(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ሜሪላንድ እና ቨርጂኒያ (ዲ.ኤም.ቪ) የሚገኙ የወላይታ ብሔር ተወላጆች፣ የብሔሩ አሮጌው ዓመት መሸኛ እና የአዲስ ዓመት ማብሰሪያ የሆነውን የዘመን መለወጫ ‘ጊፋታ’ በዓል ከሦስት ሺህ በላይ ተሳታፊዎች እና ተጋባዥ እንግዶች በተገኙበት በቨርጂኒያ ግዛት በደማቅ ሁኔታ አከበሩ።

በበዓሉ ላይ ተገኝተው ንግግር ያደረጉት የወላይታ የመጨረሻ ንጉሥ የሆኑት የንጉሥ ጦና አራተኛ ትውልድ ወ/ሮ ሪብቃ ደስታ ፍሰሃ (ሮቤ ጦና)፣ ጊፋታ ከጊዜ አቆጣጠርነቱ ባሻገር የወላይታ ሕዝብ የስልጣኔ መነሻ፣ የአንድነት፣ የመሰባሰብ እና የፍቅር ተምሳሌት በመሆኑ የተለየ ክብር እና ሞገስ እንደሚሰጠው ገልጸዋል። የአባቶችን ታላቅነት እና አይበገሬነት ለትውልድ ማስተላለፍ የእያንዳንዱ ዜጋ ኃላፊነት መሆኑን ያሳሰቡት ወ/ሮ ሪብቃ፤ ከ36 ዓመታት በፊት በፖለቲካ ጥገኝነት በሰሜን አሜሪካ ቆይተው ያረፉት አባታቸው ፊታውራሪ ደስታ ፍሰሃ፣ ይህንን ታላቅ የሕዝብ ስብስብ እና ፍቅር ቢያዩ ምን ያህል ደስ ባላቸው ነበር ሲሉ ሳግ እየተናነቃቸው በስሜት ተናግረዋል።

የዘንድሮውን በዓል ለየት ካደረጉት ሁነቶች መካከል በወጣት ኢንጂነር ሳምሶን ራማቶ የተዘጋጀው የወላይታ ብሔር ዲጂታል የዘመን አቆጣጠር (Gifaataa Digital Calendar) ይፋ መደረጉ ነው። ወጣቱ የብሔሩን የዘመን ቀመር ወደ ዲጂታል ሥርዓት ለማሸጋገር ላደረገው የላቀ ጥረት ከታዳሚው ከፍተኛ አድናቆት እና ምስጋና የተቸረው ሲሆን፣ ተጠቃሚዎች ይህንን የዘመን አቆጣጠር በጎግል ክሮም (Google Chrome) መፈለጊያ ላይ "Wolaita. netlify .app" ብለው በመጻፍ ማግኘት እንደሚችሉ በዕለቱ ተገልጿል።

ዝግጅቱ የተለያዩ ጥናታዊ ጽሑፎች እንዲሁም አዝናኝ እና ቁምነገር አዘል ባህላዊ ጭውውቶች የቀረቡበት ነበር። ታዳሚው ልዩ ልዩ ባህላዊ ምግቦችን (የጥሬ ሥጋ ቁርጥ በዳታ አዋዜ፣ ቆጭቆጮ፣ ቡላ እና የመሳሰሉትን) እየተመገበ በዓሉን ያከበረ ሲሆን፣ የዕለቱ መርሃ ግብር በሴቶች የ‘ኩላ ኩርቹቼ’ እና በወንዶች የ‘ባልሄሌሌ’ ባህላዊ ጨዋታዎች በድምቀት ተጠናቋል።

ይህ የዘንድሮው የጊፋታ በዓል፣ ትውፊቱ ከባህላዊ አልባሳቱ (ዱንጉዛ ሀዲያ)፣ ምግቡ እና አጨዋወቱ ጋር በመሆን እ.ኤ.አ. በ2025 በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስ እና የባህል ተቋም (UNESCO) በማይዳሰሱ የዓለም ባህላዊ ቅርሶች (Intangible Cultural Heritage of Humanity) ዝርዝር ውስጥ ከተመዘገበ በኋላ የተከበረ የመጀመሪያው በዓል በመሆኑ ታሪካዊ ፋይዳው የጎላ ሆኗል።

(ዘገባው ለዘ-ሐበሻ - በሙሉቀን ገብሬ ላንካ ከዲ.ኤም.ቪ ወላይታ ኮሚዩኒቲ የተጠናቀረ ነው)

“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።

መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።

ታሪክን ከትውፊት መለየት

የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።

በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።

ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።

በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።

ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።

የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።

ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።

ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።

ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።

የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።

ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት

የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።

እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።

የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና

መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።

የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።

በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።

መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።

የኢሮብ አስተዋጽዖ

ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።

የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።

በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።

የወጣቱ ትውልድ ሚና

ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።

ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።

በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።

ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።

የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።

ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።

ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።

“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።

The Irob People

History, Culture, and the Struggle for Survival

Ghirmay Tesfagherghis

***
Introduction

The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.

For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.

Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.

Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.

XII

The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.

The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.

Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.

A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.

The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.

***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.

This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.

An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.

***

‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso

ዮ…ዮ… ጊፋታ!

የወላይታ ዘመን መለወጫ በዓል — ከትውፊት ወደ ዓለም የተሻገረ የአንድነት ቅርስ

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ…!
#ethiopia | እንኳን ለወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ጊፋታ በሰላም አደረሳችሁ! አደረሰን!

በደቡባዊ ኢትዮጵያ የሚገኘው የወላይታ ምድር በተፈጥሮ ውበቷ፣ በጥንታዊ ታሪኳ፣ በልዩ ቋንቋዋ እና በሕያው ባህሏ የምትታወቅ ናት። ከእነዚህ የባህል ሀብቶቿ መካከል ጊፋታ ልዩ ስፍራ ይይዛል።

ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የአዲስ ዓመት በዓል ሲሆን፣ የአሮጌውን ዓመት ተሰናብቶ አዲሱን ዓመት በተስፋ፣ በደስታ፣ በምስጋና እና በአብሮነት የሚቀበሉበት ታላቅ የባህል ወቅት ነው። UNESCO እንደሚገልጸው ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ በመስከረም አጋማሽ እስከ ጥቅምት መጀመሪያ ባለው ወቅት የሚከበር የአዲስ ዓመት በዓል ነው።

ጊፋታ — ከአሮጌው ወደ አዲሱ

የጊፋታ ትልቁ መልዕክት የዘመን መለወጥ ብቻ አይደለም። በውስጡ የተያዙት የሰላም፣ የዕርቅ፣ የመከባበር፣ የመረዳዳት፣ የቤተሰብ አንድነት እና የትውልድ ትስስር እሴቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ሰዎች ቤታቸውንና አካባቢያቸውን ያጸዳሉ፤ ከሩቅ የሚኖሩ የቤተሰብ አባላትም ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ። ከዚህ በላይ በሰዎች መካከል የነበሩ ግጭቶችና አለመግባባቶች በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ የሚደረግበት ወቅት ነው። UNESCO ይህንን እርቅና ሰላማዊ መፍትሔ ከጊፋታ ዋና የማኅበራዊ እሴቶች አንዱ አድርጎ ይጠቅሰዋል።

ስለዚህ ጊፋታ አሮጌውን ዓመት በአሮጌ ቂምና ጥላቻ ሳይሆን፣ በይቅርታና በእርቅ ለመሰናበት እና አዲሱን ዘመን በንጹሕ ልብ ለመቀበል የሚጠራ ትውፊት ነው።

የጨረቃ ዑደትና የወላይታ የጊዜ ቀመር

ጊፋታ ከዘመን መለወጥ ጋር ብቻ የሚያያዝ በዓል አይደለም። የወላይታ የጊዜ አቆጣጠር እና የሰማይ አካላት ምልከታ ከበዓሉ የተያያዙ ጥንታዊ እውቀቶች ናቸው።

የወላይታ ዞን አስተዳደር የባህል መረጃ እንደሚያሳየው የወላይታ የቀን መቁጠሪያ ከጨረቃና ከፀሐይ ዑደት ጋር የሚያያዝ ሲሆን፣ ጊፋታም የዘመን መለወጫ በዓል ነው።

ቤተሰብ ወደ ቤት፣ ልብ ወደ ልብ

ጊፋታ በወላይታ ማኅበረሰብ ውስጥ የመመለስ በዓልም ነው። በየአቅጣጫው የተበተኑ የቤተሰብ አባላት ወደ ትውልድ ቀዬአቸው ይመለሳሉ። ዘመድ ከዘመድ፣ ጎረቤት ከጎረቤት ይገናኛል።

በዚህም በዓሉ የቤተሰብ ግንኙነትን ከማደስ ባለፈ የማኅበረሰቡን የጋራ መኖር የሚያጠናክር ማኅበራዊ ሥርዓት ሆኖ ይታያል። UNESCO በጊፋታ ውስጥ የአዛውንቶች ሚናን እና እውቀቱ ከትውልድ ወደ ትውልድ መተላለፉን በተለይ ያጎላል።

እርቅ — ከጊፋታ ዋና መልዕክቶች አንዱ

አዲስ ዓመትን በአዲስ ልብ መቀበል፤ የድሮ ጥላቻን ከኋላ መተው፤ በቂም የተራራቁ ሰዎችን ማቀራረብ — እነዚህ የጊፋታ ጥልቅ ማኅበራዊ መልዕክቶች ናቸው።

በበዓሉ ዋዜማ ግጭቶችን በሰላም መፍታት የበዓሉ ዋና የዝግጅት አካል መሆኑን UNESCO ይገልጻል።

ይህም ጊፋታን ከአንድ የዘመን መለወጫ በዓል በላይ ያደርገዋል፤ ማኅበራዊ ትስስርን የሚያድስ የሕይወት ፍልስፍና ያደርገዋል።

የምግብ፣ የመጠጥ፣ የዜማና የውዝዋዜ ድምቀት

የጊፋታ ዋና ቀን ሲደርስ ቤተሰቦች ይሰበሰባሉ። ባህላዊ ምግቦች ይዘጋጃሉ፤ የበዓሉ ልዩ የምግብና የመጠጥ ሥርዓቶች ይከናወናሉ። UNESCO በዋናው የበዓል ቀን ቤተሰቦች በመሰባሰብ ሥጋና የአካባቢውን መጠጥ በመካፈል ከአዛውንት በረከት እንደሚቀበሉ ይገልጻል።

በሌሊትም ማኅበረሰቡ በእሳት ዙሪያ በመሰባሰብ ሥርዓታዊ ዝግጅቶችን፣ ዜማንና ውዝዋዜን ያከናውናል።

የባህላዊ አልባሳት ውበት፣ የጨዋታና የውዝዋዜ ትርኢቶች፣ የባህላዊ ዜማዎች ድምጽ እና የበዓሉ የማኅበረሰብ ስብሰባ ወላይታን በእጅጉ ያደምቃሉ።

የጊፋታ የቁጠባ ጥበብ

ጊፋታ በደስታ እና በውዝዋዜ ብቻ የሚያልፍ በዓል አይደለም። በውስጡ የቤተሰብ ኢኮኖሚን የሚያጠናክሩ የቁጠባና የመረዳዳት ባህሎችም ይገኛሉ።

የጊፋታ ዝግጅት በቤተሰብ ደረጃ ከቀደም ብሎ ስለሚጀመር ሰዎች ለበዓሉ የሚያስፈልጉ ወጪዎችን አስቀድመው ያዘጋጃሉ። ይህ ባህል በዓሉን ከማክበር ባለፈ የቤተሰብ የኢኮኖሚ ዕቅድን እና የመረዳዳት ባህልን ያጠናክራል።

ለትውልድ የሚተላለፍ ቅርስ

ጊፋታ የአንድ ትውልድ ብቻ በዓል አይደለም። አዛውንት የሚያስተላልፉት፣ ወጣቶች የሚማሩት፣ ልጆች የሚመለከቱትና በቀጣዩ ዘመን የሚያስቀጥሉት ሕያው ባህላዊ ትውፊት ነው።

UNESCO በጊፋታ የአዛውንቶች ሚና፣ የትምህርት ተቋማትና የቅርስ ክለቦች ተሳትፎ፣ የምርምር መድረኮችና የባህል ቦታዎችን መጠበቅ የበዓሉን ቀጣይነት ከሚያጠናክሩ ሥራዎች መካከል እንደሆኑ ይጠቅሳል።

2025 — ወደ UNESCO የዓለም መድረክ

በጊፋታ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ የተከፈተው በ2025 ነው። የUNESCO የማይዳሰስ የባህል ቅርስ መንግሥታት ኮሚቴ በኒው ዴልሂ በተካሄደው 20ኛ ስብሰባ ጊፋታን በRepresentative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity ላይ አስመዝግቧል።

ይህ ማለት ጊፋታ የሚከበረው በወላይታ ሕዝብ ዘንድ ብቻ ሳይሆን፣ በUNESCO የሰው ልጅ የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ተወካይ ዝርዝር ውስጥ የተካተተ ሕያው ባህላዊ እሴት መሆኑን ያሳያል።

ኢትዮጵያ አሁን በUNESCO የማይዳሰስ ባህላዊ ቅርስ ዝርዝሮች ላይ ሰባት የተመዘገቡ እሴቶች አሏት፤ ጊፋታም በ2025 የተጨመረው አዲሱ አካል ነው።

የዓለም ቅርስ መሆን ለወላይታ ምን ይሰጣል?

የUNESCO ምዝገባ ለጊፋታ ዓለም አቀፍ ዕውቅና ከመስጠት ባለፈ የቅርሱን ጥበቃና ትውልድ-ተሻጋሪ ቀጣይነት ማጠናከር እንደ ዋና አላማ ያለው ነው።

ይህ ዕውቅና ወላይታን በባህላዊ ቱሪዝም ዘርፍ ይበልጥ ለማስተዋወቅ፣ የአካባቢውን ባህላዊ ፈጠራዎች ለዓለም ለማቅረብ እና በቅርስ ላይ የተመሠረተ የጎብኚ ልምድ ለማሳደግ እድል ይፈጥራል።

የወላይታ ዞን እና የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮም ጊፋታን ከወላይታ ሌሎች የተፈጥሮ፣ የታሪክና የባህል መስህቦች ጋር በማጣመር የቱሪዝም መዳረሻ ለማድረግ እየሠሩ፤ እየታተሩ ናቸው።

ጊፋታን ከበዓል በላይ ማየት

ጊፋታ ሲከበር ወደ ወላይታ መጓዝ ማለት አንድ ቀን የሚከበር በዓልን ብቻ መመልከት አይደለም።

የዳሞታ ተራራን፣ የአጆራ ፏፏቴን፣ የኤግዘር ድልድይን እና ሌሎች የወላይታ የተፈጥሮና የታሪክ መስህቦችን ከባህላዊ ልምዱ ጋር ማየት ይቻላል። የደቡብ ኢትዮጵያ ቱሪዝም ቢሮ እነዚህን መዳረሻዎች ከጊፋታ ጋር የሚያያዙ የጎብኚ ልምዶች አድርጎ ይዘረዝራል።

ስለዚህ ወደ ወላይታ ሂዱ።

በጊፋታ ወቅት ባህሉን ይመልከቱ፤ የወላይታን ሙዚቃ ይስሙ፤ የባህላዊ ውዝዋዜውን ይመልከቱ፤ ከሕዝቡ ጋር ይገናኙ፤ የበዓሉን የእርቅና የአብሮነት መልዕክት ይረዱ።

ከዚያም የወላይታን ተፈጥሮ፣ ታሪክና ሕያው ባህል ለመረዳት ዓመቱን ሙሉ መመለስ ይቻላል።

ጊፋታ — የወላይታ ኩራት፣ የኢትዮጵያ ቅርስ፣ የዓለም ሕያው ባህል

ከትውልድ ወደ ትውልድ የተላለፈው ጊፋታ የወላይታ ሕዝብ የዘመን መለወጫ በዓል ብቻ አይደለም።

የተራራቁን የሚያቀራርብ፣
የተጣሉትን የሚያስታርቅ፣
የተረሳውን የሚያስታውስ፣
ቤተሰብን የሚያሰባስብ፣
ትውልድን ከትውልድ የሚያገናኝ፣
ያለፈውን በይቅርታ ተሻግሮ የወደፊቱን በተስፋ ለመቀበል የሚያስችል ሕያው የባህል ቅርስ ነው።

ዮ…ዮ… ጊፋታ!
ዮ…ዮ… ወላይታ!

እንኳን ለጊፋታ በዓል አደረሳችሁ፤ አደረሰን!

ሀሹ ቆሬናን ሻኬናን ኡባካ ሳሮ ጋቴስ!

የጊፋታ በዓል የሰላም፣ የዕርቅ፣ የፍቅር፣ የአንድነት፣ የአብሮነትና የተስፋ ይሁንልን!
#gifaataa #wolaita #unesco #wolaitadunguzza #culturalheritage #visitwolaita #visitethiopia

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

Vote for Ruth! 👑

Miss World Ethiopia 2026, Ruth Yirgalem, is proudly representing Ethiopia at the Miss World 2026 pageant.

Ruth’s journey represents more than a bid for the crown.

It is an opportunity to showcase Ethiopia’s rich culture, history, and heritage before a global audience.

Every vote is a show of support. Every vote is a vote for Ethiopia.

Let us stand together behind Ruth and show the world the strength, pride, and unity of Ethiopians.

We call on all Ethiopians at home and abroad, as well as content creators and influencers, to join the campaign, spread the word, and encourage others to vote for Ruth.

Download the app using the link below and cast your vote:

👉 missworld.1voting.com
#voteforruth #missworldethiopia2026 #missworldpageant2026 #ethiopia #beautycontest

የብሔራዊ አሸናፊነትና የአዲስ ዘመን ብርሃን

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ጉባዔ በስኬት መጠናቀቁ የሀገሪቱን ጽናት፣ የሕዝቦቿን ጥበብ እና የራሷን እጣፈንታ በራሷ የመወሰን ብስለት የሚያረጋግጥ ታሪካዊ ክስተት ነው።

ይህ አህጉራዊ ትኩረትን የሳበ ስኬት ኢትዮጵያ በምክክር እና በሰለጠነ ውይይት መሻገር የማትችለው ምንም አይነት የመከራ ድንጋይ እንደሌለ ለዓለም ያስመሰከረበት፣ ለዜጎቿም የተስፋ ብርሃን የፈነጠቀበት አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ነው።

በሀገሪቱ ታሪክ ውስጥ የታዩ ፖለቲካዊና ማህበራዊ ውዝግቦችን በጠብመንጃና በኃይል አማራጭ ለመፍታት የተደረጉ ጥረቶች ሁሉ የቂም አዙሪትን ከመፍጠር ባለፈ ዘላቂ ሰላምን እንዳላመጡ የታሪክ ድርሳናት ይመሰክራሉ።

ታዋቂው አፍሪካዊ ባለታሪክ እና ጸሐፊ አሊ ማዝሩይ "The Africans: A Triple Heritage" በተሰኘው ድንቅ መጽሐፋቸው ላይ እንደሚገልጹት÷ የአፍሪካ ሀገራት ዘላቂ መረጋጋትንና ልማትን ማረጋገጥ የሚችሉት በውጫዊ ጫና ሳይሆን የራሳቸውን ታሪካዊና ባህላዊ እሴቶች መሠረት ያደረገ ውስጣዊ ውይይትና መግባባት ሲፈጥሩ ብቻ ነው።

የምክክሩ ስኬት በቀጣይዋ ኢትዮጵያ ምድር የማንኛውም ወገን ጥያቄና ልዩነት እልባት የሚያገኘው በጠረጴዛ ዙሪያ በተደረገ በሰለጠነ ውይይት እንጂ በጦር መሳሪያ አፈሙዝ አለመሆኑን የማያወላውል ግልጽ መልዕክት አስተላልፏል።

ትናንት ለውጭ ወራሪዎችና ለቅኝ ገዥዎች ሳትበገር፣ የነጻነትና የጥቁር ሕዝቦች ተስፋ ሆና የዘለቀችው ኢትዮጵያ፣ ዛሬም በውስጥ ችግሮቿ ሳትንበረከክና ለታሪካዊ ጠላቶቿ አሸናፊነቷን በድጋሚ በማሳየት በራሷ ልጆች አቅምና በራሷ የውይይት መድረክ ችግሮቿን መፍታት ችላለች።

የኢትዮጵያ ሕዝቦች ታሪካዊ ጥንካሬ የሚመነጨው በፈተናዎች ወቅት ከሚያሳዩት አስደናቂ የተፈጥሮ ህብረትና ሀገራዊ ጽናት እንደሆነ የተለያዩ የታሪክ ምሁራን ያከናወኗቸው የምርምር ሥራዎች ያስረዳሉ፡፡

የምክክር ጉባዔው ስኬት ኢትዮጵያውያን በውስጣዊ ልዩነቶቻቸው ላይ ተነጋግረው መግባባት የሚችሉበት የበሰለ የፖለቲካ ባህል መገንባታቸውን የሚያሳይ ሲሆን÷ ይህም የሀገሪቱን ሉዓላዊነትና አንድነት ከአለት የጠነከረ ያደርገዋል።

ቀጣይዋ ኢትዮጵያ ሰላሟ የጸና፣ የህዝቦቿ ህብረ ብሔራዊ አንድነት ከአለት የጠነከረ እና ለቀጣናውም ሆነ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሰላም ዘብነቷን የምታጠናክርበት አዲስ ጎዳና ላይ ትገኛለች።

ዶናልድ ሌቪን "Greater Ethiopia: The Evolution of a Multiethnic Society" በተሰኘው መጽሐፋቸው እንደገለጹት÷ የኢትዮጵያ ጥንካሬና ህልውና መሰረቱ በልዩነቶች ውስጥ ያለ ህብረት ነው።

የሀገራዊ ምክክሩ ስኬት ኢትዮጵያ የራሷን የውስጥ ሰላም በማረጋገጥ በምስራቅ አፍሪካ ቀጣና እና በመላው አህጉር የምትጫወተውን አዎንታዊና መሪ ሚና ዳግም ያበሰረ ብሔራዊ ድል ነው።

በታሪኩ ለገሰ

በተንቀሳቃሽ ተሽከርካሪ ላይ የተገነባው ህያው ቅርስ
ሚካኤል ሾሎ ሀገራዊ ፍቅርን በስራው የሚያንፀባርቅ የባህልና የታሪክ አምባሳደር

ከአለባቸው ደሳለኝ አበሻ (ኢትዮጵያ)
#ethiopia | አንዳንድ ድንቅ ታሪኮች በመፅሐፍ ገፅ ላይ ብቻ ተወስነው አይቀሩም፤ ይልቁንም በሰዎች እለታዊ ህይወት፣ በሚሰሩት ስራና በሰነቁት ትልቅ ራዕይ ውስጥ ህያው ሆነው ይኖራሉ።

ትናንት ምሽት በአካል ከማግኘቴ በፊት በሚካኤል ሾሎ ዙሪያ እንደዚህ ያለ ግንዛቤ አልነበረኝም። ካገኘሁትና ከተወያየሁት በኋላ ግን ከተራ የቱሪስት አስጎብኚነት ባሻገር የኢትዮጵያን ታሪክ፣ ባህልና ሀገራዊ ፍቅር በተግባር የሚያስመሰክር ልዩ ሰው መሆኑን ተረዳሁ።

ሚካኤል ሾሎ የሚያሽከረክራት መኪና ተራ የመጓጓዣ መሳሪያ አይደለችም። በእውነት በተሽከርካሪ ጎማዎች ላይ የተገነባች ተንቀሳቃሽ የትዝታና የታሪክ ጋላሪ ናት።

የመኪናዋ ውጫዊ አካል በኢትዮጵያ ታሪክና ባህል ገፅታዎች የተሸፈነ ሲሆን፣ ውስጧ ደግሞ በባህላዊ ቁሳቁሶች፣ በዶቃዎች፣ በአንገት ጌጦችና በልዩ ልዩ የባህል ማሳያዎች አብቦ ይታያል።

ይህችን መኪና በመንገድ ላይ የሚያይ ማንኛውም ሰው ዝም ብሎ አልፎ አይሄድም። ቆሞ ይመለከታል፣ ይጠይቃል፤ ከዚያም የኢትዮጵያ ታሪክ ከመፅሐፍ ገፅ ወጥቶ ከፊቱ ህያው ሆኖ እንደቆመ ይገነዘባል። በዚህ መንገድ ሚካኤል ታሪክን ለሰው እይታ ያቀርባል፤ ትዝታንም በመንገድ ላይ ያነቃቃል።

የመኪናዋ እያንዳንዱ ጌጣጌጥ ከጀርባው የራሱ የሆነ ትርጉም አለው። ከሚታዩት ልዩ ዝርዝሮች መካከል የማርሹ መያዣ የሚገኝበት ሲሆን፣ ይህም የጀግንነትና የቁርጠኝነት ምሳሌያዊ ትርጉም እንዲሰጥ ተደርጎ የተዘጋጀ ነው።

በውስጧ ያሉት ባህላዊ ማስዋቢያዎችና የእንግዳ መቀበያ ስነስርዓቱ ለጎብኚዎች ከመጓጓዣ በላይ የሆነ ድንቅ ትውስታን ይፈጥራሉ።

ሰንደቅ አላማን በልቡ የተሸከመ ሰው

ሚካኤል ሾሎ ሀገሩን በቃል ብቻ የሚያፈቅር ሰው አይደለም። የለበሰው አለባበስ፣ የሚያሽከረክራት መኪናና የሚያከናውነው ተግባር ሁሉ ስለ ኢትዮጵያ የሚናገሩ ህያው መልእክቶች ናቸው።

አረንጓዴ፣ ቢጫና ቀይ የሰንደቅ አላማችን ቀለማት በአለባበሱና በአካባቢው በሚታዩበት ጊዜ ሀገራዊ ፍቅር ለተመለከተው ሰው ሁሉ በቀላሉ ይተላለፋል።

ሾሎ ማለት ሰላም ማለት እንደሆነ ሲነገር፣ ሚካኤል የሚለው ስም ደግሞ የመላእክት ስም ነው። እነዚህ ስሞች በስራው ላይ የሚታዩትን ትህትና፣ ሰላማዊ አቀራረብና ለእንግዳ ያለውን ታላቅ ክብር የሚያንፀባርቁ ይመስላሉ።

ከአስጎብኚነት በላይ
ስራው የቱሪስት አስጎብኚነት ቢሆንም፣ ሚካኤል ሾሎ የሚያደርገው ተግባር ከተለመደው የመስክ ስራ በላይ ነው። የኢትዮጵያን መልካም ገፅታ ለ አለም ለማስተዋወቅ የግል ጊዜውን፣ ጉልበቱንና ሀብቱን የሚያፈስበት ታላቅ የግል ጥረት ነው።

የሀገር ገፅታ ግንባታ ሁልጊዜ በትልልቅ ተቋማት ብቻ የሚከናወን አይደለም። አንድ ግለሰብ በያዘው ራዕይ፣ በሚሰራው ስራና በሚያሳየው ቀና አመለካከት ሀገሩን ማስጠራት ይችላል። ሚካኤል ሾሎ ለዚህ ህያው ምሳሌ ነው።

የሚያደርገው ስራ የገንዘብና የጊዜ ወጪ የሚጠይቅ መሆኑ ግልፅ ነው። ሆኖም ለሀገሩ ያለው ጥልቅ ፍቅር ይህንን ሁሉ በደስታና በቁርጠኝነት እንዲያከናውን ያበረታታዋል።

ባህልን ማስታወስና ታሪክን ማስተላለፍ
እንደ ሚካኤል ያሉ ግለሰቦች የሀገርን ታሪክና ባህል ከትውልድ ወደ ትውልድ ለማስተላለፍ የራሳቸውን ከፍተኛ ድርሻ ይወጣሉ። ታሪክን ማስታወስ ያለፈውን ብቻ መመልከት ሳይሆን፣ ዛሬ ላይ ቆሞ ለነገው ትውልድ ማቆየት ነው።

ስለዚህ በግል ጥረታቸው የሀገራቸውን ስም የሚያስጠሩ፣ ባህልና ታሪክን በዘመናዊ መንገድ ለማስተዋወቅ የሚጥሩ ሰዎችን ማበረታታትና መደገፍ ይገባል።

ለሚካኤል ሾሎ ያለኝ መልእክት ይህ ነው
በርታ፣ ድካምህ አንድ ቀን ዋጋ ያገኛል፣ ጥረትህም ፍሬ ያፈራል። ኢትዮጵያን በራስህ መንገድ ስለምታስተዋውቅ እናመሰግናለን።
በእውነትም ኢትዮጵያዊነት በቃላት ብቻ የሚገለፅ ስሜት አይደለም፤ በስራ፣ በባህል ጥበቃ፣ በእንግዳ አቀባበልና በሀገር ፍቅር የሚገለጥ ህያው እሴት እንጂ።

ሚካኤል ሾሎ ደግሞ ይህንን እሴት በቃሉ ብቻ ሳይሆን በተግባሩ የሚያስመሰክር ሰው ነው።

ኢትዮጵያዊነት በልብ የሚወለድና በተግባር የሚታይ ህያው ውበት ነው። ተባረክ።
#culture #heritage #tourism #ethiopianculture #tourguide #ethiopianhistory #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

Harar Jugol – The Living Museum
ሐረር ጁጎል – ሕያው ሙዚየም
#ethiopia | ሐረር በየዕለቱ ሰላም፣ መቻቻል እና አብሮነት የሚኖሩባት ከተማ ናት።

ሐረር በዓለም ላይ ሦስት የዓለም ቅርስ እውቅናዎችን ያጎናጸፈች ልዩ ታሪካዊ ከተማ ናት።

መዲናቱል አውሊያ – የቅዱሳን ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ቲምቡክቱ

የታሪካዊው የአዳል ሱልጣኔት ዋና ከተማ

የምሥራቅ አፍሪካ ታሪካዊ የንግድ ማዕከል

በእስልምና ዓለም አራተኛዋ ቅድስት ከተማ በመሆን የምትከበር

የድሮውና የዘመናዊው ዓለም የሚገናኙባት ልዩ ከተማ

የሐረርን የበለጸገ ታሪክ፣ ባህል፣ ልዩ የስነ-ሕንፃ ቅርስ እና እንግዳ ተቀባይነት ለመመስከር ይጎብኙ። በየአደባባዩ ታሪክ ይነገራል፤ እያንዳንዱ ጉብኝትም የማይረሳ ተሞክሮ ይሆናል።

Harar is the City of Peace, Tolerance, and Solidarity, where these values are lived every day.

A rare city embraced by three UNESCO World Heritage recognitions, Harar is a treasure unlike any other.

Harar Medinat al-Awliya – The City of Saints

The Timbuktu of East Africa

Former capital of the Adal Sultanate

A historic center of East African trade

Revered as the fourth holiest city in Islam

Where the old meets the new in perfect harmony

Visit Harar to discover its rich history, vibrant culture, remarkable architecture, and warm hospitality. Every corner tells a story, and every visit becomes an unforgettable experience.

ሐረር በዩኔስኮ (UNESCO) በአንድ የዓለም ቅርስነት ዕውቅና የተሰጠው ሲሆን ይህም "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በመባል ይታወቃል። እ.ኤ.አ. በ2006 "ሐረር ጁጎል፣ የተመሸገች ታሪካዊ ከተማ" በሚል ኦፊሴላዊ ስም በዓለም ቅርስነት መዝገብ ውስጥ ሰፍሯል።

ይህ ስፍራ አንድ የዓለም ቅርስ ቢሆንም፣ ዩኔስኮ ለዚህ ቦታ "የላቀ ሁለንተናዊ እሴት" (Outstanding Universal Value) የሰጠው በሦስት ዋና ዋና የባህል መስፈርቶች (iv እና v) ላይ በመመስረት ነው።

1. ልዩ የሕንፃ ጥበብ ውህደት

ሐረር የአፍሪካ እና የእስልምና ወጎች ያልተለመደ ውህደትን ትወክላለች። የከተማዋ አቀማመጥ እና የ"ሐረሪ" ቤቶች ዲዛይን—በመሃል ላይ በሚገኙ ግቢዎች እና ውስጣዊ ግድግዳዎቻቸው ላይ በሚታዩ ውስብስብ እና ያሸበረቁ የእንጨት ቅርጻ ቅርጾች የሚታወቁ—በክልሉ ከሚገኙ ሌሎች የእስልምና ከተሞች የተለዩ ያደርጓታል። ይህም የኢትዮጵያ ደጋማ አካባቢዎች እና የሰፊው የእስልምና ዓለም ለዘመናት የነበራቸው መስተጋብር ውጤት የሆነ ልዩ ማንነትን ፈጥሯል።

2. ልዩ የሆነ የሃይማኖት ፋይዳ

ብዙውን ጊዜ በእስልምና አራተኛዋ የተቀደሰች ከተማ ተብላ የምትጠራው (ከመካ፣ ከመዲና እና ከኢየሩሳሌም በመቀጠል)፣ ሐረር ትልቅ መንፈሳዊ ማዕከል ናት። በከተማዋ ግንብ ውስጥ እጅግ በጣም ብዙ የሃይማኖት ስፍራዎች ይገኛሉ፦

ሦስቱ ከ10ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የቆዩትን ጨምሮ 82 መስጊዶች።

ለአካባቢው ቅዱሳን እና እስላማዊ ታላላቅ ሰዎች የተገነቡ 102 መቃብሮች (ሸሪዎች)።

3. "ሕያው" የሆነ ታሪካዊ የከተማ ገጽታ

እንደ ብዙዎቹ የቅርስ ስፍራዎች ሳይሆን፣ ሐረር የመካከለኛው ዘመን የከተማ አወቃቀሯን በመጠበቅ እንደ ዘመናዊ የባህል ማዕከል የምታገለግል "ሕያው" የቅርስ ከተማ ናት። በ13ኛው እና በ16ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የተገነባው "ጁጎል" (የመከላከያ ግንብ)፣ አሁንም የድሮዋን ታሪካዊ ከተማ ይከብባል። ይህም የባህላዊ ማህበራዊ አደረጃጀትን፣ የመንገድ አቀማመጥን እና ቀደም ሲል ኢትዮጵያን ከአረብ ባሕረ ገብ መሬት እና ከዓለም ገበያዎች ጋር ያገናኙ የነበሩ ጥንታዊ የንግድ መስመሮችን ጠብቆ እንዲቆይ አድርጓል።

ሐረር በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉ ዘጠኝ የዓለም ቅርስ ቦታዎች አንዷ ነች። ሌሎችም የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት፣ የስምየን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ፣ የአክሱም ሥልጣኔ፣ የፋሲል ግቢ (ጎንደር)፣ የአዋሽ ሸለቆ፣ የታችኛው ኦሞ ሸለቆ፣ የቲያ ሐውልቶች እና የኮንሶ የባህል መልክዓ ምድር ይገኙበታል።

Harar is officially recognized by UNESCO as a single World Heritage site: Harar Jugol, the Fortified Historic Town. It was inscribed on the World Heritage List in 2006 under the official name Harar Jugol, the Fortified Historic Town.

​While it is a single site, UNESCO’s recognition is based on three primary cultural criteria (iv and v) that define why it holds "Outstanding Universal Value":

​1. Unique Architectural Synthesis

​Harar represents an exceptional fusion of African and Islamic traditions. Its urban layout and "Harari" house designs—characterized by central courtyards and intricate, colorful interior woodwork—are distinct from other Islamic cities in the region. This creates a unique architectural identity resulting from centuries of interaction between the Ethiopian highlands and the wider Muslim world.

​2. Exceptional Religious Significance

​Often described as the fourth holiest city in Islam (after Mecca, Medina, and Jerusalem), Harar serves as a major spiritual center. Within its walls, the city contains an extraordinary concentration of religious sites:

​82 mosques, three of which date back to the 10th century.

​102 shrines dedicated to local saints and Islamic figures.

​3. A "Living" Historic Urban Landscape

​Unlike many archeological sites, Harar is a "living" heritage city that has preserved its medieval urban fabric while functioning as a modern cultural hub. Its "Jugol" (defensive wall), built between the 13th and 16th centuries, still encloses the historic old town, maintaining the traditional social organization, street patterns, and ancient trade routes that once connected Ethiopia to the Arabian Peninsula and global markets.

Harar is one of nine total recognitions in the country. The others include the Rock-Hewn Churches of Lalibela, the Simien Mountains National Park, the Kingdom of Aksum, Fasil Ghebbi (Gondar), the Lower Valley of the Awash, the Lower Omo Valley, the Tiya Stelae, and the Konso Cultural Landscape.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#visitharar #hararjugol #ethiopia #unesco #heritage #culture #tourism #landoforigins #ሐረር #የዓለም_ቅርስ #ቱሪዝም

ታሪካዊ ቅርሶችን ከመታደግ እስከ ተመራጭ የቱሪስት መዳረሻነት የሐረር አስደናቂ የቱሪዝም ስኬት
*****************************

መንግሥት ካስቀመጣቸው አምስት ቁልፍ የሀገር በቀል ኢኮኖሚ ማሻሻያ ምሰሶዎች መካከል አንዱ የሆነውን የቱሪዝም ዘርፍ ለማሳደግ፣ በታሪካዊቷ የሐረር ከተማ ሰፊ የልማት ሥራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ።

ጥንታዊ ውበቷን ከዘመናዊ ገጽታ ጋር በማሰናሰል አዲስ ገጽታን የተላበሰችው ሐረር፣ አሁን ላይ እየተተገበረ ባለው የኮሪደር ልማት እና የቅርሶች ዕድሳት ሥራ የቱሪዝም ዘርፉን ይበልጥ አነቃቅታለች።

የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ሀብት የሆኑት የሐረር ጀጎል ጥንታዊ፣ ሃይማኖታዊ እና ታሪካዊ ቅርሶች ይዘታቸውን ጠብቀው እንዲለሙ እና ለትውልድ እንዲተላለፉ የመደመር ዕሳቤ ያመጣው ሕያው ትሩፋት ነው።

ይህ በዘርፉ የተሰጠው ልዩ ትኩረት ለአደጋ ተጋልጠው የነበሩ ቅርሶችን ከማዳኑም ባሻገር፣ የቱሪዝም መዳረሻዎችን በማስፋት እና የጎብኚዎችን ቆይታ በማራዘም ከዘርፉ የሚገኘውን ኢኮኖሚያዊ አቅም በእጅጉ አሳድጎታል።

በክልሉ የተከናወኑት ስኬታማ የቱሪዝም ማጎልበት ተግባራት፣ ከውጭ ሀገር ቱሪስቶች በተጨማሪ የሀገር ውስጥ ጎብኚዎች እና የማኅበራዊ ሚዲያ አንቂዎች ሐረርን በስፋት እንዲጎበኙ እና አስደናቂ ውበቷን ለዓለም እንዲያስተዋውቁ ሰፊ ዕድል ፈጥሯል።

የመደመር ትውልድ የትናንትን ታሪክ ከዛሬ ጋር በማስተሣሠር፣ ከትናንት ወረቶቻችን መልካሙን ወስዶ በማላቅ፣ የዛሬውን ጥረት አክሎበት ለነገው ትውልድ የሚያኮራ ቅርስ እያስተላለፈ ይገኛል።

ትናንት የነበሩንን ጠንካራ ነገሮች ሳናፈርስ፣ ያለፈውን ስብራት ጠግነን በማብቃት የሠራነው ታሪክ በእውነትም ትውልድ የማይዘነጋው አኩሪ ገድል ነው።

በአዲስ መልክ እና ቀለም የተዋበው ጀጎል የሐረርን ቀደምት ሥልጣኔ እየመሰከረ የሀገርንም ገጽታ እየገነባ ይገኛል። - መረጃው የሐረሪ ክልል ኮሙኒኬሽን ቢሮ ነው።
#ethiopia #ebc #harariregion #tourism #heritage

የብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴ መታሰቢያ ሐውልት በኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ተመረቀ
#ethiopia | በኢትዮጵያ ዘመናዊ ታሪክ፣ በዲፕሎማሲ፣ በሥነ ጽሑፍና በሕዝብ አገልግሎት ዘርፍ የማይረሳ አሻራ ያሳረፉትን ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴን ለመዘከር የተገነባው የመታሰቢያ ሐውልት ሐምሌ 9 ቀን 2018 ዓ.ም. በኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ቅጥር ግቢ በይፋ ተመርቋል።

በምረቃ ሥነ ሥርዓቱ ላይ የቤተሰብ አባላት፣ የአካዳሚው አመራሮች፣ ምሁራንና የተለያዩ የክብር እንግዶች ተገኝተዋል።

የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ፕሬዝዳንት ፕሮፌሰር በላይ ካሳ እንደገለጹት፣ ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴ ከ24 በላይ መጻሕፍትን በመጻፍ ለኢትዮጵያ ዘመናዊ ሥነ ጽሑፍ መሠረት ከጣሉ ሊቃውንት አንዱ ሲሆኑ፣ በዲፕሎማሲ፣ በባንክ ሥርዓት፣ በቴአትር፣ በቀይ መስቀል ማኅበር እና በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ዘርፎችም የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።

በተጨማሪም ኢትዮጵያ በሊግ ኦፍ ኔሽንስ አባልነት እንድትቀላቀል በተደረገው ዲፕሎማሲያዊ ጥረት ጉልህ ሚና የተጫወቱ ሲሆን፣ ከአምባሳደርነት እስከ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት ሀገራቸውን በታማኝነት ማገልገላቸው ተጠቅሷል።

አካዳሚው ታሪካዊ መኖሪያ ቤታቸውን በቅርስነት በመጠበቅ ዋና መሥሪያ ቤት አድርጎ እየተጠቀመበት ሲሆን፣ የግል ሰነዶቻቸውን፣ ፎቶግራፎችን፣ መጻሕፍቶችንና ሌሎች ቅርሶችን የያዘ ቋሚ ሙዚየምም ለጎብኚዎች ክፍት አድርጓል።

ሐውልቱ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የእይታ ጥበብ ባለሙያ ሠዓሊ ኢዮብ ኪታባ እና በቡድናቸው የተቀረጸ ሲሆን፣ ለሥራው መሳካት ከፍተኛ አስተዋጽኦ ላበረከቱት የብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴ የልጅ ልጅ ልጅ ወይዘሮ ገነት ኅሩይ የእውቅና ሰርተፍኬት ተበርክቶላቸዋል።

ይህ የመታሰቢያ ሐውልት የብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴን ታሪካዊ አስተዋጽኦ ለቀጣዩ ትውልድ በማስተላለፍ ረገድ ከፍተኛ ፋይዳ እንደሚኖረው ተገልጿል።
#ethiopia #scienceacademy #blatengetahruy #history #heritage #getutemesgen #ጌጡተመስገን

Abel Birhanu joins the 2026 League of Excellence!

Abel Birhanu is an Ethiopian travel storyteller, content creator, author, and Founder of Abel Media & Communication. Widely recognized as one of Ethiopia's leading travel influencers, he has dedicated his career to documenting global cultures, history, traditions, and human stories while making international travel accessible to Ethiopian audiences through the Amharic language.

Born and raised in Alem Gena, a town approximately 20 kilometers from Addis Ababa, Abel developed a deep fascination with the world from an early age. Inspired by documentaries about different countries, cultures, wildlife, and history, he nurtured a lifelong dream of exploring the world despite growing up in an environment where international travel seemed financially unattainable.

Driven by curiosity and determination, Abel began his journey by researching countries, writing detailed travel narratives, and producing educational content in Amharic for YouTube. Through consistency, creativity, and years of dedication, he built a loyal audience and strategically reinvested his earnings to fund his dream of traveling the world.

His first international trip to Uganda marked the beginning of an extraordinary journey that has since taken him to 88 countries across six continents, including 15 African nations. Throughout his travels, Abel has documented diverse cultures, traditions, heritage, and inspiring human stories, bringing the world closer to millions of Ethiopian viewers through engaging and educational storytelling.

Today, Abel Birhanu has established one of Ethiopia's most influential travel media platforms, inspiring a new generation of Africans to dream beyond their circumstances and embrace global opportunities. As a passionate ambassador for Ethiopia, he continues to promote cultural exchange, tourism, and cross-cultural understanding while demonstrating that determination, vision, and perseverance can transform even the boldest dreams into reality.

ST. PAUL, Minn. - The Governor of Minnesota has officially proclaimed Friday, July 3, as "Ethiopian Day" across the state, acknowledging the rich cultural heritage and significant contributions of the Ethiopian American community.

The official proclamation recognizes the achievements of Ethiopian residents in various sectors that strengthen the state, including business, education, healthcare, public service, and the arts. It highlights the community's enduring spirit and its vital role in enriching Minnesota's social and economic landscape.

The declaration coincides with the 43rd annual Ethiopian sports tournament, a major community gathering. Organizers and community leaders welcomed the governor's proclamation, expressing their gratitude for the state's recognition of their heritage and resilience.

The Ethiopian Day celebrations are scheduled to take place on Friday, July 3, at TCO Stadium in Eagan, Minnesota, where attendees will gather to honor their unity, shared future, and vibrant traditions.

7 ሺህ 187 መወጣጫ ደረጃዎች እየተገነቡለት የሚገኘው ዳሞታ ተራራ
********************

በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ወላይታ ሶዶ ከተማ የሚገኘው እና የወላይታዎች መገለጫ የሆነው የዳሞታ ተራራ እንዲለማ ኅብረተሰቡ ለረጅም ጊዜ ጥያቄ ሲያቀርብ ቆይቷል።

ተራራው የተለያዩ የብዝኃ ሕይወት መገኛ፣ ታሪካዊ፣ ባህላዊ እና ሃይማኖታዊ ይዘት ያላቸው መስህብ ስፍራዎች የሚገኙበት ነው።

በመሆኑም ተራራውን ማልማት በአካባቢው የቱሪዝም ዘርፍን ለማሳደግ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያበረክታል።

እንደ ሀገር በተጀመረው የቱሪዝም መዳረሻዎችን የማልማት እና የማሳደግ ኢኒሼቲቭ አካል በማድረግ የዳሞታ ተራራን የማልማት ተግባር ትኩረት ተሰጥቶት እየተሠራ ይገኛል።

በዚህም እስከ ተራራው ጫፍ በመድረስ በተራራው ላይ የሚገኙ ታሪካዊ እና ሃይማኖታዊ ቦታዎችን ለመጎብኘት የሚያስችሉ 7 ሺህ 187 መወጣጫ ደረጃዎችን የመገንባት ሥራ እየተከናወነ ይገኛል።

ከ5.34 ኪሎ ሜትር በላይ የሚረዝመው ይህ ፕሮጀክት፣ በውስጡ ታሪካዊውን የሞቼና ቦራጎ ዋሻ፣ የዳሞታ ካርበን ፕሮጀክትን፣ በተራራው ጫፍ የምትገኘውን የቅድስት ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን፣ ከተራራው የሚፈልቁ የውኃ ምንጮችን እና ሰባቱን የዳሞታ ተራራ ሰንሰለቶች በማካተት ነው እየተገነባ የሚገኘው።

የዳሞታ ተራራ 12 ሺህ 500 ሔክታር መሬት የሚሸፍን ሲሆን፣ ከባሕር ጠለል በላይ 2 ሺህ 750 ሜትር ከፍታ እንዳለው እና ዙሪያው ከ68 ኪሎ ሜትር በላይ ርቀት እንደሚሸፍን ይነገራል።

እንደ ሀገር የተለያዩ የቱሪስት መዳረሻ ቦታዎችን ማልማት እና የቱሪዝም ሀብትን የማበልጸግ ስትራቴጂ ትኩረት ተሰጥቶታል።

በትዕግሥቱ ቡቼ
#ethiopia #ebc #damota #heritage

የኢትዮጵያ ታላቅ ወዳጅ:
የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ መታሰቢያ

* ጣሊያናዊ ምሁር፣ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ናቸው
* ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ሌጋሲያቸውን ( Legacy ) ለማስቀጠል እየታተሩ ናቸው
#ethiopia | በአፍሪካና በኢትዮጵያ ለበርካታ ዓመታት በሕክምና ሙያቸው፣ በደራሲነታቸውና በሰብአዊ ድጋፍ ሥራዎቻቸው ደካማና ረዳት የሌላቸውን ወገኖች ሲረዱ የቆዩት ታዋቂው ጣሊያናዊ ምሁር ፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲ (ዶክተር) በተወለዱ በ81 ዓመታቸው ሰኔ 10 ቀን 2024 ዓ.ም. ተለይተውናል።

ፕሮፌሰሩ ለአርባ አምስት ዓመታት በዘለቀው ሙያዊ ሕይወታቸው በአርባ ሁለት የአፍሪካ ሀገራት እየተዘዋወሩ በበጎ ፈቃደኝነት የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኦርቶፔዲክስ (የአጥንት) እና በዴርማቶሎጂ (የቆዳ) ሕክምና ስፔሻሊስት ነበሩ።

በሱዳን የሚገኘውን ትልቅ ሆስፒታል ጣሊያኖች በሚገነቡበት ወቅት ከፍተኛ የገንዘብ ፈንድ በማምጣት ረገድ የላቀ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።

በሀገራችን ኢትዮጵያም ለሀያ ዓመታት ያህል ያገለገሉ ሲሆን፣ የአዳማ አጠቃላይ ሆስፒታልን በማቋቋም የመጀመሪያው ዳይሬክተር በመሆን ሰርተዋል።

በተጨማሪም በዳኑ ሆስፒታል፣ በአቤት ሆስፒታል ድንገተኛ አደጋ ክፍል በአጥንት ስፔሻሊስትነት የሰሩ ሲሆን፣ በየዓመቱ ከጣሊያን ወደ ወሊሶ ሆስፒታል እየመጡ ሰፊ የኦፕራሲዮን ሕክምና አገልግሎት በነፃ ይሰጡ ነበር።

ፕሮፌሰር ኤንሪኮ የሰውን ልጅ በዘር፣ በቋንቋ፣ በቆዳ ቀለምና በሃይማኖት የማይለዩ ፍፁም የሰብአዊነት ተምሳሌት ነበሩ። በአውሮፓ የኮሶቮ ጦርነት ወቅት የአንድ ዓመት ደሞዛቸውን በመተው በጦርነቱ መሃል በነፃ የሕክምና አገልግሎት የሰጡ ሲሆን፣ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅትም በመጀመሪያዎቹ አምስት ጣሊያናውያን የሕክምና ባለሙያዎች ቡድን ውስጥ በመሆን በሄሊኮፕተር ወደ ስፍራው ያቀኑ ታላቅ ባለውለታ ናቸው።

በጣሊያን ሚላኖ "ናጋ" የተሰኘ የሕክምና ማዕከል በማቋቋምም አፍሪካውያንና የሌሎች ሀገራት ስደተኞችን፣ በተለይም የሕጋዊ ሰነድና የገንዘብ አቅም የሌላቸውን ወገኖች በነፃ ሲያክሙ ቆይተዋል።

ብዙዎች ስለ ሀገር ሲያነሱ "የአባት ሀገር" ወይም "የእናት ሀገር" ቢሉም፣ ፕሮፌሰሩ ግን ለኢትዮጵያ የነበራቸው ፍቅር ጥልቅ በመሆኑ ሁልጊዜም "የልጄ የካሌብ ሀገር" በማለት በኩራት ይገልጿት ነበር።

ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህልና ወታደራዊ ታሪክ በርካታ ምርምሮችን ያደረጉት ፕሮፌሰሩ፣ በአጠቃላይ ከ46 በላይ መጻሕፍትን በኢንግሊዘኛና በጣሊያንኛ ቋንቋዎች አሳትመዋል።

ከእነዚህም መካከል "The History of Imperial Ethiopian Army" የተሰኘውና ለኢትዮጵያ ወታደራዊ ምርምር ማዕከል ያበረከቱት መጽሐፍ፣ "ደስታስ ይርስ ኤንድ ላይፍ 1892-1937" እና "Aethiopia la moneta Africana" የሚሉት ተጠቃሽ ናቸው። የቡና አመጣጥ ከኢትዮጵያ መሆኑን ለአለም ካስተዋወቁበት ስራቸው ባሻገር የዘመነ መሳፍንትን ፍፃሜ የሚያሳይ ታሪካዊ መጽሐፍ ይጠቀሳሉ።

እኝህ ታላቅ ምሁር ስኮላር፣ ዶክተር፣ የሚሊተሪ ኦፊሰር እና ደራሲ ብቻ ሳይሆኑ፣ በሚላኖ ካቶሊክ ዩኒቨርሲቲ "ትንሹ ልዑል" የተሰኘውን የሕጻናት መጽሐፍ በ55 ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች በመተርጎም ያሳተሙ ተርጓሚና ድንቅ የቅብ ሥራዎችን ያበረከቱ ሰዓሊም ነበሩ።

ምንም እንኳን ሞት በድንገት ከሚወዷቸው ባለቤታቸው ወይዘሮ ሳራ የማነ እና ከልጃቸው ካሌብ ጆርጂ ቢለያቸውም፣ ያኖሩት ታላቅ አሻራ ግን ከመቃብር በላይ ሁሌም ሕያው ሆኖ ይኖራል።

ባለቤታቸውና ልጃቸው የፕሮፌሰሩን ውርስና ሌጋሲ ለማስቀጠል፣ እሳቸው ሳይታተሙ የተዉትንና ስለ ኢትዮጵያ ጉዳይ በአምስት መቶ አምስት መቶ ገጾች የተቀነበቡ ሁለት አዳዲስ መጻሕፍትን ለሕትመት ለማብቃት እየተንቀሳቀሱ ይገኛሉ።

ፕሮፌሰሩ ኢትዮጵያን የመወደዳቸው ምዕራፍ የተገለጠው፤ የተጀመረው በባለቤታቸውና በልጃቸው እንደሆነ ይናገሩ ነበር። በዚህ መሠረት ቤተሰቦቻቸው በኢትዮጵያ ምድር በስማቸው ሙዚየም ለመክፈት አልያም በእርሳቸው የተሰሩ ሥራዎችን እንዲሁም ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ሙዚየም ለማበርከት ሰፊ እንቅስቃሴ ላይ ናቸው።

የፕሮፌሰር ኮሎኔል ኤንሪኮ ፒዬሮ ቦሲን ሕይወትና ሥራዎች ፤ ለአገርና ለሕዝብ ያበረከቱትን አስተዋጸኦ በክብር የሚዘክር ሥራ ከኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን ይጠበቃል።
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

Ethiopia’s Great Friend:

In Memory of Professor Colonel Enrico Piero Bossi

Italian scholar and human rights advocate

His wife, Mrs. Sara Yemane, and their son, Caleb Giorgi, are working to preserve and continue his legacy.
#ethiopia | The renowned Italian scholar, Professor Colonel Enrico Piero Bossi (M.D.), who dedicated many years of his life in Africa and Ethiopia through his medical profession, authorship, and humanitarian activities, helping vulnerable and disadvantaged communities, passed away at the age of 81 on June 17, 2024.

During his distinguished 45-year professional career, Professor Bossi volunteered medical services across 42 African countries. He was a specialist in Orthopedics (bone and musculoskeletal medicine) and Dermatology (skin medicine).

He made a significant contribution to securing major funding for the construction of a large hospital in Sudan built by Italian organizations.

In Ethiopia, where he served for nearly twenty years, he played a key role in establishing Adama General Hospital and served as its first director.

Additionally, he worked as an orthopedic specialist at Danu Hospital and in the Emergency Department of Abet Hospital. Every year, he traveled from Italy to Woliso Hospital, where he provided extensive surgical services free of charge.

Professor Enrico was a true symbol of humanity, treating all people equally regardless of race, language, skin color, or religion. During the Kosovo War in Europe, he gave up an entire year’s salary to provide free medical services in the war zone. Likewise, during the Ethio-Eritrean War, he was among the first five Italian medical professionals who flew by helicopter to the conflict area to provide humanitarian assistance.

In Milan, Italy, he founded the medical center known as “NAGA,” where he provided free healthcare services to African immigrants and migrants from other countries, particularly those lacking legal documentation or financial means.

While many people refer to their homeland as their “fatherland” or “motherland,” Professor Bossi’s love for Ethiopia was so profound that he proudly referred to it as “the country of my son, Caleb.”

A dedicated researcher of Ethiopian history, culture, and military history, Professor Bossi authored and published more than 46 books in English and Italian.

Among his notable works are:

The History of Imperial Ethiopian Army

Destas Yirs and Life 1892–1937

Aethiopia la Moneta Africana

His work helped introduce Ethiopia’s role as the birthplace of coffee to the wider world. He also authored historical works documenting the end of the Era of the Princes (Zemene Mesafint).

Professor Bossi was not only a scholar, physician, military officer, and author, but also a translator and artist. At the Catholic University of Milan, he translated and published The Little Prince in 55 international languages and contributed remarkable artistic and illustrative works.

Although death unexpectedly separated him from his beloved wife, Mrs. Sara Yemane, and his son, Caleb Giorgi, the remarkable legacy he left behind will remain alive far beyond his grave.

To preserve Professor Bossi’s legacy, his wife and son are working to complete and publish two previously unpublished manuscripts. These extensive works, each consisting of approximately 500 pages, focus on Ethiopian subjects and were left unfinished by the professor.

The professor used to say that the chapter of his love for Ethiopia was revealed—and indeed began—with his wife and his child. Based on this, his family is actively working either to open a museum in Ethiopia bearing his name or to donate his works, along with various personal artifacts and items, to the Ethiopian National Museum.

It is hoped that the Ethiopian Heritage Authority will undertake initiatives to honor and commemorate Professor Colonel Enrico Piero Bossi’s life, work, and invaluable contributions to the nation and its people.

May his memory and contributions continue to inspire future generations.
#ethiopiaheritage #italianscholar #enricopierobossi #ethiopianhistory #humanitarian #enricobossi

Ethiopian Airlines is proud to be part of one of the leading global trade fairs in the travel, tourism, and hospitality industry, ITB China. From highlighting our rich cultural heritage and exceptional tourism attractions to building meaningful connections with global partners, it was truly an inspiring experience.
#flyethiopian #itbchina #visitethiopia #landoforigins

አዲስ የሙዚቃ ጉዞ ተጀመረ፤
ድምፃዊት ዳግማዊት ፀሐዬ የአልበም ስምምነት ተፈራረመች
#ethiopia | ታዋቂዋ ድምፃዊት ዳግማዊት ፀሐዬ ከናሆም ሪከርድስ ጋር አዲስ የሙዚቃ አልበም ለማሳተም በይፋ ስምምነት ተፈራረሙ።

ይህ ጥምረት በሙዚቃው ኢንዱስትሪ ውስጥ የጥበብ ስራዋን ወደ አዲስ ምዕራፍ እንደሚያሸጋግረው ታምኖበታል።

ናሆም ሪከርድስ ባለው ሰፊ ልምድ እና በድምፃዊቷ ልዩ ብቃት የታጀበው ይህ አዲስ ስራ የሀገራችንን ባህል እና ዘመናዊ የሙዚቃ ስልት አጣምሮ የያዘ ጥራት ያለው ስራ ' በጥቂት በአመታት ውስጥ ' ለታዳሚዎች እንደሚያቀርብ ተገልጿል።

ይህ አልበም ከፍተኛ ዝግጅት እየተደረገበት መሆኑም ተጠቁሟል።

A Major Milestone in Music: Artist Dagmawit Tsehaye Joins Nahom Records Inc
#ethiopia | Acclaimed artist Dagmawit Tsehaye has officially entered into an exclusive album production agreement with Nahom Records Inc. (NRI), signaling the start of a transformative era in her professional career.

This collaboration is poised to deliver a significant impact on the music scene, blending her exceptional vocal prowess with the renowned production expertise of NRI.

The upcoming project is expected to be a masterpiece of cultural expression and contemporary sound, driven by a shared vision for artistic excellence. Fans can look forward to a deeply passionate collection of music that highlights both heritage and innovation.

This partnership underscores a commitment to elevating Ethiopian music to new heights, with more details on the high-profile release expected soon.
#dagmawittsehaye #nahomrecords #ethiopianmusic #newalbum #musicindustry #comingsoon #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa #ዳግማዊትፀሐይ #ናሆምሪከርድስ #የኢትዮጵያሙዚቃ #አዲስአልበም #ጥበብ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

🏇 የአገው ፈረስ ባህል በዩኔስኮ ሊመዘገብ የመጨረሻው ምዕራፍ ላይ ደረሰ
#ethiopia | ​የኢትዮጵያ ቀዳሚ የጀግንነትና የጽናት መገለጫ የሆነው የአገው ፈረስ ባህል፣ በተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባሕል ድርጅት (ዩኔስኮ) የማይዳሰስ የሰው ልጆች ወካይ ቅርስ ሆኖ እንዲመዘገብ የሚደረገው ጥረት ፍሬ እያፈራ ይገኛል። ይህንን ታሪካዊ ሂደት የሚያፋጥን የምክክር መድረክ በባህር ዳር ከተማ ተካሂዷል።

​ የጀግንነት እና የጽናት ተምሳሌት

​በመድረኩ ላይ የተገኙት ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች እንደገለጹት፣ የአገው ፈረስ ባህል የጥንታዊ አባቶቻችንን የአንድነት፣ የጽናትና የ"አልሸነፍ ባይነት" እሴቶችን ለትውልድ የሚያስተላልፍ ድንቅ ሐብት ነው።

​🔍 ቁልፍ ነጥቦች፦

​የመመዝገብ ሂደት፦ ባህሉን በዩኔስኮ ለማስመዝገብ የሚደረገው ጥረት አሁን ላይ በመጨረሻው ምዕራፍ ላይ እንደሚገኝ የክልሉ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ አስታውቋል።

​የአባላት ብዛት፦ ታሪካዊው የአገው ፈረሰኞች ማህበር በአሁኑ ወቅት ከ 62 ሺህ በላይ አባላትን በማቀፍ በሀገር ፍቅር ስሜት እየተንቀሳቀሰ ይገኛል።

​ታሪካዊ ፋይዳ፦ ማህበሩ አባቶቻችን ለኢትዮጵያ ሉዓላዊነት የከፈሉትን መስዋዕትነት እየዘከረ፣ ለአዲሱ ትውልድ አርበኝነትን እያስተማረ ይገኛል።

​📅 የዘንድሮው ክብረ በዓል

​86ኛው የአገው ፈረሰኞች ክብረ በዓል የፊታችን ጥር 23 ቀን 2018 ዓ.ም በአዊ ብሔረሰብ አስተዳደር መቀመጫ በሆነችው እንጅባራ ከተማ በታላቅ ድምቀት ይከበራል። ይህ በዓል ባህሉን በዓለም አደባባይ ለማስተዋወቅና የቱሪስት መስህብነቱን ለማጠናከር ትልቅ አጋጣሚ ይሆናል ተብሎ ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#ethiopia #agewhorseculture #unesco #awiagew #heritage #ethiopianculture #enjibara #horsefestival #culturalpride

ገናን በቅዱስ ላሊበላ፦ የታሪክ እና የመንፈሳዊነት ጥምረት
#ethiopia | ​ዘንድሮ የገና በዓልን በደብረ ሮሐ ቅዱስ ላሊበላ ለማክበር ዝግጅቱ ተጠናቋል። ይህ ታሪካዊ እና መንፈሳዊ ክስተት፣ የዓለምን ዓይን በሳቡት ድንቅ ውቅያዊ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ በደማቅ ሁኔታ ይከበራል።

​🌟 ለምእመናን እና ለጎብኝዎች የቀረበ ዝግጅት፦

​ዝግጁነት፦ የከተማዋ ሆቴሎች፣ የትራንስፖርት አገልግሎቶች እና የአየር በረራ አማራጮች እንግዶችን ለመቀበል በተሟላ ሁኔታ ዝግጁ ናቸው።

​የአስጎብኝዎች ዝግጅት፦ አስጎብኝ ድርጅቶች ልዩ ልዩ የጉብኝት ፓኬጆችን በመቅረፅ ቱሪስቶችን በተጠንቀቅ በመጠበቅ ላይ ይገኛሉ።

​ባህልና እውቀት፦ ውብ የሆኑ የባህል አልባሳት እንዲሁም በሊቃውንት የተዘጋጁ የታሪክ መጻሕፍት ለሽያጭ ቀርበዋል።
​የነዋሪዎች አቀባበል፦ የላሊበላ ነዋሪዎች እንደተለመደው "እግር አጥበው" እንግዳ ለመቀበል በከፍተኛ ጉጉት ይጠባበቃሉ።

​🗿 ላሊበላ፦ የጥቁር ህዝቦች ኩራት

​ቤዛ ኩሉ እና ሌሎቹም አብያተ ክርስቲያናት አንዱ ከሌላው የማይመሳሰሉ፣ በዘመናዊ ኢንጂነሪንግ እንኳን ለመስራት ቀርቶ ለማሰብ የሚከብዱ ድንቆች ናቸው። ላሊበላ የኢትዮጵያ መመኪያ፣ የጥቁር ህዝቦች ኩራት እና ዘመን አይሽሬ አሻራችን ነው።
​"እያንዳንዱ ድንጋይ የራሱ ዜማ፣ እያንዳንዱ ህንፃ የራሱ ታሪክ አለው።"

​ኢትዮጵያዊውን እና ዓለም አቀፋዊውን ወንድማማችነት የምናጠናክርበት፣ በመንፈሳዊ በረከት የምንታደስበት ልዩ አጋጣሚ እንዳያመልጥዎ።

​ላሊበላ እንገናኝ!
​Let’s meet in Lalibela for Christmas. A must-see place that stays forever new in our hearts.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#ethiopia #landoforigins #lalibelachristmas #visitethiopia #gennainlalibela #tourismethiopia #blackhistory #heritage

ኢቢሲ በአፍሪካ ሚዲያ አዋርድ ልዩ ተሸላሚ ሆነ
#ethiopia | የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን (ኢቢሲ) በአፍሪካ ሚዲያ አዋርድ ልዩ ተሸላሚ ሆኗል።

በሬድዮም ሆነ በቴሌቪዥን ቀዳሚ እና የኢትዮጵያ የበኩር ድምፅ የሆነው ኢቢሲ ላለፉት ዓመታት በዘርፉ ከፍተኛ አበርክቶ ያለው መሆኑ ይታወቃል።

ብሔራዊ ሚዲያው ከኢትዮጵያ አልፎ ለአፍሪካውያን አንድነት፣ ትብብር እና በጋራ መቆም ትልቅ ድርሻ የነበረው ነው።

የፓን አፍሪካኒዝም ንቅናቄን በማፋፋም፣ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት እንዲመሠረት በማገዝ እንዲሁም አፍሪካውያን ከቅኝ ግዛት ለመውጣት የነፃነት ትግል እንዲያደርጉ በማነቃነቅ ታሪካዊ ሚናን ተጫውቷል።

በአሁኑ ወቅትም ኢትዮጵያ የምታከናውናቸውን የልማት ሥራዎች በዘርፈ ብዙ አማራጮቹ ከማሳለጥ እና ለዓለም ከማስተዋወቅ ባሻገር፣ አፍሪካ የጋራ ልማት እና ተጠቃሚነቷን ታረጋግጥ ዘንድ በአባል ሀገራት መካከል የትብብር መንፈስን ለማጠናከር እየሠራ ይገኛል።

የአፍሪካ መገናኛ ብዙኃን በተለያዩ መንገዶች ለአፍሪካ ዕድገትና ከፍታ እየሠሩ ላለው ሥራ እውቅና ለመስጠት በተካሄደው የአፍሪካ ሚዲያ አዋርድ፤ ኢቢሲ ያበረከተው አስተዋፅዖ ከሌሎች ሚዲያዎች ጋር ተወዳድሮ ልቆ በመገኘቱ ነው ልዩ ተሸላሚ መሆን የቻለው።

በአዲስ አበባ በተካሄደው የሽልማት ሥነ-ሥርዓት በምርጥ ቪድዮ ፕሮዳክሽን ዘርፍ፣ በአፍሪካን ኢንዲፔንደንት ዘርፍ (African Independent Category) እንዲሁም በአፍሪካ የባህል ጥበቃ ዘርፍ (African Cultural Heritage) ለአሸናፊዎች ሽልማት ተበርክቷል።

በአውሮፓ ስዊድን ሁለት መፅሐፍት ነገ ሊመረቁ ነው

(ዕዝራ እጅጉ ተወዳጅ ሚድያ)
#ethiopia | በቀሲስ ዶክተር መንግሥቱ ጎበዜ የተዘጋጁ ሁለት መጽሐፎች በነገው ዕለት በስዊድን ስቶክሆልም እንደሚመረቁ ታወቀ። አንደኛው መፅሐፍ ኢትዮጵያ ታትሞ ለገበያ ይቀርባል።

መፅሐፎቹም The Church and the Crown in Ethiopia: A Historical Journey እና
The Legacy of Fath and Heritage: The Historic Church of Ethiopia የሚል ርዕስ ያላቸው ሲሆን በመጀመሪያ የታሰበው አንድ መጽሐፍ ለማዘጋጀት እንደነበር ዶክተር መንግሥቱ ለተወዳጅ ሚድያ ተናግረዋል። "ነገር ግን ጽሑፉ በመብዛቱ ወይንም ወደ ሺህ ገጽ በመቃረቡ ለሁለት ሊከፈል ችሏል። መጻሕፍቱን ለመጻፍም ከሦስት ዓመታት በላይ ወስዷል።"ሲሉ የመፅሐፉ አዘጋጅ መግለጫ ሰጥተዋል።

የመጀመሪያው መጽሐፍ ከቅድመ ክርስትና እስከ 2016 ዓ.ም ያለውን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን ታሪክና ከመንግሥት ጋር ለረጅም ዘመናት የነበራትን ግንኙነት የሚያስቃኝ መሆኑንም ደራሲው ከስዊድን ሆነው በሰጡት መግለጫ ተናግረዋል።

ሁለተኛው መጽሐፍ ደግሞ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን ማንነት፣ መሠረተ እምነት፣ ሥርዐተ አምልኮ፣ ቅርስ፣ ሀገራዊ አስተዋጽኦና መሰል ጉዳዮችን ያካትታል ብለዋል።

ዶክተር መንግሥቱ መጻሕፍቱን አሳትሞ ለማስነበብ መነሻ የሆናቸውን ምክንያት ሲያስረዱ " በተለያዩ የአውሮፓ አካባቢዎች ስለ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ለማወቅና ለመረዳት ፍላጎትና ተነሳሽነት በመኖሩ ነው ብለዋል።

በተጨማሪም ወደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ለመምጣት የሚፈልጉና ቀድመው የተቀላቅሉ የውጭ ሀገር ዜጎች ስለ ቤተክርስቲያኗ የሚያውቁበት በውጭ አገር ቋንቋ የተዘጋጀ በቂ ጽሑፍ ባለመኖሩ የዚህ መጽሐፍ መዘጋጀት ወሳኝ ነበር ብለዋል።

የኢትዮጵያን ቤተክርስቲያን በተመለከተ አንዳንድ የተዛቡና የተሳሳቱ ምልከታዎችን ለማስተካከል መፅሐፉ እንደሚያግዝ ተነግሯል። ከኢትዮጵያና ከኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ታሪክ ጋር በተያያዘ ለሚነሱ ታሪክ ነክ ጥያቄዎችና ውዝግቦች ተገቢውን መልስና ግንዛቤ የሚሰጥ መፅሐፍም ነው።

በውጭ ዓለም የአማርኛ ቋንቋን በቅጡ የማይረዱ በርካታ ኦርቶዶክሳዊያን የሀበሻ ልጆች መፅሐፉን ገዝተው ሊያነቡም እንደሚችሉ ደራሲው ይናገራሉ።

መጻሕፍቱ ከዚህ ቀደም ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ጋር በተያያዘ ከተጻፉት መጽሐፍት ልዩ የሚያደርጋቸው ምንድነው ተብለው ደራሲው ሲጠየቁ

1. በዐይነትም በይዘትም በርካታ ርዕሰ ጉዳዮች የተካተቱ መሆናቸው፤

2. ከቅድመ ክርስትና እስከ 2016 ዓ.ም ያለውን ረጅም የታሪክ ዘመን የሚሸፍን መሆኑ፤

3. በጥናት መልክ የቀረቡ፤ በርካታ የግርጌ ማስታወሻዎችንና ማጣቀሻ ጽሑፎችን የያዙና ለተማራማሪዎችም ለአጠቃላይ አንባቢዎች እንዲያገለግሉ ሁነው መዘጋጀታቸው፤

4. ከኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ታሪክ ጋር በተያያዘ ለአወዛጋቢ ጉዳዮች ማብራሪያ የተሠጠበት በመሆኑ፤

5. ከቤተክርስቲያኗ ታሪክ በተጨማሪ ስለ ኢትዮጵያ ታሪክና ቅርስ በቂ ግንዛቤ ለማግኘት ዕድል የሚፈጥሩ በመሆናቸው ነው በማለት ምላሽ ሰጥተዋል።

የመጽሐፉ ደራሲ ቀሲስ ዶ/ር መንግሥቱ ጎበዜ በታሪክ፣ በአርኪኦሎጂ፣ በቅርስ አስተዳደርና በቱሪዝም የተማሩና የምርምር ሥራዎቻቸውን ያከናወኑ ናቸው።

በአዲስ አበባ ዪኒቨርሲቲ፣ በደቡብ አፍሪካ (ኬፕታውን ዩኒቨርሲቲ) እና በስዊድን (ሉንድ ዩኒቨርሲቲ) ሀገራት የከፍተኛ ትምህርታቸውን የተከታተሉ፤

· በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የአርኪኦሎጂና የቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል በረዳት ፕሮፌሰርነት ያገለገሉ፤

· በኢጣልያ ሀገር በፍሎረንስ ከተማ ከሚገኘው የአሜሪካው የሀርቫርድ ዩኒቨርሲቲ የምርምር ተቋም ድኅረ ዶክትሬታቸውን የሠሩ ታላቅ ምሁር ናቸው።

በታሪክ፣ በቅርስ አስተዳደርና በቱሪዝም ዘርፎች ዙሪያ ሰባት መጻሕፍት የጻፉ የኢትዮጵያ- ፈረንሳይ የቅዱስ ላሊበላ የቅርስ ጥበቃ ፕሮጀክት በአስተባባሪነት የሠሩ፤

· የቅዱስ ላሊበላ የቅርስ አጠባበቅና የቱሪዝም ጥናት ተቋም እንዲመሠረት ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያበረከቱ ናቸው።

· በማኅበረ ቅዱሳን የጥናትና ምርምር ማዕከል በዳይሬክተርነት አገልግለዋል።

· በስዊድን ከሚገኘው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ የሉንድ ደብረ መዊዕ ቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስቲያን ነጻ የክህነት አገልግሎት የሚሰጡም ናቸው።

ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን ታሪክ ላይ የሚሠራ ተቋም እንደመሆኑ የዶክተር መንግሥቱን መፅሀፍ በማስተዋወቅ እና ተገቢውን መግለጫ ለመስጠት በደራሲው ኃላፊነት የተሰጠው ሲሆን ብቸኛ የሚድያ አጋርና የመረጃ ምንጭ ሆኖ ስለ መፅሐፉ ግንዛቤ እንደሚያስጨብጥ ታውቋል።

Excited to share that the new Forbes Africa magazine is spotlighting Ethiopia’s dynamic growth across multiple sectors!

I had the privilege of contributing an interview focusing on Ethiopia’s tourism sector exploring our rich heritage, sustainable initiatives, and the unique experiences that make our country a must-visit destination.

It’s inspiring to see our story being shared on a continental platform like Forbes Africa!

Download the issue here 👇

https://cms.forbesafrica.c...

Discover how Ethiopia is positioning itself as a global tourism hub and learn more about the exciting developments in other sectors driving Africa’s growth!
#visitethiopia #landoforigins #forbesafrica #ethiopiarising #tourism #innovation #culturemeetsopportunity #proudlyethiopian

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area
#ethiopia | Both Chef Marcus Samuelsson and Aynalem Zeleke Bekele embody a proud celebration of Ethiopia’s culinary heritage while connecting it to the wider world. Marcus, born in Ethiopia and raised in Sweden, transforms his global experiences into a flavorful dialogue between continents — blending Ethiopian spices, Swedish precision, and American creativity at Marcus DC. Similarly, Aynalem, co-owner of Beteseb Restaurant in Silver Spring, carries Ethiopia’s warmth and family spirit into every dish, offering authentic flavors wrapped in hospitality that feels like home. Together, they represent the new face of Ethiopian excellence — chefs who honor their roots, elevate their culture, and proudly share Ethiopia’s rich taste and tradition with the world.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

***
Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

MARCUS DC

NoMa, D.C. Contemporary American

Critics sometimes fret after writing raves. Will the new iod on the block rest on its press or keep up the pace? Marcus DC, from celebrity chef Marcus

Samuelsson, gets better every visit. Look around the dining room, and you'll see an engaged audience that reflects the city's diversity, tucking into food that combines the talent's born-in-Ethi-opia, raised-in-Sweden background and the day to-day skill of chef Anthony Jones. The Maryland native is behind the best-selling crab rice, a riot of flavor made possible by rice infused with a rousing Nigerian red pepper and tomato sauce and adoruments including okra, fennel and uni,

as well as crab. A few dishes are reimagined staples that

Samuelsson jokingly calls "the Quincy Jones songs at everyone's party" Read: steak tartare, seasoned here like Ethiopian tartare, which Marcus DC builds with jerk sea thiopian kitfo, and tuna soned diced fish, injera and an onion broth. Other creations are even more sore personal. Cured salmon and charred cucumber show up in a goldenberry broth, light yet assertive with ginger, mint and lemon juice. "Swediopian" is an edible bio. If I'm not inhaling a feast of crab rice, I'm swooning over roast chicken glazed with sweet-tangy mumbe

sauce. The most-ordered dessert in a restaurant alive with color is a whimsical coconut cake, presented on a trolley and sliced tableside by pastry chef Rachel Sherriffe. The interior finds layers of pink

and yellow vanilla-rum cake alternating with coconut jam; the flourishes include a rummy sorbet to balance the sweetness. On a busy night, whipped cream and a bracing strawberry shrub Sherriffe might roll up to 20 celebranta. "Not everything has to be so serious" in upscale dining, she says-and she's right.

222 M St. NE, DC. marcusde.com. 202-280-2288 Mains 527 to $150 (for shareable 32-ounce dry-aged tomahawk). Dinner Monday through Saturday Indoor and outdoor seating, Takeout available, no delivery Sound check: 77 decibels/Must speak with raised voice. Accessibility: A ramp in the hotel lobby foods into the dining room, ADA compitant restroom. Theres are also tws ADA-compliant bar seats

Gerbin Zuniga drops off food for Crystal Fulwood and Brandon Batiste at Marcus DC's bar. Celebrity chef Marcus Samuelsson draws on his boru-in-Ethiopla, raised-in-Sweden background.

***

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

Beteseb Restaurant

SILVER SPRING, MD. ETHIOPIAN

DECLARING "THE BEST" Ethiopian restaurant in a region overstocked with them is a challenge. While their menus tend to read alike, they distinguish themselves with fine points. Let's just say Beteseb Restaurant in Silver Spring is where I think about going most often when I need my kitfo and vegetable fix. No other Ethiopian spot of my acquaintance has a more compelling physical menu. It comes in the shape of a round of injera, with lush, life-size photos of some of the dishes you can order.

mitmita My current fascination is dullet: boiled, ground beef tripe seasoned with cardamom, jalapeño and a torch song trilogy rounded out with garlic, onion and butter. I like to pair the offal with one of the top vegetable combinations around, a garden of delights gathering lentils in three colors: near-melting cabbage, garlicky collard greens and an orange puddle of shiro, chickpea

flour stew shot through with onion, garlic and berbere.

Thought has gone into the 50-seat storefront, a wall of which reflects a shade of yellow lentils and a corner of which displays woven baskets and wine. A silver-toned silhouette of Addis Ababa adds to the interior appeal. Beteseb translates from Amharic to "family," which sums up both the business owned by chef Darmyelesh Alemu and her brother, Aynalem Zeleke, and the chef's philosophy. "We want you to feel like family when you come in," she says. Done!

8201 Georgia Ave., Silver Spring, Maryland.

betesebrestaurant.com. 301-448-1625. Mains $15 to $32. Breakfast, lunch and dinner daily. Indoor seating only. Takeout available; no delivery. Sound check: 65 decibels/Conversation is easy. Accessibility: No barriers to entry; ADA-compliant restroom.

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

THE WASHINGTON POST SUNDAY, OCTOBER 13, 2025

After a quarter-century of reviewing restaurants, donning disguises and turning down photos, Tom Sietsema says goodbye

BY TOM STETSEMA

በአፄ ፋሲል ቤተመንግስት ጊቢ ታሪክ ነፍስ ዘርቶ አየን!
~ የቱሪዝም ሚኒስትር ሰላማዊት ካሳ
#ethiopia | “ህይወት በአብያተ መንግስት” የቀደምት ንጉሳዉያንን አኗኗር፣ አለባበስና ይከተሏቸው የነበረ ትውፊቶችንና ክዋኔዎችን ለጎብኚዎች የሚያስቃኘው ቋሚ ትእይንት በጎንደር አብያተ-መንግስታት ጊቢ ውስጥ ዛሬ አስጀምረናል።

በእድሜ ብዛትና በተለያዩ ምክንያቶች አደጋ ተጋርጦበት የነበረው የጎንደር አብያተ-መንግስታት ጊቢ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አማካኝነት ታድሶ ለትውልድ ማስተላለፍ መቻሉ ትልቅ ስጦታ ነው።

ይህንን የአለም ቅርስ ደግሞ በጥንታዊ ክዋኔዎች አድምቆ ጎብኚዎች በስፍራው ረዘም ያለ ቆይታና አይረሴ ጊዜ እንዲያሳልፉ ማድረግ ነው የ"ህይወት በአብያተ መንግስት" ትዕይንት አላማ።

ትዕይንቱ ከ300 በላይ ወጣትና አንጋፋዎችን በማሳተፉ ተጨማሪ የስራ እድልን መፍጠርም አስችሏል።

ይህ ለማሳያነት በጎንደር የጀመርነው ታሪክን ነብስ ዘርቶ የማቅረብ ስራ በሌሎችም ጥንታዊ አብያተ መንግስታት ለማስፋት እንሰራለን።

ኑ!
የጎንደር ጥንታዊ ታሪክ፣ ባህልና ትውፊት ነብስ ዘርቶ ተመልከቱ!
የታሪኩም አካል ሁኑ!

The Camelot of Africa, Alive in Gondar!
- H.E. Selamawit Kass is the Minister of Tourism for Ethiopia

At the majestic Royal Enclosure of King Fasil in Gondar, with the launch of “Life in the Royal Court”, visitors were transported back in time witnessing the grandeur of Ethiopia’s former kings, their pageantry, traditions, and the daily life of the royal court.

Thanks to the restoration of the Gondar Royal Enclosure under the leadership of H.E. Prime Minister Dr. Abiy Ahmed, this priceless world heritage now shines again, ready to inspire generations.

The show, brought to life with the participation of over 300 performers, celebrating our history and creating new opportunities for our youth.

This is just the beginning!
Gondar’s living history will soon be shared across other royal sites of Ethiopia.

Come and experience Gondar’s ancient history, culture, and pageantry.
Be part of history yourself!
#visitethiopia #landoforigins #worldtourismday2025 #gondar

በአፄ ፋሲል ቤተመንግስት ጊቢ ታሪክ ነብስ ዘርቶ አየን!

Selamawit Kassa

“ህይወት በአብያተ መንግስት” የቀደምት ንጉሳዉያንን አኗኗር፣ አለባበስና ይከተሏቸው የነበረ ትውፊቶችንና ክዋኔዎችን ለጎብኚዎች የሚያስቃኘው ቋሚ ትእይንት በጎንደር አብያተ-መንግስታት ጊቢ ውስጥ ዛሬ አስጀምረናል።

በእድሜ ብዛትና በተለያዩ ምክንያቶች አደጋ ተጋርጦበት የነበረው የጎንደር አብያተ-መንግስታት ጊቢ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አማካኝነት ታድሶ ለትውልድ ማስተላለፍ መቻሉ ትልቅ ስጦታ ነው።

ይህንን የአለም ቅርስ ደግሞ በጥንታዊ ክዋኔዎች አድምቆ ጎብኚዎች በስፍራው ረዘም ያለ ቆይታና አይረሴ ጊዜ እንዲያሳልፉ ማድረግ ነው የ"ህይወት በአብያተ መንግስት" ትዕይንት አላማ።

ትዕይንቱ ከ300 በላይ ወጣትና አንጋፋዎችን በማሳተፉ ተጨማሪ የስራ እድልን መፍጠርም አስችሏል።

ይህ ለማሳያነት በጎንደር የጀመርነው ታሪክን ነብስ ዘርቶ የማቅረብ ስራ በሌሎችም ጥንታዊ አብያተ መንግስታት ለማስፋት እንሰራለን።

ኑ!
የጎንደር ጥንታዊ ታሪክ፣ ባህልና ትውፊት ነብስ ዘርቶ ተመልከቱ!
የታሪኩም አካል ሁኑ!

The Camelot of Africa, Alive in Gondar!

At the majestic Royal Enclosure of King Fasil in Gondar, with the launch of “Life in the Royal Court”, visitors were transported back in time witnessing the grandeur of Ethiopia’s former kings, their pageantry, traditions, and the daily life of the royal court.

Thanks to the restoration of the Gondar Royal Enclosure under the leadership of H.E. Prime Minister Dr. Abiy Ahmed, this priceless world heritage now shines again, ready to inspire generations.

The show, brought to life with the participation of over 300 performers, celebrating our history and creating new opportunities for our youth.

This is just the beginning!
Gondar’s living history will soon be shared across other royal sites of Ethiopia.

Come and experience Gondar’s ancient history, culture, and pageantry.
Be part of history yourself!
#visitethiopia #landoforigins #worldtourismday2025 #gondar

እኔ አዜብ አታሮ አደሬ ነኝ፣ የኢትዮጵያ ኤርትራ ልዩ ፍላጎት ማህበረሰብ—EESNC መስራች። በዚህ ዓመት፣ በኢትዮጵያ እና ኤርትራ ማህበረሰቦቻችን ውስጥ ያሉ በአውቲዝም እና በእድገት ችግር ለተጠቁ ልጆች፣ ወጣቶች እና አዋቂዎች ድጋፍ ለመስጠት ከ Grand African Run ጋር በመተባበር እንሰራለን።
የሚያስደስተው ነገር ይሄ ነው.፡ በእኛ ሥም ቢመዘገቡም ክፍያዎ 25%ቱ በቀጥታ ለእኛ ለEESNC ይሄዳል ለአሳዳጊዎች ስልጠና፣ ለወጣቶች እና አዋቂዎች ፕሮግራሞች፣ እና ለቤተሰቦች ጥብቅና advocacy ለመስራት።
የበለጠ ማድረግ ይፈልጋሉ? በQgiv ላይ የራስዎን Peer-to-Peer ገንዘብ ማሰባሰቢያ ገፅ ይፍጠሩ—ያካፍሉት፣ እና የበለጠ ቤተሰቦችን በፍጥነት ላድርሳቸው endichel እርዱን!
መሮጥ የመዝናኛ ቅርሳችን አካል ነው። ለEESNC ሲሮጡ፣ የመጨረሻ መስመር ላይ ብቻ አይደለም —ዋናው ግንዛቤን ወደዚህ ሕብረተሰብ ማምጣት ነው እና ምንም ቤተሰብ ብቻዋን እንደማትራመድ እያሳዩ ነው።
ስለሆነም በኩራት፣ በዓላማ፣ እና ህይወትን ለሚቀይር ጉዳይ እንሮጣለን ማለት ነው! የምትረዱት QR ኮዱን በመንካት ፣ መመዝገብ፣ ወይም መለገስ—እና አብረን ታሪክ እንፍጠር።

I am Azeb Ataro Adere, founder of the Ethiopian Eritrean Special Needs Community (EESNC) .We are proud to partner with Grand African Run.to support children, youth, and adults with autism and developmental disabilities. In our Ethiopian Eritrean community here in DMV, The exciting part is, if you want to register 25% of your fee goes directly to EESNC to fund caregivers training, youth, and adults programs and Advocacy for Families. Do you want to do even more, create your own peer to peer page on QGIV. and Share it and help us reach more families faster. Running is part of our heritage. When you run for EESNC, you are not just crossing a finish line. You are breaking stigma, raising awareness, and you are showing that no family walks alone. On October 11th, we will run with pride., with purpose and for a cause that changes lives. Use the QR code, sign up or donate and lets make history together.

20th ESCFE – Frankfurt 2025 ❗️

📅 July 29 – August 2, 2025
📍 PSD Bank Arena Stadium – Frankfurt

🏆 40 ቡድኖች በ2 ዲቪዚዮን ይጫወታሉ

⚽ Over 40 football teams competing in two divisions

🎧ሀሙስ- አርብ- ቅዳሜ - ማታ ታላላቅ እና ወጣት ድምፃዊያንን ያሳተፈ ድንቅ የሙዚቃ ድግስ

🎤 Thursday, Friday & Saturday Night Concerts
Featuring legendary & rising Ethiopian artists

🟢🟡🔴 አርብ የኢትዮዽያ ቀን 🟢🟡🔴

Friday is Ethiopian Day!
Celebrate with us in traditional clothing at PSD Bank Arena.

በባሕል ልብሳችን እምር ድምቅ ብለን እንገናኝ ‼️

ከተወዳጅ አርቲስቶች ጋር ኮንሰርት - ሜዳው ላይ

Enjoy live performances from famous artists and honor Ethiopian heritage in unity.

📣 Don’t miss the biggest Ethiopian cultural & sports festival in Europe

ተፈጸመ
#ethiopia | የአንጋፋው እና እውቁ ጋዜጠኛ የንጉሴ ወልደማርያም በህክምና ሲሩዳ ቆይቶ አርብ June 27/2025 ከዚህ አለም በሞት ተለየ።

የቀብር ሥነ ስርዓት (JULY1/2025) Maryland በሚገኝው መካነ መቃብር በ13472 POPLAR HILL ROAD WALDORF MD ከቀኑ በ1:00 ሰአት ተፈፀሟል።

***
ጋዜጠኛ ንጉሴ ወልደማርያም

ጋዜጠኛ ንጉሴ ወልደማርያም ከእናቱ ከወይዘሮ ፈለቀች እና ከአባቱ መምሬ ወልደማርያም ህዳር 2 ቀን 1948 ዓ.ም. (November 12, 1955) በአዲስ አበባ ባእታ ማርያም አካባቢ ተወለደ።

ንጉሴ ወልደማርያም የአንደኛ እና የሁለተኛ ትምህርቱን በአዲስ አበባ ትምህርት ቤቶች በማድረግ አጠናቋል።

ከዚያም በያሬድ ሙዚቃ ቤት ትምህርቱን ተከታትሎ አጠናቋል። በማስታወቂያ ሚንስቴር በዜና ክፍል እና በተለያዩ ቦታዎችም ሰርቷል። ጋዜጠኛ ንጉሴ ወልደማርያም በእድገት በህብረት ዘመቻ በነበረበት ግዜ መሄዴ ነው ዘመቻን እና በወሎ ረሀብ በድርቁ ጊዜ ወሎ ተርቦ እንደዝያ ሲያልቅ የሚለውን ዜማ በጊዜው የተጫወተ፣ የብዙ ባለሙያ ባለቤት ነበር።

ከዚያም ወደ ዋሽንግተን ዲሲ ከመጣም በኋላ፣ ከጓደኞቹ ጋር የአንድ ኢትዮጵያ ሬድዬ በመመስረት እና በኋላም በግሉ የሀገር ፍቅር ሬድዮን መስርቶ ሬዲዮኑን እስካቆመበት ድረስ ለሚወዱትም፣ ለሚጠሉትም በየሳምንቱ በጉጉት እየተጠበቁ ለህዝቡ ያገለገለ ታዋቂ ጋዜጠኛ ነበር።

በዋሽንግተን ዲሲ አካባቢ ሀገር ፍቅር ሬዲዮን በመክፈት ለብዙ ጊዜ በጋዜጠኛነት ሲያገለግል የነበረው ጋዜጠኛ ንጉሤ ወልደማርያም ባደረበት ሕመም ምክንያት በሕክምና ሲረዳ ከቆየ በኋላ ሰኔ 20፣ 2017 ዓ.ም. (June 27, 2025) በተወለደ በ69 ዓመቱ ከዚህ ዓለም አርፏል።

ጋዜጠኛ ንጉሴ ባለትዳር እና የ3 ልጆች አባት ነበረ።

የስርዓተ ፀሎት ፍትሃት ማክሰኞ፣ Tuesday, July 1, 2025, ከጠዋቱ ሁለት ሰዓት (8:00 A.M.) ጀምሮ በርእሰ አድባራት ደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን (1350 Buchanan St, NW, Washington DC) ከተደረገለት በኋላ ሥርዓተ ቀብሩ በ13472 Poplar Hill Rd, Waldorf, MD 20601 በሚገኘው በHeritage Memorial Cemetery, ተፈፅሟል።

በጋዜጠኛ ንጉሤ ወልደማርያም ሞት የተሰማን ሀዘን እጅግ በጣም ጥልቅ ነው።

እግዚአብሔር ለቤተሰቦቹ፣ ለጓደኞቹና ለአፍቃሪዎቹ ጽናቱን ይስጥልን። ነፍሱን ይማርልን፣ በገነትም ያኑርልን!!!