼ ሆይ፤ TECNO አዲስና እጅግ ዘመናዊ የሆነውን Camon 50 Pro ይዞላችሁ ቀርቧል። ይህ ስልክ በተለይ ለማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎችና ለይዘት ፈጣሪዎች (Content Creators) ተመራጭ የሚያደርጉት በርካታ ባህሪያት አሉት።

ዋና ዋና ባህሪያቱ፦

​ሁለት 50 ሜጋ ፒክስል ካሜራዎች፦
እጅግ ጥርት ያለ ፎቶ የሚሰጥ 50MP ዋና ካሜራ እና የሩቅ ምስሎችን በጥራት የሚያቀርብ 50MP ቴሌ ፎቶ ሌንስ (Telephoto Lens) አለው።

​Tecno AI ቴክኖሎጂ፦
በኤ አይ (Artificial Intelligence) የታገዘ የፎቶ ኤዲቲንግ አቅሙ፣ ምስሎችን ያለ ብዙ ድካም ወደ ላቀ ደረጃ እንዲቀይሩ ያስችልዎታል።

​ውበትና ጥንካሬ፦
ለዓይን ማራኪ የሆነ ዲዛይንና ከፍተኛ ፍጥነት ካለው አፈጻጸም ጋር ተቀናጅቶ ቀርቧል።

በአሁኑ ሰዓት ጥራት ያለው ምስልና ቪዲዮ ለስኬታማ የዲጂታል ሚዲያ ጉዞ ወሳኝ ነው። TECNO Camon 50 Pro ይህንን ፍላጎት በዘመናዊ የኤ አይ ቴክኖሎጂ የታጀበ መሆኑ ያለጥርጥር ቀዳሚ ምርጫ ያደርገዋል።

​ለእርስዎ የሚገባው ጥራት በእጅዎ ነው!

​#getu #camon50series #camon50pro #tecno #tecnoai #smartphoneethiopia #photography #contentcreation #addisababa #ethiopia #ቴክኖ #ካሞን50 #ቴክኖሎጂ #ጌጡተመስገን #getutemesgen

በኢትዮጵያ የሕክምና ዘርፍ የሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) ሚና ላይ ያተኮረው 62ኛው የኢሕማ ዓመታዊ ጉባኤ በሂልተን ሆቴል ተከፈተ

​#fastmereja I የኢትዮጵያ ሕክምና ማኅበር (ኢሕማ) "የሰው ሠራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence) በሕክምና ትምህርት፣ በጤና አገልግሎት አሰጣጥ እና በምርምር ዘርፍ ያለውን ሚና ማሳደግ" በሚል መሪ ቃል 62ኛ ዓመታዊ ጉባኤውንና ዓለም አቀፍ የጤና ኤግዚቢሽኑን ዛሬ በአዲስ አበባ ሂልተን ሆቴል በይፋ ጀምሯል።

​በመክፈቻው ላይ የጤና ጥበቃ ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ሰሃረላ አብዱላሂን ጨምሮ ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎችና የሕክምና ስፔሻሊስቶች ተገኝተዋል። ጉባኤው በዋናነት ቴክኖሎጂን በመጠቀም የኢትዮጵያን የሕክምና ጥራትና ተደራሽነት ማዘመን በሚቻልባቸው መንገዶች ላይ ያተኮረ ምክክር እያካሄደ ይገኛል።

​የዘንድሮው መሪ ቃል በኢትዮጵያ የጤና ዘርፍ እምብዛም ያልተለመደውን የAI ቴክኖሎጂን ለምርምርና ለታካሚዎች ፈጣን ሕክምና እንዴት ማዋል እንደሚቻል አዳዲስ አቅጣጫዎችን የሚያመላክት መሆኑ ተገልጿል። በተጓዳኝ እየተካሄደ ባለው ኤግዚቢሽን ላይም ከቴክኖሎጂው ጋር የተያያዙ የሕክምና መሣሪያዎችና ዲጂታል መፍትሔዎች ለጉብኝት ቀርበዋል።

በዛሬው መርሃ ግብር ላይ የኢሕማ አዋርድ ላይ ተካሂዷል።
#ኹነት

ጎግል አማርኛ፣ አፋን ኦሮሞ እና ሶማሊኛን ጨምሮ 13 የአፍሪካ ቋንቋዎችን በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የፍለጋ አገልግሎቱ ውስጥ አካተተ

ጎግል (Google) በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (Artificial Intelligence - AI) የተደገፈ የፍለጋ አገልግሎቱን ለማሻሻል 13 የአፍሪካ ቋንቋዎችን እንዲደግፍ ማስፋፋቱን አስታወቀ። ከእነዚህ ቋንቋዎች መካከል አማርኛ፣ አፋን ኦሮሞ፣ ሶማሊኛ፣ ሃውሳ፣ ኪንያርዋንዳ፣ ኪስዋሂሊ እና ሌሎች ቋንቋዎች ተካትተዋል። ይህ እርምጃ በአፍሪካ ውስጥ ለሚገኙ ብዙ ተጠቃሚዎች በራሳቸው ቋንቋ መረጃ ለመፈለግ እና ከአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ጋር በቀላሉ ለመገናኘት እድል ይፈጥራል።

የጎግል አዲሱ ባህሪ የሆነው ኤ አይ ምልከታ (AI Overviews) ተጠቃሚዎች ሲፈልጉ በአጭር የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የተፈጠረ ማጠቃለያ መረጃ እንዲያገኙ ያስችላል፤ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ሞድ (AI Mode) ደግሞ በጽሁፍ፣ በድምፅ ወይም በምስል ተጠቅመው ተጨማሪ ጥያቄዎችን በመጠየቅ ጉዳዮችን በጥልቀት እንዲመርመሩ ያግዛል።
ይህ ዕድገት የአፍሪካ ቋንቋዎች በዲጂታል መድረኮች ውስጥ ያላቸውን ተወካይነት ለማሳደግ እና ተጠቃሚዎች በራሳቸው ቋንቋ ቴክኖሎጂን እንዲጠቀሙ የሚያበረታታ እንደሆነ ተገልጿል።

seledadotio
seledadotio

የኢራን የቀድሞው የደኅንነት ኃላፊ በክህደት ወንጀል ተጠረጠሩ
#ethiopia | ለረጅም ዓመታት የኢራን የእስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ኃይል (IRGC) የስለላ መዋቅርን በበላይነት ሲመሩ የቆዩት ሆሴን ታኢብ፣ ከእስራኤል (ሞሳድ) ጋር ግንኙነት አላችሁ በሚል በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ተዘገበ።

ጥርጣሬውን የቀሰቀሰው "የ20 ደቂቃ" ድራማ
ለባለሥልጣኑ መታሰር እንደ ዋነኛ መነሻ የተጠቀሰው፣ በቅርቡ አሜሪካና እስራኤል በኢራን ላይ ጥቃት ከመፈጸማቸው ጥቂት ደቂቃዎች ቀደም ብሎ የታየው ያልተለመደ ክስተት ነው። ሆሴን ታኢብ ከሀገሪቱ ጠቅላይ መሪ አሊ ኻሜኒ ጋር በስብሰባ ላይ ሳሉ፣ ጥቃቱ ከመፈጸሙ 20 ደቂቃ በፊት "ታምሜአለሁ" በሚል ምክንያት በድንገት አቋርጠው መውጣታቸው ከፍተኛ ጥርጣሬን ፈጥሯል።

ይህ ድርጊታቸው ስለ ጥቃቱ አስቀድመው መረጃ እንደነበራቸውና ራሳቸውን ለማዳን እንዲሁም ለጠላት መረጃ አሳልፎ በመስጠት ሳይተባበሩ እንዳልቀረ ተገምቷል።

የታኢብ ተፅዕኖ እና የክስተቱ ክብደት

ሆሴን ታኢብ በኢራን የደኅንነት መዋቅር ውስጥ እጅግ ተፅዕኖ ፈጣሪ እና ሚስጥር አዋቂ ሰው እንደነበሩ ይነገራል። እንደ አይሪሽ ታይምስ እና ኢራን ኢንተርናሽናል ዘገባ ከሆነ፣ የእሳቸው መታሰር በኢራን ከፍተኛ አመራሮች መካከል ያለውን ያለመተማመን ስሜት ከፍ ከማድረጉም በላይ፣ የሞሳድ ሰርጎ ገብነት እስከ የትኛው የሥልጣን እርከን ድረስ እንደዘለቀ ማሳያ ተደርጎ ተወስዷል።

በአሁኑ ወቅት ባለሥልጣኑ በከፍተኛ ጥበቃ ሥር ሆነው ምርመራ እየተደረገባቸው መሆኑ ታውቋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ኢራን #እስራኤል #ሞሳድ #ሆሴንታኢብ #የስለላ_መረጃ #ሰበር_ዜና #iran #intelligence #mossad

ዝክረ አድዋ -130

የባሻ አውአሎም አበራ ታሪክ በአድዋ ድል ውስጥ ካሉት እጅግ አስገራሚ የብልሃት ታሪኮች አንዱ ነው እሳቸው በጦር ሜዳ ሳይሆን በአእምሮ ውጊያ (Intelligence war) ጣሊያኖችን ያሸነፉ ጀግና ናቸው።

ታሪኩ እንዲህ ነው፦

የባሻ አውአሎም "የድርብ ወኪል" (Double Agent) ስልት

ጣሊያኖች አድዋ ላይ የመሸገውን የኢትዮጵያን ጦር ለመውጋት ቢፈልጉም የኢትዮጵያ ጦር ብዛትና ጥንካሬ አስፈርቷቸው ነበር በዚህ ጊዜ ባሻዬ አውአሎም ለጣሊያኑ ጄኔራል ባራቲየሪ ታማኝ መስለው በመቅረብ የቅርብ አማካሪ ሆኑ።

ባሻ አውአሎም ለጄኔራል ባራቲየሪ እንዲህ አሉት "የምኒልክ ጦር በምግብ እጥረትና በበሽታ ተዳክሟል፤ አብዛኛው ወታደርም ወደየቤቱ እየተበተነ ነው፤ አሁን ካልመታሃቸው ሌላ ዕድል አታገኝም" ብለው አሳመኑት።

ጣሊያኖች ይህንን ሰምተው የካቲት 23 ቀን ሌሊት ጉዞ ጀመሩ። ባሻዬ አውአሎም ግን መሪ መስለው እየመሯቸው የወሰዷቸው ወደ ጠባብና ለውጊያ ለማይመች አቀበት ነበር።

ጣሊያኖች መንቀሳቀሳቸውን ገና እንደጀመሩ ባሻ አውአሎም በምስጢር መልእክተኛ ወደ አፄ ምኒልክ በመላክ "ጠላት ወደ ወጥመዱ እየገባ ነው ተዘጋጅታችሁ ጠብቁ" የሚል መረጃ አደረሱ።

ጣሊያኖች ንጋት ላይ አድዋ አፋፍ ሲደርሱ"ተኝቷል" ያሉት የኢትዮጵያ ጦር ነቅቶና በከፍተኛ ዝግጅት ጠበቃቸው። ባሻ አውአሎም በሰጡት የተሳሳተ መረጃ ምክንያት የጣሊያን ጦር ተከፋፍሎና ግራ ተጋብቶ ወደ ጦርነቱ በመግባቱ ለሽንፈታቸው ትልቁን መንገድ ጠርጓል።

ባሻ አውአሎም ባይኖሩ ኖሮ ጦርነቱ ሌላ መልክ ሊይዝ ይችል ነበር ይህ የሚያሳየው የአድዋ ድል በጉልበት ብቻ ሳይሆን በእውቀትና በስለላ ጭምር የተገኘ መሆኑን ነው።
#adwa130
• #victoryofadwa
• #adwavictory
• #የአድዋድል
• #አድዋ

AI የሰው ልጅን ከሥራ አያፈናቅልም፤ ይልቁንም አቅምን ያሳድጋል!
#​ብዙዎቻችን "አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሥራዬን ይነጥቀኝ ይሆን?" የሚል ስጋት ነበረብን። ሆኖም የጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ ያወጣው አዲስ ጥናት ይህንን ስጋት የሚቀይር አስገራሚ ውጤት ይፋ አድርጓል።

​ AIን መጠቀም የሚያስገኘው ትርፍ በቁጥር፦
ጥናቱ AIን በሥራቸው ላይ የጨመሩ ሠራተኞች ካልተጠቀሙት በተሻለ የሚከተሉትን ለውጦች እንዳሳዩ አረጋግጧል፦
​የፈጠራ ችሎታ (Creativity)፦ በ 40% ጨምሯል!
​የሥራ ፍጥነት (Efficiency)፦ በ 25% አድጓል!
​የሥራ ጥራት (Quality)፦ በ 18% መሻሻል አሳይቷል!

AI አድካሚና ተደጋጋሚ ሥራዎችን በፍጥነት ቢሰራም፣ የሚከተሉት የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ክህሎቶች ግን በማሽኖች ሊተኩ እንደማይችሉ ጥናቱ ይገልጻል፦
​ሂሳዊ አስተሳሰብ (Critical Thinking)
​ሥነ-ምግባራዊ ውሳኔ አሰጣጥ (Ethics)
​ጥልቅ ስሜታዊ ግንኙነት (Emotional Intelligence)

እንደ ዓለም ኢኮኖሚክ ፎረም (WEF) ትንበያ፣ በቴክኖሎጂው ምክንያት አንዳንድ ነባር ሥራዎች ቢቀየሩም፣ 97 ሚሊዮን የሚደርሱ አዳዲስና ዘመናዊ የሥራ ዕድሎች ይፈጠራሉ። ቁልፉ ያለው ራስን ከቴክኖሎጂው ጋር በማላመድና አዳዲስ ዲጂታል ክህሎቶችን በማዳበር ላይ ነው።

AIን በዕለት ተዕለት ሥራዎ ወይም ትምህርትዎ ላይ መጠቀም ጀምረዋል? የሥራ ጫናዎን ቀንሶልዎታል ወይስ ይበልጥ አሳስቦዎታል? ራስዎን ለነገው የሥራ ገበያ እንዴት እያዘጋጁ ነው?

​#artificialintelligence #ai #futureofwork #technology #productivity #digitaltransformation #innovation #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

ኢራንን በኢትዮጵያ የመመከት አዲስ ስትራቴጂ !

በትራምፕ፣ በኢራን እና በግብፅ ጥላ ስር ያለ የፕሬዝዳንት ሄርዞግ የአዲስ አበባ ጉዞ

የእስራኤል ፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ወደ አዲስ አበባ ያደረጉት ጉዞ ከሁለትዮሽ ግንኙነት ባለፈ በታላላቅ ኃይላት መካከል እየተካሄደ ባለው የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፉክክር እና በአፍሪካ ቀንድ እየናኘ ባለው ውጥረት ላይ ያነጣጠረ ስትራቴጂካዊ እርምጃ ነው።

ይህ ጉዞ በቀጠናው ያለውን ኃይል ሚዛን እንዴት እንደሚቀይረው እንመልከት

ለእስራኤል የቀይ ባሕር ሰላም መሆን የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የሕልውና ጉዳይ ነው። በተለይም የየመኑ ሁቲዎች በባቢል መንደብ በኩል የሚያልፉ መርከቦችን ኢላማ ማድረጋቸው እስራኤል በቀጠናው አዳዲስና ጠንካራ ወዳጆችን እንድትፈልግ አስገድዷታል።

ኢትዮጵያ በቅርቡ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችው የመግባቢያ ስምምነት (MoU) እና የባሕር በር የማግኘት ፍላጎቷ ከእስራኤል ስትራቴጂ ጋር ይጋጠማል። እስራኤል ኢትዮጵያ በቀይ ባሕር ላይ ያላት ተጽዕኖ እንዲጎለብት ትፈልጋለች ምክንያቱም ጠንካራ ኢትዮጵያ በቀጠናው መኖሯ የኢራን ተላላኪዎችን እንቅስቃሴ ለመግታት ይረዳታል።

እስራኤል ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነት ውስብስብ በሆነበት በዚህ ወቅት ከኢትዮጵያ ጋር የምታደርገው ጥብቅ ትብብር በቀይ ባሕር ምሥራቃዊ ዳርቻ ላይ የሚኖራትን የደህንነት ክትትልና የመረጃ ልውውጥ (Intelligence sharing) ያጠናክርላታል።

በአሁኑ ወቅት አፍሪካ ቀንድ በግብፅ፣በሶማሊያ እና በኢትዮጵያ መካከል ባለው የዲፕሎማሲ ፍጥጫ ውስጥ ትገኛለች። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት በዚህ ፍጥጫ ውስጥ ግልጽ የሆነ መልዕክት ያስተላልፋል ግብፅ በሶማሊያ በኩል ወታደራዊ መገኘቷን ለማሳየት የምታደርገው ጥረት ለእስራኤል ስጋት ሊሆን ይችላል።

እስራኤል በታሪክ ግብፅን ብቸኛ የዓባይ ተጠቃሚና የቀጠናው መሪ አድርጎ የመቀበል ዝንባሌ የላትም። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት እስራኤል ለኢትዮጵያ ያላትን ስትራቴጂካዊ ድጋፍ በማሳየት ግብፅ በቀጠናው የምታደርገውን መስፋፋት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ የመመገደብ (Counter-balancing) ፋይዳ አለው።

በሱዳን ያለው የእርስ በርስ ጦርነትና የመንግሥት አልባነት ሁኔታ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ የነበራትን አንድ ወዳጅ እንድታጣ አድርጓታል። በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀጠናው ብቸኛዋ አስተማማኝ አጋር ሆና መገኘቷ የፕሬዝዳንቱን ጉዞ የግድ እንዲሆን አድርጎታል።

ኢራን በአፍሪካ ቀንድና በሳህል ሀገራት (Sahel region) ውስጥ ያላትን ተጽዕኖ ለማስፋት ከፍተኛ በጀትና ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እያደረገች ነው።
እስራኤል የፕሬዝዳንቷን ጉዞ እንደ "ዲፕሎማሲያዊ ጋሻ" ትጠቀማለች።

ኢትዮጵያ በኢራን ወጥመድ ውስጥ እንዳትገባና ቀጠናው ለፀረ-እስራኤል ኃይሎች መፈልፈያ እንዳይሆን ትልቅ የግንኙነት ግንብ መገንባት ትፈልጋለች።

ፕሬዝዳንት ሄርዞግ ይዘውት የመጡት አጀንዳ "ቴክኖሎጂና ግብርና" ቢመስልም፣ ከጀርባው ያለው ትልቁ ጉዳይ ግን የደህንነትና የመረጃ ትብብር (Security partnership) ነው።

ኢትዮጵያ ከዚህ ጉብኝት የምታገኘው ፋይዳ ከፍተኛ ነው በዓለም አቀፍ ደረጃ (በተለይም በምዕራባውያን ዘንድ) ያላትን ተቀባይነት ከፍ ያደርገዋል።

እስራኤል በዋሽንግተን ያላት ተሰሚነት ከፍተኛ በመሆኑ የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት ለኢትዮጵያ ቀጥተኛ ያልሆነ የዲፕሎማሲ ድጋፍ ነው በአሁኑ ወቅት በዋሽንግተን ያለው የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር "ሰላም በጉልበት" (Peace through Strength) የሚል ፖሊሲን እየተከተለ ይገኛል እስራኤል ወደ አፍሪካ የምታደርገው ጉዞ በትራምፕ አስተዳደር በኩል ትልቅ ድጋፍ አለው ይህ ጉብኝት ኢትዮጵያ በትራምፕ አዲስ የዓለም ፖሊሲ ውስጥ ያላትን ስትራቴጂካዊ ቦታ የምታጠናክርበትና በእስራኤል በኩል ወደ ዋሽንግተን የምታደርገውን የዲፕሎማሲ መስመር የምታሰምርበት እና ኢትዮጵያ የቀይ ባሕር ባለቤትነት ጥያቄዋን በታላላቅ ሀገራት ዘንድ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ያግዛል።

የፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ጉብኝት ተራ የጎረቤት ጥሪ ሳይሆን በቀይ ባሕር ላይ እየተነሳ ያለውን ማዕበል ለመቋቋም የተዘረጋ ስትራቴጂካዊ መስመር ነው።

ጉዞው ኢትዮጵያ የአፍሪካ ቀንድ ማዕከል ናት እስራኤል ደግሞ የዚህ ማዕከል ደህንነት ያሳስባታል የሚል ደፋር መልዕክት ለቀጠናው ሀገራት ያስተላለፈ ነው።

አማን ፍስሐፂዮን በአብሮ አደጎች ዕይታ
( ከዕዝራ እጅጉ)
#አማን በዳንኤል አሰፋ ዕይታ
#ethiopia | እኔ አማንን ከ5ኛ ክፍል ጀምሮ በSandford English School አውቀዋለሁ። በዚያን ጊዜ ቅርብ ጓደኞች ነበርን፤ “Fantastic 5” ተብሎ የሚጠራ የልጅነት ቡድን ነበረን፣ እናም ቃሉን በብር ቀለም በእጆቻችን ላይ በኩራት እንፅፍ ነበር። እርሱ ቀድሞ ወደ አሜሪካ ሄደ፣ ነገር ግን ከሃይስኩል በኋላ በፔንሲልቬኒያ እንደገና ተገናኘን።

ኮሌጅ ሳለ ክብደት ያነሳ ስለነበር በጣም ጡንቻማ ሆኖ ያገኘሁትን ጊዜ አልረሳውም።

እርሱና ወንድሞቹ የኬብል ሥራ ንግድ ጀምረው ነበረ። ይህም ጥሩ ሁኖላቸው ነበር።። ነገር ግን ልቡ ሁልጊዜ ወደ ኢትዮጵያ መመለስ እንደሚፈልግ ይነግረኝ ነበር።
በእርግጥም ያንን አደረገ፤ ተመልሶም EBS የቲቪ ጣቢያን ጀመረ። ሁሉንም ችግሮች ተጋፍጦ ኢቢኤስ ለቁምነገር አበቃው። ሲያጋጥመው የነበረውን ጽናቱን እጅግ አደንቃለሁ።
ለእኔ ደስ የሚል ነገር ሁልጊዜ ከወደቀ በኃላ ዳግመኛ ተነስቶ ከቀድሞው ይልቅ ይበልጥ ስኬታማ መሆኑ ነበር።
በህመሙ ጊዜ ጥቂት ጊዜያት ጎበኘሁት፤ ሁልጊዜ አዎንታዊ፣ ተስፋ ያለው እና ጽኑ ፍላጎት ያለው ነበር — እውነተኛ ድንቅ ሰው! መጨረሻ ያየሁት በአዲስ አበባ በተካሄደው “Celebration of Life” ፓርቲው ላይ ነበር።

መጨረሻ በስልክ ያነጋገርኩት በጥቅምት ወር ነበር፣ በታኅሣሥም ልናገኘው ተዘጋጅተን ነበር፤ ነገር ግን ሞት ቀደመው።
#አማን በሔኖክ አስመሮም ዕይታ

እኔ ሁልጊዜ የአማንን ፈገግታና የልቡን ቸርነት አስታውሰዋለሁ። እርሱ ቁርጠኛና ትልቅ ራዕይ ያለው ሰው ነበር፤ በዙሪያው ያሉትን ሁሉ ደስ ለማሰኘት የተፈጠረ የልዩ ስጦታ ባለቤት ነበር።
ትውውቃችን በሳንፎርድ ከስድስተኛ ክፍል ጀመረ። እስካሁንም ያ ትዝታ በአእምሮዬ አለ። ወደ ፓርቲ ለመሄድ ወይም በቦሌ ሚኒ በርገር ለመብላት እንድንሄድ የቤተሰቡን ፒክአፕ መኪና ከቤቱ በጸጥታ እየገፋን ስንወጣ የነበረውን ሳስብ እስቃለሁ። አማን ደፋርና እና እጅግ ታማኝ ነበር።

ለአገሩ ያለው ፍቅር የማይካድ ነበር፤ በፔን ስቴት በርቀት ሲኖርም ኢትዮጵያ ሁልጊዜ በሐሳቡ ውስጥ ነበረች። ወደ አገሩ ለመመለስ በጣም ይመኝ ነበር—እናም ተመለሰ።
አማን ታላቅ ሰው፣ እውነተኛ ጓደኛና ወንድም ነበር። እጅግ ይናፍቃል። ነፍሱን ይማር!!!!
#አማንም በሰፈር አብሮ አደጎቹም የተወደደ ነበር

ፋሲል አለማየሁ ከአማን በ4 አመት ቢያንስም እነ አማን ቤት እየሄደ እንደ እኩያ ጓደኛ ይጫወት እንደነበር ያስታውሳል። አማን ታናናሾቹን በመንከባከብ እና ደስ ብሏቸው እንዲጫወቱ በማድረግ ትልቅ ሚና ነበረው። " በጣም የምወደው ልጅ ነበር። በጣም የሚያማምሩ ኮርስ ሳይክሎች ነበሩት። ቤታቸው 1,000 ካሬ ሜትርና ባለ አራት መኝታ ቤት ነው። ግቢው ሙሉ አስፋልት ሲሆን ለእኛ ለመጫወት ምቹም ነበር። ታዲያ አማን በጊዜው በዲኤክስ መኪና ይዞን ያንሸራሽረን እንደነበር ትዝ ይለኛል።" በማለት ፋሲል ትዝታውን አውግቶናል።

ፋሲል የልጅነት አብሮ አደጉ አማን ያደረገለትን ውለታ እንዲህ በማለት ያስታውሳል፦" አንድ ጊዜ የአባቴን መኪና በልጅነቴ ሰፈር ውስጥ ስነዳ ድንገት መኪናዋ ከፊት አካባቢ ተጋጨች። ይህን የሰማው አማን አባቴ ሳይሰማ መኪናውን ጋራዥ ወስዶ ከአባቴ ቁጣ እንድድን አድርጎኛል።" በማለት የአማንን ለችግር ደራሽነት ነግሮናል ።

አሁን ላሊበላ ሆቴል ያለበት ጋር ከእነ አማን ጋር ኳስ ይጫወት እንደነበር ፋሲል ያስታውሳል። አማን በ1980 ግድም የሀይስኩል ተማሪ ሳለ ወደ አሜሪካ ማቅናቱን ፋሲል ይናገራል። አማን ከተወሰነ ጊዜ በኃላ ከአሜሪካ ሲመጣ ከፋሲል ጋር ተገናኝተው ነበር። ፋሲል በአማን እረፍት ከፍተኛ ሀዘን እንደተሰማው ነግሮናል። "ከረጅም ጊዜ በኃላ ሳላየው ፣ ነገ ዛሬ አገኘዋለሁ እያልኹ በማረፉ አዝኛለሁ " ብሎናል።
#ቀፀላወርቅ ሰይፉ ስለ አማን

ቀፀላወርቅ ሰይፉ የአንጋፋዋ ጋዜጠኛ የወይዘሮ እሌኒ መኩሪያ ልጅ ስትሆን የተማረችው ሳንፎርድ ነው። አማንን በትንሽ ክፍል ብትበልጠውም ( ሲኒየሩ ብትሆንም- እርሱ ግን ከረጅም ጊዜ በኃላ ሳንፎርድ ተምረናል ብሎ አስታውሶ ሰላምታ እንዳቀረበላት ታስታውሳለች።
ቀፀላወርቅ ሰይፉ አማን ከቅርቦቹ ጋር ሆኖ ኢቢኤስን የጀመረ ሰሞን አግኝታው እንደነበር ትናገራለች። በአፍሪካ ላይ ትኩረቱን ያደረገ የቴሌቪዥን ፕሮግራም አየር ላይ ለማዋሀል አጭር የተነደፈ ዕቅድ አዘጋጂ ብሏት እንደነበር ትዝ ይላታል። ቀፀላ በራሷ ምክንያት የዛን ጊዜውን እቅድ ተግባራዊ ባታደርገውም የዛሬ አመት 2017 ግድም ድጋሚ ሥራውን ለመጀመር ከአማን ጋር ጭውውት አድርጋ ነበር።

"...ከአማን ጋር በፕሮግራሙ ዙሪያ ከ 2 ሰዓት በላይ ተነጋግረናል። በሚድያ ላይ ያለው እውቀት ምን ያህል የዳበረ እንደሆነ ግንዛቤ አግኝቻለሁ።የህመም ስሜት እንዳለው ያጫውተኝ ነበር። በዕውነቱ የአማን ህልፈት ለኢትዮጵያ ትልቅ እጦት ነው" በማለት ቀፀላ ምስክርነት ሰጥታለች ።
#ዮናስ ማህረነ ስለ አማን

ዮናስ ማህረነ ከአማን ጋር ሳንፎርድ ከተማሩ ጓደኞቹ አንዱ ነው። ምስክርቱን እንደሚከተለው ሰጥቶናል፦

"........አማን ጨዋታ የሚችል እና ደግ ነበር። ኳስ እንጫወት ነበር። እኔ በረኛ ነበርኩ። አማን መሀል ነው። 1992 በፈረንጆች አቆጣጠር ላይ ከብዙ ጊዜ በኃላ አገኘሁት። 'ሞንክ 'ብሎ በትምህርት ቤት የቅፅል ስሜ ጮሆ ጠራኝ። በጊዜው ክብደት ያነሳ ስለነበር ወፍሮ ጠበቀኝ። 2004 እ.ኤ.አ አሜሪካ አብረን የተማርን አብሮ አደጎቹ ቤቱ ሄደን ጠየቅነው። አማን ከእኛ ቡድን የሚለየው ቢዝነስ ላይ ጥሩ ነበር። የሥራ የመፍጠር ክህሎት ነበረው።አሜሪካ ሳለ calling card ቢዝነስ ነበረው። የማስደወል ቢዝነስ ይሠራ ነበር። ወንድማችን አማን ከድሮም ደግነትን የተላበሰ ወንድማችን ነበር። መሞቱን ግሩም ነው የነገረኝ። ህዳር ላይ ሆስፒታል ሄደን ልንጠይቀው ነበር። ነገር ግን ማለፉ ሲሰማ ጥልቅ ሀዘን ነው የተሰማኝ።" በማለት ዮናስ ማህረነ ከአሜሪካ ሆኖ ምስክርነት ሰጥቷል።

የእነ አማን ሰፈር

አማን ከአንደኛ ክፍል እስከ 7ኛ ማለትም ከ1970-1977 የተማረው ሳንፎርድ ትምህርት ቤት ሲሆን ለቤቱም የመጨረሻ ልጅ ነው። ከ8ኛ ክፍል በኃላ የሁለተኛ ደረጃ እና የዩኒቨርስቲ ትምህርቱን በአሜሪካን አገር ነበር የተከታተለው።የዛን ጊዜ ቤታቸው ቀበሌ 20 አሁን ስካይላይት ጀርባ የቻይና ኤምባሲ ያለበት የእነ አማን ቤት ነበር። የአማን አባት አቶ ፍስሐፂዮን ገብረህይወት 'ባድራግ' የተሰኘ ጎማ አስመጪ ነበሩ። ደርግም ለተወሰኑ ዓመታት ለእስር ዳርጓቸው ነበር። የቤቱ የመጨረሻ ልጅ አማን ሰፈር ኳስ በመጫወት ያሳልፍ እንደነበር አብረውት ያደጉ ልጆችን በማነጋገር ማረጋገጥ ችለናል።
#አማን በሳንፎርድ

በአንድ ክፍል ውስጥ 20 ልጆች ብቻ የሚማሩበት ሳንፎርድ በዚያን ጊዜ በዓመት 4,000 ብር ለአንድ ልጅ የሚከፈልበት ተማሪ ቤት ሲሆን የትምህርት ሥርዓቱም ዓለምአቀፍ ደረጃ በመሆኑ ተማሪዎች በጥራት እንዲማሩ ይደረጋል። ግሩም ፋንቱ ሳንፎርድ ከአማን ጋር አብሮ ተምሯል።ግሩም ለዚህ የሕይወት ታሪክ አዘጋጅ እንዳጫወተው አማን ከልጅነት ጀምሮ ቀናነት የተላበሰ እና በወጉ በጥሩ ሁኔታ ያደገ ልጅ ባህሪይ ያሳይ እንደነበር ተናግሯል።

"...አማን ጋር ኤለመንተሪ ስንማር ይህን ቀናነቱን እና ከሰው ጋር ያለውን ተግባቢነት አስተውል ነበር። በኃላ ካደግን በኃላ ኒዮርክ ፊላደልፊያ አግኝቼው የድሮ ተግባቢነቱ ሳይቀየር አነኘሁ" ብሎናል።

"አማን ሳንፎርድ ሳለን የቅርጫት ኳስም ይጫወት ነበር። ተግባቢነቱ እዚህም ላይ ነበር። አብረውን ከተማሩት መካከል የእኛ ሁለት ዓመት ሲኒየር ብትሆንም ቀፀላወርቅ ሰይፉ፣ ያሲር ባገርሽ የሚጠቀሱ ናቸው። ያኔ አብረን ጓደኛሞች የነበርነው እኔ( ግሩም ፋንቱ)፣ ሔኖክ አስመሮም፣ኢክረም ሰኢድ፣ ዳንኤል አሰፋ፣ዮሐንስ ማህረነ፣ነበርን።ኢክረም ሰኢድ (አርፏል) እና አማን በሁላችንም የሚወደድ ልጅ ነበር። አለባበሱም ምርጥ ነበር። ካደገም በኃላ አለባበስ ላይ ጥሩ ነው። አማን የቤቱ መጨረሻ ሲሆን እህት ወንድሞቹ ቀድመው ነበር ውጭ የሄዱት። "በማለት ግሩም ምስክርነቱን ሰጥቶናል።
#ከአማን ጋር ሳንፎርድ አብራ የተማረችው ሀናን አብደላ ስለ አማን ስትናገር ገና 4ኛ ክፍል ሳለ ያለውን የአእምሮ ብስለት ወይሞ imotional intelligence ታደንቃለች። በልጅነቱ አማን ምንም ነገር ቢያጋጥመው ስሜት የመቆጣጠር ችሎታው ትልቅ እንደነበር አስታውሳለሁ ስትልም ወደ ኃላ መለስ ብላ ታስታውሳለች።

"....አማን በጣም የምናከብረው ወንድማችን ነው። ከብዙ ጊዜ በኃላ ሲያገኘኝ ሀናን ረሳሽኝ እንዴ ብሎ እንደ ልጅነታችን ሰላምታ የሚሰጠኝ አብሮ አደጌ ነው። አንዳንድ ሰው አብረኸው ተምረህ እያየህ ዝም ሊልህ ይችላል አማን ግን እንደዚያ አይደለም። እሱን በማጣታችን እጅግ አዝነናል።" በማለት ሀናን ምስክርነት ሰጥታለች።

የሰው ልጅ አእምሮ የሚጎለምሰው በ32 ዓመቱ ነው፡ ከ18 ዓመት ተረት ጀርባ ያለው ሳይንሳዊ እውነት

​በአለም ዙሪያ ባሉ አብዛኞቹ ሀገራት "18 ዓመት" የአዋቂነት ማህተም ተደርጎ ይወሰዳል። በዚህ እድሜ ወጣቶች የመምረጥ፣ የማሽከርከር መንጃ ፈቃድ የማውጣት፣ የማግባት አልፎ ተርፎም በጦርነት የመሳተፍ መብትና ግዴታ ይጣልባቸዋል። ነገር ግን ይህ የ18 ዓመት ገደብ በእርግጥ በሳይንስ የተደገፈ ነው ወይንስ ማህበራዊና ታሪካዊ ስምምነት ብቻ?

​እ.ኤ.አ.በህዳር 2025 በታዋቂው Nature Communications መጽሔት ላይ የወጣ አንድ አስገራሚ ጥናት ይህንን የዘመናት እምነት ሽባ አድርጎታል። በሺዎች የሚቆጠሩ የአእምሮ MRI ምስሎችን (Brain MRIs) በመተንተን የተገኘው ውጤት እንደሚያሳየው፣ የሰው ልጅ አእምሮ ሙሉ በሙሉ ብስለት ላይ የሚደርሰው በ18 ዓመት ሳይሆን በ32 ዓመቱ ነው።

​የሕግ አዋቂነት እና የባዮሎጂ ልዩነት

​በሕግ እይታ "የአዋቂነት ዕድሜ" (Age of Majority) አንድ ግለሰብ ለራሱ ሕጋዊ ውሳኔዎችን ለመወሰን ብቁ ነው ተብሎ የሚታሰብበት ደፍ ነው። ይህ ዕድሜ እንደ ሀገራቱ ባህልና ታሪክ ይለያያል፡-

በኢትዮጵያ 18 ዓመት
​በየመን 15 ዓመት
​በስኮትላንድ (በከፊል) 16 ዓመት
​በቱርክ እና በአሜሪካ 18 ዓመት
​በደቡብ ኮሪያ 19 ዓመት
​በካሜሩን 21 ዓመት

​እነዚህ ልዩነቶች የሚያሳዩት "አዋቂነት" የሚለው ጽንሰ-ሀሳብ በባዮሎጂ ብቻ ሳይሆን በባህል፣ በታሪክና በወቅታዊ ማህበራዊ ፍላጎቶች ላይ የተመሰረተ መሆኑን ነው። ሕግ አውጪዎች 18 ዓመትን የመረጡት አእምሮ ስለበሰለ ሳይሆን፣ አንድ ሰው ለሥራና ለኃላፊነት ዝግጁ የሚሆንበት ግምታዊ ጊዜ ስለሆነ ነው።

​የ32 ዓመቱ ሳይንሳዊ ግኝት፡ አእምሮ ምን ይላል?

​በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የታገዘውና ከ0 እስከ 90 ዓመት የሆናቸውን ከ4,000 በላይ ሰዎችን አእምሮ የመረመረው ጥናት፣ በአእምሮ የግንኙነት መዋቅር (Connectivity structure) ላይ ከፍተኛ ለውጦች የሚታዩባቸው አራት ቁልፍ የዕድሜ ምዕራፎችን ለይቷል፡ 9 ዓመት፣ 32 ዓመት፣ 66 ዓመት እና 83 ዓመት።

​ጥናቱ የሚከተሉትን ነጥቦች ያረጋግጣል፡-

​የመጀመሪያዎቹ 9 ዓመታት፡ ፈጣን እድገትና አላስፈላጊ የአእምሮ ሴል ግንኙነቶች የሚቀነሱበት (Pruning) ጊዜ ነው።

​የ18 ዓመት ድንገተኛ ለውጥ አለመኖር፡ በ18 ዓመት አካባቢ አእምሮ በድንገት አዋቂ የሚሆንበት ምንም ዓይነት ባዮሎጂያዊ "መቀየሪያ" (Switch) የለም።

​የ32 ዓመቱ መረጋጋት፡ የአእምሮ ኔትወርኮች እስከ 30ዎቹ መጀመሪያ ድረስ መጎልመሳቸውን ይቀጥላሉ። ከ32 ዓመት በኋላ ግን የአእምሮ መዋቅር ይበልጥ የተረጋጋና የፀና (Stable) ይሆናል።

​ይህ ማለት እንደ ውሳኔ የመስጠት፣ ስሜትን የመቆጣጠር (Impulse control) እና የረጅም ጊዜ እቅድ የማውጣት ችሎታዎች በ18 ዓመት ገና በሂደት ላይ ናቸው። ከ18 እስከ 29 ዓመት ያለው ጊዜ በስነ-ልቦናው ዓለም "ወደ አዋቂነት የሚደረግ ሽግግር" (Emerging Adulthood) ተብሎ የሚጠራው ለዚህ ነው።

​የማሰብ ችሎታ እና የመተጣጠፍ ጥበብ

​አእምሯችን ከሚጎለምስባቸው መንገዶች አንዱ "እርግጠኝነትን" የመጠራጠር ችሎታ ነው። ብዙዎቻችን በንግግራቸው ውስጥ "በፍጹም አይሆንም" ወይም "በእርግጠኝነት ይሳካል" የሚሉ ሰዎችን እንደ አዋቂና አዋቂ እንቆጥራቸዋለን። ነገር ግን ሳይንሳዊ መረጃዎች የሚያሳዩት ተቃራኒውን ነው።

​ከፍተኛ የማሰብ ችሎታ (High Intelligence) ያላቸው ሰዎች የአንድን ነገር ውጤት ከመናገራቸው በፊት ሊከሰቱ የሚችሉ "እርግጠኛ ያልሆኑ ሁኔታዎችን" (Uncertainties) ግምት ውስጥ ያስገባሉ።

​"ስኬታማ የመሆን እድላችን 70% ነው" ማለት ግምት ሳይሆን፣ ስህተት ሊፈጠር የሚችልበትን ክፍተት የመተው ጥበብ ነው።

​ይህ ዓይነቱ አስተሳሰብ አዲስ መረጃ ሲገኝ ሃሳብን በቀላሉ ለመቀየር ያስችላል። ሃሳብን መቀየር እንደ ሽንፈት ሳይሆን እንደ "ማስተካከያ" (Calibration) ይታያል።

​"Super-Predictors" እና የአዕምሮ ተለዋዋጭነት

​በGood Judgment Project ውስጥ የተሳተፉ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ተጠንተዋል። በዚህ ውድድር ውስጥ እጅግ ስኬታማ የሆኑት "Super-Predictors" የሚባሉት ሰዎች ዋነኛ መለያ ባህሪያቸው የአእምሮ ተለዋዋጭነት (Mental Flexibility) ነው።

​እነዚህ ግለሰቦች፡-
​የራሳቸውን ሃሳብ የሚቃወሙ መረጃዎችን (Counter-arguments) ፈልገው ያነባሉ።
​ትንበያዎቻቸውን ሁልጊዜ ይከልሳሉ።

​በቃላት ከመሞገት ይልቅ ቁጥራዊ እድሎችን (Numerical ratios) ይጠቀማሉ።

​ማጠቃለያ
​የሰው ልጅ አእምሮ በ32 ዓመቱ ይጎለምሳል የሚለው ግኝት ለትምህርት ስርአታችን፣ ለህግ ማዕቀፎቻችን እና ለወጣቶች የምንሰጠው ምክር ላይ ትልቅ ተጽዕኖ አለው። ወጣቶች በ18 ዓመታቸው ህይወታቸውን የሚቀይሩ ወሳኝ ውሳኔዎችን (ለምሳሌ የሙያ ምርጫ ወይም ትዳር) እንዲወስኑ መገፋፋታቸው ከአእምሮ እድገታቸው ጋር ላይጣጣም ይችላል።

​እውነተኛ ብልህነት የሚለካው በንግግር ጩኸት ወይም በእርግጠኝነት ሳይሆን፣ በቃላት መካከል ባሉ እድሎች እና አዲስ እውነት ሲመጣ ራስን ለመለወጥ ባለው ዝግጁነት ነው።

የአሜሪካ ወታደራዊ ባለሙያዎች ናይጄሪያ ገቡ

​የናይጄሪያ መከላከያ ዋና መሥሪያ ቤት (DHQ) ባወጣው መግለጫ መሠረት፣ 100 የሚጠጉ የአሜሪካ ወታደራዊ አባላት ናይጄሪያ ትናንት ገብተዋል።
​ዋና ዋና ነጥቦች፦
​🎯 ዓላማ፦ የናይጄሪያ ጦርን በስልጠና፣ በቴክኒክ ድጋፍ እና በመረጃ ልውውጥ (Intelligence) ማገዝ።

​🛡️ ተልዕኮ፦ ወታደሮቹ የአማካሪነት እና የሥልጠና ሚና ብቻ ነው ያላቸው፤ በቀጥታ ውጊያ ላይ አይሳተፉም።

​🤝 ትብብር፦ ስምምነቱ የተደረገው በናይጄሪያ መንግስት ጥያቄ ሲሆን፣ አሸባሪ ቡድኖችን ለመደምሰስ ያለመ ነው።

​⚖️ ቁጥጥር፦ ሁሉም እንቅስቃሴዎች በናይጄሪያ የጦር ኃይሎች ቀጥተኛ አመራር እና ቁጥጥር ስር ይከናወናሉ ሲሉ የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

​ናይጄሪያ የሽብር ስጋቶችን ለመቀነስ እና የዜጎቿን ደህንነት ለመጠበቅ ከዓለም አቀፍ አጋሮች ጋር እንደምትሰራ አስታውቃለች።

የገለባ ቤተ-መቅደስና የሰው ልጅ መርበብ፡ በአበበ ተካ "ወፊቱ" ውስጥ የተሰወረ ፍልስፍና

​በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ውስጥ እንደ አበበ ተካ በቅኔያዊ ረቂቅነትና በዜማ ጥልቅነት የሰውን ልጅ "ኑሮ" የፈተሸ ድምፃዊ ጥቂት ነው። "ወፊቱ" የተሰኘው ዘፈኑ እንዲሁ ተራ የዱር እንስሳ ውበት የሚገለጥበት ሳይሆን፣ የሰው ልጅ ካለበት የስልጣኔ ማማ ላይ ሆኖ ወደ ታች፣ ወደ ተፈጥሮ ትህትና የሚመለከትበት መነፅር ነው።

ይህ ዘፈን በግርድፉ ሲታይ ስለ ወፍ ጎጆ ቢመስልም፣ በውስጡ ግን የሰው ልጅን ስግብግብነት፣ የህልም ርቀትንና የተፈጥሮን ድብቅ ጥበብ (Divine Intelligence) የሚመረምር ፍልስፍናዊ ድርሰት ነው።

የትህትና አስተማሪዋ፡ የወፏ ጂኦሜትሪ

​አበበ ተካ "ጭራ ለቅማ የምታድረው... ቀድማኝ ጎጆ ወጥታ ጎጆ አስተማረችኝ" ሲል፣ የሰው ልጅን ትዕቢት በወፏ ትጋት ይሰብረዋል። ታዋቂው ፈላስፋ ዣን ዣክ ሩሶ "ተፈጥሮ አታታልለንም፤ እራሳችንን የምናታልለው እኛው ነን" ይላል። ወፏ ምንም የንድፍ ትምህርት ሳይኖራት፣ ከጭራና ከገለባ የምትሰራው ጎጆ፣ የሰው ልጅ በድንጋይና በሲሚንቶ ከሚገነባው ቅንጦት ይልቅ ለነፍስ ቅርብ መሆኑን ደራሲው ይነግረናል። እዚህ ጋር "ጎጆ አስተማረችኝ" የሚለው ሐረግ፣ ሰው በቁሳቁስ ብዛት ውስጥ ሆኖ መረጋጋትን ሲያጣ፣ ወፏ ግን በትንሿ ጎጆዋ ውስጥ ሰላምን ማግኘቷን የሚገልጽ የነባራዊነት (Existentialism) ጥያቄ ነው።

​ሚስጥረ መለኮትና የተፈጥሮ ጥበብ

​"ሚስጥረ መለኮት ማነው ያስተማረሽ" የሚለው ጥያቄ፣ ታላቁን የግሪክ ፈላስፋ አሪስጣጣሊስን ያስታውሰናል። አሪስጣጣሊስ እያንዳንዱ ፍጥረት በውስጡ "ቴሎስ" (Telos) ወይም ዓላማ አለው ይላል። የወፏ ጥበብ የመጣው ከዩኒቨርስቲ ሳይሆን በቀጥታ ከፈጣሪ (Nature's Intelligence) ነው። አበበ ተካ "ገመና ከታቹ የሳር ቤት ያማረሽ" ሲል፣ ውበት ያለው በወርቅና በብር ሳይሆን፣ ነገሮችን ለታለመላቸው ዓላማ በትክክል በመጠቀም ውስጥ መሆኑን ያሳየናል። ወፏ ለሰው ልጅ የሥነ-ህንፃ ብቻ ሳይሆን የኑሮ ሚስጥር አስተማሪ ሆና ቀርባለች።

​የሰው ልጅ "አጉል በቃኝ" እና የፍላጎት እስር ቤት

​በዘፈኑ ውስጥ "አጉል በቃኝ ላይል... አይን አይቶ ገምቶ" የሚለው ስንኝ፣ የሰውን ልጅ የማይረካ ባህሪ ይተነትናል። ፈላስፋው ሾፐንሃወር እንደሚለው፣ የሰው ልጅ ፍላጎት ልክ እንደ "ገሃነም ጉድጓድ" ፈጽሞ አይሞላም። ወፏ ያገኘችውን ጥሬ ለቅማ "በቃኝ" ብላ ስታርፍ፣ ሰው ግን "አርሶና ሸምቶ" እንኳ መርካት አቅቶት በጭንቀት ይኖራል። ይህ "አጉል በቃኝ ላይል" የሚለው ቃል፣ በስልጣኔ ስም ራሳችንን ያሰርንበትን ሰንሰለት የሚበጥስ የነፃነት ጥሪ ነው።

​ የአበበ ህመም

ብዙዎች ከቀያቸው ተፈናቅለው መጠለያ ፍለጋ ሲንከራተቱ ፣ አበበ በአንዲት ዛፍ ላይ ጎጆዋን የምትቀልስ ወፍን ይመለከታል። "የቀን ሰው ሌጣ... ሩቅ አሳቢው ቅርብ አድሮ ሲደፈር" የሚለው ስንኝ፣ የፖለቲካና የማህበራዊ አለመረጋጋት፣ የሰው ልጅ በገዛ ወገኑ ሲዋረድ ወፏ ግን በነፃነት ጎጆዋን ስትሰራ ማየቱ የፈጠረበትን ቁጭት የሚያሳይ ነው።

​ "አፈርልቤ" - የሰው ልጅ ተለዋዋጭነት

​"አፈርልቤ" የሚለው ቃል እጅግ ጥልቅ ነው። ሰው ዛሬ የገነባውን ነገ የሚያፈርስ፣ ዛሬ የወደደውን ነገ የሚጠላ ፍጥረት መሆኑን ያሳያል። ደራሲ ፊዮዶር ዶስቶየቭስኪ "ሰው ማለት በሁለት እግሩ የሚሄድ ምስጋና ቢስ ፍጥረት ነው" እንዳለው፣ አበበ ተካም "ሩቅ አሳቢው ቅርብ አድሮ ሲደፈር" ሲል፣ የሰው ልጅ እቅዱና ምኞቱ ሰማይ ቢደርስም፣ በተግባር ግን ከራሱ ጥላ ማለፍ የማይችል ደካማ መሆኑን ይገልፃል።

​የእምነት ኃይል

​"ፈጣሪዋን አምና ያፏን ጥሬ ሰጥታ... በዝማሬ ወጥታ" የሚለው ስንኝ፣ የክርስትናንና የሌሎችንም እምነቶች መሠረት ይነካል። "የሰማይ ወፎችን ተመልከቱ፤ አይዘሩም፣ አያጭዱም..." የሚለውን የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል ያስታውሰናል። ወፏ ስለ ነገ አትጨነቅም፤ ዝማሬዋ የደስታ ብቻ ሳይሆን የፍፁም እምነት (Absolute Trust) መግለጫ ነው። ሰው ግን ነገን በመፍራት ዛሬውን ይገድላል። አበበ ተካ እዚህ ጋር የሰው ልጅን ጭንቀት ከወፏ ነፃነት ጋር በማነፃፀር፣ ትክክለኛ ህይወት በዝማሬና በእምነት ውስጥ መሆኑን ይጠቁማል።

ፍርድና ዳኛ ያጣችው ወፍ (ኢ-ፍትሃዊነት)

​"አዳኝ እንዴት ያጥቃት ፍርድና ዳኛ አጥታ" የሚለው ስንኝ፣ ወደ ማህበራዊ ፍልስፍና (Social Philosophy) ይወስደናል። ወፏ ለማንም ክፉ ሳታስብ፣ ጎጆዋን ሰርታ በሰላም ስትኖር፣ አዳኝ (ሰው ወይም አውሬ) መጥቶ ጎጆዋን ሲያፈርስባት "ፍርድ የለም ወይ?" ብሎ ይጠይቃል። ይህ በዓለም ላይ የሚታየውን የኃያላንና የደካማዎችን ግጭት ያሳያል። ደካማው በሰራው ጎጆ ውስጥ የመኖር መብት እንዳለውና ይህን መብት የሚጋፋው ኃይል የሞራል ዳኛ ሊኖረው እንደሚገባ ያስገነዝባል።

​ምፅዋትና ርህራሄ

​"ምፅዋት ባትለምን ተርፎን ባንደግፋት... ምን ነበር ባንገፋት" የሚለው ክፍል፣ የሰው ልጅን ክፋት የሚወቅስ ነው። ወፏ ከሰው እጅ አትጠብቅም፤ ነገር ግን ሰው ያለውን ከመስጠት ይልቅ፣ እሷው ጥራ ለቅማ የሰራችውን ጎጆ ሲያፈርስባት ማየት ምንኛ ልብ ሰባሪ ነው? ይህ ስንኝ በደራሲያን እይታ "የክፋት ተራነት" (Banality of Evil) የሚባለውን ጽንሰ-ሀሳብ ይወክላል። ዝም ብሎ ያገኘውን የሚያፈርስ ሰው፣ የራሱን ህሊና እያፈረሰ መሆኑን አበበ ተካ ያሳስበናል።

​የውለታ ቢስነት ቁስል

​"ማን ያቃናት ይሆን ውለታ ሳይቆጥር" የሚለው ስንኝ፣ በሰውና በሰው መካከል ያለውን ግንኙነትም ይነካል። ሰው ለሚያደርገው ነገር ሁሉ ምላሽ ይፈልጋል። ወፏ ግን ለተፈጥሮ ውበት ትሰጣለች እንጂ ምላሽ አትጠብቅም። ስትታመም ወይም ስትደክም "ማን ያቃናት ይሆን?" የሚለው ጥያቄ፣ በዓለም ላይ ያለውን የርህራሄ እጥረት ይገልጻል። ታማኝነቷና ትጋቷ ዋጋ ሳይሰጠው ሲቀር፣ የአለምን ግዴለሽነት በወፏ ህመም ውስጥ እናያለን።

​ማጠቃለያ፡ የወልዶ ማሳደግ ጥበብ

​በመጨረሻም "ወልዶ ማሳደጉን ብዙ ሰው ቢያውቅበት... ያፉን ማን ይሰጣል የእጁ ሲርቅበት" ይላል። ይህ የሰው ልጅን ራስ ወዳድነት የሚገሥጽ ታላቅ ፍልስፍና ነው። ወፍ ለልጆቿ አፏ ውስጥ ያለውን ምግብ አውጥታ ትሰጣለች። ሰው ግን "የእጄ ካልሞላልኝ" በሚል ስሌት ውስጥ ሆኖ፣ የራሱን ልጆች ወይም ወገኖች ርቦአቸው ሊመለከት ይችላል።

አበበ ተካ በ "ወፊቱ" በኩል የጠፋውን የሰውነት ፍቅር እንድንፈልግ ይወተውተናል።

​ማጠቃለያ
የአበበ ተካ "ወፊቱ" ከአንድ ዘፈን በላይ ነው። የሰው ልጅ ወደ ተፈጥሮው ተመልሶ ትህትናን፣ እምነትንና ፍቅርን እንዲማር የተጻፈ "የህይወት ማኒፌስቶ" ነው። ወፏ በገለባ ቤቷ ውስጥ የሰማይ እጣዋን ስትቀበል፣ እኛ ግን በቪላዎቻችን ውስጥ ሰላም አጥተናል።

በኢትዮጵያ ማህበረሰብ ውስጥ የሚታየው "መርዛማ ወንድነት" እና የዝምታ ስቃይ

​በኢትዮጵያ ባህል ውስጥ "ወንድ" የሚለው ቃል ከጥንካሬ፣ ከጠባቂነት እና ከአቅራቢነት ጋር በጥብቅ የተቆራኘ ነው። "ወንድ ልጅ ሲታረድ እንጂ ሲያለቅስ አይታይም" የሚለው ብርቱ ብሂል፣ ከልጅነት ጀምሮ በወንዶች አእምሮ ውስጥ የሚቀረጽ መመሪያ ነው።

ነገር ግን ይህ ለአንድ ፆታ የተሰጠ "ልዕልና" እና "ጥንካሬ" በስተጀርባው ከፍተኛ የሆነ ማህበራዊ እና ስነ-ልቦናዊ ጠባሳን ደብቆ ይዟል።
​በአዲሱ የኒውዚላንድ ጥናት እንደተመለከተው፣ መርዛማ ወንድነት (Toxic Masculinity) ማለት ወንድነትን ከኃይል፣ ከቁጥጥር እና ከስሜት መታቀብ ጋር ማገናኘት ነው። ይህ ጽንሰ-ሀሳብ በኢትዮጵያ አውድ ውስጥ ሲታይ ደግሞ ይበልጥ ውስብስብና አሳዛኝ መልክ ይይዛል።

​1. ስሜትን መደበቅና የውስጥ ስቃይ (Emotional Restraint)

​በኢትዮጵያ ወንዶች ስሜታቸውን መግለጽ እንደ "ሴትነት" ወይም እንደ "ደካማነት" ይቆጠራል። አንድ ወንድ ሲያዝን፣ ሲጨነቅ ወይም ሲፈራ ማሳየት የለበትም። ይህ "የዝምታ ስቃይ" (Repressed Suffering) ለከፍተኛ የሥነ-አእምሮ ችግሮች መነሻ ይሆናል። ጥናቶች እንደሚያመለክቱት፣ በኢትዮጵያ ውስጥ ራሳቸውን የሚያጠፉ ወንዶች ቁጥር ከሴቶች በእጅጉ ይበልጣል።

ይህ የሆነበት አንዱ ምክንያት ወንዶች እርዳታ መጠየቅን እንደ ውርደት ስለሚቆጥሩት ነው።

​2. የበላይነት እና የቤት ውስጥ ጥቃት

​የጥናቱ አንዱ ነጥብ "Hostile Sexism" (ጥላቻ የተሞላበት ጾታዊ መድልዎ) ነው። በኢትዮጵያ ገጠራማም ሆነ ከተማ አካባቢዎች፣ ወንድ የቤተሰብ "ጌታ" ተደርጎ መታሰቡ በሴቶች ላይ የሚደርሰውን ጥቃት ህጋዊ ሽፋን እንዲያገኝ አድርጎታል። "ሴትና አህያ በዱላ" የሚሉ አሳዛኝ የድሮ አባባሎች፣ ወንድነትን በጉልበት ከመግለጽ የመነጩ ናቸው። ይህ የባህሪ ዘይቤ ሴቶችን ብቻ ሳይሆን፣ ያንን ጉልበት ማሳየት ያልቻሉ ወንዶችንም "ፈሪ" በሚል ስም በማሸማቀቅ ያገላል።

​3. "ደግ" የሚመስል መድልዎ (Benevolent Sexism)

​ይህ በኢትዮጵያ በስፋት የሚታይና "መርዛማ" መሆኑ የማይታወቅ ባህሪ ነው። ሴቶችን እንደ ደካማ፣ ጥበቃ የሚያስፈልጋቸው እና ውሳኔ መስጠት የማይችሉ አድርጎ ማሰብ እንደ "እንክብካቤ" ይቆጠራል። ወንድየው "ሁሉንም ነገር እኔ አውቅልሻለሁ" በሚል ሰበብ የሴቷን ነፃነትና አቅም ሲገድብ፣ ይህ ለሴቷም ሆነ ለወንድየው ጤናማ ያልሆነ ግንኙነት ይፈጥራል።

​4. ጾታዊ ጥቃትና የማህበረሰቡ ምላሽ

​በጥናቱ ከተጠቀሱት ስምንት ጠቋሚዎች አንዱ "የቤት ውስጥ ጥቃትን መከላከል መቃወም" ነው። በሀገራችን ብዙ ጊዜ አንዲት ሴት ጥቃት ሲደርስባት "ምን አድርጋ ነው?" የሚል ጥያቄ ይቀድማል። ተጎጂዋን ተጠያቂ የማድረግ (Victim Blaming) ባህል፣ መርዛማ ወንድነትን የሚያበረታታ ነው። ወንዶች በሴቶች ላይ ያላቸውን የበላይነት ለማረጋገጥ የሚጠቀሙበት ሃይል፣ ማህበረሰባዊ እውቅና ሲያገኝ ጉዳቱ የከፋ ይሆናል።

​የኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ በቁጥር

​ምንም እንኳን እንደ ኒውዚላንዱ አይነት ሰፊ ጥናት በሀገራችን ባይደረግም፣ ነባራዊ ሁኔታዎች የሚያሳዩት እውነታ ግን አስደንጋጭ ነው፡-

​የቤት ውስጥ ጥቃት፡ በኢትዮጵያ ከ3 ሴቶች አንዷ በህይወት ዘመኗ ቢያንስ አንድ ጊዜ በአጋሯ የአካል ወይም የጾታ ጥቃት ይደርስባታል።

​የአእምሮ ጤና፡ ወንዶች ለድብርትና ለጭንቀት የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ቢሆንም፣ ወደ ህክምና ተቋማት የሚሄዱት ግን ከሴቶች በታች ናቸው።

​ስራ አጥነትና ጫና፡ ወንድ ካልሰራና ካላገኘ እንደ "ሙሉ ሰው" የማይቆጠርበት ማህበራዊ ጫና፣ ብዙ ወጣቶችን ለሱሰኝነትና ለተስፋ መቁረጥ ይዳርጋል።

​መውጫው መንገድ

​በጥናቱ ላይ እንደተጠቀሰው፣ 90% የሚሆኑ ወንዶች "መርዛማ" አይደሉም። ችግሩ ያለው ጥቂት "Hostile Toxic" (ጥላቻ የተሞላባቸው መርዛማ) ወንዶች በሚፈጥሩት ጫና እና ማህበረሰቡ ለወንድነት በሚሰጠው የተሳሳተ ትርጉም ነው።

​ኢትዮጵያ ውስጥ ለውጥ ለማምጣት፡-

​የስሜት ትምህርት (Emotional Intelligence): ወንዶች ስሜታቸውን እንዲገልጹ፣ ማልቀስና ማዘን ደካማነት አለመሆኑን ከልጅነት ጀምሮ ማስተማር።
​የተዛቡ ትርክቶችን ማረም፡ ወንድነትን ከጉልበት ይልቅ ከኃላፊነት፣ ከእኩልነትና ከአክብሮት ጋር ማገናኘት።
​የወንዶች ውይይት፡ ወንዶች ስለሚገጥሟቸው ጫናዎች በግልጽ የሚወያዩበት መድረክ መፍጠር።

​ለማጠቃለል፡ መርዛማ ወንድነት ወንዶችንም ተጎጂ የሚያደርግ የባህል እስር ቤት ነው። ወንድነትን ከጭካኔና ከቁጥጥር ነፃ ስናወጣ፣ ጤናማ ቤተሰብና ሰላማዊ ማህበረሰብ መገንባት እንችላለን።

የ11ኛ ዙር ምዝገባችን እንደቀጠለ ነው!

በዲጂታል ዓለም ውስጥ ተወዳዳሪ ለመሆን ወሳኙ ጊዜ አሁን ነው። ሚዛን የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ዘመኑ የሚፈልገውን እውቀትና ክህሎት ሊያስታጥቃችሁ በሮቹን በይፋ ከፍቷል!

📚 የምንሰጣቸው ስልጠናዎች:
• Full-Stack Web Development
• Mobile App Development
• Artificial Intelligence (AI) & Machine Learning
• Data Science & Python
• Cyber Security
• Graphic Design & Video Editing
• Digital Marketing
• Robotics
• Prompt Engineering (www.mizantechinstitute.com...
• እና ሌሎችም...

💰 ልዩ የክፍያ አማራጮች:
🔹 ለስራ ፈላጊዎች: ሥራ አጥ መሆንዎን የሚገልፅ ማስረጃ ካቀረቡ ልዩ ቅናሽ እናደርጋለን!

🔹 ለተማሪዎች: የ15% ቅናሽ (ለ72 ሰዓታት ብቻ!)

🔹 ለ12ኛ ክፍል ተማሪዎች: ማለፊያ ውጤት ላላመጡ 25% ቅናሽ!

🔹 ከወለድ ነፃ የዱቤ አገልግሎት: መክፈል ለማይችሉ ከዳሽን ባንክ ጋር በመተባበር የተመቻቸ።

📅 የመማሪያ ጊዜ: መደበኛ | ማታ | ቅዳሜና እሁድ | ኦንላይን በፈለጉት አማራጭ

ስለ ሁሉም ኮርስ ምንነትና ማብራሪያ ከፈለጉ፤ ሊንኩን በመንካት ከፍታችሁ አንብቡ። https://t.me/MizanInstitut...

ስለ እያንዳንዱ ኮርስ የወር መጠንና ክፍያ ለማወቅ ይህን ሊንክ ጎብኙት።
https://t.me/MizanInstitut...

📍 አድራሻ: ቤቴል፣ አፕል ፕላዛ፣ 7ኛ ፎቅ

📞 ስልክ: +251 987 14 3030

🌐 በኦንላይን ለመመዝገብ: www.mizantechinstitute.com

የነገን ህይወት ዛሬ ይጀምሩ!

በኢትዮጵያ ከ80% በላይ የንግድ ድርጅቶች ከፌደራል መዝገብ ተሰረዙ

​በኢትዮጵያ ላለፉት አሥር ዓመታት በከፍተኛ ፍጥነት ሲያድግ የነበረው የንግድ ድርጅቶች ቁጥር በ2017 ዓ.ም (እ.ኤ.አ 2025) ባልተጠበቀ ሁኔታ በ80 በመቶ መቀነሱ ሪፖርተር እንግሊዘኛ ጋዜጣ በቅዳሜ እትሙ አስነብቧል።

​ቁልፍ መረጃዎች፡

​የመቀነሱ መጠን፦ በፌደራል ደረጃ ተመዝግበው ከነበሩ 585,000 ድርጅቶች ውስጥ 470,000 ያህሉ ተዘግተዋል ወይም ከመዝገብ ተሰርዘዋል።

​ቀሪ ድርጅቶች፦ በአሁኑ ወቅት በፌደራል መዝገብ ላይ ያሉት ንቁ ድርጅቶች ከ100,000 አይበልጡም።

​ጥናቱ፦ መረጃው የተገኘው በሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ባለሙያዎች ከተዘጋጀው 5ኛው የሥራ ገበያ ኢንተለጀንስ (Labor Market Intelligence) ሪፖርት ነው።

​ተጎጂ የሆኑት እነማን ናቸው?
​ውድቀቱ ሁሉንም የንግድ ዘርፎችና ደረጃዎች በእኩልነት ነክቷል፦

​ጥቃቅን ድርጅቶች፦ ከ360,000 በላይ ድርጅቶች ተዘግተዋል።
​አነስተኛ ድርጅቶች፦ ወደ 90,000 የሚጠጉ ድርጅቶች ከመዝገብ ወጥተዋል።

​መካከለኛ ድርጅቶች፦ ከ23,000 በላይ ድርጅቶች።

​ከፍተኛ ድርጅቶች፦ በ86% ቅናሽ አሳይተው ቁጥራቸው ከ800 በታች ወርዷል።

​ምክንያቱ ምንድን ነው?
​ጥናቱ ድርጅቶቹ ለምን በጅምላ እንደተሰረዙ ግልጽ ምክንያት ባያቀምጥም፣ የሚከተሉት እንደ ምክንያት ተገምተዋል፦
​የመዋቅር ለውጦች፦ የንግድ ፈቃድ አሰጣጥና ደንቦች መለወጥ።
​ማክሮ-ኢኮኖሚ፦ የኢኮኖሚ መቀዝቀዝ እና የብድር አቅርቦት እጥረት።
​የመዝገብ ማጽዳት፦ ስራ ያቆሙ ድርጅቶችን ከመዝገብ የማስወገድ አስተዳደራዊ እርምጃ።

​🗣️ "አስደንጋጭ ነው!!" — አቶ ሙሼ ሰሙ
​ታዋቂው የፖለቲካና ኢኮኖሚ ተንታኝ አቶ ሙሼ ሰሙ ክስተቱን አስመልክቶ የሚከተለውን አስተያየት ሰጥተዋል፦

​"ይህ ከዜናነት ባለፈ በጥልቀት ሊመረመር የሚገባው ክስተት ነው። የድርጅቶች በዚህ ደረጃ መዘጋት የመንግስትን ገቢ ከመቀነሱ ባለፈ፣ በቀሩት ጥቂት ድርጅቶች ላይ የሚጣለው የግብር ጫና እነሱንም ከገበያ ሊያስወጣቸው ይችላል።"

​ሊመጡ የሚችሉ አደጋዎች፡
​📉 የስራ አጥነት መጨመር፦ በተለይ በዘርፉ በብዛት ይፈጠር የነበረው የስራ እድል አደጋ ላይ ወድቋል።
​💰 የመንግስት ገቢ መቀነስ፦ የቀጥታና ቀጥተኛ ያልሆኑ ታክሶች በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስ።
​📦 የአቅርቦት መዛባት፦ በምርትና አገልግሎት ስርጭት ላይ ክፍተት መፈጠር።

⚽ ፊፋ ለጨዋታ AI ልጠቀም ነው አለ
#ethiopia | የዓለም እግር ኳስ የበላይ ጠባቂ ፊፋ (FIFA)፣ በጨዋታዎች ወቅት ከፍተኛ ውዝግብ የሚነሳበትን የጨዋታ ውጪ ውሳኔ ይበልጥ ትክክለኛ ለማድረግ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence - AI) ቴክኖሎጂን በይፋ ሊጠቀም መሆኑን አስታወቀ።

🤖 "AI" በዓለም ዋንጫ ምን አዲስ ነገር ያመጣል?

በሚቀጥለው የዓለም ዋንጫ ላይ ተግባራዊ በሚደረገው በዚህ ቴክኖሎጂ፣ እያንዳንዱ ተሳታፊ ተጫዋች የራሱ የሆነ የ "AI" አምሳያ (Avatar) ይዘጋጅለታል። ይህም የሚከተሉትን ጥቅሞች ይሰጣል፦

* ፈጣን ውሳኔ፦ በቪዲዮ ረዳት ዳኝነት (VAR) ወቅት የሚባክነውን ጊዜ በመቀነስ፣ የጨዋታ ውጪ ውሳኔዎችን በሰከንዶች ውስጥ ለመለየት ያስችላል።

* ለተመልካች ግልጽነት፦ ተመልካቾች ውሳኔውን በቀጥታና በግልጽ እንዲመለከቱት በ "AI" አምሳያ ምስሎች የታገዘ ማብራሪያ ለስክሪኖች ይቀርባል።

* ከፍተኛ ጥራት፦ የተጫዋቾቹ የ "AI" አምሳያ ምስሎች በሜዳ ላይ ያለውን እንቅስቃሴ በትክክል በመተርጎም የሰው ዓይን ሊስታቸው የሚችሉ ስህተቶችን ያስቀራሉ።

🏟️ የወደፊቱ እግር ኳስ

ይህ የፊፋ ውሳኔ እግር ኳስን ከዘመኑ ቴክኖሎጂ ጋር ለማጣጣም የሚያደርገው ጥረት አካል ሲሆን፣ በተለይም በታላላቅ ውድድሮች ላይ የሚፈጠሩ የዳኝነት ቅሬታዎችን በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚቀንስ ተስፋ ተጥሎበታል።

የቴክኖሎጂው መተግበር ጨዋታውን ይበልጥ ፍትሃዊ እና ማራኪ ያደርገዋል ተብሎ ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ፊፋ #እግርኳስ #ቴክኖሎጂ #ሰውሰራሽአስተውሎት #የዓለምዋንጫ #ai #fifa #worldcup #var #offsidetechnology

በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ዩኒቨርሲቲ ሊገነባ ነው

ኢትዮጵያ በቴክኖሎጂው ዘርፍ ያላትን ተወዳዳሪነት የሚያረጋግጥ የመጀመሪያው የሰው ሰራሽ አስተውሎት (Artificial Intelligence) ዩኒቨርሲቲ ሊገነባ መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አስታወቁ።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን ታላቅ የምርምርና የትምህርት ተቋም ግንባታ ይፋ ያደረጉት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ 75ኛ ዓመት የምስረታ በዓል ላይ ነው።

ይህ አዲስ ዩኒቨርሲቲ በሀገሪቱ የዲጂታል ትራንስፎርሜሽን ጉዞ ውስጥ ጉልህ ሚና እንደሚኖረው የታመነ ሲሆን በተለይም በሰው ሰራሽ አስተውሎት፣ በዳታ ሳይንስ እና በሮቦቲክስ ዘርፎች የሰለጠነ የሰው ኃይል ለማፍራት ታቅዶ የተቀረጸ ነው።

ለእያንዳንዱ የአፍሪካ ሃገር ሁለት -ሁለት ስኮላርሽፕ እንሰጣለን ብለዋል።

ስራዎቻችን በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ  እናጠናቅቃለን ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤  ይህም መንግስት ለዘርፉ የሰጠውን ትኩረት የሚያሳይ መሆኑ ተገልጿል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ ደረጃ በቴክኖሎጂው ዘርፍ ያላትን ተሳትፎ ለማሳደግ የጀመረችው ጥረት ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ገልጸዋል።

የዩኒቨርሲቲው መገንባት ለኢትዮጵያ ወጣቶች አዳዲስ የፈጠራ እድሎችን ከመፍጠሩም በላይ ሀገሪቱን በቀጠናው ቀዳሚ የቴክኖሎጂ ማዕከል ለማድረግ የሚደረገውን ጉዞ ያፋጥነዋል።

የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚሉት ከሆነ እንዲህ ያሉ ልዩ የትኩረት መስኮች ያላቸው የትምህርት ተቋማት መገንባታቸው ኢትዮጵያ በኢንዱስትሪ Fourth Industrial Revolution ውስጥ ያላትን ድርሻ ከፍ የሚያደርግ ነው።

ዩኒቨርሲቲው ስራ ሲጀምር የምርምር ስራዎችን ከማከናወን ባለፈ ለተለያዩ የልማት ዘርፎች የቴክኖሎጂ መፍትሄዎችን በማፍለቅ ረገድ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ይኖረዋል ተብሎ ይጠበቃል።

seledadotio
seledadotio

በኢትዮጵያ የዲጂታል ንግድ አዲስ ምዕራፍ፦ “ዳንቴል” AI የታገዘ የንግድ አማካሪና የገበያ መድረክ ይፋ አደረገ
#fastmereja I በኢትዮጵያ የቴክኖሎጂ ዘርፍ አዳዲስ ፈጠራዎችን ይዘው ብቅ የሚሉ ወጣቶች ቁጥር እየጨመረ በመጣበት በዚህ ወቅት፣ “ዳንቴል ሶፍትዌር” የተሰኘው ኩባንያ ወጣቶችንና ሴቶችን የንግድ ባለቤት የሚያደርግና በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የታገዘ የሞባይል መተግበሪያ በይፋ ስራ ማስጀመሩን አስታውቋል።

ባለፉት ሶስት ዓመታት በወጣት ሶፍትዌር ኢንጂነሮች ጥልቅ ምርምርና ዝግጅት ሲደረግበት የቆየው ይህ መተግበሪያ፣ በተለይ ያለምንም መነሻ ካፒታል ወደ ንግድ አለም መግባት ለሚፈልጉ ወጣቶች ትልቅ ተስፋ ይዞ መጥቷል።

📌 “ዳንቴል” ምንድን ነው? እንዴትስ ይሰራል?

የድርጅቱ መስራችና ስራ አስኪያጅ አቶ ፊሊጶስ ማርሳይ እንደገለጹት፣ “ዳንቴል” ተጠቃሚዎች በመተግበሪያው ላይ የሚገኙ የተለያዩ ምርቶችን እንደ ቴሌግራም፣ ፌስቡክ እና ቲክቶክ ባሉ ማህበራዊ ሚዲያዎች በማጋራትና ሽያጭ በመፍጠር የኮሚሽን ተጠቃሚ የሚሆኑበት የዲጂታል ንግድ መድረክ ነው።

የመተግበሪያው ልዩ ባህሪያት የሚከተሉት ናቸው፦

• AI የንግድ አማካሪ፦ መተግበሪያው ተጠቃሚዎች የትኛውን ምርት፣ በምን አይነት የገበያ ሁኔታ እና በምን ያህል ካፒታል መጀመር እንዳለባቸው የሚመራና የሚያማክር የራሱ የሆነ የAI (Artificial Intelligence) ስርዓት አለው።

• ያለ መነሻ ካፒታል መነገድ፦ ማንኛውም ወጣት ወይም ሴት ያለምንም ቅድመ ክፍያ ወይም ካፒታል የራሳቸውን የዲጂታል ንግድ እንዲጀምሩ ያስችላል።

• የደንበኞች መብት ጥበቃ፦ ድርጅቱ ከአቅራቢዎች ጋር ባደረገው ስምምነት መሠረት “ምርቱ ካልተመቸ የመመለስ መብት” (Return Policy) ተግባራዊ በማድረግ የደንበኞችን እምነት ይገነባል።

ምርቶች ለደንበኞች በፍጥነትና በጥራት እንዲደርሱ ለማድረግ “ዳንቴል” ከኢትዮጵያ ፖስታ አገልግሎት ጋር በቅንጅት መስራት ጀምሯል። ይህም ተጠቃሚዎች ያዘዟቸው ምርቶች ያሉበትን ደረጃ (Tracking) እንዲከታተሉና ባሉበት ሆነው እንዲረከቡ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል።

ይህ ቴክኖሎጂ በዋናነት በገበያ ውስጥ ያለውን የዋጋ ንረት ለመቆጣጠርና የመካከለኛውን ደላላ ሚና በመቀነስ ምርትና አቅራቢን በቀጥታ ለማገናኘት ያለመ ነው። ኩባንያው በአጭር ጊዜ ውስጥ 100 ሺህ የሚደርሱ ወጣቶችን ተጠቃሚ ለማድረግ አቅዶ እየሰራ ይገኛል።

“ዳንቴል ሶፍትዌር” በኢትዮጵያ ወጣት ኢንጂነሮች ተመስርቶ ለሶስት ዓመታት የቆየ ተቋም ሲሆን፣ አሁን ይፋ ያደረገው AI የታገዘ መተግበሪያ ለሀገሪቱ የዲጂታል ኢኮኖሚ ሽግግር ትልቅ አስተዋጽኦ ይኖረዋል ተብሎ ይጠበቃል።

ሲያትልን ከሰሞኑ ስቅ ሊላት ነው!

የ90ዎቹ ፈርጥ ተወዳጅ በብዙ ፥ ሸዋንዳኝ ሀይሉ!
#ethiopia | ተናፋቂው ድምፃዊ ሸዋንዳኝ ሀይሉ ከብዙ አመታት በኋላ በውቧ ሲያትል ከተማ ለአዲስ አመት ዋዜማ ዝግጅቱን ያቀርባል። በዴቫ ኢንተርቴመንት የሚሰናዳው ይህ ኮንሰርት በዳወንታወን ከሲያትሉ ስፔስ ኒዲል በደቂቃዎች እርቀት ላይ በሚገኘው ቅንጡው ዜማ ላውንጅና ሬስቶራንት እሮብ ማታ ዝጅግቱን ያቀርባል።

አድራሻ ፡ 1314 Denny Wy #103 , Seattle WA 98109
የመግቢያ ትኬቱን ቀድመው ለመያዝ - https://Shewa-deva.eventbr...
ውስን የቪአይፒ መቀመጫወችን በዚህ ስልክ በመደወል ማሲያዝ እንዳይረሱ - (206)209–8597

የዚህ ኮንሰርት ስፖንሰሮች

1, Datanomics Technology - መቀመጫውን በዲሲና አካባቢው ያደረገውና በData Analytics, በBusiness Intelligence እና በAWS Cloud ተግባራዊ ስልጠናን በመስጠትና በገሃዱ ዓለም ፕሮጀክቶች ከስራው አለም ጋር በማለማመድ በተለያዪ የአሜርካ ግዛት የሚኖሩ ተማሪዎችን ከስድስት ወር ባነሰ ጊዜ ብቁ በማረግ በፕሮፌሽናል የስራ መስክ ያበቃ ሙስጉን ተቋም ነው። በ(301) 728–6553 ወይም በ(202)849–9781 በመደወል ካሉብት ሆነው ባጭር ጊዜ ህይወቶን ይለውጡ።

2. Elshadaie Zeleke Real Estate Broker - በሲያትልና አካባቢው ቤት ለመግዛት አስበዋል?፥ እንግዲያውስ በ(206)637 - 7547 ኤልሻዳይ ጋር በመደወል ብዙ የመጀመሪያ ቤት ገዢዎች ከሚሰሯቸው ስተቶች እራሷን በመከላከል የጊዜና ገንዘብ ብክነት ይዳኑ።

3. Omega Travel & Tour - በሲያትል ቀደምት ፥ በስራው የተመሰከረለት ፥ በአገግሎቱ አስተማማኝ። ከየትኛውም ሀገር ሆነው ወደ ማንኛውም ሀገር ጉዞ ሲያስቡ በ(206)618 - 0000 ኦሜጋን ይደውሉ።

TECNO Glory Night Awards, Co-Hosted with TikTok Live and CAF, Celebrate Africa’s Top Influencers and the “Power Your Moment” Spirit at AFCON Morocco

The TECNO Glory Night Awards, co-hosted with TikTok Live and the Confederation of African Football (CAF), brought together Africa’s leading digital creators in Rabat during AFCON Morocco to celebrate creativity, cultural influence, and the spirit of “Power Your Moment.” As TECNO deepened its role as the Official Global Partner of AFCON, the event honored outstanding pan-African Key Opinion Leaders (KOLs) from more than 20 countries whose content reflects authenticity, storytelling, and cultural impact—powered by TECNO’s AI-driven innovation.

Five major awards—Moment Excellence, Moment King/Queen, Creative Spark, Visual Master, and TECNO Partner—recognized standout creators selected through the continent-wide #mypowermoment campaign. The awards highlighted how smartphones and artificial intelligence are reshaping Africa’s digital narrative, enabling creators to capture, express, and amplify their stories with greater creativity and reach.

Beyond the awards ceremony, TECNO curated immersive product and AI ecosystem experiences for attending KOLs and artists. These included hands-on demonstrations of AI-powered photography, real-time editing tools, a 3D photo station, and connected smart devices such as VR gear and the MEGAPAD. The interactive zones reinforced TECNO’s commitment to equipping creators with intuitive, practical technology that enhances efficiency and elevates content creation.

Overall, TECNO Glory Night reaffirmed the brand’s long-term investment in Africa’s creative ecosystem—bridging sport, technology, and culture—while celebrating a new generation of storytellers shaping the continent’s digital future.