ኢራንን በኢትዮጵያ የመመከት አዲስ ስትራቴጂ !
በትራምፕ፣ በኢራን እና በግብፅ ጥላ ስር ያለ የፕሬዝዳንት ሄርዞግ የአዲስ አበባ ጉዞ
የእስራኤል ፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ወደ አዲስ አበባ ያደረጉት ጉዞ ከሁለትዮሽ ግንኙነት ባለፈ በታላላቅ ኃይላት መካከል እየተካሄደ ባለው የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፉክክር እና በአፍሪካ ቀንድ እየናኘ ባለው ውጥረት ላይ ያነጣጠረ ስትራቴጂካዊ እርምጃ ነው።
ይህ ጉዞ በቀጠናው ያለውን ኃይል ሚዛን እንዴት እንደሚቀይረው እንመልከት
ለእስራኤል የቀይ ባሕር ሰላም መሆን የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የሕልውና ጉዳይ ነው። በተለይም የየመኑ ሁቲዎች በባቢል መንደብ በኩል የሚያልፉ መርከቦችን ኢላማ ማድረጋቸው እስራኤል በቀጠናው አዳዲስና ጠንካራ ወዳጆችን እንድትፈልግ አስገድዷታል።
ኢትዮጵያ በቅርቡ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችው የመግባቢያ ስምምነት (MoU) እና የባሕር በር የማግኘት ፍላጎቷ ከእስራኤል ስትራቴጂ ጋር ይጋጠማል። እስራኤል ኢትዮጵያ በቀይ ባሕር ላይ ያላት ተጽዕኖ እንዲጎለብት ትፈልጋለች ምክንያቱም ጠንካራ ኢትዮጵያ በቀጠናው መኖሯ የኢራን ተላላኪዎችን እንቅስቃሴ ለመግታት ይረዳታል።
እስራኤል ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነት ውስብስብ በሆነበት በዚህ ወቅት ከኢትዮጵያ ጋር የምታደርገው ጥብቅ ትብብር በቀይ ባሕር ምሥራቃዊ ዳርቻ ላይ የሚኖራትን የደህንነት ክትትልና የመረጃ ልውውጥ (Intelligence sharing) ያጠናክርላታል።
በአሁኑ ወቅት አፍሪካ ቀንድ በግብፅ፣በሶማሊያ እና በኢትዮጵያ መካከል ባለው የዲፕሎማሲ ፍጥጫ ውስጥ ትገኛለች። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት በዚህ ፍጥጫ ውስጥ ግልጽ የሆነ መልዕክት ያስተላልፋል ግብፅ በሶማሊያ በኩል ወታደራዊ መገኘቷን ለማሳየት የምታደርገው ጥረት ለእስራኤል ስጋት ሊሆን ይችላል።
እስራኤል በታሪክ ግብፅን ብቸኛ የዓባይ ተጠቃሚና የቀጠናው መሪ አድርጎ የመቀበል ዝንባሌ የላትም። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት እስራኤል ለኢትዮጵያ ያላትን ስትራቴጂካዊ ድጋፍ በማሳየት ግብፅ በቀጠናው የምታደርገውን መስፋፋት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ የመመገደብ (Counter-balancing) ፋይዳ አለው።
በሱዳን ያለው የእርስ በርስ ጦርነትና የመንግሥት አልባነት ሁኔታ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ የነበራትን አንድ ወዳጅ እንድታጣ አድርጓታል። በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀጠናው ብቸኛዋ አስተማማኝ አጋር ሆና መገኘቷ የፕሬዝዳንቱን ጉዞ የግድ እንዲሆን አድርጎታል።
ኢራን በአፍሪካ ቀንድና በሳህል ሀገራት (Sahel region) ውስጥ ያላትን ተጽዕኖ ለማስፋት ከፍተኛ በጀትና ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እያደረገች ነው።
እስራኤል የፕሬዝዳንቷን ጉዞ እንደ "ዲፕሎማሲያዊ ጋሻ" ትጠቀማለች።
ኢትዮጵያ በኢራን ወጥመድ ውስጥ እንዳትገባና ቀጠናው ለፀረ-እስራኤል ኃይሎች መፈልፈያ እንዳይሆን ትልቅ የግንኙነት ግንብ መገንባት ትፈልጋለች።
ፕሬዝዳንት ሄርዞግ ይዘውት የመጡት አጀንዳ "ቴክኖሎጂና ግብርና" ቢመስልም፣ ከጀርባው ያለው ትልቁ ጉዳይ ግን የደህንነትና የመረጃ ትብብር (Security partnership) ነው።
ኢትዮጵያ ከዚህ ጉብኝት የምታገኘው ፋይዳ ከፍተኛ ነው በዓለም አቀፍ ደረጃ (በተለይም በምዕራባውያን ዘንድ) ያላትን ተቀባይነት ከፍ ያደርገዋል።
እስራኤል በዋሽንግተን ያላት ተሰሚነት ከፍተኛ በመሆኑ የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት ለኢትዮጵያ ቀጥተኛ ያልሆነ የዲፕሎማሲ ድጋፍ ነው በአሁኑ ወቅት በዋሽንግተን ያለው የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር "ሰላም በጉልበት" (Peace through Strength) የሚል ፖሊሲን እየተከተለ ይገኛል እስራኤል ወደ አፍሪካ የምታደርገው ጉዞ በትራምፕ አስተዳደር በኩል ትልቅ ድጋፍ አለው ይህ ጉብኝት ኢትዮጵያ በትራምፕ አዲስ የዓለም ፖሊሲ ውስጥ ያላትን ስትራቴጂካዊ ቦታ የምታጠናክርበትና በእስራኤል በኩል ወደ ዋሽንግተን የምታደርገውን የዲፕሎማሲ መስመር የምታሰምርበት እና ኢትዮጵያ የቀይ ባሕር ባለቤትነት ጥያቄዋን በታላላቅ ሀገራት ዘንድ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ያግዛል።
የፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ጉብኝት ተራ የጎረቤት ጥሪ ሳይሆን በቀይ ባሕር ላይ እየተነሳ ያለውን ማዕበል ለመቋቋም የተዘረጋ ስትራቴጂካዊ መስመር ነው።
ጉዞው ኢትዮጵያ የአፍሪካ ቀንድ ማዕከል ናት እስራኤል ደግሞ የዚህ ማዕከል ደህንነት ያሳስባታል የሚል ደፋር መልዕክት ለቀጠናው ሀገራት ያስተላለፈ ነው።
በትራምፕ፣ በኢራን እና በግብፅ ጥላ ስር ያለ የፕሬዝዳንት ሄርዞግ የአዲስ አበባ ጉዞ
የእስራኤል ፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ወደ አዲስ አበባ ያደረጉት ጉዞ ከሁለትዮሽ ግንኙነት ባለፈ በታላላቅ ኃይላት መካከል እየተካሄደ ባለው የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፉክክር እና በአፍሪካ ቀንድ እየናኘ ባለው ውጥረት ላይ ያነጣጠረ ስትራቴጂካዊ እርምጃ ነው።
ይህ ጉዞ በቀጠናው ያለውን ኃይል ሚዛን እንዴት እንደሚቀይረው እንመልከት
ለእስራኤል የቀይ ባሕር ሰላም መሆን የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የሕልውና ጉዳይ ነው። በተለይም የየመኑ ሁቲዎች በባቢል መንደብ በኩል የሚያልፉ መርከቦችን ኢላማ ማድረጋቸው እስራኤል በቀጠናው አዳዲስና ጠንካራ ወዳጆችን እንድትፈልግ አስገድዷታል።
ኢትዮጵያ በቅርቡ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችው የመግባቢያ ስምምነት (MoU) እና የባሕር በር የማግኘት ፍላጎቷ ከእስራኤል ስትራቴጂ ጋር ይጋጠማል። እስራኤል ኢትዮጵያ በቀይ ባሕር ላይ ያላት ተጽዕኖ እንዲጎለብት ትፈልጋለች ምክንያቱም ጠንካራ ኢትዮጵያ በቀጠናው መኖሯ የኢራን ተላላኪዎችን እንቅስቃሴ ለመግታት ይረዳታል።
እስራኤል ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነት ውስብስብ በሆነበት በዚህ ወቅት ከኢትዮጵያ ጋር የምታደርገው ጥብቅ ትብብር በቀይ ባሕር ምሥራቃዊ ዳርቻ ላይ የሚኖራትን የደህንነት ክትትልና የመረጃ ልውውጥ (Intelligence sharing) ያጠናክርላታል።
በአሁኑ ወቅት አፍሪካ ቀንድ በግብፅ፣በሶማሊያ እና በኢትዮጵያ መካከል ባለው የዲፕሎማሲ ፍጥጫ ውስጥ ትገኛለች። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት በዚህ ፍጥጫ ውስጥ ግልጽ የሆነ መልዕክት ያስተላልፋል ግብፅ በሶማሊያ በኩል ወታደራዊ መገኘቷን ለማሳየት የምታደርገው ጥረት ለእስራኤል ስጋት ሊሆን ይችላል።
እስራኤል በታሪክ ግብፅን ብቸኛ የዓባይ ተጠቃሚና የቀጠናው መሪ አድርጎ የመቀበል ዝንባሌ የላትም። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት እስራኤል ለኢትዮጵያ ያላትን ስትራቴጂካዊ ድጋፍ በማሳየት ግብፅ በቀጠናው የምታደርገውን መስፋፋት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ የመመገደብ (Counter-balancing) ፋይዳ አለው።
በሱዳን ያለው የእርስ በርስ ጦርነትና የመንግሥት አልባነት ሁኔታ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ የነበራትን አንድ ወዳጅ እንድታጣ አድርጓታል። በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀጠናው ብቸኛዋ አስተማማኝ አጋር ሆና መገኘቷ የፕሬዝዳንቱን ጉዞ የግድ እንዲሆን አድርጎታል።
ኢራን በአፍሪካ ቀንድና በሳህል ሀገራት (Sahel region) ውስጥ ያላትን ተጽዕኖ ለማስፋት ከፍተኛ በጀትና ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እያደረገች ነው።
እስራኤል የፕሬዝዳንቷን ጉዞ እንደ "ዲፕሎማሲያዊ ጋሻ" ትጠቀማለች።
ኢትዮጵያ በኢራን ወጥመድ ውስጥ እንዳትገባና ቀጠናው ለፀረ-እስራኤል ኃይሎች መፈልፈያ እንዳይሆን ትልቅ የግንኙነት ግንብ መገንባት ትፈልጋለች።
ፕሬዝዳንት ሄርዞግ ይዘውት የመጡት አጀንዳ "ቴክኖሎጂና ግብርና" ቢመስልም፣ ከጀርባው ያለው ትልቁ ጉዳይ ግን የደህንነትና የመረጃ ትብብር (Security partnership) ነው።
ኢትዮጵያ ከዚህ ጉብኝት የምታገኘው ፋይዳ ከፍተኛ ነው በዓለም አቀፍ ደረጃ (በተለይም በምዕራባውያን ዘንድ) ያላትን ተቀባይነት ከፍ ያደርገዋል።
እስራኤል በዋሽንግተን ያላት ተሰሚነት ከፍተኛ በመሆኑ የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት ለኢትዮጵያ ቀጥተኛ ያልሆነ የዲፕሎማሲ ድጋፍ ነው በአሁኑ ወቅት በዋሽንግተን ያለው የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር "ሰላም በጉልበት" (Peace through Strength) የሚል ፖሊሲን እየተከተለ ይገኛል እስራኤል ወደ አፍሪካ የምታደርገው ጉዞ በትራምፕ አስተዳደር በኩል ትልቅ ድጋፍ አለው ይህ ጉብኝት ኢትዮጵያ በትራምፕ አዲስ የዓለም ፖሊሲ ውስጥ ያላትን ስትራቴጂካዊ ቦታ የምታጠናክርበትና በእስራኤል በኩል ወደ ዋሽንግተን የምታደርገውን የዲፕሎማሲ መስመር የምታሰምርበት እና ኢትዮጵያ የቀይ ባሕር ባለቤትነት ጥያቄዋን በታላላቅ ሀገራት ዘንድ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ያግዛል።
የፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ጉብኝት ተራ የጎረቤት ጥሪ ሳይሆን በቀይ ባሕር ላይ እየተነሳ ያለውን ማዕበል ለመቋቋም የተዘረጋ ስትራቴጂካዊ መስመር ነው።
ጉዞው ኢትዮጵያ የአፍሪካ ቀንድ ማዕከል ናት እስራኤል ደግሞ የዚህ ማዕከል ደህንነት ያሳስባታል የሚል ደፋር መልዕክት ለቀጠናው ሀገራት ያስተላለፈ ነው።
3 months ago
