የኮሪደር ልማቱ በትራንስፖርት ዘርፍ ይድገም ይሆን ?

ከሰልፍ ወደ ስልጣኔ እንዴት መሄድ አልቻልንም ?

የኔታ ሚዲያ

የአዲስ አበባን የትራንስፖርት እንግልት በዘመናዊ ስልት የመፍታት ስትራቴጂ
በአዲስ አበባ ጎዳናዎች ላይ የሚታዩት ረጅም የትራንስፖርት ሰልፎች የከተማዋን የቀን ተቀን እንቅስቃሴ ከሚፈታተኑ ዋና ዋና ማነቆዎች መካከል ቀዳሚዎቹ ናቸው።

በምስሉ ላይ እንደሚታየው በመቶዎች የሚቆጠሩ ዜጎች በዝናብና በፀሐይ ተገርፈው መኪና እስኪመጣ የሚጠብቁበት ሁኔታየከተማዋን ምርታማነት ከመቀነሱም በላይ የነዋሪውን ማህበራዊና ስነ-ልቦናዊ ጤና በእጅጉ ይጎዳል።

የትራንስፖርት ዘርፉ አሁንም "ረዳት" በሚባለው አካል ጩኸትና ግፊት ላይ መመስረቱ ደግሞ የዘርፉን ኋላቀርነት ማሳያ ነው። ይህንን ችግር ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለመቅረፍ መንግስትና የአዲስ አበባ አስተዳደር ሊከተሏቸው የሚገቡ አራት ዋና ዋና የለውጥ ምሰሶዎች አሉ።

1. የዲጂታል ቴክኖሎጂ ትግበራ (Smart Mobility)

ዓለም የደረሰበት የትራንስፖርት ዘርፍ በሰው ጩኸት ሳይሆን በመረጃ (Data) የሚመራ ነው። እያንዳንዱ የህዝብ ትራንስፖርት ተሽከርካሪ የጂፒኤስ (GPS) መቆጣጠሪያ ሊገጠምለት ይገባል። ይህም ተሳፋሪው ታክሲው የት እንደደረሰ በስልኩ ወይም በመቆሚያዎች ላይ በሚገኙ ዲጂታል ሰሌዳዎች እንዲያይ ያስችለዋል።

በተጨማሪም የዲጂታል ክፍያ (E-ticketing) ስርዓትን በስፋት ተግባራዊ በማድረግ ረዳቶች ለዝርዝር ብለው የሚፈጥሩትን መጉላላትና አሽከርካሪዎች መረጃ ሳይኖራቸው የሚባክኑበትን ጊዜ ማስቀረት ይቻላል።

2. የመሠረተ ልማት ማሻሻያና ጥበቃ

ተሳፋሪው ክፍት ሜዳ ላይ ቆሞ ለተፈጥሮ አደጋ እንዲጋለጥ መደረግ የለበትም። ዘመናዊና ሰፊ የጥበቃ መጠለያዎች (Smart Shelters) መገንባት አለባቸው። እነዚህ መጠለያዎች መቀመጫ የዝናብ መከላከያ ጣሪያና የብርሃን አገልግሎት ሊኖራቸው ይገባል። ከዚህም በተጨማሪ ለህዝብ ትራንስፖርት ብቻ የሚውሉ ልዩ መስመሮች (Dedicated Bus Lanes) በስፋት መዘርጋት አለባቸው። ይህም አውቶቡሶችና ታክሲዎች በትራፊክ መጨናነቅ ሳይያዙ በፍጥነት ተመላልሰው ተሳፋሪውን እንዲያነሱ ይረዳቸዋል።

3. የትራንስፖርት አቅርቦት አቅምን ማሳደግ

አነስተኛ ታክሲዎች ለከተማዋ የትራንስፖርት ፍላጎት በቂ አይደሉም። መንግስት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተሳፋሪ በአንድ ጊዜ መጫን የሚችሉ ትልልቅ አውቶቡሶችን (High Capacity Buses) ወደ ስራ በስፋት ማስገባት አለበት።

አንድ ትልቅ አውቶቡስ አምስት እና ስድስት ሚኒባሶችን መተካት ስለሚችል የጎዳና ላይ መጨናነቅን ይቀንሳል። የግሉ ዘርፍም በዚህ ዘርፍ ላይ እንዲሰማራ የጉምሩክና የታክስ ማበረታቻዎችን መስጠት ወሳኝ ነው።

4. በጊዜ ሰሌዳ የሚመራ የአሰራር ስርዓት

አሁን ያለው "መኪናው ሰው እስኪሞላ ይጠብቅ" የሚለው አሰራር መለወጥ አለበት። ትራንስፖርት በጊዜ ሰሌዳ (Timetable) ሊመራ ይገባል።

መኪናው ሰው ሞላም አልሞላም በየአምስት ወይም በየአስር ደቂቃው ከርዕሰ መቆሚያው እንዲነሳ የሚያስገድድ ደንብ ሊኖር ይገባል። ይህ ሲሆን ተሳፋሪው መቼ እንደሚሄድ ስለሚያውቅ አላስፈላጊ ጭንቀትና ሰልፍ ይቀንሳል።

የአዲስ አበባን የትራንስፖርት ችግር መፍታት የሚቻለው በዘመቻ ሳይሆን በተቀናጀ ስልታዊ እቅድ ነው። መንግስት ቴክኖሎጂን፣ የመሠረተ ልማት ግንባታንና የግሉን ዘርፍ ተሳትፎ በማቀናጀት የዜጎችን እንግልት ሊያበቃ ይገባል።

ትራንስፖርት የከተማዋ የደም ዝውውር እንደመሆኑ መጠን ዘመናዊነቱ ለኢኮኖሚ እድገትና ለዜጎች ክብር ወሳኝ መሆኑን መረዳት ያስፈልጋል።

ይህንን ዘመናዊ አሰራር ተግባራዊ ለማድረግ መንግስት እና የአዲስ አበባ አስተዳደር በሚከተሉት መሰረተ ልማቶች ላይ ኢንቨስት ማድረግ አለባቸው፡

1. የተሽከርካሪ እና መረጃ መሰረተ ልማት (Smart Fleet & Data)

የመረጃ ማዕከል (Central Command and Control Center)

ሁሉንም የተሸከርካሪዎች መረጃ የጂፒኤስ ዳታ፣ የካሜራ ክትትል፣ እና የክፍያ ስርዓትን በአንድ ማዕከል የሚቆጣጠር እና የሚመረምር ተቋም። ይህ ማዕከል በትራፊክ መጨናነቅ እና በሰው ብዛት ላይ በመመስረት ፈጣን ውሳኔዎችን ያሳልፋል።

* የጂፒኤስ እና የኮሙኒኬሽን መሳሪያዎች (GPS and Communication Units):

በእያንዳንዱ የህዝብ ትራንስፖርት ተሽከርካሪ (ባቡር፣ አውቶቡስ፣ ሚኒባስ) ላይ የሚገጠሙ የጂፒኤስ መከታተያዎች እና የኮሙኒኬሽን መሳሪያዎች።

* ዲጂታል የመረጃ ሰሌዳዎች (Digital Info Boards): በየተርሚናሉ እና በዋና ዋና መቆሚያዎች ላይ የሚተከሉ የተሽከርካሪዎችን መድረሻ ጊዜ፣ መስመሮችን፣ እና የጉዞ መርሐግብርን የሚያሳዩ ዲጂታል ስክሪኖች።

* የዲጂታል ክፍያ ስርዓት መሰረተ ልማት: የካርድ አንባቢዎች፣ የPOS ማሽኖች፣ እና የመረጃ አውታር (network) በየተሽከርካሪው እና በየመሸጫ ጣቢያው ላይ።

2. የፊዚካል መሠረተ ልማት (Physical Infrastructure)

* ዘመናዊ ተርሚናሎች እና መጠለያዎች ከላይ እንደተጠቀሰው፣ በቂ መቀመጫዎች፣ የዝናብ እና ፀሐይ መከላከያ ጣሪያዎች፣ እና የብርሃን አገልግሎት ያላቸው መጠለያዎች። በተጨማሪም በመጠለያዎቹ ላይ ዲጂታል የመረጃ ሰሌዳዎች እና የዲጂታል ክፍያ ጣቢያዎች ሊኖሩ ይችላሉ።

* የልዩ የትራንስፖርት መስመሮች (Dedicated Bus Lanes):

ለአውቶቡሶች እና ለባቡር ብቻ የሚውሉ መስመሮችን መዘርጋት። ይህንን ለመተግበር የጎዳና ላይ ምልክቶች የተለየ ቀለም ያለው አስፋልት፣ እና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የአጥር ክፍፍሎችን መጠቀም።

* የትራፊክ ማመቻቸት መሰረተ ልማት:

ለህዝብ ትራንስፖርት ቅድሚያ የሚሰጥ የትራፊክ መብራት ስርዓት (Smart Traffic Signals)፣ ይህም አውቶቡሶች በቀላሉ እንዲንቀሳቀሱ ይረዳል።

3. የተሽከርካሪ መሰረተ ልማት (Fleet Infrastructure)

* ከፍተኛ አቅም ያላቸው አውቶቡሶች (Mass Transit Fleet): ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተሳፋሪ በአንድ ጊዜ መጫን የሚችሉ፣ ዘመናዊ፣ አስተማማኝ እና ለአካባቢ ተስማሚ የሆኑ ትልልቅ አውቶቡሶች።

* ለአካል ጉዳተኞች ተደራሽ የሆኑ ተሽከርካሪዎች: ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች ግምት ውስጥ ያስገቡ አውቶቡሶች።

4. የፖሊሲ እና ተቋማዊ መሰረተ ልማት

* የጊዜ ሰሌዳ እና የክትትል ደንቦች:

ትራንስፖርትን በጊዜ ሰሌዳ የመምራት እና የተሽከርካሪዎችን እንቅስቃሴ የመቆጣጠር ደንቦች።
* የትብብር ስምምነቶች: መንግስት እና የግሉ ዘርፍ በትራንስፖርት ዘርፍ ላይ በጋራ የሚሰሩበት ስምምነቶች።

አዲስ አበባችን ይህንን ዘመናዊ አገልግሎት መቼ ታገኝ ይሆን ?