ፕሬዝዳንት ኢሳይያስ አፈወርቂ በኢትዮጵያ ላይ ያነጣጠረ የተባለውን ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴ ለመቀጠል ካይሮ ገቡ

የኔታ ሚዲያ

የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳይያስ አፈወርቂ ለሶስት ቀናት የሚቆይ ይፋዊ የስራ ጉብኝት ለማድረግ ዛሬ ወደ ግብፅ ዋና ከተማ ካይሮ አቅንተዋል።

ይህ ጉዞ ግብፅ እና ኤርትራ በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ በኢትዮጵያ ላይ የጀመሩትን የዲፕሎማሲ እና የደህንነት ከበባ ይበልጥ ለማጥበቅ የሚደረግ እንቅስቃሴ አካል መሆኑን የፖለቲካ ተንታኞች እየገለጹት ይገኛሉ።

የኤርትራ ማዕከላዊ መረጃ ሚኒስቴር ይፋ ባደረገው መረጃ መሰረት ፕሬዝዳንት ኢሳይያስ በካይሮ ቆይታቸው ከግብጹ ፕሬዝዳንት አብደል ፈታህ አል-ሲሲ ጋር የሁለትዮሽ የኢኮኖሚ እና የደህንነት ትብብር በሚሉ አጀንዳዎች ላይ ይመክራሉ።

ይሁን እንጂ የሁለቱ መሪዎች የውይይት ማዕከል የአፍሪካ ቀንድ ወቅታዊ ሁኔታ የሱዳን ቀውስ እና የቀይ ባህር ደህንነት መሆናቸው ተገልጿል።

ይህም ግብፅ በህዳሴው ግድብ ዙሪያ በኢትዮጵያ ላይ የምታደርገውን ጫና ለማገዝ እና ኢትዮጵያ በቅርቡ ያደረገችውን የባህር በር የማግኘት ህጋዊ ጥረት በጋራ ለመቃወም የተወጠነ ስልታዊ ሴራ እንደሆነ በስፋት እየተነገረ ነው።

ካይሮ እና አስመራ ከዚህ ቀደም ከሞቃዲሾ ጋር በመሆን በኢትዮጵያ ላይ የሶስትዮሽ ጥምረት መፍጠራቸው የሚታወስ ሲሆን የአሁኑ ስብሰባም ይሄንኑ የኃይል አሰላለፍ ለማጠናከር ያለመ ነው።

በተለይም "የቀይ ባህር ደህንነት ጥበቃ የባህር ዳርቻው ባለቤት ለሆኑ ሀገራት ብቻ የተተወ መሆን አለበት" በሚል የሚያነሱት አቋም የኢትዮጵያን ስልታዊ ጥቅም እና የቀጣናውን የጋራ ተጠቃሚነት ያላገናዘበ ይልቁንም ለአካባቢው አለመረጋጋት በር የሚከፍት አካሄድ መሆኑን ተንታኞች ያስጠነቅቃሉ።

IMF ለኢትዮጵያ የ468 ሚሊዮን ዶላር ተጨማሪ የገንዘብ ድጋፍ የሚያስገኝ የስምምነት ደረጃ ላይ መድረሱን አስታወቀ

የኔታ ሚዲያ

የዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) የባለሙያዎች ቡድን እና የኢትዮጵያ መንግሥት ባለሥልጣናት በ3.4 ቢሊዮን ዶላር የተራዘመ የብድር ማዕቀፍ (ECF) አምስተኛው ክለሳ ላይ ከስምምነት መድረሳቸውን ድርጅቱ አስታወቀ።

ይህ በባለሙያዎች ደረጃ የተደረሰው ስምምነት በIMF ሥራ አስፈጻሚ ቦርድ ሲጸድቅ ኢትዮጵያ ወደ 468 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር የሚጠጋ ተጨማሪ ገንዘብ ማግኘት የምትችል ይሆናል።

በአልቫሮ ፒሪስ የተመራው የIMF የባለሙያዎች ቡድን ከአምስተኛው ክለሳ ጋር በተያያዘ ከግንቦት 1 እስከ ግንቦት 12 ቀን 2018 ዓ.ም በአዲስ አበባ በአካል ከዚያ በኋላ ደግሞ በበይነ መረብ (ቨርቿል) ውይይት ሲያደርግ ቆይቷል።

የልዑካን ቡድኑ መሪ አልቫሮ ፒሪስ ባወጡት መግለጫ የኢትዮጵያ ባለሥልጣናት አገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ አጀንዳቸውን በተሳካ ሁኔታ መተግበራቸውን መቀጠላቸውን ገልጸዋል።

እ.ኤ.አ እስከ 2026 መጀመሪያ ድረስ የምርት አመላካቾች፣ ወጪ ንግድ፣ የውጭ ምንዛሬ ክምችት እና የመንግሥት ገቢ መሻሻል ማሳየታቸውንና የዋጋ ንረትም መቀነሱን ጠቁመዋል።

ሆኖም በመካከለኛው ምስራቅ የተቀሰቀሰው ጦርነት በንግድ እንቅስቃሴ ላይ መስተጓጎል መፍጠሩን፣ ጊዜያዊ የነዳጅ እጥረት ማስከተሉን እና የገቢ ነዳጅና ማዳበሪያ ዋጋን በከፍተኛ ሁኔታ ማናሩን መግለጫው አመልክቷል።

ይህ ትልቅ ውጫዊ ተጽዕኖ ቢሆንም የኢትዮጵያ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ አሁንም ጠንካራ መሆኑንና በምርት ዕድገትና በሸማቾች ዋጋ ንረት ላይ ያሳደረው ተጽዕኖ እስካሁን መጠነኛ መሆኑ ተገልጿል።

የIMF መግለጫ በመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት ምክንያት ዓለም አቀፋዊ አለመረጋጋትና የሸቀጦች ዋጋ መዋዠቅ በመጨመሩ፣ በኢኮኖሚው ላይ ሊደቀኑ የሚችሉ ስጋቶች መጨመራቸውን ያስጠነቅቃል። በመሆኑም ለነዚህ አዳዲስ ተግዳሮቶች ብልህ ምላሽ መስጠትና የሀብት አጠቃቀምን በጥንቃቄ መምራት እንደሚያስፈልግ አሳስቧል።

ማክሮ-ኢኮኖሚያዊ መረጋጋትን በዘላቂነት ለማስቀጠል የሚከተሉት መሠረታዊ እርምጃዎች እንዲወሰዱ ድርጅቱ መክሯል፦

• የገንዘብ ፖሊሲ ማጥበቅ፦ የዋጋ ንረትን ለመቆጣጠር ጥብቅ የገንዘብ ፖሊሲን ማስቀጠል።
• የውጭ ምንዛሬ ገበያ ማሻሻያ፦ የውጭ ምንዛሬ ገበያው ይበልጥ ግልጽና ውጤታማ በሆነ መንገድ እንዲሠራ ማድረግ።
• የአገር ውስጥ ገቢና ወጪ አስተዳደር፦ የአገር ውስጥ ገቢ ማሰባሰብን ማሳደግና የወጪ አስተዳደርን በጥንቃቄ በመምራት የፋይናንስ ዘላቂነትን ማረጋገጥ።

• መዋቅራዊ ማሻሻያዎች፦ የንግድ አካባቢን ማሻሻል፣ የፋይናንስ ዘርፉን ጥንካሬ ማጠናከርና የግል ዘርፉ መር ለሆነ ዕድገት በር መክፈት።

የውጭ ዕዳ ሽግሽግ

የኢትዮጵያን የዕዳ ዘላቂነት ለመመለስ የሚያስችል አጠቃላይ የውጭ ዕዳ ሽግሽግ (treatment) ለማግኘት መልካም ግስጋሴ እየታየ መሆኑን IMF ገልጿል። ከባለሥልጣናት አበዳሪዎች ጋር የሚደረገው የዕዳ መልሶ ማዋቀር ውይይት እንደተጠበቀው እየገፋ ሲሆን ከቦንድ ባለቤቶች ጋር የሚደረገው ድርድርም መቀጠሉ ተጠቅሷል።

የIMF ልዑካን ቡድን በአዲስ አበባ በነበረው ቆይታ ከገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ አህመድ ሽዴ፣ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ዶ/ር እዮብ ተካልኝ እና ከሌሎች ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ እንዲሁም ከግል ዘርፉና ከልማት አጋሮች ተወካዮች ጋር ፍሬያማ ውይይት ማድረጉን በመግለጽ ለተደረገለት ትብብር ምስጋና አቅርቧል።

ይህ አምስተኛው ክለሳ በIMF ሥራ አስፈጻሚ ቦርድ ሲጸድቅ ኢትዮጵያ በዚሁ ማዕቀፍ እስካሁን ያገኘችው አጠቃላይ የገንዘብ ድጋፍ ወደ 2.65 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ከፍ ይላል።

የአርሰናል ደጋፊዎችን ፍየል የሰረቁት የማንችስተር ዩናይትድ እና የማንችስተር ሲቲ ደጋፊዎች በቁጥጥር ስር ዋሉ"
የኔታ ሚዲያ

የእግር ኳስ ደጋፊዎች እልህ እና ፉክክር በዚህ ሳምንት በኡጋንዳ የተለየ እና እጅግ አስቂኝ መልክ ይዞ ብቅ ብሏል።

በማሳካ ከተማ የአርሰናል ደጋፊዎች ለድል ማክበሪያ የገዟትን ፍየል የሰረቁ አንድ የማንችስተር ዩናይትድ እና አንድ የማንችስተር ሲቲ ደጋፊዎች ሐሙስ ዕለት በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውለዋል።

ይህ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ከፍተኛ መነጋገሪያ እና መሳቂያ የሆነው ክስተት የተፈጠረው አርሰናል ከ22 ዓመታት ረጅም ጥበቃ በኋላ የዘንድሮውን የ2026 የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ዋንጫ ማሸነፉን ተከትሎ ነው።

ባለፈው ማክሰኞ በርንማውዝ ከማንችስተር ሲቲ ጋር 1 ለ 1 በሆነ አቻ ውጤት መለያየቱን ተከትሎ አርሰናል ሻምፒዮን መሆኑ መረጋገጡ የሚታወስ ሲሆን ይህም በመላው ዓለም የሚገኙ የክለቡን ደጋፊዎች ወደ ታላቅ ደስታና እልልታ ውስጥ ከቷቸዋል።

በማሳካ የሚገኙ የአርሰናል ደጋፊዎችም ክለባቸው እሁድ ዕለት ዋንጫ የሚያነሳበትን ታሪካዊ ቀን በታላቅ ድግስ ለማክበር አንድ ፍየል ገዝተው ተዘጋጅተው ነበር ሆኖም ግን የደስታቸው ማረጋገጫ የሆነችው ይቺው ፍየል ባልታሰበ ሁኔታ በአካባቢው በሚገኙ ተቀናቃኝ ደጋፊዎች እጅ ልትገባ ችላለች።

ፍየሏን በመስረቅ ወንጀል የተጠረጠሩት የማንችስተር ዩናይትድ እና የማንችስተር ሲቲ ደጋፊዎች ድርጊቱን የፈጸሙት ለምን እንደሆነ በፖሊስ ሲጠየቁ የሰጡት ምላሽ ይበልጥ አስቂኝ አድርጎታል ተጠርጣሪዎቹ "የአርሰናል ደጋፊዎች የዋንጫ ድላቸውን እንዳያከብሩ እና ደስታቸውን ለማበላሸት ፈልገን ነው" ሲሉ እቅዳቸውን በግልጽ ተናግረዋል።

በኡጋንዳ የእግር ኳስ ትኩሳት እጅግ ከፍተኛ ከመሆኑ የተነሳ በተለይ የአውሮፓ ታላላቅ ክለቦች ደጋፊዎች በመካከላቸው የጎዳና ላይ ሰልፎችን እና የተጋነኑ የደስታ መግለጫዎችን ማድረግ የተለመደ ነው።

ይቺ በደጋፊዎች እልህ ሳቢያ "የፖለቲካ እስረኛ" ለመሆን የበቃችው ፍየል አሁን ላይ ጉዳዩ እልባት እስኪያገኝ ድረስ በፖሊስ ቁጥጥር ስር የምትገኝ ሲሆን በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ግን "የአመቱ ምርጥ እግር ኳሳዊ ስርቆት" በሚል መነጋገሪያ ሆና ቀጥላለች።

ከየኔታ ሚዲያ ለክቡራን ተከታታዮቻችንና ለጥበብ ወዳጆች የተሰጠ ማብራሪያ

አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያውያን የጥበብ ምልክት፣ የፍቅርና የአንድነት ድምፅ መሆኑን የየኔታ ሚዲያ ቤተሰቦች በሙሉ ልብ እናምናለን።

ባለፈው በሰራነው ዘገባ ላይ የቀረበው አስተያየትም ካለን ጥልቅ አክብሮትና "ለታላቅ አርቲስት ታላቅ ስራ ይገባል" ከሚል በጎ ቅናት እንጂ፣ በምንም መልኩ አርቲስቱን ለመንካት ወይም ስራውን ለማሳነስ የታለመ እንዳልሆነ እንድትረዱልን እንወዳለን።

ጥበብ ዘርፈ ብዙ እንደመሆኑ የቴዲ ወርቃማ ድምፅና ግጥም ከዘመኑ የቴክኖሎጂ ዕድገት ጋር ተባብሮ ሲቀርብ ክብሩን ይበልጥ ያገዝፈዋል የሚል እምነት አለን።

አስተያየታችን የጥላቻ ሳይሆን የቴዲ አፍሮ ስራዎች በዓለም አቀፍ መድረክ ሲታዩ በምስል ጥራትም (Visual quality) ጭምር ኢትዮጵያን እንዲያስከብሩ ካለን ጽኑ ፍላጎት የመነጨ ነው።

ቴዲ ለእኛ ከድምፃዊነት በላይ የታሪክና የማንነት መገለጫችን ነው።

በመሆኑም ለደጋፊዎቹ ለሰጣችሁን አስተያየት እናመሰግናለን፤ ፍቅራችሁንና ለአርቲስቱ ያላችሁን ተቆርቋሪነት እንረዳለን። እኛም ከእናንተ በላይ ለቴዲ ስኬት የምንመኝ መሆናችንን እንገልጻለን።

ውዱ የኢትዮጵያ ልጅ አርቲስት ቴዲ አፍሮ "ኢቶሪካ" (Etorika) የተሰኘው አዲሱ አልበምህ እንደ ቀደሙት ስራዎችህ ሁሉ በኢትዮጵያ ምድር ላይ ታሪክ ሰርቶ፣ የሕዝባችንን ልብ በደስታና በፍቅር እንዲሞላ ከልብ እንመኛለን።

የኔታ ሚዲያ ሁሌም የጥበብና የጥበብ ባለሙያዎች ደጋፊ ሆና ትቀጥላለች።

ሐሙስን በጉጉት እንጠብቃለን!

መልካም በዓል

በኢራን ተራራማ ምድር የተካሄደው አስገራሚው ኦፕሬሽን !

"አሜሪካ የአየር ኃይል መኮንኗን ከኢራን ለማስለቀቅ ያከናወነችው ኦፕሬሽን እንዴት ተካሄደ?"

የኔታ ሚዲያ

የአለምን ትኩረት በሳበውና በከፍተኛ ውጥረት ውስጥ በነበረው የኢራን እና አሜሪካ ግጭት ውስጥ ሌላ አዲስ አስገራሚ ክስተት ተሰምቷል።
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እንዳስታወቁት በኢራን ምድር የጦር አውሮፕላናቸው ተመትቶባቸው ተሰውረው የነበሩት ሁለተኛው የአየር ኃይል መኮንን በልዩ ኮማንዶ ኦፕሬሽን በሰላም ተርፈዋል።

ባለፈው አርብ እለት የአሜሪካው ዘመናዊ የጦር አውሮፕላን F-15E ስትራይክ ኢግል (Strike Eagle) በደቡባዊ ኢራን ላይ ተመትቶ ወደቀ። አውሮፕላኑ ውስጥ የነበሩት ሁለት መኮንኖች በፓራሹት ዘልለው ቢወጡም አብራሪው (Pilot) ወዲያውኑ ሲገኝ የጦር መሳሪያ ስርአት መኮንኑ (Weapons Systems Officer) ግን በኢራን አስቸጋሪ ተራራማ ስፍራዎች ውስጥ ተሰውሮ ለሁለት ቀናት ቆይቷል።

የ7 ሰዓታት የሞት እና የሽረት ትግል!

ፕሬዝዳንት ትራምፕ "በጣም የተከበሩ ኮሎኔል" ሲሉ የጠሯቸው ይህ መኮንን በኢራን ወታደሮች እየታደኑ ለሁለት ቀናት በተራራማው የኮጊሉዬህ እና ቦየር-አህመድ ግዛት ውስጥ ለመደበቅ ተገደው ነበር።

ኢራን መኮንኑን በቁጥጥር ስር አውላ ለፖለቲካዊ መጠቀሚያ (የጦር ምርኮኛ) ለማድረግ ከፍተኛ ፍለጋ ብታደርግም አሜሪካ ግን በመኮንኑ ላይ የተገጠመውን ዘመናዊ መከታተያ በመጠቀም በደቂቃ ልዩነት እንቅስቃሴውን ስትከታተል ነበረ።

ብቸኛ አልነበረም! ያሉት ትራምፕ በመቶዎች የሚቆጠሩ የአየር ኃይል አባላት እና ዘመናዊ ጄቶች መኮንኑን ለማዳን በኢራን ሰማይ ላይ ለ7 ሰዓታት ያህል ሲያንዣብቡ መቆየታቸውን ገልጸዋል።

በመጨረሻም በሁለተኛው ዙር ጥቃት በጠራራ ፀሐይ በተካሄደ ኦፕሬሽን መኮንኑን ከኢራን ምድር ነጥቀው አውጥተውታል።

ኦፕሬሽኑ ያለ መስዋዕትነት አላለፈም የኢራን አብዮታዊ ዘበኛ (IRGC) እንደገለጸው በአሜሪካ የነፍስ አድኑ ዘመቻ ወቅት ሁለት የሲ-130 (C-130) የጭነት አውሮፕላኖች እና ሁለት ብላክ ሃውክ ሄሊኮፕተሮች ተመትተዋል።
አሜሪካ በበኩሏ አውሮፕላኖቹ በጠላት እጅ እንዳይወድቁ በሚል ራሷ እንዳፈነዳቻቸው ፍንጭ ሰጥታለች።

ግጭቱ ከተቀሰቀሰበት የካቲት 28 ጀምሮ 13 የአሜሪካ ወታደሮች ተገድለዋል ከ300 በላይ ቆስለዋል። ነገር ግን እስካሁን በኢራን እጅ የወደቀ አንድም የአሜሪካ ወታደር የለም።

በዚሁ ኦፕሬሽን ወቅት በኢራን ምድር በተሰነዘሩ ጥቃቶች 9 ሰዎች መገደላቸው ተዘግቧል።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ዛሬ ሰኞ በኢትዮጵያ አቆጣጠር ምሽት ላይ በኋይት ሃውስ ከጦር አዛዦች ጋር በመሆን ስለ ኦፕሬሽኑ ዝርዝር መግለጫ ይሰጣሉ ተብሎ ይጠበቃል።

ለተጨማሪ ወቅታዊ መረጃዎች የኔታ ሚዲያን ይከታተሉ!
#us #iran #trump #militaryoperation #yenetamedia #ethiopia #breakingnews

ኢራን የባቢል ማንደብን የንግድ መስመር እንደምትዘጋ ዛተች የአለም ንግድ ምን ይገጥመዋል?

የኔታ ሚዲያ

የኢራን ከፍተኛ መሪ ሞጅታባ ካሜኒ አማካሪ የኢራን ወዳጆች የሆርሙዝ ስትሬትን እንደዘጉት ሁሉ የባቢል-ማንደብን የንግድ መስመርም ሊዘጉ እንደሚችሉ አስጠነቀቁ።

ይህ እርምጃ ከተወሰደ ከዓለም የኢነርጂ አቅርቦት አንድ አራተኛው (25%) የሚሆነው ይቋረጣል ተብሎ ይፈራል።

ቀደም ሲል የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩትና በአሁኑ ወቅት የከፍተኛው መሪ አማካሪ የሆኑት አሊ አክባር ቬላያቲ እሁድ ዕለት በማህበራዊ ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት

የመቋቋም ግንባር ለባቢል-ማንደብ ያለው እይታ እንደ ሆርሙዝ ነው ብለዋል። አክለውም ዋይት ሀውስ ሞኝነት የተሞላበት ስህተት ከተደገመ የዓለም ንግድና ኢነርጂ ፍሰት በአንድ እርምጃ ሊስተጓጎል እንደሚችል አስታውቀዋል።

ይህ ማስጠንቀቂያ የመጣው የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን የሆርሙዝ ስትሬትን ለመክፈት ካልተስማማች ከፊታችን ረቡዕ ጀምሮ የሃይል ማመንጫዎቿንና ድልድዮቿን እደበድባለሁ የሚል ዛቻ ካሰሙ በኋላ ነው።

ባቢል-ማንደብ ቀይ ባህርን ከኤደን ባህረ ሰላጤ ጋር የሚያገናኝ ሲሆን በየመን እና በጅቡቲ/ኤርትራ መካከል የሚገኝ ስትራቴጂካዊ መስመር ነው።

በ2024 ብቻ በቀን 4.1 ቢሊዮን በርሜል ድፍድፍ ነዳጅ በዚህ መስመር አልፏል።
ከአለም አጠቃላይ የንግድ ልውውጥ 10 በመቶው በዚህ መስመር የሚያልፍ ሲሆን በተለይም ከቻይና እና ህንድ ወደ አውሮፓ የሚላኩ ምርቶች መተላለፊያ ነው።

የሆርሙዝ ስትሬት በመዘጋቱ ምክንያት ሳውዲ አረቢያ ነዳጇን በየብስ ቧንቧ ወደ ቀይ ባህር በማምጣት በባቢል-ማንደብ በኩል ለመላክ እየተጠቀመችበት ትገኛለች።

መስመሩ በአሁኑ ወቅት በኢራን የሚደገፉት የየመን ሁቲ አማጺያን ቁጥጥር ስር እንደመሆኑ የሆርሙዝ እና የባቢል-ማንደብ መስመሮች በአንድነት ቢዘጉ የአለም የነዳጅ እና ጋዝ አቅርቦት 25 በመቶ ይቋረጣል።

ይህ መስተጓጎል በፋብሪካዎች፣ በቤት ውስጥ ኩሽናዎች እና በነዳጅ ማደያዎች ላይ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪና የኢኮኖሚ ውጥንቅጥ ያስከትላል።

ከእስያ ወደ አውሮፓ የሚላኩ የንግድ ኮንቴይነሮች አማራጭ ረጅም መንገድ እንዲጓዙ ስለሚያስገድድ የሸቀጦች ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ይናራል።

ኢራን የሆርሙዝ ስትሬት ክፍት የሚሆነው ከእሷ ጋር ለሚደራደሩ ሀገራት ብቻ እንደሆነ ስትገልጽ አሜሪካ እና እስራኤል ግን በዚህ እድል እንደማይጠቀሙ አስታውቃለች ይህም ቀጠናውን ወደ ከፋ ወታደራዊ ግጭት ሊከተው ይችላል የሚል ስጋት አንግሷል።

ዶናልድ ትራምፕ ዝነኛውንና አስፈሪውን የአልካትራዝ እስር ቤት በቢሊዮኖች በሚቆጠር ወጪ ዳግም ሊያስከፍቱ ነው

የኔታ ሚዲያ

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በአሁኑ ወቅት የቱሪስት መስህብ ሆኖ እያገለገለ የሚገኘውን ዝነኛውን "አልካትራዝ" (Alcatraz) እስር ቤት በዘመናዊ መልኩ ዳግም ስራ ለማስጀመር የ152 ሚሊዮን ዶላር በጀት ጠየቁ።

ትራምፕ በ Truth Social ገጻቸው እንደገለጹት እስር ቤቱ ዳግም የሚከፈተው የአሜሪካ እጅግ ጨካኝና አደገኛ ወንጀለኞችን ለማሰር ታስቦ ነው።
ይህ የ152 ሚሊዮን ዶላር ጥያቄ ለ2027 የፈረንጆች በጀት ዓመት የቀረበ ሲሆን እስር ቤቱን እጅግ ዘመናዊና አስተማማኝ ለማድረግ የሚውል ነው።

ይህም በአጠቃላይ ለማረሚያ ቤቶች ቢሮ ከተመደበው 1.7 ቢሊዮን ዶላር ውስጥ የሚካተት ነው።
ዘ ሮክ" (The Rock) በሚል ቅፅል ስም የሚታወቀውና በሳን ፍራንሲስኮ የባህር ወሽመጥ ላይ የሚገኘው ይህ እስር ቤትንእንደ አል ካፖን ያሉ ዝነኛ ወንጀለኞች የታሰሩበትና በፊልሞችም ጭምር የሚታወቅ አስፈሪ ስፍራ ነው።

ይህ የትራምፕ እቅድ በካሊፎርኒያ ፖለቲከኞች ዘንድ ከፍተኛ ትችት እየቀረበበት ነው። የቀድሞዋ የአሜሪካ ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ ናንሲ ፔሎሲ እቅዱን የማይረባና የህዝብን ገንዘብ ማባከን ስትል ነቅፋዋለች።

ደሴቱ ላይ በአሁኑ ወቅት የቧንቧ ውሃና የፍሳሽ ማስወገጃ የሌለ ሲሆን ማንኛውም አቅርቦት በጀልባ መጓጓዝ ይኖርበታል።

እስር ቤቱ እ.ኤ.አ በ1963 ከመዘጋቱ በፊት ከማንኛውም የፌደራል እስር ቤት በሦስት እጥፍ የሚበልጥ ወጪ ይጠይቅ ነበር።

በአሁኑ ወቅት በብሔራዊ ፓርክ አገልግሎት ስር የሚገኘው አልካትራዝ በዓመት 60 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ለሀገሪቱ ያስገኛል።

ይህ አወዛጋቢ የፕሬዝዳንቱ እቅድ ተግባራዊ እንዲሆን በአሜሪካ ኮንግረስ መፅደቅ ይኖርበታል።

ኢራን ወዲያውኑ የሆርሙዝ ወሽመጥን ከፍታ ወደ ድርድር ጠረጴዛ ካልመጣች በ48 ሰዓታት ውስጥ ሲኦል ይወርድባታል- ትራምፕ

የኔታ ሚዲያ

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ላይ እጅግ ጠንካራና አስደንጋጭ የተባለ ማስጠንቀቂያ ሰጡ። ፕሬዝዳንቱ በዛሬው ዕለት ባስተላለፉት መልዕክት ኢራን በቁጥጥሯ ስር የሚገኘውን የሆርሙዝ ወሽመጥ በአስቸኳይ ካልከፈተችና የሰላም ስምምነት ላይ ካልደረሰች በሚቀጥሉት 48 ሰዓታት ውስጥ ታይቶ የማይታወቅ ወታደራዊ እርምጃ እንደሚወሰድባት አስታውቀዋል።

ይህ ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊና ወታደራዊ ፍጥጫ የተቀሰቀሰው የኢራን ጦር በስትራቴጂካዊው የሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ ሲበር የነበረን የአሜሪካ የጦር አውሮፕላን (A-10 Thunderbolt II) መትቶ መጣሉን ተከትሎ ነው።

ኢራን አውሮፕላኑ የአየር ክልሌን ጥሷል የሚል ክስ ብታቀርብም ዋሽንግተን ግን ድርጊቱን ቀጥተኛ የጦርነት ትንኮሳ በማለት ፈርጅታለች።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ በማህበራዊ ሚዲያ ገፃቸው ባስተላለፉት መልዕክት ኢራን ወዲያውኑ ወሽመጡን ከፍታ ወደ ድርድር ጠረጴዛ ካልመጣች በ48 ሰዓታት ውስጥ ሲኦል ይወርድባታል (All hell will reign down)" በማለት አስጠንቅቀዋል።

ይህም ፕሬዝዳንቱ ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ለኢራን የሰጡት እጅግ የመጨረሻውና ጠንካራው ማስጠንቀቂያ ሆኖ ተመዝግቧል።

የአለም 20 በመቶ ነዳጅ የሚሸጋገርበት የሆርሙዝ ወሽመጥ መዘጋት በአለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ ላይ ከፍተኛ ጭማሪ ሊያስከትል እንደሚችል ተሰግቷል።

የአሜሪካ አምስተኛው የባህር ኃይል ክፍለ ጦር እና በአካባቢው የሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች በከፍተኛ ጥንቃቄ ላይ እንዲሆኑ ትዕዛዝ ተላልፏል።

በበኩሏ ኢራን ማንኛውንም አይነት ጥቃት ለመመከት ዝግጁ መሆኗንና የአሜሪካ የኃይል እርምጃ ቀጠናውን ወደማይወጣበት ቀውስ እንደሚከተው ገልጻለች።

እንደ ፈረንሳይ እና ሌሎች የአውሮፓ ሀገራት ያሉ የአሜሪካ አጋሮች ውጥረቱ ወደ ሙሉ ጦርነት እንዳያመራ ለማርገብ ከፍተኛ ጥረት እያደረጉ ይገኛሉ።

ይሁን እንጂ የፕሬዝዳንት ትራምፕ የ48 ሰዓት የጊዜ ገደብ መጪው ሰኞ ሚያዝያ 6 ቀን 2026 የሚያበቃ በመሆኑ አለም ቀጣዮቹን ሰዓታት በከፍተኛ ስጋት እየተጠባበቀች ትገኛለች።

የኢትዮጵያ በተመድ የሰፈራ ውሳኔ ላይ የሰጠችው ድምፅ ያስከተለው ውዝግብ
የኔታ ሚዲያ

የኢትዮጵያ መንግሥት በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (UN) የሰብዓዊ መብቶች ምክር ቤት በባለቤትነት በተያዙ የፍልስጤም ግዛቶች የሚካሄዱ የእስራኤል ሰፈራዎችን በሚያወግዝ የውሳኔ ሃሳብ ላይ "ተቃውሞ" (No) ድምፅ መስጠቷ በአገር ውስጥና በውጭ ዲፕሎማሲያዊ ክበቦች ከፍተኛ መነጋጋሪያ ሆኗል።

የተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ምክር ቤት ባሳለፈው በዚህ የውሳኔ ሃሳብ ላይ አብዛኞቹ አባል አገራት ድጋፋቸውን ሲሰጡ ኢትዮጵያ ግን ውሳኔውን ከተቃወሙ ጥቂት አገራት ተርታ ተሰልፋለች።

ይህ ድርጊት ኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም ከፍልስጤም ጎን በመቆም ለበርካታ አስርት ዓመታት ስታራምደው ከነበረው የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ያፈነገጠ እንደሆነ ተነግሯል።

ይህንን ተከታሎ በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ መድረኮች እና በፖለቲካ ተንታኞች ዘንድ የተለያየ አስተያየት እየተሰነዘረ ይገኛል ተቺዎች እንደሚሉት ይህ ድምፅ ኢትዮጵያ በታሪኳ በቅኝ አገዛዝ እና በአፓርታይድ ላይ የነበራትን ጠንካራና ታሪካዊ ተቃውሞ የሚንድ ነው።

ብዙዎች መንግሥት ለምን አቋሙን ለመቀየር እንደወሰነ ግልጽ ማብራሪያ እንዲሰጥ እየጠየቁ ይገኛሉ።

በሌላ በኩል አንዳንድ ተንታኞች ውሳኔው ከወቅታዊው ቀጠናዊ ፖለቲካ እና ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር ካላት ስልታዊ ግንኙነት አንጻር የተወሰደ ሊሆን እንደሚችል ይገምታሉ።

ኢትዮጵያ በተለምዶ በአፍሪካ ሕብረት እና በተመድ መድረኮች የፍልስጤምን ነጻነትና የመወሰን መብት በመደገፍ ትታወቃለች። አሁን የታየው ለውጥ በኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት ታሪክ ውስጥ ትልቅ ክስተት ተደርጎ ተወስዷል።

የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እስካሁን ድረስ ስለዚህ ድምፅ አሰጣጥ በይፋ የሰጠው ዝርዝር መግለጫ የለም።

የጨረር ፍንዳታው የባህረ ሰላጤው ሀገራትን መቃብር ሊያደርግ ይችላል — ኢራን
የኔታ ሚዲያ

ከኢራን-እስራኤል ጦርነት ጀርባ የተደቀነው አዲሱ የኒውክሌር ስጋት

በመካከለኛው ምስራቅ እየተባባሰ የመጣው ግጭት እጅግ አደገኛ ወደሆነ ደረጃ መሸጋገሩን የሚያሳዩ መረጃዎች እየወጡ ነው። የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራቅቺ በቡሸህር የኒውክሌር ጣቢያ አቅራቢያ ተፈጽሟል የተባለውን ጥቃት ተከትሎ በሰጡት መግለጫ ድርጊቱ በቀጠናው ላይ ሊያስከትል የሚችለውን አስከፊ መዘዝ አስጠንቅቀዋል።

ሚኒስትር አራቅቺ በማህበራዊ ገጻቸው ባሰፈሩት ፅሁፍ እስራኤልና አሜሪካ የቡሸህር የኒውክሌር ጣቢያን እስካሁን አራት ጊዜ መደብደባቸውን ገልጸዋል። ከኒውክሌር ጣቢያው የሚወጣ የጨረር ብክለት (Radioactive fallout) የሰዎች ህይወትን የሚጨርሰው በቴህራን ሳይሆን በባህረ ሰላጤው ሀገራት ዋና ከተሞች ላይ ነው ሲሉ አስደንጋጭ መልዕክት አስተላልፈዋል።

ኢራን በዛሬው ዕለት በእስራኤል ላይ የሚሳይል ጥቃቶችን የሰነዘረች ሲሆን በቴል አቪቭ ምስራቃዊ ክፍል በምትገኘው ራማት ጋን ከተማ በመኖሪያ ህንፃዎች ላይ ጉዳት መድረሱ ተዘግቧል።

የእስራኤል መከላከያ ሰራዊት (IDF) ህዝቡ ወደ መከላከያ መጠለያዎች እንዲገባ ትዕዛዝ ሰጥቶ የነበረ ቢሆንም እስካሁን በሰው ህይወት ላይ የደረሰ ጉዳት የለም ተብሏል።

በሌላ በኩል በሆርሙዝ ወሽመጥ የባህር ትራንዚት ደህንነትን ለማስጠበቅ እና አባል ሀገራት አስፈላጊውን የመከላከያ እርምጃ እንዲወስዱ ስልጣን የሚሰጠው የፀጥታው ምክር ቤት የውሳኔ ሃሳብ ዛሬ ድምፅ ይሰጥበታል ተብሎ ቢጠበቅም ድምፅ አሰጣጡ ላልተወሰነ ጊዜ መራዘሙን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ገልጿል።

ባህሬን ያቀረበችው ይህ የውሳኔ ሃሳብ በቀጠናው ያለውን ውጥረት ይበልጥ ሊያባብሰው ይችላል ተብሎ ተሰግቷል።

ባህሬን ጦርነቱ ከተቀሰቀሰበት የካቲት 28 ጀምሮ ከኢራን የተተኮሱ 453 ድሮኖችን እና 188 ሚሳይሎችን መትታ መጣሏን አስታውቃለች።

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) በበኩሏ ዛሬ ሚያዝያ 4 ብቻ 23 ባለስቲክ ሚሳይሎችን እና 56 ድሮኖችን ማክሸፏን ገልጻለች።

በኤምሬትስ እስካሁን በደረሱ ጥቃቶች 13 ሰዎች ሲሞቱ 217 ሰዎች ቆስለዋል።

በሌላ በኩል ኢራን የተከሰከሰውን የአሜሪካ ኤፍ-15 (F-15) ተዋጊ ጀት ሁለተኛውን አብራሪ በቁጥጥር ስር አውያለሁ ማለቷን የአካባቢው ገዥዎች አስተባብለዋል።

ይሁን እንጂ የኢራን ሚዲያዎች አብራሪውን በህይወት ለያዘ ዜጋ 66,100 ዶላር ሽልማት እንደሚሰጥ በማስታወቅ ላይ ይገኛሉ።

ለተጨማሪ ወቅታዊ መረጃዎች ገጻችንን ይከታተሉ! #middleeastconflict #iran #israel #nuclearsafety #breakingnews #internationalaffairs

የኢራናውያን ለትራምፕ እና ለኔታንያሁ '' መንግስታችሁን በሃይል ተቆጣጠሩ'' ጥሪ ጀርባ የሰጡበት ሚስጥር
የኔታ ሚዲያ

በመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ ውስጥ የኢራን መንግስት እና የምዕራባውያን (በተለይም የአሜሪካ እና የእስራኤል) ግንኙነት ለበርካታ አስርት ዓመታት በጠላትነት የፈረጀ ነው።

የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ በተደጋጋሚ የኢራን ህዝብ አሁን ያለውን አብዮታዊ መንግስት እንዲገለብጥና የራሱን እድል እንዲወስን ጥሪ ሲያቀርቡ ቆይተዋል።

ሆኖም ግን በኢራን ውስጥ በተለያዩ ጊዜያት ከፍተኛ ህዝባዊ ተቃውሞዎች ቢነሱም እነዚህ የውጭ መሪዎች ያቀረቡት ጥሪ በኢራናውያን ዘንድ የሚፈለገውን ውጤት ሳያመጣ ቀርቷል።

ይህ የሆነው ኢራናውያን ከመንግስታቸው ጋር ያላቸው ቅሬታ ወደ ጎን አድርገው ለውጭ ጣልቃ ገብነት ያላቸው አመለካከት በታሪክ በሃይማኖት እና በብሔራዊ ማንነት የታጠረ በመሆኑ ነው።

ኢራናውያን የትራምፕን እና የኔታንያሁን ጥሪ ወደ ጎን ለማለት ያስገደዷቸው ዋና ዋና ምክንያቶች

1. የሉዓላዊነት እና የብሔርተኝነት ስሜት

ኢራናውያን ረጅም እና ኩራት የሚሰማቸው የታሪክ ባለቤት ናቸው። የፋርስ (Persian) ብሔርተኝነት ከመንግስት ፖለቲካ በላይ የቆመ ነው። ህዝቡ የውስጥ ችግሩን በራሱ ለመፍታት እንጂ በታሪካዊ ጠላቶቹ በኩል በሚመጣ "ነፃ አውጭ" ተብዬ ሀይል መመራት አይፈልግም።

ትራምፕ እና ኔታንያሁ በኢራን ላይ የሚሰነዝሩት ንግግር በህዝቡ ዘንድ እንደ ድጋፍ ሳይሆን የሀገርን ክብር የመንካት ሙከራ ተደርጎ ይወሰዳል።

2. የታሪክ ትምህርት እና የውጭ ጣልቃ ገብነት ፍርሃት

እ.ኤ.አ. በ1953 አሜሪካ እና እንግሊዝ የኢራንን ዴሞክራሲያዊ መንግስት በመፈንቅለ መንግስት ማውረዳቸው በህዝቡ ልብ ውስጥ ትልቅ ጥርጣሬ ጥሏል። ይህ ታሪክ ምዕራባውያን ለኢራን ህዝብ ጥቅም ሳይሆን ለራሳቸው ፍላጎት ይቆማሉ የሚል እምነት እንዲሰርጽ አድርጓል።
ኔታንያሁ እና ትራምፕ ለኢራን ህዝብ ነፃነት እንደሚመኙ ሲናገሩ ህዝቡ ንግግሩን ከታሪካዊው ጣልቃ ገብነት ጋር በማያያዝ በጥርጣሬ ይመለከተዋል።

3. የሃይማኖታዊ እና የመንግስት ምስረታ እሳቤ

የኢራን መንግስት የተገነባው በሺዓ እስልምና መርሆዎች እና "የሃይማኖት ሊቃውንት የበላይነት" (Velayat-e Faqih) በሚለው ፍልስፍና ላይ ነው።

ለመንግስት ታማኝ መሆን ለብዙሃኑ ኢራናውያን ሃይማኖታዊ ግዴታ ጭምር ነው።

የምዕራባውያን መሪዎች የሚያቀርቡት የለውጥ ጥሪ ከአካባቢያዊ ባህል እና ሃይማኖት የራቀ በመሆኑ እንደ ባዕድ ባህል ወረራ ይቆጠራል።

4. የደህንነት እና የመበታተን ስጋት

ኢራናውያን በጎረቤቶቻቸው (ኢራቅ፣ ሶሪያ፣ ሊቢያ እና አፍጋኒስታን) የታዩትን የውጭ ጣልቃ ገብነቶች ውጤት በሚገባ ይገነዘባሉ።

መንግስት በውጭ ሀይል ግፊት ቢወድቅ ሀገሪቱ ወደ ማያልቅ የእርስ በእርስ ጦርነት እና ትርምስ ውስጥ ትገባለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አለ።

ብዙዎች አሁን ያለውን መንግስት ቢጠሉ እንኳ ሀገር ከመበታተን አሁን ያለው ሁኔታ ይሻላል የሚል ስሌት ይከተላሉ።

5. የተቃራኒ ፖሊሲዎች ተፅዕኖ (Inconsistency)

ትራምፕ በኢራን ህዝብ ላይ የጣሉት "ከፍተኛ ጫና" (Maximum Pressure) ማዕቀብ ህዝቡን ለከፋ ድህነት ዳርጓል። ህዝቡን በኢኮኖሚ እየቀጡ "ነፃ ላወጣችሁ እፈልጋለሁ" ማለት በኢራናውያን ዘንድ ተቀባይነት የሌለው ንግግር ነው።

በተመሳሳይ ኔታንያሁ የኢራን ህዝብ ጠላት መሆናቸውን በየመድረኩ እየገለጹ በቪዲዮ ወጥተው "ወዳጆቼ" ማለታቸው እንደ ፖለቲካዊ ማላገጫ ነው የሚታየው።

በአጠቃላይ ኢራናውያን ለውጭ ጥሪዎች ጀርባቸውን የሰጡት አሁን ባለው ስርዓት ደስተኛ ስለሆኑ ሳይሆን የለውጥ ፍላጎታቸው ከሀገራዊ ክብራቸው እና ከሉዓላዊነታቸው ጋር ስለማይደራደር ነው።

የውጭ ጣልቃ ገብነት የሚያስከትለው መዘዝ እና የታሪክ ጠባሳ ህዝቡ የትራምፕን እና የኔታንያሁን ጥሪ እንደ መርዳት ሳይሆን እንደ አዲስ የወረራ ስልት እንዲመለከተው አድርጎታል።

ለኢራናውያን በቤት ውስጥ ያለ ጠብ በቤት ውስጥ ባሉ ሰዎች ብቻ መፈታት አለበት የሚለው መርህ ከምንም በላይ ይገዝፋል።

የቋንቋ አጥርን የሚሰብረው አዲሱ ስምምነት

የቻይንኛ ቋንቋ ወደ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ሊዘልቅ ነው

የኔታ ሚዲያ

የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቻይንኛ ቋንቋ ትምህርትን በኢትዮጵያ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ውስጥ በስፋትና በጥራት ለመስጠት የሚያስችል ታሪካዊ የጋራ መግባቢያ ስምምነት ከአዲስ አበባ እና ከኦሮሚያ ትምህርት ቢሮዎች ጋር ተፈራረመ።

ይህ ስምምነት የሁለቱን ሀገራት የባህል እና የኢኮኖሚ ትስስር ወደ ላቀ ደረጃ የሚያሸጋግር ሲሆን ተማሪዎች ከወዲሁ ዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነታቸውን እንዲያሳድጉ ዕድል የሚፈጥር ነው።

ስምምነቱ በዋናነት ትኩረት የሚያደርገው ቋንቋውን የሚያስተምሩ መምህራንን ብቃት በማሳደግ ላይ ሲሆን ስልጠናውን ለሚያጠናቅቁ መምህራን የሙያ ማረጋገጫ (Professional Certificate) ይሰጣል።

ዩኒቨርሲቲው የትምህርቱን ጥራት የመቆጣጠር፣ ስልጠናዎችን የመስጠት እና የትምህርት ጥራቱ ደረጃውን የጠበቀ መሆኑን የማረጋገጥ ኃላፊነት ይኖርበታል።

የአዲስ አበባ እና የኦሮሚያ ትምህርት ቢሮዎች ለስልጠናው ብቁ የሆኑ መምህራንን የመለየት አስተባባሪዎችን የመመደብ እና አስፈላጊውን የሎጂስቲክስ ድጋፍ የማመቻቸት ስራዎችን ያከናውናሉ።

በአሁኑ ወቅት ቻይና በኢትዮጵያም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላት የኢኮኖሚ ተጽዕኖ እየጎላ መምጣቱን ተከትሎ ቋንቋውን መማር ለተማሪዎች አዳዲስ የሥራ እና የትምህርት ዕድሎችን እንደሚከፍት ይጠበቃል።

ይህ ፕሮጀክት በሙከራ ደረጃ ተጀምሮ ወደ ሌሎች ክልሎችም ሊሰፋ የሚችልበት ዕድል እንዳለ ተጠቁሟል።

ይህ ስምምነት በኢትዮጵያ የትምህርት ሥርዓት ውስጥ አዳዲስ የውጭ ቋንቋዎችን በማካተት ረገድ ትልቅ እመርታ ተደርጎ ተወስዷል።

አብራሪዎቹን በህይወት ለያዘ ወይም ለፖሊስ አሳልፎ ለሰጠ ሰው ትልቅ ሽልማት አዘጋጅቻለሁ - ኢራን
የኔታ ሚዲያ

የአሜሪካ የጦር ጄት በኢራን ሰማይ ላይ ተመትቶ ወደቀ የአብራሪውን የነፍስ አድን ፍለጋ ተጀምሯል

ዛሬ ዐርብ መጋቢት 25 ቀን 2018 ዓ.ም አንድ የአሜሪካ የጦር ጄት በኢራን የአየር ክልል ውስጥ ተመትቶ መውደቁን የአሜሪካ እና የኢራን ምንጮች አረጋገጡ።

ይህ ክስተት በአሁኑ ወቅት በሁለቱ ሀገራት መካከል እየተካሄደ ባለው ጦርነት አሜሪካ የጦር አውሮፕላን ሲመታባት የመጀመሪያው ነው።

መጀመሪያ ላይ የወጡ ዘገባዎች አውሮፕላኑ F-35 እንደሆነ ቢገልጹም በኋላ ላይ የወጡ የፎቶ እና የቪዲዮ መረጃዎች ግን የተመታው አውሮፕላን F-15E Strike Eagle ሳይሆን እንዳልቀረ አመልክተዋል።
አውሮፕላኑ በደቡብ ምዕራብ ኢራን ኹዜስታን በተባለ ግዛት ውስጥ መውደቁ ተነግሯል።

አሜሪካ የአውሮፕላኑን አብራሪዎች ለመፈለግ መጠነ ሰፊ የነፍስ አድን ዘመቻ መጀመሯ ተገልጿል የሲ.ኤን.ኤን መረጃ እንደሚያመለክተው የአሜሪካ ሄሊኮፕተሮች በኢራን ሰማይ ላይ ዝቅ ብለው ሲበሩ የታዩ ሲሆን ይህም አብራሪዎቹን ለማግኘት የሚደረግ ጥረት አካል መሆኑን ተጠቅሷል

የኢራን መንግስታዊ መገናኛ ብዙሃን አብራሪዎቹን በህይወት ለያዘ ወይም ለፖሊስ አሳልፎ ለሰጠ ሰው ትልቅ ሽልማት እንደሚሰጥ በማስታወቅ ላይ ናቸው።

አብራሪዎቹ ከአውሮፕላኑ ውስጥ በፓራሹት ወጥተው ሊሆን እንደሚችል የሚጠቁሙ የመቀመጫ ስብርባሪዎች በምስል ታይተዋል።

እስከ አሁን ድረስ የኋይት ሀውስም ሆነ የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስቴር ስለ አብራሪዎቹ ደህንነትና ሁኔታ ይፋዊ መግለጫ አልሰጡም።

ይህ ክስተት የተከሰተው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃቱ እንደሚቀጥል በዛቱ ማግስት ነው።

ትራምፕ በቅርቡ በሰጡት መግለጫ "ኢራንን ወደ ድንጋይ ዘመን እንመልሳታለን" ማለታቸው የሚታወስ ሲሆን፣ በተለይም በኢራን ድልድዮች እና የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫዎች ላይ ጥቃት እንደሚሰነዘር አስጠንቅቀው ነበር።

የአውሮፕላኑ መመታት ቀጠናው ወደ ከፋ ግጭት ሊያመራ እንደሚችል ስጋት ፈጥሯል። በተለይም በሆርሙዝ ስትሬት በኩል የሚደረገው የነዳጅ ዝውውር መስተጓጎሉ በዓለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እያሳደረ ይገኛል።

የትራምፕ የግል ስድብ እና የማክሮን ምላሽ፦ የፈረንሳይ እና የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ፍጥጫ
የኔታ ሚዲያ

የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት አማኑኤል ማክሮን የአሜሪካ አቻቸው ዶናልድ ትራምፕ በትዳራቸው ላይ ለሰነዘሩት መሳለቂያ ጥብቅ ምላሽ ሰጡ።

ትራምፕ ፈረንሳይ በአሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ ለጀመሩት ወታደራዊ ዘመቻ ድጋፍ አልሰጥም ማለቷን ተከትሎ ነው ይህንን የግል ትችት የሰነዘሩት።

ባለፈው ረቡዕ በዝግ ዝግጅት ላይ የተገኙት ትራምፕ ማክሮን በመካከለኛው ምስራቅ ጉዳይ አሜሪካን አልረዳም ማለታቸውን በመንቀፍ "ፈረንሳይን ደውዬ ነበር ባለቤቱ በጣም የምታሰቃየው ማክሮን አሁንም በመንጋጋው ላይ ካረፈበት ምት እያገገመ ነው" ሲሉ ተሳልቀዋል።

ይህም እ.ኤ.አ. በ2025 ባለቤታቸው ብሪጅት ማክሮን በፕሬዝዳንታዊ ጄት ውስጥ ፊታቸውን ሲገፉ የታዩበትን ተንቀሳቃሽ ምስል ላይ አስተያየት የሰጡት

በደቡብ ኮሪያ ይፋዊ ጉብኝት ላይ የሚገኙት ማክሮን ለቀረበላቸው ጥያቄ ሲመልሱ የትራምፕ ንግግር ጨዋነት የጎደለው እና ደረጃውን ያልጠበቀ ነው ብለዋል።

ፈረንሳይ በኢራን የኒውክሌር መሰረተ ልማት ላይ ለሚሰነዘር ጥቃት በቀጥታ ወታደራዊ ድጋፍ ከመስጠት ተቆጥባለች።
ፈረንሳይ፣ ስፔን እና ጣሊያን የአሜሪካ የቦምብ ጣይ አውሮፕላኖች የአየር ክልላቸውን እንዳይጠቀሙ ከልክለዋል።

ማክሮን የአሜሪካን የባህር ኃይል ዘመቻ ለመደገፍ ፈቃደኛ ባይሆኑም፣ ውጥረቱ ከረገበ በኋላ ጥበቃ ለማድረግ ቃል ገብተዋል። ይህም በዋይት ሃውስ ዘንድ መሳለቂያ ሆኖባቸዋል።

የትራምፕ ንግግር በፈረንሳይ ፖለቲከኞች ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞ አስነስቷል። የፈረንሳይ ብሔራዊ ምክር ቤት ፕሬዝዳንት ያኤል ብራውን ፒቬት እንዲህ ብለዋል፦
ስለ አለም ቀጣይ እጣ ፈንታ እየተወያየን ባለበት እና ሰዎች በጦር ሜዳ እየሞቱ ባሉበት ወቅት ሌሎችን የሚያሾፍ እና የሚሳለቅ ፕሬዝዳንት ማየታችን ተገቢ አይደለም ሲሉ ተደምጠዋል

የግራ ዘመም መሪው ማኑኤል ቦምፓርድም የትራምፕን ንግግር "በፍጹም ተቀባይነት የሌለው" ሲሉ አውግዘዋል።

ትራምፕ ከዚህ ቀደም የማክሮንን የግል መልዕክቶች ይፋ በማድረግ እና የፈረንሳይኛ ዘይቤያቸውን በመምሰል ሲቀልዱባቸው እንደነበር ይታወሳል።

ኩባ ከ2,000 በላይ እስረኞችን ልትፈታ ነው
የኔታ ሚዲያ

የኩባ መንግሥት "ሰብዓዊና ሉዓላዊ እርምጃ" በሚል ከ2,010 በላይ እስረኞችን ለመፍታት መወሰኑን ሐሙስ ዕለት አስታውቋል።

ይህ ውሳኔ የተሰማው ሀገሪቱ ከአሜሪካ የሚሰነዘርባትን ከፍተኛ የፖለቲካ ጫና እየተጋፈጠች ባለችበት ወቅት ነው።
በአሜሪካ የሚገኘው የኩባ ኤምባሲ ባወጣው መግለጫ መሠረት የውጭ ሀገር ዜጎች፣ ወጣቶች፣ ሴቶች እና ዕድሜያቸው ከ60 ዓመት በላይ የሆኑ አረጋውያን ይገኙበታል።

በኩባ የወንጀል ፍትሕ ሥርዓት የተለመደ ተግባር እንደሆነና ከትንሣኤ (Holy Week) ሃይማኖታዊ በዓላት ጋር ተያይዞ የተወሰነ መሆኑ ተገልጿል።

የምሕረት ብቁነት የተለየው በፈጸሙት ወንጀል ዓይነት፣ በእስር ቤት በነበራቸው መልካም ሥነ-ምግባር፣ ከቅጣታቸው ውስጥ ከፍተኛውን ጊዜ በማጠናቀቃቸው እና በጤና ሁኔታቸው ላይ ተመርኩዞ መሆኑ ተጠቁሟል።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ወደ ነጭ ቤተ መንግሥት ከተመለሱ በኋላ በኩባ የኮሚኒስት አመራር ላይ ለውጥ እንዲመጣ ግፊት በማድረግ ላይ ናቸው። በተለይም ወደ ደሴቷ የሚላኩ የነዳጅ ጭነቶችን በማገዳቸው፣ በሀገሪቱ ከፍተኛ የነዳጅ እጥረትና የኃይል መቆራረጥ ተከስቷል።

ባለፈው ሳምንት ግን ከጥር ወር ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ 730,000 በርሜል ድፍድፍ ነዳጅ የጫነች የሩሲያ መርከብ ኩባ ወደብ መድረሷ ይታወሳል።

እንደ ሂውማን ራይትስ ዎች (Human Rights Watch) መረጃ ከሆነ ኩባ በመቶዎች የሚቆጠሩ የፖለቲካ እስረኞችን በእስር ላይ የምታቆይ ሲሆን በመንግሥት ተቺዎች ላይም ወከባና የወንጀል ክስ መመስረት ይስተዋላል።

ይህ በዘንድሮው የፈረንጆች ዓመት ኩባ እስረኞችን ስትፈታ ለሁለተኛ ጊዜ ሲሆን ባለፈው መጋቢት ወር ከቫቲካን ጋር በተደረገ ንግግር 51 እስረኞች መፈታታቸው ይታወሳል። እንዲሁም በ2025 በቫቲካንና በአሜሪካ አደራዳሪነት 553 እስረኞች ተፈትተው ነበር።

በትራምፕ ማስጠንቀቂያና በቢ-1 ድልድይ መፍረስ የተቀሰቀሰው የኢራንና አሜሪካ የአጸፋ ምላሽ ውጥረት

የኔታ ሚዲያ

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዋሽንግተን በኢራን ላይ የጀመረችውን ጥቃት እንደምታሰፋና ቀሪ መሠረተ ልማቶችን እንደምታወድም ማስጠንቀቃቸውን ተከትሎ፣ ኢራን ድርጊቱን የጠላት "የሞራል ውድቀት" ስትል ኮነነች።

ትራምፕ በማህበራዊ ገጽ ባስተላለፉት መልዕክት፣ ቴህራንን ከካራጅ ጋር የሚያገናኘውና ዘንድሮ ሊመረቅ የነበረው ግዙፉ የቢ-1 (B1) ድልድይ በአሜሪካ ጥቃት መፈራረሱን የሚያሳይ ተንቀሳቃሽ ምስል በማጋራት፣ በቀጣይ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫዎችና ሌሎች ድልድዮች ኢላማ እንደሚሆኑ ዝተዋል።

በድልድዩ ላይ በተሰነዘረው ጥቃት 8 ሰዎች ሲገደሉ 95 የሚሆኑት ደግሞ መቁሰላቸው የተነገረ ሲሆን፣ የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በበኩላቸው ሲቪል ተቋማትን ማጥቃት ኢራናውያንን ለአሜሪካ እጅ እንዲሰጡ እንደማያደርጋቸውና ይህም የጠላት ሽንፈት ማሳያ መሆኑን ገልጸዋል።

በተያያዘ ዜና እስራኤልና አሜሪካ ከፍተኛ የኢራን ወታደራዊ መኮንኖችን የማጥቃት እርምጃቸውን የቀጠሉ ሲሆን፣ የኢራን አብዮታዊ ዘበኛ የባህር ኃይል ደህንነት ምክትል ኃላፊ በህናም ረዛይ መገደላቸው ተረጋግጧል። ጦርነቱ አምስተኛ ሳምንቱን በያዘበት በዚህ ወቅት፣ በሆርሙዝ የንግድ መስመር አካባቢ ያለው አለመረጋጋት በዓለም አቀፉ የኢነርጂ ገበያ ላይ ከፍተኛ ስጋት የፈጠረ ሲሆን፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት የባህር መስመሩን ክፍት ለማድረግ "የመከላከያ እርምጃዎችን" ስለመጠቀም በሚያዝያ ወር መጀመሪያ ሊመክር መሆኑ ታውቋል።

ኢራንም ለተሰነዘረባት ጥቃት የአጸፋ ምላሽ እንደምትሰጥ በመግለጥ፣ በኩዌት ሳውዲ አረቢያ፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ እና ዮርዳኖስ የሚገኙ ዋና ዋና ድልድዮችንና የኢንዱስትሪ ተቋማትን ዝርዝር ይፋ አድርጋለች።

ቀደም ሲልም በባህሬንና አቡዳቢ በሚገኝ የአሉሚኒየም እና የብረት ፋብሪካዎች ላይ ጥቃት መፈጸሟን ያስታወሰችው ኢራን፣ የአሜሪካ ጥቃት የሚቀጥል ከሆነ በቀጣይ የምትወስደው እርምጃ እጅግ የበረታ እንደሚሆን አስጠንቅቃለች።

በተጨማሪም የአሜሪካና እስራኤል ጥቃት እንደ ኮቪድ-19 ያሉ ወረርሽኞችን የሚከላከልውን የኢራን ፓስተር ኢንስቲትዩት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ማድረሱ የተገለጸ ሲሆን፣ የኢራን ጤና ሚኒስቴር ይህ ድርጊት በዓለም አቀፍ የጤና ደህንነት ላይ የተሰነዘረ ቀጥተኛ ጥቃት ነው በማለት የዓለም ጤና ድርጅትና ቀይ መስቀል ጉዳቱን እንዲያጠኑ ጥሪ አቅርቧል።

“ንጉሥ አንፈልግም” — በአሜሪካ ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ግዙፍ የሕዝብ ተቃውሞ በፕሬዝዳንት ትራምፕ ላይ ተቀጣጠለ
የኔታ ሚዲያ

ቅዳሜ ዕለት በመላው ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኙ ዋና ዋና ከተሞች እና ትናንሽ መንደሮች በሰው ባህር ተጥለቅልቀው ውለዋል። “No Kings” (ንጉሥ አንፈልግም) በሚል መሪ ቃል የተጠራውና በፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ላይ ያነጣጠረው ይህ ተቃውሞ በአሜሪካ የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ የተሳተፈበት ኩነት ሆኖ ተመዝግቧል።

የተቃውሞው መንስኤ እና መነሻ
ሰልፈኞቹ አደባባይ የወጡት ፕሬዝዳንት ትራምፕ ሕገ-መንግስታዊ ገደቦችን በመጣስ እንደ “ንጉሥ” ያለ ገደብ የሌለው ስልጣን ለመጠቀም እየሞከሩ ነው በሚል ስጋት ነው።

በተለይም፦
* በኢራን ላይ እየተደረገ ያለው የጦርነት ዛቻ
* የፌዴራል ወኪሎች (ICE) በከተሞች ውስጥ የሚያደርጉት ጠንካራ የኢሚግሬሽን ህግ ማስከበር እርምጃ፣
* እና በወኪሎቹ እጅ የተገደሉ ሞት ተከትሎ የመጣ ቁጣ ለሰልፉ መነሻ ሆነዋል።

የጥንካሬ ማሳያ የተቃውሞው ዋነኛ ማዕከል የነበረችው በሚኒሶታ ግዛት የምትገኘው የቅዱስ ጳውሎስ (St. Paul) ከተማ ነበረች።

በሺዎች የሚቆጠሩ ሰልፈኞች የኢሚግሬሽን ወኪሎችን ወረራ በመቃወም ትከሻ ለትከሻ ተደጋግፈው ቆመዋል። ታዋቂው ድምፃዊ ብሩስ ስፕሪንግስተን በቦታው ተገኝቶ ባደረገው ንግግር፦ “ይህ ወደ ኋላ የሚመልስ ቅዠት እና በአሜሪካ ከተሞች ላይ የሚደረገው ወረራ በፍጹም ተቀባይነት የለውም አሁንም አሜሪካ መሆናችንን አሳይታችኋል” ሲል ለሰልፈኞቹ አድናቆቱን ገልጿል።

ከኒው ዮርክ እስከ አይዳሆ
ተቃውሞው በዲሞክራቶች ምሽግ በሆነችው ኒው ዮርክ ሲቲ ብቻ ሳይወሰን፣ ትራምፕ በ2024 ምርጫ 66% ድምፅ ባገኙባት የአይዳሆ ግዛት ጭምር ተስተውሏል።

አዘጋጆቹ እንደሚሉት ከሆነ በሰልፉ ላይ ለመሳተፍ ከ9 ሚሊዮን በላይ ሰዎች አቅደው የነበረ ሲሆን በመላው አሜሪካ ከ3,100 በላይ ኩነቶች ተመዝግበው ተካሂደዋል።

አብዛኞቹ ሰልፎች ሰላማዊ በሆነ መንገድ ቢጠናቀቁም በአንዳንድ ከተሞች ግን ግጭቶች ተፈጥረዋል።

* በሎስ አንጀለስ፦ ፖሊስ በፌዴራል እስር ቤት አቅራቢያ የተሰበሰቡትን ለመበተን አስለቃሽ ጭስ ተጠቅሟል።

* በዴንቨር፦ መንገድ የዘጉ ተቃዋሚዎች ላይ የጢስ ቦምብ የተወረወረ ሲሆን፣ ተቃዋሚዎችም መልሰው በመወርወር ምላሽ ሰጥተዋል። በዚህም ሳቢያ ቢያንስ ዘጠኝ ሰዎች በቁጥጥር ስር ውለዋል።

ይህ “No Kings” የተሰኘው እንቅስቃሴ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጠነከረ የመጣ ሲሆን በፕሬዝዳንት ትራምፕ አስተዳደር እና በተቃዋሚዎቻቸው መካከል ያለው ልዩነት ከመቼውም ጊዜ በላይ መስፋቱን አመላካች ሆኗል።

የሰልፉ አስተባባሪዎች ትራምፕ አካሄዳቸውን ካልቀየሩ ተቃውሞው ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ዝተዋል።

የኮሪደር ልማቱ በትራንስፖርት ዘርፍ ይድገም ይሆን ?

ከሰልፍ ወደ ስልጣኔ እንዴት መሄድ አልቻልንም ?

የኔታ ሚዲያ

የአዲስ አበባን የትራንስፖርት እንግልት በዘመናዊ ስልት የመፍታት ስትራቴጂ
በአዲስ አበባ ጎዳናዎች ላይ የሚታዩት ረጅም የትራንስፖርት ሰልፎች የከተማዋን የቀን ተቀን እንቅስቃሴ ከሚፈታተኑ ዋና ዋና ማነቆዎች መካከል ቀዳሚዎቹ ናቸው።

በምስሉ ላይ እንደሚታየው በመቶዎች የሚቆጠሩ ዜጎች በዝናብና በፀሐይ ተገርፈው መኪና እስኪመጣ የሚጠብቁበት ሁኔታየከተማዋን ምርታማነት ከመቀነሱም በላይ የነዋሪውን ማህበራዊና ስነ-ልቦናዊ ጤና በእጅጉ ይጎዳል።

የትራንስፖርት ዘርፉ አሁንም "ረዳት" በሚባለው አካል ጩኸትና ግፊት ላይ መመስረቱ ደግሞ የዘርፉን ኋላቀርነት ማሳያ ነው። ይህንን ችግር ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለመቅረፍ መንግስትና የአዲስ አበባ አስተዳደር ሊከተሏቸው የሚገቡ አራት ዋና ዋና የለውጥ ምሰሶዎች አሉ።

1. የዲጂታል ቴክኖሎጂ ትግበራ (Smart Mobility)

ዓለም የደረሰበት የትራንስፖርት ዘርፍ በሰው ጩኸት ሳይሆን በመረጃ (Data) የሚመራ ነው። እያንዳንዱ የህዝብ ትራንስፖርት ተሽከርካሪ የጂፒኤስ (GPS) መቆጣጠሪያ ሊገጠምለት ይገባል። ይህም ተሳፋሪው ታክሲው የት እንደደረሰ በስልኩ ወይም በመቆሚያዎች ላይ በሚገኙ ዲጂታል ሰሌዳዎች እንዲያይ ያስችለዋል።

በተጨማሪም የዲጂታል ክፍያ (E-ticketing) ስርዓትን በስፋት ተግባራዊ በማድረግ ረዳቶች ለዝርዝር ብለው የሚፈጥሩትን መጉላላትና አሽከርካሪዎች መረጃ ሳይኖራቸው የሚባክኑበትን ጊዜ ማስቀረት ይቻላል።

2. የመሠረተ ልማት ማሻሻያና ጥበቃ

ተሳፋሪው ክፍት ሜዳ ላይ ቆሞ ለተፈጥሮ አደጋ እንዲጋለጥ መደረግ የለበትም። ዘመናዊና ሰፊ የጥበቃ መጠለያዎች (Smart Shelters) መገንባት አለባቸው። እነዚህ መጠለያዎች መቀመጫ የዝናብ መከላከያ ጣሪያና የብርሃን አገልግሎት ሊኖራቸው ይገባል። ከዚህም በተጨማሪ ለህዝብ ትራንስፖርት ብቻ የሚውሉ ልዩ መስመሮች (Dedicated Bus Lanes) በስፋት መዘርጋት አለባቸው። ይህም አውቶቡሶችና ታክሲዎች በትራፊክ መጨናነቅ ሳይያዙ በፍጥነት ተመላልሰው ተሳፋሪውን እንዲያነሱ ይረዳቸዋል።

3. የትራንስፖርት አቅርቦት አቅምን ማሳደግ

አነስተኛ ታክሲዎች ለከተማዋ የትራንስፖርት ፍላጎት በቂ አይደሉም። መንግስት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተሳፋሪ በአንድ ጊዜ መጫን የሚችሉ ትልልቅ አውቶቡሶችን (High Capacity Buses) ወደ ስራ በስፋት ማስገባት አለበት።

አንድ ትልቅ አውቶቡስ አምስት እና ስድስት ሚኒባሶችን መተካት ስለሚችል የጎዳና ላይ መጨናነቅን ይቀንሳል። የግሉ ዘርፍም በዚህ ዘርፍ ላይ እንዲሰማራ የጉምሩክና የታክስ ማበረታቻዎችን መስጠት ወሳኝ ነው።

4. በጊዜ ሰሌዳ የሚመራ የአሰራር ስርዓት

አሁን ያለው "መኪናው ሰው እስኪሞላ ይጠብቅ" የሚለው አሰራር መለወጥ አለበት። ትራንስፖርት በጊዜ ሰሌዳ (Timetable) ሊመራ ይገባል።

መኪናው ሰው ሞላም አልሞላም በየአምስት ወይም በየአስር ደቂቃው ከርዕሰ መቆሚያው እንዲነሳ የሚያስገድድ ደንብ ሊኖር ይገባል። ይህ ሲሆን ተሳፋሪው መቼ እንደሚሄድ ስለሚያውቅ አላስፈላጊ ጭንቀትና ሰልፍ ይቀንሳል።

የአዲስ አበባን የትራንስፖርት ችግር መፍታት የሚቻለው በዘመቻ ሳይሆን በተቀናጀ ስልታዊ እቅድ ነው። መንግስት ቴክኖሎጂን፣ የመሠረተ ልማት ግንባታንና የግሉን ዘርፍ ተሳትፎ በማቀናጀት የዜጎችን እንግልት ሊያበቃ ይገባል።

ትራንስፖርት የከተማዋ የደም ዝውውር እንደመሆኑ መጠን ዘመናዊነቱ ለኢኮኖሚ እድገትና ለዜጎች ክብር ወሳኝ መሆኑን መረዳት ያስፈልጋል።

ይህንን ዘመናዊ አሰራር ተግባራዊ ለማድረግ መንግስት እና የአዲስ አበባ አስተዳደር በሚከተሉት መሰረተ ልማቶች ላይ ኢንቨስት ማድረግ አለባቸው፡

1. የተሽከርካሪ እና መረጃ መሰረተ ልማት (Smart Fleet & Data)

የመረጃ ማዕከል (Central Command and Control Center)

ሁሉንም የተሸከርካሪዎች መረጃ የጂፒኤስ ዳታ፣ የካሜራ ክትትል፣ እና የክፍያ ስርዓትን በአንድ ማዕከል የሚቆጣጠር እና የሚመረምር ተቋም። ይህ ማዕከል በትራፊክ መጨናነቅ እና በሰው ብዛት ላይ በመመስረት ፈጣን ውሳኔዎችን ያሳልፋል።

* የጂፒኤስ እና የኮሙኒኬሽን መሳሪያዎች (GPS and Communication Units):

በእያንዳንዱ የህዝብ ትራንስፖርት ተሽከርካሪ (ባቡር፣ አውቶቡስ፣ ሚኒባስ) ላይ የሚገጠሙ የጂፒኤስ መከታተያዎች እና የኮሙኒኬሽን መሳሪያዎች።

* ዲጂታል የመረጃ ሰሌዳዎች (Digital Info Boards): በየተርሚናሉ እና በዋና ዋና መቆሚያዎች ላይ የሚተከሉ የተሽከርካሪዎችን መድረሻ ጊዜ፣ መስመሮችን፣ እና የጉዞ መርሐግብርን የሚያሳዩ ዲጂታል ስክሪኖች።

* የዲጂታል ክፍያ ስርዓት መሰረተ ልማት: የካርድ አንባቢዎች፣ የPOS ማሽኖች፣ እና የመረጃ አውታር (network) በየተሽከርካሪው እና በየመሸጫ ጣቢያው ላይ።

2. የፊዚካል መሠረተ ልማት (Physical Infrastructure)

* ዘመናዊ ተርሚናሎች እና መጠለያዎች ከላይ እንደተጠቀሰው፣ በቂ መቀመጫዎች፣ የዝናብ እና ፀሐይ መከላከያ ጣሪያዎች፣ እና የብርሃን አገልግሎት ያላቸው መጠለያዎች። በተጨማሪም በመጠለያዎቹ ላይ ዲጂታል የመረጃ ሰሌዳዎች እና የዲጂታል ክፍያ ጣቢያዎች ሊኖሩ ይችላሉ።

* የልዩ የትራንስፖርት መስመሮች (Dedicated Bus Lanes):

ለአውቶቡሶች እና ለባቡር ብቻ የሚውሉ መስመሮችን መዘርጋት። ይህንን ለመተግበር የጎዳና ላይ ምልክቶች የተለየ ቀለም ያለው አስፋልት፣ እና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የአጥር ክፍፍሎችን መጠቀም።

* የትራፊክ ማመቻቸት መሰረተ ልማት:

ለህዝብ ትራንስፖርት ቅድሚያ የሚሰጥ የትራፊክ መብራት ስርዓት (Smart Traffic Signals)፣ ይህም አውቶቡሶች በቀላሉ እንዲንቀሳቀሱ ይረዳል።

3. የተሽከርካሪ መሰረተ ልማት (Fleet Infrastructure)

* ከፍተኛ አቅም ያላቸው አውቶቡሶች (Mass Transit Fleet): ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተሳፋሪ በአንድ ጊዜ መጫን የሚችሉ፣ ዘመናዊ፣ አስተማማኝ እና ለአካባቢ ተስማሚ የሆኑ ትልልቅ አውቶቡሶች።

* ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ የሆኑ ተሽከርካሪዎች: ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች ግምት ውስጥ ያስገቡ አውቶቡሶች።

4. የፖሊሲ እና ተቋማዊ መሰረተ ልማት

* የጊዜ ሰሌዳ እና የክትትል ደንቦች:

ትራንስፖርትን በጊዜ ሰሌዳ የመምራት እና የተሽከርካሪዎችን እንቅስቃሴ የመቆጣጠር ደንቦች።
* የትብብር ስምምነቶች: መንግስት እና የግሉ ዘርፍ በትራንስፖርት ዘርፍ ላይ በጋራ የሚሰሩበት ስምምነቶች።

አዲስ አበባችን ይህንን ዘመናዊ አገልግሎት መቼ ታገኝ ይሆን ?

ከኢራን ጋር ግንኙነት ያላቸው ጠላፊዎች (Hackers) የኤፍ ቢ አይ (FBI) ዳይሬክተር የሆኑትን ካሽ ፓቴል የግል ኢሜል፣ ፎቶግራፎች እና ሰነዶች መዝረፋቸውን ይፋ አደረጉ።
የኔታ ሚዲያ

ባለፈው አርብ የጠላፊ ቡድኑ እና ቢሮው እንዳስታወቁት ከኢራን ጋር ንክኪ ያላቸው ጠላፊዎች የኤፍ ቢ አይ ዳይሬክተር ካሽ ፓቴልን የግል የኢሜል ሳጥን በመስበር ፎቶግራፎቻቸውን እና ሌሎች ሰነዶችን በኢንተርኔት ላይ በትነዋል።

''ሃንዳላ ሃክ ቲም" (Handala Hack Team) የተባለው የጠላፊ ቡድን በድረ-ገጹ ላይ ባሰፈረው መረጃ ፓቴል አሁን በስኬት ከተጠለፉ ሰለባዎች ዝርዝር ውስጥ ስሙን ያገኘዋል ብሏል።

ጠላፊዎቹ ፓቴል ሲጋራ ሲያጨስ በጥንታዊ ተሽከርካሪ ውስጥ ሲጓዝ እና ትልቅ የረም (rum) ጠርሙስ ይዞ በመስተዋት ፊት ፎቶ ሲነሳ የሚያሳዩ ተከታታይ የግል ምስሎችን አሰራጭተዋል።

ኤፍ ቢ አይ የፓቴል ኢሜሎች ኢላማ መደረጋቸውን አረጋግጧል። የኤፍ ቢ አይ ቃል አቀባይ ቤን ዊሊያምሰን በሰጡት መግለጫ ከዚህ ድርጊት ጋር ተያይዘው ሊመጡ የሚችሉ አደጋዎችን ለመቀነስ አስፈላጊ የሆኑ እርምጃዎችን ሁሉ ወስደናል ብለዋል።

በተጨማሪም የተዘረፉት መረጃዎች የቆዩ እና ምንም አይነት የመንግስት መረጃ የሌለባቸው መሆናቸውን ገልጸዋል።

ራሱን የፍልስጤም ደጋፊ አድርጎ የሚያስተዋውቀው ሃንዳላ በምዕራባውያን ተመራማሪዎች ዘንድ የኢራን መንግስት የሳይበር ደህንነት ክፍሎች ከሚጠቀሙባቸው መጠሪያዎች አንዱ እንደሆነ ይታመናል።

ቡድኑ በቅርቡ መጋቢት 2 ቀን በሚቺጋን የሚገኘውን ስትራይከር (Stryker) የተባለ የህክምና መሳሪያዎች አቅራቢ ድርጅትን መጥለፉንና በርካታ የኩባንያውን መረጃዎች ማጥፋቱን ገልጾ ነበር።

ከፎቶግራፎቹ በተጨማሪ ጠላፊዎቹ ከ300 በላይ የኢሜል ናሙናዎችን ያሰራጩ ሲሆን እነዚህም ከ2010 እስከ 2019 ባሉት ዓመታት ውስጥ የተላላኩ የግል እና የስራ ግንኙነቶችን የሚያሳዩ ይመስላሉ።

የሮይተርስ የዜና ምንጭ መልእክቶቹን በራሱ ማረጋገጥ ባይችልም ሃንዳላ ሰብሬዋለሁ የሚለው የጂሜል (Gmail) አድራሻ ከዚህ ቀደም በ ዲስክትሪክት 4 ላብስ የደህንነት ተቋም በተመዘገቡ መረጃዎች ላይ ከፓቴል ጋር የተያያዘ መሆኑ ተረጋግጧል።

ባለፈው ወር አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ የተቀናጀ ጥቃት ካደረሱ በኋላ ድምፃቸውን አጥፍተው የነበሩት ከኢራን ጋር ግንኙነት ያላቸው ጠላፊዎች አሁን ላይ የሳይበር ጥቃቶቻቸውን በስፋት እያወደሱ ይገኛሉ።

ከፓቴል ጥቃት በተጨማሪ ቡድኑ በመካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ የሎክሂድ ማርቲን የመከላከያ ኩባንያ ሰራተኞችን የግል መረጃ መዝረፉን ገልጿል።

የእስራኤሉ ቼክ ፖይንት የሳይበር ደህንነት ኩባንያ የስራ ሃላፊ ጊል ሜሲንግ እንደገለጹት በፓቴል ላይ የተሰነዘረው ጥቃት የአሜሪካ ባለስልጣናትን ለማሳፈር እና ተጋላጭ እንደሆኑ እንዲሰማቸው ለማድረግ ያለመ የኢራን ስትራቴጂ አካል ነው።

ኢራናውያን ያላቸውን ሁሉንም መሳሪያ እየተኮሱ ነው ያሉት ሜሲንግ የከፍተኛ ባለስልጣናትን የግል ኢሜል መጥለፍ አዲስ ነገር እንዳልሆነና አልፎ አልፎ የሚከሰት መሆኑን አስረድተዋል።

በመጋቢት 2 የወጣ የአሜሪካ የስለላ ግምገማ እንደሚያመለክተው ኢራን እና ተላላኪዎቿ ለከፍተኛ መሪዎቿ መገደል ምላሽ ለመስጠት በአሜሪካ የዲጂታል መረቦች ላይ መሰል የሳይበር ጥቃቶችን ሊሰነዝሩ እንደሚችሉ ተገምቶ ነበር።

በኬንያ አብያተ ክርስቲያናት ብሔራዊ ምክር ቤት ቦታ ላይ 32 ሰዎች በጅምላ ተቀብረው ተገኙ

የኔታ ሚዲያ

በምዕራብ ኬንያ ኬሪቾ በተባለች ከተማ ውስጥ በሚገኝ የጅምላ መቃብር አብዛኞቹ ህጻናት የሆኑ የ32 ሰዎች አስከሬን ተቆፍሮ ወጥቷል። ጉዳዩን በተመለከተ አስደንጋጭ ምርመራዎች ቀጥለዋል።

የአስከሬን ቁፋሮው የተከናወነው ፖሊስ መጀመሪያ ላይ በቦታው ተቀብረዋል ተብለው የታሰቡትን 14 አስከሬኖች ለማውጣት የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ካገኘ በኋላ ነው። የመንግስት ፓቶሎጂስት ሪቻርድ ንጆሮጌ ማክሰኞ ምሽት ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት በከባድ ዝናብ ለተወሰነ ጊዜ ተቋርጦ በነበረው የሙሉ ቀን ቁፋሮ የተገኘው ነገር በጣም ያልተለመደ እና አስከሬኖቹ በጆንያ ውስጥ ተደርድረው የተገኙ መሆናቸውን ገልጸዋል።

የአስከሬን ምርመራ (Post-mortem) ረቡዕ ዕለት ይጀምራል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን የሟቾቹን ማንነት በፍጥነት ለመለየትና ለሞታቸው ምክንያት የሆኑ ሁኔታዎችን ለማጣራት ጥሪዎች እየቀረቡ ነው።

ንጆሮጌ እንዳሉት ሰባት አዋቂዎች እና 25 ህጻናት የተገኙ ሲሆን ህጻናቱ ጨቅላዎችና ፅንሶች ናቸው።

በተጨማሪም የተወሰኑ የሰውነት ክፍሎች ተገኝተዋል ፓቶሎጂስቱ አክለውም አንዳንድ አስከሬኖች ከሆስፒታሎች እና ከአስከሬን ማቆያ የመጡ ይመስላሉ ሆኖም ይህ የሚረጋገጠው ከአስከሬን ምርመራ በኋላ እንደሆነ ገልጸዋል።

የአዋቂዎቹ አስከሬን በጣም የፈረሰ (decomposed) ሲሆን የህጻናቱ ግን ያን ያህል አለመሆኑ ግለሰቦቹ በተለያዩ ጊዜያት እንደሞቱ የሚያመለክት መሆኑን ጠቁመዋል።

ማክሰኞ ዕለት ነጭ መከላከያ ልብሶችን ጓንቶችን እና ማስኮችን የለበሱ የፎረንሲክ ቡድኖች ጥብቅ ጥበቃ በሚደረግበት ቦታ ላይ ቁፋሮውን ሲያከናውኑ ውለዋል።

ይህ የአስከሬን ቁፋሮ የተከናወነው በአንድ ጥቆማ ሰጪ አማካኝነት ፖሊስ ምርመራ ከጀመረ በኋላ ነው ሰኞ ዕለት የወንጀል ምርመራ ዳይሬክቶሬት (DCI) እንደገለጸው መጀመሪያ ላይ የተገኙት መረጃዎች እንደሚያሳዩት 13 ባለቤት ያልተገኘላቸው አስከሬኖች ከጎረቤት ኒያሚራ ግዛት ሆስፒታል በይፋ ተለቀው ባለፈው አርብ በኬሪቾ እንዲቀበሩ ተወስደው ነበር።

ይሁን እንጂ ስለተጨማሪዎቹ አስከሬኖች እና ስለ አቀባበሩ ሁኔታ አሁንም ብዙ ጥያቄዎች እየተነሱ ነው አስከሬኖቹ የኬንያ አብያተ ክርስቲያናት ብሔራዊ ምክር ቤት (NCCK) ንብረት በሆነው ቦታ ላይ እንዴት ሊቀበሩ እንደቻሉ ግልጽ አይደለም።

ምክር ቤቱ ግን ከምስጢራዊው ቀብር ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነት እንደሌለው አስተባብሏል።

የድርጅቱ ባለስልጣን ለሀገር ውስጥ ጋዜጣ Daily Nation እንደተናገሩት ቀብሩ የተከናወነው ያለእነሱ ፈቃድና እውቅና ነው።

የታሰሩ ተጠርጣሪዎች እና የሰብአዊ መብት ተሟጋቾች ምላሽ
የወንጀል ምርመራ ዳይሬክቶሬት (DCI) ከቀብር ሂደቱ መዛባት በተጨማሪ ሌላ የወንጀል ድርጊት መኖር አለመኖሩን እያጣራ መሆኑን ገልጿል።

ከጉዳዩ ጋር በተያያዘ የኒያሚራ የሕዝብ ጤና መኮንን እና የመቃብር ቦታ ጠባቂ በቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን ሌሎችም ጥያቄ እየቀረበላቸው ነው።

ቮካል አፍሪካ የተሰኘው የሰብአዊ መብት ተሟጋች ቡድን ግኝቱ የአሳዛኙን ክስተት ትክክለኛ መጠን የሚያሳይ እና አስደንጋጭ ነው ብሎታል።

ቡድኑ አክሎም በአስከሬኖቹ ላይ የታዩት የመቆራረጥ ምልክቶች አስቸኳይ ግልጽ የሆነ ምርመራ እና ብሔራዊ ተጠያቂነትን የሚጠይቅ የጥቃት ደረጃን ያመለክታሉ ብሏል።

የኬንያ የሕግ ማህበር ፕሬዝዳንት ፌዝ ኦዲአምቦ በበኩላቸው የእነዚህ ሰለባዎች ማንነት በተቻለ ፍጥነት መለየት አለበት ሲሉ አሳስበዋል።

በኮሎምቢያ ወታደራዊ አውሮፕላን ተከስክሶ የ66 ሰዎች ህይወት አለፈ

በደቡብ አሜሪካዊቷ ሀገር ኮሎምቢያ አንድ 125 ሰዎችን አሳፍሮ ይጓዝ የነበረ ወታደራዊ አውሮፕላን በመከስከሱ ቢያንስ የ66 ሰዎች ህይወት ማለፉ ተረጋገጠ። አደጋው የደረሰው አውሮፕላኑ ከሀገሪቱ ደቡባዊ ግዛት ፑቱማዮ ከሚገኘው ፖርቶ ሌጊዛሞ አየር ማረፊያ ተነስቶ ብዙም ሳይቆይ ነው።

የኮሎምቢያ መከላከያ ሚኒስትር ፔድሮ ሳንቼዝ እንደገለጹት፣ 'ሎክሂድ ማርቲን' (Lockheed Martin) የተባለ ኩባንያ ያመረተው ሲ-130 ሄርኩለስ (C-130 Hercules) አውሮፕላን ከአየር ማረፊያው ከተነሳ 1.5 ኪሎ ሜትር ብቻ እንደተጓዘ መሬት በመምታቱ በእሳት ተያያዘ። አውሮፕላኑ ውስጥ የነበሩ ጥይቶችና ፈንጂዎች በመፈንዳታቸው አደጋውን የከፋ እንዳደረገው ተገልጿል።

የሀገሪቱ ጦር ኃይሎች አዛዥ ጀነራል ሁጎ አሌሃንድሮ ሎፔዝ ባሬቶ እንዳስታወቁት፣ በአደጋው 66 ወታደሮች መሞታቸው የተረጋገጠ ሲሆን፣ አራት ወታደሮች ደግሞ እስካሁን አልተገኙም። በደርዘን የሚቆጠሩ ሌሎች ወታደሮችም ከባድና ቀላል ጉዳት ደርሶባቸዋል።

የአካባቢው ምክትል ከንቲባ ካርሎስ ክላሮስ ለሚዲያ እንደገለጹት፣ በከተማዋ ያሉ ሁለት ክሊኒኮች የቆሰሉትን ወታደሮች ለማከም ጥረት እያደረጉ ሲሆን፣ ጉዳቱ የጸናባቸው ደግሞ በልዩ አውሮፕላኖች ወደ ዋና ከተማዋ ቦጎታ ለተሻለ ህክምና ተልከዋል።

መከላከያ ሚኒስትሩ እና የጦር አዛዡ አደጋው ከህገ-ወጥ ታጣቂ ቡድኖች ጥቃት ጋር የተያያዘ መሆኑን የሚያሳይ ምንም ዓይነት ምልክት እስካሁን አለመገኘቱን አረጋግጠዋል። የአደጋው ትክክለኛ መንስኤ በምርመራ እየተጣራ እንደሚገኝም ታውቋል።

ፑቱማዮ ግዛት ከኢኳዶር እና ከፔሩ ጋር በምትዋሰንበት የአማዞን ደን ውስጥ የምትገኝ ሲሆን አደጋው የደረሰበት አውሮፕላን በጫካው ውስጥ ተሰባብሮ እንደሚገኝ ተዘግቧል።

የኔታ ሚዲያ — ፈጣን እና ተዓማኒ መረጃ!

ኢራን ከአሜሪካ ጋር እየተደራደርኩ ነው የሚለውን የዶናልድ ትራምፕ መግለጫ አስተባበለች

የኢራን ከፍተኛ ባለስልጣናት ሀገሪቱ ከአሜሪካ ጋር ምንም ዓይነት ድርድር እያደረገች እንዳልሆነ በይፋ አስታወቁ። ይህ ማስተባበያ የወጣው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጦርነቱን ለማቆም ኢራን ጋር “በጣም ጥሩ እና ውጤታማ ንግግሮች” እያደረግን ነው ካሉ ከጥቂት ሰዓታት በኋላ ነው።

የኢራን ፓርላማ አፈ-ጉባኤ መሀመድ ባገር ጋሊባፍ ትላንት ሰኞ ባወጡት መግለጫ ከአሜሪካ ጋር ምንም ዓይነት ድርድር አለመደረጉን አረጋግጠዋል። አፈ-ጉባኤው አክለውም ትራምፕ ድርድር እየተደረገ ነው የሚል የሃሰት ዜና የሚያሰራጩት አሜሪካ እና እስራኤል የተዘፈቁበትን አረንቋ ለመሸፈን እና የነዳጅ ገበያውን ለመቆጣጠር ነው ሲሉ በኤክስ (X) ገፃቸው ላይ አስፍረዋል።

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባቃኢ በበኩላቸው አሜሪካ ድርድር እንደምትፈልግ በአንዳንድ ወዳጅ ሀገራት በኩል መልዕክት መላኳን እንጂ እስካሁን ምንም ዓይነት ቀጥተኛ ንግግር አለመጀመሩን ገልጸዋል።

የጦርነቱ ወቅታዊ ሁኔታ፦

በአሜሪካ-እስራኤል እና በኢራን መካከል ያለው ጦርነት አራተኛ ሳምንቱን በያዘበት በዚህ ወቅት፣ እስራኤል በኢራን ዋና ከተማ ቴህራን ላይ አዲስ የአየር ጥቃት መፈጸሟን አስታውቃለች። በሌላ በኩል ኢራን በክልሉ ባሉ የአሜሪካ እና እስራኤል ጥቅሞች ላይ የድሮን እና የሚሳኤል ጥቃቶችን እየሰነዘረች ትገኛለች።

ኢራን የዓለምን 20 በመቶ (1/5ኛ) የነዳጅ እና የጋዝ ፍላጎት የሚያልፍበትን የሆርሙዝ ስትሬት (Strait of Hormuz) መዝጋቷን ተከትሎ የዓለም የኃይል ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ንሯል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ ባለፈው ቅዳሜ ባስተላለፉት ማስጠንቀቂያ፣ ኢራን በ48 ሰዓታት ውስጥ የባህር መስመሩን ካልከፈተች የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫዎቿን እንደሚያጠፏቸው ዝተዋል።

ይህ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለው የቃላት ጦርነት እና በምድር ላይ ያለው ግጭት ዓለም አቀፉን ኢኮኖሚ እና ሰላም በከፍተኛ ሁኔታ እያናጋው ይገኛል።

የኔታ ሚዲያ — ወቅታዊ እና እውነተኛ መረጃዎች!

🚨 "ኦፕሬሽን ዕውር ቁጣ" (Operation Blind Fury) — የፕሬዝዳንት ትራምፕ አስተዳደርና የዓለም ስጋት!

ታዋቂው The Economist መጽሔት በዛሬው መጋቢት 21-27 ቀን 2026 እትሙ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕን ዐይናቸውን በወታደራዊ ጥይቶችና ባርኔጣ በተሸፈነ ምስል በማውጣት "Operation Blind Fury" በሚል ርዕስ አስነብቧል።

መጽሔቱ አሁን በስልጣን ላይ የሚገኙትን የፕሬዝዳንት ትራምፕን አስተዳደር አርቆ የማያይና በቁጣ ላይ የተመሰረተ (Blind Fury) ሲል ክርር ባለ ቋንቋ ተችቶታል።

ትራምፕ በሁለተኛው የስልጣን ዘመናቸው የጀመሩት "የበቀል" የሚመስል የፖለቲካ እርምጃ እና የውስጥ ተቋማትን የመቆጣጠር አካሄድ ለዲሞክራሲ ስጋት መሆኑ ገልጿል።

አሜሪካ ከቆዩ አጋሮቿ (በተለይም ከአውሮፓና ከኔቶ) ጋር ያላት ግንኙነት በከፍተኛ ሁኔታ መሻከሩና ትራምፕ "ብቻዬን እቆማለሁ" የሚለው መመሪያቸው ዓለምን ለትርምስ ሊዳርግ እንደሚችል ተንብዮአል።

ቻይና የፊውዥን ኃይልን (Fusion Power) ለመቆጣጠር በምታደርገው ከፍተኛ ሩጫ እና በትራምፕ አስተዳደር የንግድ ጦርነት መካከል ያለው ፍጥጫ አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱ ጠቅሷል።

መጽሔቱ በትራምፕ አስተዳደር ስር ያሉ ኢኮኖሚስቶች ለተወሰኑ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች ያላቸውን የተዛባ አመለካከትም ነቅፏል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ አሁን እየተከተሉት ያለው ጠንካራና "ያልተገመተ" (Unpredictable) አካሄድ ለዓለም ሰላም ይበጃል ወይስ ስጋት ነው? የእናንተ አስተያየት ምንድነው?

👇 ሐሳባችሁን በኮሜንት አጋሩን። #yenetamedia #theeconomist #donaldtrump #operationblindfury #globalpolitics #ethiopia #የኔታ_ሚዲያ

ጄቶች ራሳቸውን እንዴት ከራዳር ይሰውራሉ ?

የሰማይ ላይ ጥቁር መጋረጃ - "ስቲልዝ" ጄቶች ራዳርን እንዴት ያታልላሉ?

በዘመናዊው የጦር መሣሪያ ቴክኖሎጂ ውስጥ እጅግ አስገራሚውና ሚስጥራዊው ክፍል "ስቲልዝ" (Stealth) ወይም ረቂቅ በረራ ነው።

አንድ ግዙፍ የብረት አካል በጠላት ክልል ውስጥ በከፍተኛ ፍጥነት እየበረረ የራዳር መቆጣጠሪያዎች ግን "ባዶ ሰማይ ነው" ብለው እንዲያምኑ ያደርጋል ይህ እንዴት ሊሆን ቻለ? ራዳርን የመሰወር ጥበብ ሳይንስ ወይስ ምትሃት?

የኔታ ሚዲያ ለዛሬ የቴክኖሎጂ ዓለምን ድንቅ ፈጠራ እንደሚከተለው በዝርዝር አሰናድቶላችኋል።

1. የቅርጽ ድንቅ ስራ (The Power of Geometry)

ተራ አውሮፕላኖች ክብ ቅርጽ ስላላቸው የራዳር ሞገድ ሲመታቸው ልክ እንደ ኳስ ተመልሶ ወደ መጣበት ይሄዳል።

የስቲልዝ ጄቶች ግን ምስጢራቸው "ማዕዘናቸው" ላይ ነው አካላቸው የተቆራረጠ፣ ጠፍጣፋና ወደ ጎን ያዘመመ በመሆኑ የራዳር ሞገዱ ሲመታቸው ወደ ራዳር ጣቢያው ከመመለስ ይልቅ ወደ ሌላ አቅጣጫ ተበትኖ እንዲጠፋ ይደረጋል።

በዚህም ራዳሩ አውሮፕላኑን ማየት አይችልም።

2. "ራዳር በላዩ" ቀለም (Radar Absorbent Material)

እነዚህ ጄቶች የሚቀቡት ቀለም ተራ አይደለም "RAM" የሚባል ልዩ ኬሚካል ሲሆን የራዳር ሞገዶችን የመምጠጥ ብቃት አለው።

ሞገዱ ጄቱን ሲነካው ነጥሮ ከመመለስ ይልቅ ቀለሙ ውጦ ወደ ሙቀት ኃይል ይቀይረዋል ልክ ጥቁር ልብስ የፀሐይን ብርሃን ውጦ እንደሚያስቀረው ሁሉ ማለት ነው።

3. የሙቀት መደበቂያ ስልት (Infrared Stealth)

ዘመናዊ ሚሳኤሎች አውሮፕላንን የሚያድኑት በራዳር ብቻ ሳይሆን በሞተሩ ሙቀት አማካኝነት ነው። ስቲልዝ ጄቶች ግን የሞተር መውጫቸውን (Exhaust) ወደ ላይኛው ክፍል በመደበቅና የሚወጣውን ትኩስ አየር ከቀዝቃዛ አየር ጋር በመቀላቀል "የሙቀት አሻራቸውን" ያጠፋሉ።

ይህም ከምድር ለሚተኮስ ሚሳኤል የማይታዩ ያደርጋቸዋል።

4. የጦር መሣሪያ መደበቂያ "ሆድ"

በክንፎች ስር የሚሰቀሉ ሚሳኤሎች ለራዳር ትልቅ ምልክት ይሰጣሉ ስቲልዝ ጄቶች ግን መሣሪያዎቻቸውን በውስጠኛው አካላቸው (Internal Bay) ይደብቃሉ።

የሚከፈቱት ቦምብ ለመጣል ሰከንዶች ሲቀሩት ብቻ ነው።

ስቲልዝ ጄቶች ጨርሶ አይታዩም ማለት አይደለም። ነገር ግን በራዳር ስክሪን ላይ የሚታዩት እንደ "ትንሽ ወፍ" ወይም "ንብ" ሆኖ ስለሆነ የጠላት መከላከያ ክፍል አውሮፕላን መሆኑን ለይቶ እርምጃ ለመውሰድ ይቸገራል። ይህም በጦርነት ወቅት ትልቅ የበላይነትን ይሰጣል።

እናንተስ የዚህ ቴክኖሎጂ መራቀቅ ያሳስባችኋል ወይስ ያስደንቃችኋል? ሃሳባችሁን በኮሜንት አጋሩን።
#yenetamedia #stealthtechnology #f35 #b2bomber #militarytech #የኔታሚዲያ #ቴክኖሎጂ

"የኢራን ቁልፍ ባለሥልጣናት ግድያ፦ መዋቅራችንን አያፈርሰውም’ - የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራቅቺ"

የኔታ ሚዲያ

እስራኤል ከፍተኛ የኢራን ባለሥልጣን የሆኑትን አሊ ላሪጃኒን መግደሏ ቢረጋገጥም ድርጊቱ በሀገሪቱ ከፍተኛ አመራር ላይ ፅገዳይ ድብደባ እንደማያደርስ የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራቅቺ ገለጹ።
ባለፈው ሰኞ ምሽት በተፈጸመ ጥቃት የተገደሉት የ67 ዓመቱ አሊ ላሪጃኒ፣ የኢራን ብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት ጸሐፊና የሟቹ መሪ አያቶላ አሊ ካሜኒ የቅርብ ረዳት ነበሩ።

ላሪጃኒ ከ19 ቀናት በፊት ጦርነቱ ከተጀመረ አንስቶ እስካሁን የተገደሉ የቴህራን ከፍተኛ አመራር ናቸው።
ሥርዓቱ በአንድ ግለሰብ ላይ የተመሰረተ አይደለም

የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ አባስ አራቅቺ ከአልጀዚራ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ አሜሪካና እስራኤል የኢራን መንግሥት በአንድ ግለሰብ ላይ እንደማይቆም እስካሁን አለመረዳታቸው አስገርሞኛል ብለዋል።

የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ጠንካራ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማኅበራዊ ተቋማት መዋቅር አላት። የአንድ ግለሰብ መኖር ወይም አለመኖር ይህን መዋቅር አይነካውም" ሲሉ አራቅቺ አስገንዝበዋል።

ሚኒስትሩ አክለውም የሀገሪቱ የበላይ መሪ አያቶላ አሊ ካሜኒ በየካቲት 21 (Feb 28) በተፈጸመ ጥቃት ቢገደሉም፣ ሥርዓቱ ሳይስተጓጎል ወዲያውኑ ምትክ ተሹሞ ስራውን መቀጠሉን እንደ ምሳሌ ጠቅሰዋል።

የላሪጃኒ ግድያ በተረጋገጠ ማግስት የኢራን የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን የባሲጅ (Basij) ሚሊሻ ኃይል አዛዥ የሆኑት ብርጋዴር ጄኔራል ጎላምሬዛ ሶሌይማኒ "በአሜሪካ-ጽዮናዊ ጠላት" ጥቃት መገደላቸውን በይፋ አረጋግጠዋል። ጄኔራል ሶሌይማኒ ላለፉት ስድስት ዓመታት የኢራንን የውስጥ ደኅንነት ኃይል ሲመሩ የቆዩና በወቅታዊው ጦርነት የአጸፋ ምላሽ ስልት ላይ ቁልፍ ሚና የነበራቸው ሰው ነበሩ።

ሚኒስትር አራቅቺ በክልሉ እየተባባሰ ላለው ግጭት አሜሪካን ተጠያቂ አድርገዋል። "ይህ ጦርነት የእኛ አይደለም፤ እኛም አልጀመርነውም። ለሚከተለው ሰብአዊና ፋይናንሳዊ ኪሳራ ሁሉ አሜሪካ ተጠያቂ መሆን አለባት" ብለዋል።

የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት፣ ምንም እንኳን የኢራን የፖለቲካ መዋቅር ጠንካራ ቢሆንም፣ ተከታታይ የከፍተኛ አመራሮች ግድያ በሂደት በሥርዓቱ የጥራትና የውሳኔ አሰጣጥ ብቃት ላይ ተፅዕኖ ማሳደሩ የማይቀር መሆኑን ይገልጻሉ።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ የኢራንን ዩራኒየም ወደ ሩሲያ ለማዛወር የቀረበላቸውን የፑቲን የሰላም ዕቅድ ውድቅ አደረጉ

የኔታ ሚዲያ

የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የሩሲያው ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን በኢራን የሚገኘውን የበለጸገ ዩራኒየም ወደ ሩሲያ ለማዛወር ያቀረቡትን ሃሳብ ውድቅ ማድረጋቸው ተሰማ።

አክሲዮስ የተሰኘው የአሜሪካ የዜና ምንጭ እንደዘገበው ትራምፕ ሃሳቡን ውድቅ ያደረጉት በዚህ ሳምንት ከሩሲያው መሪ ጋር በስልክ ባደረጉት ውይይት ወቅት ነው።

ፑቲን ይህንን ሃሳብ ያቀረቡት በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን ጦርነት ለማቆም እንደ አንድ የመፍትሄ አካል ሲሆን ይህም ኢራን ያከማቸችውን 60 በመቶ የበለጸገ ዩራኒየም ወደ ሩሲያ በማዛወር ረገድ የቀረበ ዕቅድ ነበር።

ይሁን እንጂ አንድ የአሜሪካ ባለስልጣን እንደገለጹት "ይህ ሃሳብ ሲቀርብ የመጀመሪያው አይደለም አሁንም ተቀባይነት አላገኘም የአሜሪካ አቋም ዩራኒየሙ በአስተማማኝ ሁኔታ መያዙን ማረጋገጥ ነው ብለዋል።

ኢራን ራሷ ይህንን ሃሳብ አሁን ላይ ትቀበለዋለች ወይ የሚለው ግልጽ አይደለም ከጦርነቱ በፊት በነበሩ ንግግሮች ወቅት ኢራን ዩራኒየሙን ወደ ውጭ የመላክ ሃሳብን ውድቅ በማድረግ ይልቁንም በዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ቁጥጥር ስር በራሷ ተቋማት ውስጥ እንዲቀልጥ የማድረግ ሃሳብ አቅርባ እንደነበር ዘገባው ያስታውሳል።

በሌላ በኩል የትራምፕ አስተዳደር በኢራን የሚገኘውን በከፍተኛ ሁኔታ የበለጸገ ዩራኒየም ለመቆጣጠር ወይም በእጅ ለማስገባት ልዩ የጦር ሃይል (Special Operations Forces) ወደ ስፍራው የመላክ ሃሳብ እያጤነ መሆኑን የተለያዩ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ ባለፈው አርብ ከፎክስ ኒውስ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ የበለጸገውን ዩራኒየም ከኢራን ለማስወጣት የታቀደ ወታደራዊ ዘመቻ አለ ወይ ተብለው ሲጠየቁ "አሁን ትኩረታችን እሱ ላይ አይደለም ነገር ግን በተወሰነ ጊዜ ላይ ልናደርገው እንችላለን" ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።

ትራምፕ ዩናይትድ ኪንግደም እና ቻይና የጦር መርከቦችን ወደ ሆርሙዝ ስትሬት እንደሚልኩ ተስፋ አደርጋለሁ አሉ።

የኔታ ሚዲያ

ዶናልድ ትራምፕ በ "Truth Social" ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ የሆርሙዝ ስትሬትን ለመጠበቅ በርካታ ሀገራት የጦር መርከቦችን እንደሚልኩ ገልጸዋል።

ዩናይትድ ኪንግደም፣ ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ጃፓን እና ደቡብ ኮሪያ ከእነዚህ ሀገራት መካከል እንደሚሆኑ ተስፋ አደርጋለሁ ብለዋል።

እስከዚያው ድረስ ግን ዩናይትድ ስቴትስ የባህር ዳርቻውን በቦምብ ትደበድባለች እንዲሁም የኢራን ጀልባዎችንና መርከቦችን በየተራ ከውሃው ላይ እየመታች ታሰጥማለች በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ በቅርቡ የሆርሙዝ ስትሬትን በእጃችን እናስገባለን ሲሉ ገልፀዋል

ዩናይትድ ኪንግደም ግን ወደ የውሃ መስመሩ መርከቦችን እንደምትልክ እስካሁን የሰጠችው ፍንጭ የለም።

የትግራይ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፎረም አዲስ ጦርነት ሊቀሰቀስ ይችላል ሲል አስጠነቀቀ
የኔታ ሚዲያ

የትግራይ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፎረም (TPPF) ዛሬ መጋቢት 7 ቀን 2026 ባወጣው መግለጫ በፌዴራል መንግስት እና በትግራይ መካከል ያለው ውጥረት ተባብሶ ወደ አዲስ ጦርነት ሊያመራ እንደሚችል በመጥቀስ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ አስቸኳይ ጥሪ አቀረበ።

ፎረሙ በመግለጫው የፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት (COHA) ከተፈረመ 40 ወራት ቢቆጠሩም የፌዴራል መንግስት ለስምምነቱ ተግባራዊነት ቁርጠኝነት አላሳየም ሲል ከሷል።

በዚህም ምክንያት የትግራይ ህዝብ አሁንም በከባድ ሰብአዊ እና ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ውስጥ እንደሚገኝ ገልጿል።

ከባለፈው ጥቅምት ወር ጀምሮ የክልሉ በጀት መታገዱን፣ የመንግስት ሰራተኞች ደመወዝ አለማግኘታቸውን እና የባንክ አገልግሎት መስተጓጎሉን መግለጫው ያመለክታል።

ከጥር 2026 ጀምሮ የነዳጅ አቅርቦት ሙሉ በሙሉ መቆሙንና ወደ ክልሉ የሚገቡ አስፈላጊ ሸቀጦች መገደባቸውን ፎረሙ ገልጿል።

የፌዴራል መንግስት ሰራዊቱን በትግራይ ዙሪያ እያሰፈረ መሆኑን የጠቀሰው መግለጫው ይህ ድርጊት አዲስ "የዘር ማጥፋት ጦርነት" ለመክፈት የሚደረግ ዝግጅት ነው ሲል ስጋቱን ገልጿል።

ከ1.2 ሚሊዮን በላይ የትግራይ ተፈናቃዮች አሁንም በችግር ላይ እንደሚገኙና ክልሉ 40% የሚሆነውን ሕገ-መንግስታዊ ግዛቱን እንዳጣ መሆኑን ጠቅሷል።

ፎረሙ ለተባበሩት መንግስታት፣ ለአፍሪካ ህብረት፣ ለአውሮፓ ህብረት እንዲሁም ለኬንያ፣ ናይጄሪያ፣ ደቡብ አፍሪካ፣ አሜሪካ እና እንግሊዝ መንግስታት የሚከተሉትን ጥሪዎች አቅርቧል

* የፌዴራል መንግስት በትግራይ ዙሪያ ያሰፈረውን ሰራዊት እንዲያነሳ ግፊት እንዲደረግ።
* በክልሉ ላይ የተጣሉ የባጀት፣ የባንክ፣ የነዳጅ እና የትራንስፖርት እገዳዎች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲነሱ።
* ተፈናቃዮች ወደ ቀድሞ ቀያቸው እንዲመለሱ እና የትግራይ ግዛት ወደ ነበረበት (ቅድመ 2020) እንዲመለስ ድጋፍ እንዲደረግ።

ይህ መግለጫ የወጣው በክልሉ በሚንቀሳቀሱ አራት ፓርቲዎች ማለትም በባይቶና፣ በአሲምባ ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ፣ በህወሃት እና በዓግመ (Aksumite Congress) የጋራ ፊርማ እና ማህተም ነው።

በትራምፕ ላይ ክስ ያዘሉ የኤፕስታይን ሰነዶች በአሜሪካ የፍትህ ሚኒስቴር ይፋ ተደረጉ
የኔታ ሚዲያ

የአሜሪካ የፍትህ ሚኒስቴር ከሟቹ ወንጀለኛ ጄፍሪ ኤፕስታይን ጋር በተያያዘ ተጨማሪ የኤፍ.ቢ.አይ (FBI) ሰነዶችን ይፋ አድርጓል። እነዚህ ሰነዶች ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በታዳጊነታቸው ወቅት ጾታዊ ጥቃት ፈጽመውብኛል የሚሉ አንዲት ማንነቷ ያልተጠቀሰ ሴት የሰጠችውን ቃል ዝርዝር ይዘዋል።

የክሱ ዝርዝር ነጥቦች
* ግለሰቧ ጥቃቱ የደረሰባት ዕድሜዋ በ13 እና 15 ዓመት መካከል እያለ እንደሆነ ገልጻለች።
* ኤፕስታይን ወደ ኒው ዮርክ ወይም ኒው ጀርሲ ወስዶ ከትራምፕ ጋር እንዳስተዋወቃትና ትራምፕም የጾታ ግንኙነት እንዲፈጽሙ ለማስገደድ ሲሞክሩ እንደነከሠቻቸው ለመርማሪዎች ተናግራለች።

* ዝም እንድትል ለዓመታት በእሷና በቅርብ ዘመዶቿ ላይ ከኤፕስታይን ጋር የተያያዙ ናቸው ተብለው የሚታመኑ የማስፈራሪያ ጥሪዎች ይደርሷት እንደነበር ገልጻለች።

የሰነዶቹ መዘግየትና የምላሽ ሁኔታ
ሰነዶቹ ከዚህ ቀደም ይፋ ያልተደረጉት በስህተት "ተደራቢ" (duplicative) ተብለው በመመደባቸው እንደሆነ ሚኒስቴሩ ገልጿል። የኋይት ሀውስ የፕሬስ ፀሐፊ ካሮሊን ሌቪት ክሱን "መሰረተ ቢስ እና ምንም ዓይነት ተአማኒ ማስረጃ የሌለው" በማለት አጣጥለውታል። ትራምፕም ቢሆኑ ከኤፕስታይን ጋር በተያያዘ የቀረቡባቸውን ክሶች በሙሉ ሲያስተባብሉ ቆይተዋል።

ጦርነቱና የኤፕስታይን ፋይሎች
ባለፈው እሁድ አሜሪካና እስራኤል በኢራን ላይ የከፈቱት ጦርነት ትኩረትን ከኤፕስታይን ፋይሎች ላይ እንዲሸሽ ማድረጉ እየተነገረ ነው።

* ሪፐብሊካኑ የኮንግረስ አባል ቶማስ ማሲ "በሌላኛው የዓለም ክፍል ላይ ቦምብ ማዝነብ የኤፕስታይን ፋይሎችን አያጠፋቸውም" ሲሉ ጦርነቱን ተችተዋል።
* የቀድሞው የእስራኤል ዲፕሎማት ሻይል ቤን-ኤፍሬም እንደሚሉት፥ ትራምፕ በአገር ውስጥ ካሉባቸው ችግሮች ትኩረት ለማስቀየር ጦርነቱን እንደ አማራጭ ሊጠቀሙበት ይችላሉ።

ጦርነቱ ከተጀመረ ወዲህ በኢንተርኔት ላይ ስለ ኤፕስታይን ፋይሎች የሚደረገው ፍለጋ በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሷል።

ሼክ ኢብራሂም ቱፋ ከኢራን ጎን መሆናቸውን በይፋ ገለፁ
የኔታ ሚዲያ

የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ምክር ቤት ፕሬዝዳንት ሼክ ኢብራሂም ቱፋ በኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ከፍተኛ መሪ ላይ የደረሰውን ህልፈት ተከትሎ በአዲስ አበባ በሚገኘው የኢራን ኤምባሲ በመገኘት የሃዘን መግለጫ ሰጥተዋል።

ሼክ ኢብራሂም ቱፋ በኤምባሲው ተገኝተው የሃዘን መዝገብ ላይ የፈረሙ ሲሆን በወቅቱም ባስተላለፉት መልዕክት
በደረሰው ጥቃት መሪው በሰማዕትነት ማለፋቸው ለመላው የኢራን ህዝብና መንግስት ታላቅ ሃዘን መሆኑን ገልጸዋል።

የኢትዮጵያ ሙስሊሞች በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ከኢራን ወንድሞቻቸው ጎን እንደሚቆሙ አረጋግጠዋል።

ይህ ህልፈት ለኢራን ብቻ ሳይሆን ለመላው የዓለም ሙስሊሞች ትልቅ ኪሳራ መሆኑን ሼክ ኢብራሂም ቱፋ በመግለጫቸው ጠቁመዋል።

መረጃው የኢራን ኤምባሲ ነው