Harar Jugol – The Living Museum
ሐረር ጁጎል – ሕያው ሙዚየም
#ethiopia | ሐረር በየዕለቱ ሰላም፣ መቻቻል እና አብሮነት የሚኖሩባት ከተማ ናት።

ሐረር በዓለም ላይ ሦስት የዓለም ቅርስ እውቅናዎችን ያጎናጸፈች ልዩ ታሪካዊ ከተማ ናት።

መዲናቱል አውሊያ – የቅዱሳን ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ቲምቡክቱ

የታሪካዊው የአዳል ሱልጣኔት ዋና ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ታሪካዊ የንግድ ማዕከል

በእስልምና ዓለም አራተኛዋ ቅድስት ከተማ በመሆን የምትከበር

የድሮውና የዘመናዊው ዓለም የሚገናኙባት ልዩ ከተማ

የሐረርን የበለጸገ ታሪክ፣ ባህል፣ ልዩ የስነ-ሕንፃ ቅርስ እና እንግዳ ተቀባይነት ለመመስከር ይጎብኙ። በየአደባባዩ ታሪክ ይነገራል፤ እያንዳንዱ ጉብኝትም የማይረሳ ተሞክሮ ይሆናል።

Harar is the City of Peace, Tolerance, and Solidarity, where these values are lived every day.

A rare city embraced by three UNESCO World Heritage recognitions, Harar is a treasure unlike any other.

Harar Medinat al-Awliya – The City of Saints

The Timbuktu of East Africa

Former capital of the Adal Sultanate

A historic center of East African trade

Revered as the fourth holiest city in Islam

Where the old meets the new in perfect harmony

Visit Harar to discover its rich history, vibrant culture, remarkable architecture, and warm hospitality. Every corner tells a story, and every visit becomes an unforgettable experience.

ሐረር በዩኔስኮ (UNESCO) በአንድ የዓለም ቅርስነት ዕውቅና የተሰጠው ሲሆን ይህም "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በመባል ይታወቃል። እ.ኤ.አ. በ2006 "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በሚል ኦፊሴላዊ ስም በዓለም ቅርስነት መዝገብ ውስጥ ሰፍሯል።

ይህ ስፍራ አንድ የዓለም ቅርስ ቢሆንም፣ ዩኔስኮ ለዚህ ቦታ "የላቀ ሁለንተናዊ እሴት" (Outstanding Universal Value) የሰጠው በሦስት ዋና ዋና የባህል መስፈርቶች (iv እና v) ላይ በመመስረት ነው።

1. ልዩ የሕንፃ ጥበብ ውህደት

ሐረር የአፍሪካ እና የእስልምና ወጎች ያልተለመደ ውህደትን ትወክላለች። የከተማዋ አቀማመጥ እና የ"ሐረሪ" ቤቶች ዲዛይን—በመሃል ላይ በሚገኙ ግቢዎች እና ውስጣዊ ግድግዳዎቻቸው ላይ በሚታዩ ውስብስብ እና ያሸበረቁ የእንጨት ቅርጻ ቅርጾች የሚታወቁ—በክልሉ ከሚገኙ ሌሎች የእስልምና ከተሞች የተለዩ ያደርጓታል። ይህም የኢትዮጵያ ደጋማ አካባቢዎች እና የሰፊው የእስልምና ዓለም ለዘመናት የነበራቸው መስተጋብር ውጤት የሆነ ልዩ ማንነትን ፈጥሯል።

2. ልዩ የሆነ የሃይማኖት ፋይዳ

ብዙውን ጊዜ በእስልምና አራተኛዋ የተቀደሰች ከተማ ተብላ የምትጠራው (ከመካ፣ ከመዲና እና ከኢየሩሳሌም በመቀጠል)፣ ሐረር ትልቅ መንፈሳዊ ማዕከል ናት። በከተማዋ ግንብ ውስጥ እጅግ በጣም ብዙ የሃይማኖት ስፍራዎች ይገኛሉ፦

ሦስቱ ከ10ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የቆዩትን ጨምሮ 82 መስጊዶች።

ለአካባቢው ቅዱሳን እና እስላማዊ ታላላቅ ሰዎች የተገነቡ 102 መቃብሮች (ሸሪዎች)።

3. "ሕያው" የሆነ ታሪካዊ የከተማ ገጽታ

እንደ ብዙዎቹ የቅርስ ስፍራዎች ሳይሆን፣ ሐረር የመካከለኛው ዘመን የከተማ አወቃቀሯን በመጠበቅ እንደ ዘመናዊ የባህል ማዕከል የምታገለግል "ሕያው" የቅርስ ከተማ ናት። በ13ኛው እና በ16ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የተገነባው "ጁጎል" (የመከላከያ ግንብ)፣ አሁንም የድሮዋን ታሪካዊ ከተማ ይከብባል። ይህም የባህላዊ ማህበራዊ አደረጃጀትን፣ የመንገድ አቀማመጥን እና ቀደም ሲል ኢትዮጵያን ከአረብ ባሕረ ገብ መሬት እና ከዓለም ገበያዎች ጋር ያገናኙ የነበሩ ጥንታዊ የንግድ መስመሮችን ጠብቆ እንዲቆይ አድርጓል።

ሐረር በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉ ዘጠኝ የዓለም ቅርስ ቦታዎች አንዷ ነች። ሌሎችም የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት፣ የስምየን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ፣ የአክሱም ሥልጣኔ፣ የፋሲል ግቢ (ጎንደር)፣ የአዋሽ ሸለቆ፣ የታችኛው ኦሞ ሸለቆ፣ የቲያ ሐውልቶች እና የኮንሶ የባህል መልክዓ ምድር ይገኙበታል።

Harar is officially recognized by UNESCO as a single World Heritage site: Harar Jugol, the Fortified Historic Town. It was inscribed on the World Heritage List in 2006 under the official name Harar Jugol, the Fortified Historic Town.

​While it is a single site, UNESCO’s recognition is based on three primary cultural criteria (iv and v) that define why it holds "Outstanding Universal Value":

​1. Unique Architectural Synthesis

​Harar represents an exceptional fusion of African and Islamic traditions. Its urban layout and "Harari" house designs—characterized by central courtyards and intricate, colorful interior woodwork—are distinct from other Islamic cities in the region. This creates a unique architectural identity resulting from centuries of interaction between the Ethiopian highlands and the wider Muslim world.

​2. Exceptional Religious Significance

​Often described as the fourth holiest city in Islam (after Mecca, Medina, and Jerusalem), Harar serves as a major spiritual center. Within its walls, the city contains an extraordinary concentration of religious sites:

​82 mosques, three of which date back to the 10th century.

​102 shrines dedicated to local saints and Islamic figures.

​3. A "Living" Historic Urban Landscape

​Unlike many archeological sites, Harar is a "living" heritage city that has preserved its medieval urban fabric while functioning as a modern cultural hub. Its "Jugol" (defensive wall), built between the 13th and 16th centuries, still encloses the historic old town, maintaining the traditional social organization, street patterns, and ancient trade routes that once connected Ethiopia to the Arabian Peninsula and global markets.

Harar is one of nine total recognitions in the country. The others include the Rock-Hewn Churches of Lalibela, the Simien Mountains National Park, the Kingdom of Aksum, Fasil Ghebbi (Gondar), the Lower Valley of the Awash, the Lower Omo Valley, the Tiya Stelae, and the Konso Cultural Landscape.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#visitharar #hararjugol #ethiopia #unesco #heritage #culture #tourism #landoforigins #ሐረር #የዓለም_ቅርስ #ቱሪዝም

የነፍስ ተናፋቂው ጥሪ፤ ሐጅ የሙስሊሞች የሕይወት ዘመን ታላቅ መንፈሳዊ ሕልምና የዒባዳ ማዕዘን
#ethiopia | ሐጅ... የአላህ (ሱ.ወ) ቤት ወደሆነችውና የሙዕሚኖች ልብ ዘወትር ወደምትናፍቃት ቅድስት መካ የሚደረግ፣ በአካል ለቻለና አቅም ላለው ሙስሊም ሁሉ በሕይወት ዘመን አንድ ጊዜ የመፈጸም ግዴታ ያለበት አምስተኛው የእስልምና ማዕዘን ነው።

ይህ ታላቅ ጉዞ የግል መንፈሳዊ ጥንካሬን ማደሻ ብቻ ሳይሆን፣ የታማኝነት እና የዓለም አቀፋዊ የእስልምና አንድነት ከፍተኛ መገለጫ ተደርጎ ይወሰዳል።

በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሙስሊሞች ምድራዊ ማዕረግና የሀብት ልዩነትን ሁሉ አውልቀው፣ ተመሳሳይ ነጭ ኢሕራም ለብሰው በአንድነት ሲቆሙ ፍጹም የእኩልነት እና የወንድማማችነት ትርጉም በተግባር ይገለጻል።

ይህ ሥርዓት ከዘመናት በፊት ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ያስተማሩትን መንገዶች በመከተል የሚከናወን ሲሆን፣ እያንዳንዱ ተግባር ከነቢዩ ኢብራሂምና (ረ.ወ) ከነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ታሪክ ጋር የተያያዘ ጥልቅ መንፈሳዊ ትርጉም አለው።

ጉዞው በእስልምና የጨረቃ አቆጣጠር 12ኛው ወር "ዙል-ሒጃ" ላይ የሚፈጸም ሲሆን፣ የጨረቃ አቆጣጠር ከግሪጎሪያን አቆጣጠር ጋር ሲነጻጸር በየዓመቱ ወደ 11 ቀናት ገደማ ወደ ኋላ ስለሚሽከረከር የሐጅ ወቅት በተለያዩ የአየር ንብረቶች (በበጋ፣ በክረምትና በጸደይ) ላይ እንዲያርፍ ያደርገዋል።

የዚህ ታላቅ የሐጅ ሥርዓት ማጠናቀቂያ በመላው ዓለም በታላቅ ድምቀት በሚከበረው ዒድ አል-አድሃ (የአረፋ በዓል) ላይ ይደርሳል።

አማኞች መስዋዕት በማቅረብ፣ ያረዱትን አንድ ሦስተኛ ለቤተሰቦቻቸው፣ አንድ ሦስተኛ ለጎረቤቶቻቸው እንዲሁም ቀሪውን አንድ ሦስተኛ ለድሆች በማካፈል አጋርነታቸውንና እስላማዊ ፍቅራቸውን ይገልጻሉ።

በአካል ደክሞ በመንፈስ ታድሶ የሚመለስበት ሐጅ የትዕግስት፣ የትሕትናና የአንድነት ትምህርት ቤት ነው። አላህ (ሱ.ወ) ለሁላችንም ይህንን የአላህን ምሕረትና በረከት የምንቀበልበትን ልዩ የሕይወት አጋጣሚ ይወፍቀን።

በኢቲሃድ አብራር(ebc)

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #hajj #makkah #eidaladha #islam #muslimummah #faith

የምሕረትና የእዝነት ዝናብ በፈሰሰበት ታላቅ ዕለት፤ በሚሊዮን የሚጠጉ ሙዕሚኖች በአረፋት ተራራ ላይ በአላህ ፊት ቆሙ
*****************************

የዘንድሮው የ1447ኛው ዓመታዊ የሐጅ ጉዞ ከዓለም ማዕዘናት የተሰባሰቡ በሚሊዮን የሚጠጉ ሙስሊም ምዕመናን በምዕራባዊ ሳዑዲ አረቢያ ወደሚገኛው ታሪካዊው የአረፋት ተራራ በመጓዝ የጸሎት ሥነ ሥርዓት አካሂደዋል።

ለስድስት ቀናት የሚቆየው ይህ ታላቅ መንፈሳዊ ሥነ ሥርዓት፣ የእስልምና እምነትን መሠረታዊ ፅንሰ-ሐሳቦች ለማመልከትና የነቢዩ ኢብራሂምን (ረ.ወ) እንዲሁም የቤተሰባቸውን ታሪካዊ ፈተናዎች በማስታወስ የሚከናወን ነው።

ምዕመናኑ በአሁኑ ወቅት በአረፋት ተራራ ላይ ዱዓ እያደረጉና አጠር ያሉ የሰዓት ሰላቶችን ይሰግዳሉ። ፀሐይ ስትጠልቅ ደግሞ የአላህን ስም እያወሱ ወደ ሙዝዳሊፋ በመጓዝ የሌሊት ጸሎታቸውን የሚያደርጉ ሲሆን፣ እዚያው በባዶ መሬት ላይ እስከሚቀጥለው ቀን ንጋት ድረስ በታላቅ ትሕትና ያድራሉ።

ጉዞው በአረፋት መቆም፣ በሙዝደሊፋ ማደር፣ በሚና የሰይጣን ሥራዎችን የሚቃወሙበትን የጠጠር ውርወራ ማከናወን እና በመካ በሚገኘው ታላቁ መስጊድ የካዕባ የስንብት ጠዋፍ ማድረግን ያጠቃልላል።

ኢንቲሃድ አብራር
#hajj2026 #arafat #makkah #islam #faithjourney #muslimummah

ጦርነቱ በሰከንድ ልዩነት ቆመ!
አሜሪካና ኢራን ለሁለት ሳምንት ተኩስ አቆሙ!

* የሆርሙዝ ወሽመጥ ተከፈተ
#ethiopia | ​ዓለም እስትንፋሷን ይዛ በጠበቀችበት በዚያው የመጨረሻ ሰዓት፣ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በፓኪስታን ጠቅላይ ሚኒስትር ሸህባዝ ሻሪፍ ጥያቄ መሰረት በኢራን ላይ ሊሰነዝሩት የነበረውን "ሥልጣኔ አጥፊ" ጥቃት ለሁለት ሳምንት አግደዋል።

​የሆርሙዝ ወሽመጥ ተከፈተ

ኢራን ወሳኙን የሆርሙዝ ወሽመጥ ለሁለት ሳምንት ክፍት ለማድረግ ተስማምታለች። ይሁን እንጂ በወሽመጡ ለሚያልፉ መርከቦች ለእያንዳንዳቸው 2 ሚሊዮን ዶላር "የማለፊያ ታሪፍ" (Transit Fee) ከኦማን ጋር በመሆን እንደምታስከፍልና ገንዘቡንም ለሀገር መልሶ ግንባታ እንደምትጠቀም ተገልጿል።

​የእስላማባድ ንግግር (The Islamabad Talks)፦ በመጪው አርብ (ሚያዝያ 10) በፓኪስታን መዲና እስላማባድ የአሜሪካና የኢራን ልዑካን ፊት ለፊት ተገናኝተው ዘላቂ ሰላም ላይ ይደራደራሉ። በንግግሩ ላይ የትራምፕ ልዩ መልዕክተኞችና ምናልባትም ቪፒ ጄዲ ቫንስ ሊገኙ እንደሚችሉ ተገምቷል።

​የሁለቱ ወገኖች ፉክክር፦ ዋይት ሃውስ "ይህ የአሜሪካ ድል ነው" ሲል፣ ኢራን በበኩሏ "አሜሪካን የ10 ነጥብ የሰላም እቅዳችንን እንዲቀበል አስገዳጅ ድል ተቀዳጅተናል" በማለት ደስታቸውን በቴህራን አደባባይ እየገለጹ ነው።

​ያልተፈታው ስጋት፦r

ምንም እንኳ አሜሪካና ኢራን ተኩስ ቢያቆሙም፣ እስራኤል ግን በኢራን ላይ የምታደርገውን ጥቃት አሁንም እንደቀጠለች መሆኑ ተሰምቷል። "ጥቃቴን የምቀጥልባቸው ተጨማሪ ኢላማዎች አሉኝ" በማለት ፍጥጫው ገና እንዳልበረደ አመልክታለች።

​#getu #breakingnews #usiranceasefire #trump #hormuzstrait #islamabadtalks #middleeastpeace #oilprices #globalsecurity #አሜሪካ #ኢራን #ሰበርዜና #ተኩስአቁም #ትራምፕ #ጌጡተመስገን #getutemesgen

ኦሮሚያ ባንክ ለስድስት ግብረ-ሰናይ ድርጅቶች ድጋፍ አደረገ!
#fastmereja I በሀገራችን የሚንቀሳቀሱ የግል ባንኮች ማህበራዊ ኃላፊነታቸውን በመወጣት ረገድ የሚጠበቅባቸውን ሚና እየተጫወቱ የሚገኙ ሲሆን ከእነዚህ መካከል ቀዳሚ የሆነው ኦሮሚያ ባንክ፣ 1447ኛውን የታላቁን የረመዳን ወር ምክንያት በማድረግ ለተለያዩ ሀገር በቀል ግብረ-ሰናይ ድርጅቶች የገንዘብና ድጋፍ አድርጓል።

ባንኩ በዛሬዉ እለት ማክሰኞ መጋቢት 08 ቀን 2018 ዓ.ም በዋና መስሪያ ቤቱ ባከናወነው የድጋፍ መርሃ-ግብር፣ በተለይ አቅመ ደካሞችን፣ ወላጅ አልባ ህጻናትን እና በተፈጥሮ አደጋ ምክንያት ችግር ላይ የወደቁ ወገኖችን ለሚረዱ ስድስት ድርጅቶች እውቅናና ድጋፍ ሰጥቷል።

በዕለቱ በተካሄደው መርሀ-ግብር ላይ ድጋፍ የተደረገላቸው ድርጅቶች ሰፊ ማህበራዊ ስራዎችን የሚሰሩ እንደሆነም ተገልጿል።
በዛሬዉ እለት ድጋፍ የተደረገላቸዉ ድርጅቶች:-

1. አወሊያ የእርዳታና ልማት ድርጅት (Awolia Relief and Development Organization): የ1,000,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

2.አል-አማና ሁቡል አይታም ወልመሳኪን አብዱልፈታህ ፋውንዴሽን፦የ750,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

3. እገረፍ የበጎ አድራጎት ድርጅት (Egeref Charitable Organization):-የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

4. ኡሙት የእስልምና በጎ አድራጎት ድርጅት (Umut Islamic Charity Organization):- የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል፡፡

5. ኢህሳን ፋውንዴሽን (Ihsan Foundation)፦ የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል፡፡

6. መርሀባ ኸዳም ኢስላሚክ አሶሲዬሸን (Merhaba Khadam Islamic Association):-የ500,000ብር ድጋፍ ተደርጓል።

የኦሮሚያ ባንክ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ተፈሪ መኮንን እንደገለጹት፣ ባንኩ ትርፋማነትን ብቻ ሳይሆን የማህበረሰቡን ችግር መጋራትን እንደ ዋነኛ እሴቱ የሚቆጥር ሲሆን "ይህ የረመዳን የሰደቃ መርሃ-ግብር ባንኩ ለወገኖቹ ካለው አጋርነት ውስጥ አንዱ ማሳያ ነው'' ሲሉ ገልጸዋል።

ኦሮሚያ ባንክ ከዚህ ቀደም ለጤና ተቋማትና ለትምህርት ጥራት የሚውሉ ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቁ የቴክኖሎጂ ቁሳቁሶችን ድጋፍ ማድረጉ የሚታወስ ሲሆን፣ አሁንም ይሄው ተግባር ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ተመልክቷል።
#ማህበራዊ

ዳሽን ባንክ ለደንበኞቹ የኢፍጣር መርሃ ግብር አዘጋጀ
#ethiopia | ዳሽን ባንክ የረመዳን ወርን ምክንያት በማድረግ ለደንበኞቹ ያዘጋጀውን ልዩ የኢፍጣር መርሃ ግብር በሸራተን አዲስ ሆቴል አካሄደ።

መርሃ ግብሩ ባንኩ ያለውን ማህበራዊ ተሳትፎ ለማሳደግና ከደንበኞቹ ጋር ያለውን ግንኙነት ይበልጥ ለማጠናከር ያለመ መሆኑ ተገልጿል።

​በዝግጅቱ ላይ የባንኩ ዋና ስራ አስፈጻሚ አቶ አስፋው ዓለሙ ባደረጉት ንግግር፤ ለባንኩ ደንበኞችና ለመላው የእስልምና እምነት ተከታዮች የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል።

አቶ አስፋው አክለውም ዳሽን ባንክ ከደንበኞች እሴትና የፋይናንስ ፍላጎት ጋር የሚጣጣሙ፣ የሸሪዓ መርሆዎችን ያከበሩ የባንክ አገልግሎቶችን አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል።

​ማህበራዊ ኃላፊነትና ከወለድ ነፃ የባንክ አገልግሎት
​ባንኩ ከወለድ ነፃ የባንክ አገልግሎት (ሸሪካ) ማህበራዊ ኃላፊነቱን ለመወጣት ባለው ቁርጠኝነት መሰረት ባለፈው ዓመት ካከናወናቸው ተግባራት መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፦

​ከደንበኞች በአደራ መልክ የሰበሰበውን ከ22 ሚሊዮን ብር በላይ ለ31 አገር በቀል የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ማከፋፈሉ፤

​በሶማሌ ክልል ለሚገኙ ስራ ፈጣሪዎች ከወለድ ነፃ በሆነ መንገድ የ100 ሚሊዮን ብር ተዘዋዋሪ ብድር ማቅረቡ።

​ዳሽን ባንክ በአሁኑ ወቅት ከ1.5 ሚሊዮን በላይ የኢንተረስት ፍሪ (ከወለድ ነፃ) አገልግሎት ተጠቃሚ ደንበኞች እንዳሉት የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ባንኩ ያለውን ሁሉን አቀፍነትና የጋራ ተጠቃሚነት ባህል እንደሚያሳይ ተጠቁሟል።

​ባንኩ በዘርፉ ባሳየው ጥንካሬ በ2023 በዱባይ በተካሄደው 9ኛው የኢስላሚክ ሪቴል ባንክ ሽልማት ላይ "በኢትዮጵያ ጠንካራው የኢስላሚክ የችርቻሮ ባንክ መስኮት" (The Strongest Islamic Retail Banking Window in Ethiopia) የሚል እውቅና ማግኘቱም ይታወሳል።

​በተጨማሪም ዳሽን ባንክ ዓለም አቀፍ የእስልምና ፋይናንስ ተቋማትን የሂሳብ አያያዝ፣ የኦዲትና የሸሪዓ መስፈርቶችን የሚያወጣው AAOIFI (The Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions) አባል የሆነ ብቸኛው የኢትዮጵያ የፋይናንስ ተቋም ነው።
#dashenbank #iftarprogram #islamicbanking #shariacompliant #ethiopianbanking #ramadankareem #financialinclusion

ዳሸን ባንክ በሸራተን አዲስ የኢፍጣር መርሃ ግብር አካሄደ
​
ዳሸን ባንክ የረመዳን ወር ምክንያት በማድረግ ለደንበኞቹ፣ ለሀይማኖት አባቶችና ጥሪ ለተደረገላቸው እንግዶች በሸራተን አዲስ ሆቴል ደማቅ የኢፍጣር መርሃ ግብር ዛሬ አከናውኗል።

ይህ መርሃ ግብር ባንኩ ካሉት ከ1.5 ሚሊዮን በላይ የ"ሸሪክ" (ከወለድ ነፃ) አገልግሎት ተጠቃሚዎች ጋር ያለውን ማህበራዊ ትስስር ለማጠናከርና የአብሮነት እሴትን ለማጎልበት ታስቦ የተዘጋጀ ነው።

በዝግጅቱ ላይ የባንኩ ከፍተኛ አመራሮች እንደገለጹት፣ ዳሸን ባንክ የፋይናንስ ተቋም ብቻ ሳይሆን የማህበረሰቡ እሴትና እምነት ጠባቂ በመሆን አገልገሎቱን በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የታገዘ በማድረግ ላይ ይገኛል።

​የባንኩ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ አስፋው አለሙ በዝግጅቱ ላይ ባደረጉት ንግግር፣ ዳሸን ባንክ የደንበኞቹን የፋይናንስ ፍላጎት ከሸሪዓ መርሆዎች ጋር በማጣጣም ረገድ ትልቅ ስኬት ማስመዝገቡን ገልጸዋል።

ባንኩ ማህበራዊ ኃላፊነቱን ለመወጣት ባለው ጽኑ አቋም፣ ባለፈው በጀት ዓመት ብቻ ከደንበኞቹ በአደራ መልክ የሰበሰበውን ከ22 ሚሊዮን ብር በላይ ገንዘብ ለ131 አገር በቀል የግብረ-ሰናይ ድርጅቶች መለገሱ የዚሁ ቁርጠኝነት አካል መሆኑን አብራርተዋል።

ይህ ልገሳ በተለይ ረመዳንን የመሰሉ የለጋስነት ወቅቶች ላይ ባንኩ ለማህበረሰቡ ደህንነት የሚሰጠውን ትኩረት የሚያሳይ መሆኑን ገልፀው ይህም በኢትዮጵያ የባንክ ታሪክ ውስጥ ተዘዋዋሪ ብድርንና የሰብአዊ ድጋፍን በማጣመር ረገድ አዲስ ምዕራፍ ከፋች ነው ብለዋል።

​በተለይ በሱማሌ ክልል ለሚገኙ ሴት ስራ ፈጣሪዎች የቀረበው የ100 ሚሊዮን ብር ከወለድ ነፃ ተዘዋዋሪ ብድር፣ ዳሸን ባንክ በኢኮኖሚ ዝቅተኛ የሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎችን ለማብቃት ያለውን ራዕይ የሚያንጸባርቅ እንደሆነ በመርሃ ግብሩ ላይ ተጠቅሷል።

ይህ ተግባር ባንኩ ከትርፍ ባለፈ ለሀገር ግንባታና ለሴቶች ተጠቃሚነት የሚሰጠውን ስፍራ የሚያሳይ ሲሆን፣ የሸሪዓን መርህ ተከትሎ የሚሰጥ የፋይናንስ ድጋፍ እንዴት ማህበረሰባዊ ለውጥ እንደሚያመጣ ማሳያ ነው ሲሉ ፕሬዝዳንቱ ገልፀዋል።

ይህ የብድር አገልግሎት በክልሉ የሚገኙ ሴቶች የንግድ ስራዎቻቸውን እንዲያስፋፉና ራሳቸውን እንዲችሉ በማድረግ ረገድ ከፍተኛ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝም በዝግጅቱ ላይ ተገልጿል።

​ዳሸን ባንክ እ.ኤ.አ በ2023 በባህሬን ማናማ በተካሄደው 9ኛው የኢስላሚክ ሪቴል ባንክ ሽልማት ላይ "The Strongest Islamic Retail Banking Window in Ethiopia" በሚል እውቅና ማግኘቱ ይታወሳል።

በሰው ሰራሽ አስተውሎት ፈጠራ ከስልጣን የወረዱት ማክሮን
#ethiopia | ከሰሞኑ በፌስቡክ ተሰራጭቶ ከ12 ሚሊየን በላይ እይታዎችን ያገኘው ቪዲዮ የብዙዎች መነጋገሪያ ነበር።

በዚሁ ቪዲዮ ምክንያት የፈረንሳዩ ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን " ከአፍሪካ መሪዎች መካከል አንዱ፣ ውድ ፕሬዚዳንት ምን ተፈጥሮብህ ነው? ተጨንቄያለሁ" የሚል መልዕክት እንደደረሳቸው በቅርቡ ለሀገር ውስጥ ጋዜጣ መናገራቸውም ተገልጿል።

በውል ያልተጠቀሱት የአፍሪካው መሪ ለፕረዚዳንቱ ከላኩት መልዕክት ጋር ወታደራዊ ልብስ የለበሱ ሰዎችን የሚያሳይ ቪዲዮና በማክሮን ላይ ማንነቱ ባልታወቀ ኮሎኔል መፈንቅለ መንግስት መፈፀሙን የሚናገር ድምፅ አክለው እንደላኩላቸው ማክሮን ገልፀዋል።

ይህ ቪዲዮ ግን እውነተኛ ሳይሆን በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተፈጠረ ነበረ። ቪዲዮውም በኋላ ከሜታ ጋር ንግግር ተደርጎ እንዲወገድ ለመደረግ ጥረት ቢደረግም ሜታ ህጌን አይጥስም በሚል አላወርድም ብሎ ለሳምንት ቆይቷል።

በኋላ ላይ ማክሮን ቪዲዮው እንዲወርድ እራሳቸው ጣልቃ ገብተው እንደነበር በቃለ-ምልልሱ ወቅት ገልፀዋል።

"Islam" በተሰኘ የፌስቡክ አካውንት ተጋራ የተባለው ቪዲዮ ከ12 ሚሊየን በላይ እይታዎች ሲኖሩት የአካውንቱ ባለቤት የሰው ሰራሽ አስተውሎት ይዘቶችን በመስራት እንዴት ገንዘብ ማግኘት እንደሚቻል የሚያስተምር በቡርኪናፋሶ የሚገኝ #ታዳጊ ነበር።

ልጁ ቪዲዮው ውዝግብ ከፈጠረ ከአንድ ሳምንት በኋላ ቪዲዮውን ማጥፋቱ ተገልጿል።

በአብዛኞቹ ቪዲዮዎች ላይ የኦፕን ኤአዩ የቪዲዮ መስሪያ የሶራ ምስል የሚታይ ሲሆን በመተግበሪያው ተሰርቶ ሊሆን ይችላል ተብሏል።

ሶራ ባለፈው ጥቅምት ወር ይፋ ከሆነ በኋላ ሰዎች በፅሁፍ ትክክለኛ የሚመስሉ የ10 ሰከንድ ቪዲዮዎችን በነፃ እንዲሰሩ ሲፈቅድ ሌሎች ውዝግቦችም ገጥመውት እንደነበር ይታወሳል።

Rare earths & environmental cost
By Assadullah Channa

Pakistan is entering a critical phase in its resource development strategy.

Beneath its mountainous terrain lies a vast reserve of rare earth elements (REEs), estimated to be worth between $6 to $8 trillion. These minerals are essential to the global supply chain for technologies such as smartphones, electric vehicles, renewable energy systems and advanced defense equipment. Their discovery has generated significant interest from both domestic policymakers and international investors. Yet, as the country races to unlock this potential, it risks plunging headlong into an environmental catastrophe of staggering proportions. This rapid push toward extraction has raised important questions about the adequacy of environmental safeguards and whether current governance systems can manage the long-term impacts of large-scale resource development. Without careful planning and oversight, the benefits of rare earth mining could be overshadowed by lasting ecological and social costs.

Recent geochemical mapping, conducted jointly by the Geological Survey of Pakistan and the China Geological Survey, has revealed extensive concentrations of REEs across nearly 360,000 square kilometers of Pakistani territory. These deposits, primarily found in carbonatite-related formations, represent not just economic opportunity but ecological peril. For every ton of rare earths extracted, the process generates 2,000 tons of toxic waste, including one ton of radioactive residue. This toxic arithmetic is not a footnote; it is the central equation of extraction—one that threatens to poison Pakistan’s soil, water and air for generations. Much of the exploratory work has been described as unscientific, random and insufficient. This knowledge gap means that decisions about extraction are being made without a full understanding of the environmental consequences. Eight strategic sites in Khyber Pakhtunkhwa, stretching from Mansehra to the Pakistan-Afghanistan border, have been earmarked for exploration. Drilling operations at Mashkichah in District Chagai are already underway, but the environmental implications raise serious concerns about transparency and accountability.

Pakistan’s ecological foundation seems fragile. The country faces one of the world’s most severe water crises, with over 60 percent of Balochistan’s population lacking access to safe drinking water. Groundwater depletion is accelerating and arsenic contamination in aquifers has reached dangerous levels. Rare earth processing, which requires massive volumes of water—up to 500,000 gallons per ton of lithium extracted—will place enormous strain on these already stressed resources. The competition for water between mining operations and local communities will be fierce and, in many cases, devastating. Contaminated aquifers can remain unusable for decades, wiping out agricultural potential in rural areas. The town of Talaap in Balochistan offers a grim preview of what lies ahead. For years, it has supplied water to the Saindak copper-gold project, yet its own residents have seen little benefit. The expansion of rare earth extraction threatens to replicate this pattern across multiple provinces, draining resources while delivering profits elsewhere.

The health consequences of rare earth exposure are equally alarming. REEs are known to cause cancer, cardiovascular damage, respiratory failure and neurological disorders. These elements disrupt fundamental biological processes, affecting multiple organ systems and compromising immune, reproductive and nervous functions. The burden of this environmental violence falls disproportionately on the most vulnerable and those with limited access to healthcare. Compounding these risks is Pakistan’s seismic vulnerability. The 2005 Kashmir earthquake was a stark reminder of the region’s tectonic instability. Balochistan continues to experience regular seismic activity, posing a direct threat to mining infrastructure. Rare earth extraction requires massive tailings dams to store radioactive waste and toxic chemicals. These structures, even under ideal conditions, are prone to failure.

Pakistan’s mineral wealth is undeniable. It holds the world’s fifth-largest copper-gold reserves, the second-largest coal and salt reserves and 92 discovered minerals in total. Yet the sector contributes less than 2 percent to the national GDP. This extraction-without-development model ensures that Pakistan captures minimal value from its resources while bearing the full brunt of environmental and social costs. The Saindak mine generated $2 billion between 2002 and 2017, yet Balochistan remains the poorest province. Proposed contracts for rare earth projects allocate just 10 percent equity to local communities, while foreign partners claim up to 70 percent. This is neo-colonial resource extraction, refined and repackaged for the 21st century. External geopolitical pressure further affects Pakistan’s mineral policy. In April 2025, U.S. State Department official Eric Meyer visited Islamabad just before the rushed passage of the Balochistan Mines Act. The legislation, which centralized control over provincial minerals, was suspended after widespread protests.

The risks Pakistan faces from rare earth mining are not abstract; they are immediate, measurable and potentially irreversible. If extraction proceeds without proper safeguards, the country could face widespread contamination of its water sources, accumulation of radioactive waste and loss of arable land. These impacts won’t disappear when the mining ends; they will linger for decades, affecting public health, agriculture and access to clean water. Pakistan must make a critical decision: whether to pursue mineral wealth at any cost or to develop policies that balance economic opportunity with environmental protection and community welfare. The country’s long-term stability depends on whether it can move beyond short-term profits and invest in sustainable practices and scientific oversight. This isn’t just about reputation; it’s about resilience.

— The writer is an educator, based in Sindh.

(channaassadullah320gmail.com)