(ዘ-ሐበሻ ዜና | አዲስ አበባ) የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ የሚያደርገው ጣልቃ ገብነት፣ ታጣቂዎችን ማገዙ እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት አለማስወጣቱ ለአፍሪካ ቀንድ ሰላም እና የጋራ ብልጽግና ዋነኛ እንቅፋት መሆኑን የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት (IFA) አስታወቀ።

የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ መሀመድራፊ አባራያ "የኤርትራ አጣብቂኝ እና የኢትዮጵያ ምርጫ" በሚል ርዕስ ባወጡት አዲስ እና ሰፋ ያለ ትንታኔ፣ የፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ አስተዳደር በቀጠናው እየተጫወተ ያለውን አፍራሽ ሚና በዝርዝር አጋልጠዋል።

ባለስልጣኑ በትንታኔያቸው እንዳስገነዘቡት፣ ኢትዮጵያ ከ130 ሚሊዮን በላይ ለሚሆነው ህዝቧ የልማት ፍላጎት ምላሽ ለመስጠት እያስመዘገበች ያለውን ከ9 በመቶ በላይ የኢኮኖሚ እድገት ለማስቀጠል ከፍተኛ ጥረት እያደረገች ትገኛለች። ይሁን እንጂ የኤርትራ መንግስት ታጣቂዎችን (በተለይም የህወሓትን ጽንፈኛ አንጃዎች) በገንዘብ፣ በሎጂስቲክስ እና በወታደራዊ አቅም በመደገፍ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት እንዲያፈርሱ ከፍተኛ ግፊት እያደረገ ይገኛል።

ዘገባው አክሎም፣ የኤርትራ መንግስት ባለስልጣናት ልክ እንደ ሀገር መሪ ሳይሆን እንደ ተቃዋሚ ፓርቲ በኢትዮጵያ የውስጥ ፖለቲካ ላይ መግለጫዎችን መስጠታቸው አባዜ እንደሆነባቸው ጠቅሷል። ከዚህም ባሻገር "የኤርትራ ወታደሮች በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ መንቀሳቀሳቸው እና መሬት ይዘው መቆየታቸው" የሀገሪቱን ድርጊት አደገኛ ደረጃ ላይ እንዳደረሰው ተመላክቷል።

በመካከለኛ ጊዜ እቅድ ኢትዮጵያ የአሰብ ወደብን እንድትጠቀም ኤርትራ ቃሏን ማጠፏ የሎጂስቲክስ አማራጮችን አጥቧል። የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩቱ ትንታኔ እንደሚያስረዳው፣ ኤርትራ ይህንን ወደብ የዘጋችው ከምክንያታዊ የኢኮኖሚ ስሌት ይልቅ በቂም በቀል ስሜት ሲሆን፤ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ወጣቶቻቸው የባህር በሩን ተጠቅመው በብዛት እንዳይሰደዱ በመስጋት ሆን ብለው የወደቡን አዋጭነት እንዳዳከሙት አብራርቷል።

ከሁሉም በላይ ለቀጠናውም ሆነ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ትልቅ ስጋት ተደርጎ የተቀመጠው ግን፣ ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ህልፈት ወይም ከስልጣን መውረድ በኋላ ያለው የኤርትራ ዕጣ-ፈንታ ነው። ሀገሪቱ የሚሰራ ህገ-መንግስት፣ ፓርላማም ሆነ የተሰየመ ምትክ መሪ የሌላት "ባዶ ሀገር" (Shell state) መሆኗ ተጠቁሟል። ይህ የተቋማት ክፍተት ደግሞ ኤርትራን ለአል-ሸባብ እና አይኤስአይኤስ (ISIS) ጽንፈኛ ቡድኖች መፈልፈያ ሊያደርጋት እንደሚችል እና የቀይ ባህርን ደህንነት አደጋ ላይ እንደሚጥል ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷል።

ምንም እንኳን የኤርትራ አመራር በ20ኛው ክፍለ ዘመን ኋላቀር ትርክት ውስጥ የተቆለፈ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ አሁንም ቢሆን ውጥረቶችን በዲፕሎማሲ እና በውይይት ለመፍታት ዝግጁ መሆኗን ዳይሬክተሩ አረጋግጠዋል። ሆኖም ይህንን እምነት እና መተማመን እንደገና ለመገንባት የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ ላይ የሚያደርገውን ጣልቃ ገብነት በአስቸኳይ እንዲያቆም እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት ሙሉ በሙሉ እንዲያስወጣ በሚል የኢትዮጵያን መንግስት አቋም እና ቅድመ ሁኔታ ትንታኔው አስቀምጧል።

​የአሜሪካ ጦር 82ኛው ፓራሹት ክፍለ ጦር ምን ይታወቃል?

​በሚቀጥሉት ቀናት ወደ 1,000 የሚጠጉ የአሜሪካ ጦር 82ኛው ፓራሹት ክፍለ ጦር አባላት ወደ መካከለኛው ምስራቅ ይሰማራሉ ተብሎ ይጠበቃል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከኢራን ጋር ስለሚደረገው ድርድር ተስፋ እንዳላቸው ቢገልጹም፣ ክፍለ ጦሩ መሰማራቱን ሲኤንኤን (CNN) ዘግቧል።

​የክፍለ ጦሩ ልዩ ባህሪያት

​ፈጣን ምላሽ ሰጪ፡ ይህ ክፍለ ጦር በሰሜን ካሮላይና ከሚገኘው ቤዝ ተነስቶ በ18 ሰዓታት ውስጥ በማንኛውም የዓለም ክፍል መሰማራት የሚችል ብቸኛው የአሜሪካ ጦር ክፍለ ጦር ነው። "ፈጣን ምላሽ ሰጪ ኃይል" በመባል ይታወቃል።

​የቅርብ ጊዜ ተሳትፎ፡ ይህ ብቃቱ በ2021 የአሜሪካ መንግስት ከአፍጋኒስታን ሲወጣ በሀሚድ ካርዛይ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ለተደረገው የማስለቀቅ ስራ ውሏል።

​አወቃቀሩና ታሪኩ

​ክፍለ ጦሩ እያንዳንዳቸው 4,000 ወታደሮች ያሏቸው ሶስት የውጊያ ቡድኖች፣ የጥቃትና የጭነት ሄሊኮፕተሮች ያሉት የአቪዬሽን ብርጌድ፣ የመድፍ ክፍል፣ የሎጅስቲክስ ብርጌድ እና የራሱ የዋና መሥሪያ ቤት ባታሊዮን አለው።

​ምስረታ፡ የተመሰረተው በአንደኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ሲሆን፣ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ደግሞ የአሜሪካ የመጀመሪያው ፓራሹት (አየር ወለድ) ክፍለ ጦር ሆኖ በድጋሚ ተደራጅቷል።

​ታዋቂ ዘመቻዎች፡ እ.ኤ.አ በ1944 የኖርማንዲ ወረራ፣ እንዲሁም በቬትናም፣ ግሬናዳ፣ ፓናማ፣ ኢራቅ፣ አፍጋኒስታን እና በመካከለኛው ምስራቅ ከአይሲስ (ISIS) ጋር በተደረጉ ውጊያዎች ተሳትፏል።

​ምልክቱ፡ የወታደሮቹ የደንብ ልብስ እጅጌ ላይ "AA" የሚል ምልክት አለ። ይህም "All American" (ሁሉ አሜሪካዊ) የሚል ትርጉም አለው።

​ሌሎች እውነታዎች

​መቀመጫው፡ በሰሜን ካሮላይና የሚገኘው "ፎርት ብራግ" ሲሆን፣ ይህ የጦር ሰፈር 57,000 ወታደራዊ እና 11,000 ሲቪል ሰራተኞች የሚገኙበት ግዙፍ ማዕከል ነው።

​ባህላዊ ተጽዕኖ፡ ክፍለ ጦሩ በሆሊውድ ፊልሞች (ለምሳሌ "The Longest Day") ላይ ተስሏል። እንዲሁም ታዋቂው የሀገር ውስጥ (Country music) ዘፋኝ ክሬግ ሞርጋን በዚህ ክፍለ ጦር ውስጥ ለ17 ዓመታት አገልግሏል።

​ሰብአዊ እርዳታ፡ እ.ኤ.አ በ2005 ካትሪና የተባለው አውሎ ነፋስ ኒው ኦርሊንስን በመታው ወቅት፣ ትዕዛዝ በደረሳቸው በ7 ሰዓታት ውስጥ ቦታው ላይ በመገኘት የነፍስ አድን ስራ ሰርተዋል።

​ምንጭ፦ N1 Belgrade (Danas)
​

"ጦርነቱ በማንኛውም ሰአት ሊፈነዳ ይችላል"

የኢትዮጵያ እና ኤርትራ ጦርነት ምናልባትም በሰአታት ውስጥ ጭምር ሊፈነዳ ይችላል ሲል አለምአቀፍ ተቋሙ ከባድ ማስጠንቀቂያ አወጣ፡፡

ዋነኛ ትኩረቱን በሠላም እና ፀጥታ ጉዳዮች ላይ አድርጎ የሚሰራው International Crisis Group በዛሬው ዕለት ኢትዮጵያን እና ኤርትራን እንደዚሁም በትግራይ ክልል ያለውን አሳሳቢ ሁኔታ አስመልክቶ የጥናት ሪፖርት ይፋ አድርጓል።
ዓለም አቀፉ ተቋም ባወጣው አዲስ የጥናት ሪፖርት ላይ እንደተለመላከተው በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል እየተባባሰ የመጣው ውጥረት እንደዚሁም በፌደራል መንግሥቱ እና በህወሓት መካከል መልሶ እያገረሸ ያለው የግጭት አዝማሚያ ወደ ጦርነት ሊቀየር ከጫፍ ላይ ደርሷል ሲል አሳስቧል።

በዐቢይ አህመድ እና በኢሳያስ መንግሥትታት እንደዚሁም በህወሓት መካከል ያለው የተወሳሰበ እና በውጥረት የታጀበውን ግንኙነት “በአፍሪካ ቀንድ በማንኛውም ቅፅበት ሊፈነዳ የሚችል የባሩድ በርሜል” ሲል International Crisis Group የሁኔታውን አሳሳቢነት በሪፖርቱ ገልጾታል።   ሪፖርቱ በፈረንጆቹ አቆጣጠር በ2018 ዓመተ-ምህረት በኢትዮጵያ እና ኤርትራ መካከል ተፈርሞ የነበረው “የአዲስ አበባ-አሥመራ-ባሕር ዳር” ወታደራዊ ጥምረት ሙሉ በሙሉ ፈርሶ፣ አሁን ላይ ሁለቱ ሀገራት እርስ በእርስ ወደ መጠላላትና ወደ ጦርነት እየተንደረደሩ ነው ሲል ያትታል።

ተቋሙ ባወጣው መግለጫ የተለያዩ ምክንያቶች ጦርነቱን ሊያፈነዱት እንደሚችሉ ያስጠነቀቀ ሲሆን፤ ወደ ጦርነት ዘው ብሎ ለመግባት ቀላል ቢሆንም ጦርነቱን ለማቆም ግን በጣም ከባድ ይሆናል ብሏል። የአፍሪካ የፕሮግራም ዳይሬክተር የሆኑት ሙሪታ ሙቲጋ “ኢትዮጵያን፣ ኤርትራን እና ትግራይ ክልልን የሚያፋልም አዲስ ጦርነት መቋቋም የማይቻል ዋጋ ያለው ነው። አደጋው ሦስቱንም ወገኖች ለአሁኑ እንዲታቀቡ ያደረጋቸው ይመስላል። ሆኖም እንዳያገረሽ ከዚህ በላይ መደረግ አለበት” ብለዋል።

የድርጅቱ ምክትል ዳይሬክተር የሆኑት ማግነስ ታይለር ከትግራይ ጦርነት መቋጨት በኋላ በዋናነት ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ የባህር በር የማግኘት ፍላጎት ምክንያት የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ግንኙነት መሻከሩን አንስተዋል። ኤርትራ ይህ ፍላጎት “ወረራን ሊያካትት ይችላል” የሚል ስጋት እንዳላትም ጠቁመዋል። ምክትል ዳይሬከተሩ አዲስ አበባ ህውሓት ከኤርትራ ጋር ስውር ትብብር መስርቷል ስትል እንደምትከስ ተናግረዋል።

የክራይስስ ግሩፕ መግለጫ በቅርቡ በፌደራል መንግሥቱ እና በትግራይ ኃይሎች የድሮን ጥቃትን ያካተተው ግጭት ኤርትራንም በመሳብ ወደ ሰፊ ጦርነት ሊቀየር እንደሚችል ያሳያል ብሏል። ተቋሙ አክሎም በሰሜን ኢትዮጵያ አዲስ የሚቀሰቀስ ግጭት በሱዳን ካለው ግጭት ጋር ተደርቦ ኃያላን የውጭ ተዋንያንን እንደሚስብ እና ተለዋዋጭ የሆነውን የቀይ ባህር ቀጣናን እንደሚያውክ አስጠንቅቋል።

ክራይስስ ግሩፕ ተፅዕኖ ፈጣሪ የአፍሪካ አገራት እና ዓለም አቀፍ አጋራት የዲፕሎማሲያዊ ሥራቸውን እንዲጨምሩ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት እና ህወሓትን እንዲያሸማግሉ ጠይቋል። አክሎም የኢትዮጵያ የባህር በር የማግኘት ፍላጎትን እና የኤርትራን ሉዓላዊነቷ ላይ ጥቃት የመሰንዘር ስጋትን ጨምሮ በሁለቱም በኩል ያሉ ወገኖች ቁርሾዎችን እንዲፈቱ ጥሪ አቅርቧል።

seledadotio
seledadotio

ውጥረቱ ወደ ቀጥተኛ ጦርነት ለመቀየር የሰከንዶች ዕድሜ ብቻ ቀርቶታል - International Crisis Group

ኢትዮጵያ፣ ኤርትራና ትግራይ በጦርነት አፋፍ ላይ - የቀጣናው ስጋትና የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ጥሪ

የኔታ ሚዲያ

አዲስ አበባ — በኢትዮጵያ ፌዴራል መንግሥት በሰሜን ኢትዮጵያ በትግራይ ክልል እና በጎረቤት ኤርትራ መካከል ያለው ውጥረት እጅግ አደገኛ ደረጃ ላይ መድረሱንና ቀጣናው ዳግም ወደ አስከፊ ጦርነት ሊያመራ እንደሚችል ኢንተርናሽናል ክራይሲስ ግሩፕ (International Crisis Group) ባወጣው አዲስ ሪፖርት አስጠነቀቀ።

ይህ ስጋት የመጣው በሰሜን ኢትዮጵያ ተከስቶ የነበረው ደም አፋሳሽ ጦርነት በስምምነት ከተቋጨ ከሶስት ዓመታት በኋላ ሲሆን አሁን እየታየ ያለው ሽኩቻ የቆዩ ቁስሎችን የሚቀሰቅስና የቀጣናውን ሰላም በእጅጉ የሚያናጋ ነው። አዲስ የሚያገረሽ ግጭት በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት ከቀጠፉት የቀድሞ ጦርነቶች በባሰ መልኩ ለሶስቱም ወገኖች አውዳሚ እንደሚሆን ሪፖርቱ አመልክቷል።

ይህ አዲስ የጦርነት ስጋት በጎረቤት ሱዳን ከሚካሄደው የእርስ በርስ ጦርነት ጋር ተደራርቦ ከቀጣናው ውጪ ያሉ ኃያላን ሀገራትን ወደ ግጭቱ ሊያስገባቸውና ቀድሞውኑ ተለዋዋጭ የሆነውን የቀይ ባሕር አካባቢ ይበልጥ ሊያናውጠው እንደሚችል ተገልጿል።

በአሁኑ ወቅት በአዲስ አበባ፣ በአሥመራና በመቀሌ መካከል ያለው ግንኙነት በመካካድና በጥርጣሬ የተሞላ ሲሆን በተለይም የኢትዮጵያ መንግሥት የባሕር በር ለማግኘት ያለው ፍላጎትና ኤርትራ ይህንን እንደ ሉዓላዊነት ስጋት መመልከቷ ውጥረቱን አባብሶታል።

በትግራይ በኩል ደግሞ በሕወሓት ውስጥ የተፈጠረው የውስጥ ክፍፍልና በጌታቸው ረዳ የሚመራው ጊዜያዊ አስተዳደር በደብረጽዮን ገብረሚካኤል በሚመራው "የነባር አመራሮች" ቡድን መፈንቅለ መንግሥት ተካሂዶበት መወገዱ ሁኔታውን ይበልጥ ውስብስብ አድርጎታል።

በቅርቡ በጥር ወር 2018 ዓ.ም በትግራይና በአማራ ክልሎች መካከል አወዛጋቢ በሆነው በጠለምት አካባቢ በሕወሓት ታጣቂዎችና በፌዴራል ጦር መካከል የተፈጠረው ግጭት፣ እንዲሁም የፌዴራል መንግሥቱ የወሰደው የድሮን ጥቃት ውጥረቱ ወደ ቀጥተኛ ጦርነት ለመቀየር የሰከንዶች ዕድሜ ብቻ እንደቀረው ማሳያ ነው።

የኢትዮጵያ ፌዴራል መንግሥት በአሁኑ ወቅት ወታደራዊ አቅሙን እያጠናከረና አዳዲስ ድሮኖችንና ጥይቶችን እያመረተ እንደሚገኝ የጠቀሰው ሪፖርቱ ምንም እንኳን ጦርነቱ የሚያስከትለው የኢኮኖሚና የዲፕሎማሲ ኪሳራ ወገኖቹን ቢገታቸውም ድንገተኛ ስህተት ወይም አለመግባባት ወደማይቆም ጦርነት ሊመራ እንደሚችል አስገንዝቧል።

በመሆኑም ተጽዕኖ ፈጣሪ የአፍሪካ ሀገራትና የቀጣናው ጥቅም ያላቸው የውጭ ኃይሎች በዝምታ ዲፕሎማሲ አማካኝነት ግጭቱን ለማስቀረት አስቸኳይ ጥረት እንዲያደርጉ ኢንተርናሽናል ክራይሲስ ግሩፕ ጥሪ አቅርቧል።

በተለይም በ2022ቱ የሰላም ስምምነት ላይ ተሳታፊ የነበሩት ኬንያ፣ደቡብ አፍሪካና ናይጄሪያ በአፍሪካ ሕብረት በኩል በአዲስ አበባና በመቀሌ መካከል ያለውን ቅራኔ ለመፍታት እንዲንቀሳቀሱ ይመክራል።

በተጨማሪም እንደ አሜሪካ፣ አውሮፓ ሕብረት፣ ቻይና፣ ቱርክና ሳዑዲ አረቢያ ያሉ ኃያላን ሀገራት ማንኛውም ወታደራዊ እርምጃ ተቀባይነት እንደሌለው ግልጽ መልእክት ሊያስተላልፉ እንደሚገባና የኢትዮጵያን የባሕር በር ፍላጎት በሰላማዊና በንግድ አማራጮች ለመፍታት ጎረቤት ሀገራት ውይይት እንዲጀምሩ ሪፖርቱ አሳስቧል።

የኔታ ሚዲያ
ምንጭ፦ [International Crisis Group Briefing – February 18, 2026]

አውስትራሊያ ከአይኤስ ጋር ግንኙነት ያላቸውን ዜጎቿን "አልቀበልም" አለች
#ethiopia | የአውስትራሊያ መንግስት በሶሪያ የሚገኙ ዜጎቹን በተመለከተ ያለውን ጠንካራ አቋም ገልጿል። ጠቅላይ ሚኒስትር አንቶኒ አልባኔዝ እንደተናገሩት፣ ማንኛውም በሶሪያ የሚገኝ አውስትራሊያዊ ከአሸባሪው አይኤስ ጋር ንክኪ ካለው ወደ አውስትራሊያ የመግባት ተስፋው ዝቅተኛ ነው።

የምርመራ ሂደት እና ቅድመ ሁኔታዎች
በቅርቡ ከሶሪያ እስር ቤቶች የተፈቱ 34 አውስትራሊያውያንን አስመልክቶ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚከተሉትን ነጥቦች አንስተዋል፦
* ጥብቅ ምርመራ፦ ማንኛውም ግለሰብ ከመመለሱ በፊት አስፈላጊው የደህንነት ምርመራ ይደረግበታል።

* ርዕዮተ-ዓለም፦ "የአይኤስን አክራሪ ርዕዮተ-ዓለም የደገፉ ግለሰቦችን በጭራሽ አንቀበልም" ሲሉ አልባኔዝ በግልጽ አስታውቀዋል።

* የሕግ ቅጣት፦ በአውስትራሊያ ሕግ መሠረት የአይኤስ አባል ሆኖ መገኘት እስከ 25 ዓመት የሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሚያስቀጣ ተገልጿል።

ውስጣዊ ተቃውሞ

ይህ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ግን በሀገሪቱ የፖለቲካ መድረክ ላይ ቅሬታን ፈጥሯል። አንዳንድ የፓርላማ አባላት የዜጎችን ወደ ሀገር የመመለስ መብት እና መንግስት የወሰደውን ጥብቅ አቋም በመቃወም አስተያየታቸውን እየሰጡ ይገኛሉ።

በአሁኑ ወቅት መንግስት እነዚህን ዜጎች ወደ ሀገር ለመመለስ የሚያደርገው ጥረት ከከፍተኛ ምርመራ እና ከርዕዮተ-ዓለም ነፃ የመሆን ማረጋገጫ ጋር የተያያዘ ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #australia #thiqah #anthonyalbanese #syria #isis #nationalsecurity #globalnews #skynews #ashraqalawusat

ፀጋዬ እሸቱ፦ "ለሰርጓ ተጠራሁ" – የፍቅር መቃብር፣ የማህበራዊ ግፍ እና የእውነተኛ ህይወት ሰቀቀን

​ይህ የፀጋዬ እሸቱ ስራ በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ውስጥ የሰውን ልጅ ስብርባሪ ልብ ከሚያሳዩ ጥቂት ድንቅ ስራዎች አንዱ ነው። ግጥሙ በቃላት የታሸገ የለቅሶ ድምፅ ነው፤ ዜማው ደግሞ በቁስል ላይ የሚፈስ የሎሚ ጭማቂ። አድማጩን በሃሳብ ዳስ ውስጥ አስገብቶ፣ ሙሽሪትን በጭልፋ፣ አፍቃሪን ደግሞ በንባ ወንዝ ውስጥ የሚያጠምቅ "ልብ አንጠልጣይ" ድራማ ነው።

​ከትንታኔው በፊት፣ ይህ ዜማ የሚወክለውንና አሳዛኝ ታሪክ እናስቀድም፦

​
በ1980ዎቹ አጋማሽ፣ በአንድ የገጠር ከተማ ውስጥ የሚኖሩ ሁለት ፍቅረኛሞች ነበሩ። ወጣቱ ለፍቅረኛው ካለው ጥልቅ ስሜት የተነሳ "የወደፊት ባለቤቴ" በማለት በከተማው ሁሉ ይታወቅ ነበር። ነገር ግን አቅመ ደካማ እና ቤተሰብ የሌለው ድሃ ነበረ። የልጅቷ ቤተሰቦች ግን ለልጃቸው ሌላ "አቅም ያለው" ባል መረጡላት። ሰርጉ ተደገሰ። ወጣቱ የሚወዳት ልጅ ለሌላ ስትሰጥ እያየ፣ በዛው ሰርግ ላይ ገብቶ "እንደ ባዳ" እንዲያገለግል በማህበረሰቡ ተገፋፋ። በሰርጉ እለት፣ ሙሽሪት ወደ መኪና ስትገባ፣ እሱ ግን ከዳሱ ጀርባ ሆኖ የሚንቀጠቀጥ እጁን አፉ ላይ ጭኖ ያለቅስ ነበር። ይህ ሙዚቃ ሲለቀቅ፣ ያ ወጣት "የኔን ታሪክ ማን ነገረው?" ብሎ በድንጋጤ እንደወደቀ ይነገራል። ይህ ዘፈን ለብዙዎች ዝም ብሎ ዜማ ሳይሆን፣ የፈረሰ ህይወታቸው ማስታወሻ ነው።

​ የምጸት እና የቃላት ስዕል

​ደራሲያን ይህንን ግጥም የሚመለከቱት በታላቅ ምጸት (Irony) ነው። ሰርግ ለሰው ልጅ የደስታ ጫፍ ነው፤ ለዚህ ግጥም ባለቤት ግን "የሞት ያህል" የሚከብድ የሀዘን ጥሪ ነው።

​የቃላት ምርጫ (Diction): "ጥሪው ደርሶኛል... አመስግኛለሁ" የሚለው ቃል ውስጥ ትልቅ ስላቅ አለ። ምስጋናው ለጥሪው ሳይሆን ለደረሰበት የውርደት እና የህመም መጠን ነው። "ትከሻዬ አነሰኝ" የሚለው ገለጻ ደግሞ ድርሰት ሊፈጥረው የሚችለውን ከፍተኛው የውድቀት ምስል (Imagery) ነው። አንድን ወንድ ልጅ ከጥይት እና ከጉልበት በላይ የሚሰስረው "አቅም ማጣት" መሆኑን ደራሲው በሚገባ ስሏል።

​ተቃርኖ : በግጥሙ ውስጥ "እልልታ" እና "እዬዬ" ጎን ለጎን ተቀምጠዋል። "የሷ ወግ የኔ ሀዘን ተገጣጠመና" የሚለው መስመር የሁለት ተቃራኒ ዓለማት መጋጨትን ያሳያል። አንዷ ስትገነባ ሌላው ሲፈርስ፣ አንዱ ሲዘፍን ሌላው ሲያለቅስ የሚያሳይ የኪነ-ጥበብ ልዕልና ይታይበታል።

የማህበረሰባዊ ጫና እና የባህል ሰለባ

​ሶሺዮሎጂስቶች የዚህን ግጥም ግጭት የሚመዝኑት በግለሰብ ፍላጎት እና በማህበረሰብ ተጽዕኖ መካከል ባለው ልዩነት ነው።
​የመደብ እና የአቅም ግጭት: "ጠልፌ አልወሰድኳት መኩሪያ ጥይት የለኝ... አስጥዬ አላስቀራት ትከሻዬ አነሰኝ" የሚለው መስመር የኢኮኖሚ ወይም የማህበረሰባዊ አቅምን (Social Status) ይገልጻል። ፍቅረኛውን ለመውሰድ የሚያስችል "ትከሻ" (ሀብት፣ ዘመድ ወይም ጉልበት) ማጣቱ፣ ማህበረሰባዊ መዋቅሩ ለድሀ ወይም ለብቸኛ ወንድ የማይራራ መሆኑን ያሳያል።

​የዘር እና የቤተሰብ ጣልቃ ገብነት: "ሳትወድ ከኔ ለይዋት ምርጫዋን ተጭነው" የሚለው መስመር በኢትዮጵያ ማህበረሰብ ውስጥ የጋብቻ ውሳኔ የሁለቱ ተጋቢዎች ብቻ ሳይሆን የቤተሰብ እና የዘር መሆኑን ያሳያል። እዚህ ጋር ፍቅር በባህል እና በቤተሰብ "ፊውዳላዊ" ውሳኔ ሲሸነፍ እናያለን።

​ የስነ-ልቦና ስብራት

​ከሳይኮሎጂ አንጻር፣ ግጥሙ አንድ ሰው የሚወደውን ነገር ሲያጣ የሚያልፍባቸውን የሀዘን ደረጃዎች (Stages of Grief) በግልጽ ያሳያል።

​ተስፋ መቁረጥ (Depression): "ትከሻዬም አይሞቅ አይጥመኝ እስክስታ" የሚለው ቃል ውስጥ ግለሰቡ ለህይወት ያለውን ፍላጎት ማጣቱን እናሳያለን። Anhedonia (ደስታን ማጣት) የምንለው ስሜት እዚህ ጋር ጎልቶ ይታያል።

​የማንነት ቀውስ (Identity Crisis): "ማ ተብዬ ልምጣ?" የሚለው ጥያቄ ሰፊ የሳይኮሎጂ ትርጉም አለው። ትላንት "አፍቃሪ" የነበረው ሰው፣ ዛሬ ማንነቱ ተገፎ "ምን ተብዬ ልጠራ?" በሚል ጭንቀት ውስጥ ይወድቃል።

​የመደምደሚያ ትዕይንት፦ "የሁለት ዓለማት ግጭት"

​"አልገባም ከዳሱ ድግሱም ምኔ ነው... ሆ ማለት እልልታ ላገኘሽ ብቻ ነው"

​ይህ መስመር የሰው ልጅ ሊሸከመው የሚችለው የመጨረሻው የልብ ስብራት ነው። የሚወዳት ሴት የሌላ ስትሆን ማየት ብቻ ሳይሆን፣ እንድታይ "ተጋባዥ" መሆን ትልቅ ስቃይ ነው። ግጥሙ ውስጥ ያለው ሰውዬ ሰርጉ ቤት ባይገኝም፣ በሃሳቡ ግን ከዳሱ ውስጥ አለ። የከበሮው ድምፅ ልቡን ሲመታው፣ የእልልታው ድምፅ ደግሞ ጆሮውን ሲቀደው ይሰማዋል።

​"እንኳን የወጠኑት የያዙት ይቀድቃል" የሚለው ፍልስፍና ደግሞ የሰው ልጅ በእጣ-ፈንታ (Fate) ፊት ያለውን አቅመ-ቢስነት ይገልጻል። ፀጋዬ እሸቱ በዚህ ስራው ፍቅርን፣ ድህነትን፣ ባህልን እና እጣ-ፈንታን በአንድ መድረክ ላይ አቀናጅቶ አሳይቶናል።

በሳዑዲ በረሃዎች የረገፈው ተስፋ እና የኢትዮጵያ ‘ነፍስ አድን’ ጥሪ፡ በዲፕሎማሲያዊ ዝምታ ውስጥ የሚሰሙ ሰብዓዊ እምባዎች

​በሳዑዲ ዓረቢያ የሲሚንቶ ወለል ላይ ለወራት ታጉረው፣ የፀሐይ ብርሃን የናፈቃቸው 1 ሺህ 823 ኢትዮጵያውያን ባለፈው ሳምንት ወደ ሀገራቸው ተመልሰዋል። ከቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ ሲወርዱ የሚታየው ትዕይንት ግን በደስታ ብቻ የተሞላ አይደለም፤ ይልቁንም በድካም የዛሉ ሰውነቶች፣ የተሰበሩ ስብዕናዎች እና የጠፉ ህልሞች ድምፅ አልባ ሰልፍ ይመስላል።

እስካሁን ወደ 50 ሺህ የሚጠጉ ዜጎችን መመለስ መቻሉ የመንግስትን ሰብዓዊ ቁርጠኝነት ቢያሳይም፣ ከጀርባው ያለው ታሪክ ግን በሳዑዲ በረሃዎች የረገፉ ተስፋዎችንና በዲፕሎማሲያዊ ዝምታ የታፈኑ ሰቆቃዎችን የያዘ ነው።

​ሶሺዮሎጂስቶች ስደትን “ማህበራዊ ሞት” (Social Death) ይሉታል። አንድ ስደተኛ ከትውልድ ቀዬው ሲወጣና በሳዑዲ እስር ቤቶች ውስጥ ሰብዓዊ ክብሩ ተገፎ ቁጥር ብቻ ሲሆን፣ ማህበራዊ ህልውናው አደጋ ላይ ይወድቃል። ባለፈው ሳምንት ከተመለሱት መካከል 35ቱ ታዳጊዎች መሆናቸው ደግሞ ቁስሉን የባሰ ያደርገዋል። እነዚህ ህፃናት የጨዋታና የትምህርት ጊዜያቸውን በሳዑዲ መጠለያዎች ውስጥ በፍርሃትና በእንግልት ማሳለፋቸው፣ በማህበረሰቡ የወደፊት ተተኪዎች ላይ የሚተውት ጠባሳ ለትውልድ የሚተርፍ ማህበራዊ ስብራት ነው።

​የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት ለስደተኞች ያለው አያያዝ ሚዛናዊ በሆነ መልኩ ሲታይ እጅግ ግትርና ሰብዓዊነት የጎደለው ነው። እንደ ሂውማን ራይትስ ዎች ያሉ ተቋማት እንደሚገልጹት፣ በሳዑዲ ማቆያ ማዕከላት ውስጥ ዜጎቻችን ለግርፋት፣ ለረሃብና ለከፋ በሽታ ተጋልጠዋል። ሳዑዲ ለዓመታት የጉልበት ሥራዋን ሲያከናውኑ የነበሩ ሰራተኞችን እንደ ወንጀለኛ ቆጥራ፣ ንብረታቸውንና ካሳቸውን ሳትሰጥ በባዶ እጃቸው ማባረሯ፣ ሀገሪቱ ለዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎች ያላትን ንቀት የሚያሳይ ነው። ይህ ሁኔታ ኢትዮጵያ በዲፕሎማሲው መድረክ ሳዑዲን በግልጽ እንድትወቅስ ቢገፋፋም፣ መንግስት ግን ዜጎችን በማውጣት ተግባር ላይ ብቻ ማተኮሩን መርጧል።

​ታዋቂው ሶሺዮሎጂስት ኤሚል ደርካይም አንድ ግለሰብ ከማህበረሰቡ ጋር ያለው ትስስር ሲላላ ለቀውስ ይጋለጣል ይላል። ተመላሾቹ ወደ ሀገር ሲገቡ የሚደረግላቸው አቀባበል ከምግብና ከትራንስፖርት የዘለለ መሆን አለበት። ለወራት በእስር ቤት የቆዩ ወንዶች የ"ማንነት ቀውስ" (Identity Crisis) ያጋጥማቸዋል።

በኢትዮጵያ ማህበረሰብ ውስጥ ወንድ "ቤተሰብን የማስተዳደር" ትልቅ ሸክም ያለበት በመሆኑ፣ ባዶ እጁን የተመለሰ ስደተኛ በማህበረሰቡ ውስጥ የሚሰጠው ቦታ ተስፋ እንዲቆርጥና ዳግም ለከፋ ስደት እንዲጋለጥ ያደርገዋል።

​የኢትዮጵያ መንግስት ዜጎቹን ለመመለስ የሚያደርገው ጥረት ከሌሎች እንደ ፊሊፒንስና ባንግላዴሽ ካሉ ሀገራት ጋር ሲነፃፀር በፈጣን ምላሽ ሰጪነቱ (Emergency Response) የሚደነቅ ነው። ሆኖም፣ እነዚህ ሀገራት ከሳዑዲ ጋር ያላቸው ግንኙነት በድርድር ላይ የተመሰረተ ነው። ፊሊፒንስ ዜጎቿን ከማውጣት ባለፈ የሳዑዲ መንግስት ሰብዓዊ አያያዝን እንዲያሻሽል የጉልበት ሥራ ልውውጥን እስከማገድ ትደርሳለች። የኢትዮጵያ የዲፕሎማሲ አቋም ግን በብዛት "ተቀባይ" ላይ ያተኮረ በመሆኑ፣ በሳዑዲ ውስጥ የሚቀሩ ዜጎች አሁንም ለተመሳሳይ እንግልት ተጋላጭ ሆነው እንዲቀጥሉ አድርጓቸዋል።

​በሳምንቱ ውስጥ የተመለሱት 35 ታዳጊዎች ታሪክ የሚዘገንን ነው። እነዚህ ህፃናት በደላሎች ተታልለው በየመን በረሃዎች አልፈው ሳዑዲ ቢገቡም፣ ያገኙት ግን የብረት አጥርና የወታደር ዱላ ነው። ሶሺዮሎጂያዊ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ በእንዲህ ያለ እድሜ ላይ የሚደርስ የስነ-ልቦና ጥቃት ህፃናቱን ለረጅም ጊዜ የሚቆይ "ማህበራዊ መገለል" (Social Alienation) ይዳርጋቸዋል። መንግስት እነዚህን ህፃናት ከቤተሰብ ጋር ከመቀላቀል ባለፈ፣ ልዩ የትምህርትና የስነ-ልቦና ማገገሚያ ፕሮግራም ካላዘጋጀላቸው የስደት አዙሪቱ ቀጣይ ሰለባ መሆናቸው አይቀሬ ነው።

​ዜጎችን መመለስ የአንድ ወገን ስኬት ተደርጎ ሊወሰድ አይችልም። በሳዑዲ በኩል ያለው ግልፅነት የጎደለው አሰራርና ዜጎችን በጅምላ የማሳደድ (Mass Deportation) ፖሊሲ፣ ሂደቱን እጅግ አስቸጋሪና ውድ አድርጎታል። ኢትዮጵያ ዜጎቿን ለመመለስ የምታወጣው ከፍተኛ በጀት፣ የሳዑዲ መንግስት በስደተኞች አያያዝ ላይ ያለበትን ክፍተት የሚሸፍንለት ይመስላል። ሳዑዲ ዓረቢያ ለዓመታት በኢትዮጵያውያን የጉልበት ሥራ ስትጠቀም ቆይታ፣ አሁን ግን ያለምንም ሰብዓዊ ርህራሄ በጅምላ ማባረሯ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሊወገዝ የሚገባው ተግባር ነው።

​50 ሺህ ዜጎችን ወደ ማህበረሰቡ መቀላቀል ትልቅ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ጫና አለው። ሶሺዮሎጂስቱ ማክስ ዌበር ስራና ስነ-ምግባር ለአንድ ሀገር እድገት ያላቸውን ፋይዳ ይገልጻል። ተመላሾቹ በሳዑዲ ያዩት ስቃይ ለስራ ያላቸውን ተነሳሽነትና በሀገራቸው ላይ ያላቸውን እምነት ሊሸረሽረው ይችላል። መንግስት እነዚህን ዜጎች ወደ ምርታማ የሰው ኃይል ለመቀየር የጥቃቅንና አነስተኛ ኢንተርፕራይዞችን በር ካልከፈተ፣ ሂደቱ "ከባዕድ እስር ቤት ወደ ሀገር ውስጥ ስቃይ" መሸጋገር ብቻ ይሆናል።

​መንግስት ዜጎችን መመለሱን እንደ ድል ቢቆጥረውም፣ ከጀርባው ያለው ቁስል ግን ገና አልደረቀም። "49 ሺህ 856 ዜጎች ተመለሱ" የሚለው ዜና ከቁጥር በስተጀርባ ያሉትን ሺዎች የሚቆጠሩ የተሰበሩ ልቦችንና የፈረሱ ቤተሰቦችን አይገልጽም። ሶሺዮሎጂያዊ እይታ የሚያሳስበው፣ ከተመለሱት ውስጥ ስንቱ በዘላቂነት ተቋቋሙ? የሚለው ጥያቄ ነው። ያለ ቀጣይነት ያለው የክትትል ስርአት የሚደረግ የመመለስ ሂደት፣ ችግሩን ከሳዑዲ ወደ ኢትዮጵያ ከማዛወር ባለፈ ዘላቂ መፍትሄ ሊሆን አይችልም።

​በመንግስትና በአጋር አካላት መካከል ያለው ቅንጅትም ቢሆን የበለጠ መጠናከር ይኖርበታል። ዜጎችን የመመለሱ ስራ የአንድ ሚኒስቴር መስሪያ ቤት ብቻ ተደርጎ መታየት የለበትም። በሳዑዲ በኩል ያለው ግልፅነት የጎደለው አሰራርና ዜጎችን በዘፈቀደ ማሰር፣ ለኢትዮጵያ መንግስት ስራውን ይበልጥ ከባድ እና ውድ እንዲሆንበት አድርጎታል። ዛሬ በአውሮፕላን የወረዱት ወጣቶች፣ ነገ ዳግም በየመን በረሃና በሳዑዲ ድንበር ላይ በሞትና በህይወት መካከል ሆነው ላለማየታችን ምንም ዋስትና የለንም።

​ሚዲያዎች ተመላሾችን የሚያሳዩበት መንገድ ብዙ ጊዜ "ለጋሽ" እና "ተረጂ" በሚል እይታ ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ ደግሞ በተመላሾቹ ላይ የበታችነት ስሜት ይፈጥራል። ሶሺዮሎጂያዊ እይታ የሚያሳስበው፣ ሚዲያዎች የሳዑዲን ግፍ በማጋለጥ ረገድ ደካማ መሆናቸውን ነው። የዜጎች ክብር የሚጠበቀው በድንበር መሻገር ሳይሆን፣ በሀገር ውስጥ በሚገነባ ማህበራዊ ፍትህ እና በውጭ ሀገር በሚደረግ ጠንካራ ዲፕሎማሲያዊ ድርድር ነው። ዛሬ የምናየው እምባ ነገ በሳዑዲ እስር ቤቶች እንዳይደገም፣ ሳዑዲን ተጠያቂ የሚያደርግ ዓለም አቀፍ ጫና መፍጠር ያስፈልጋል።

የናፍቆት ስንክሳር፦ የአስቴር አወቀ "ሀገሬ"

​የአስቴር አወቀ "ሀገሬ" የተሰኘው ዜማ ተራ የሙዚቃ ስራ አይደለም፤ ይልቁንም በስደት እና በናፍቆት መካከል የሚዋልል የሰው ልጅ ነፍስ የለቅሶ ድምፅ ነው። ይህ ዘፈን በኢትዮጵያውያን ዘንድ እንደ ብሔራዊ መዝሙር የሚቆጠር፣ የስደት ሰለባ የሆኑ ልቦችን የሚያደማና የሚፈውስ ሚስጥራዊ ኃይል አለው። አስቴር በዚህ ዜማዋ ውስጥ "ሀገር" የሚለውን ጽንሰ-ሀሳብ ከመሬት ባለቤትነት አውጥታ ወደ ስሜትና ወደ ማንነት ከፍታዋለች።

​ፈላስፋው ማርቲን ሄይዴገር የሰውን ልጅ ህልውና "Dasein" (እዚህ መገኘት) በማለት ይገልጸዋል። ሄይዴገር "መኖር ማለት በዓለም ውስጥ መሆን ነው" ይላል። ሆኖም ግን፣ አስቴር "እኔም ሀገር ሀገር አለኝ ሀገር የሚታይ በሩቁ" ስትል፣ ህልውናዋ ካለችበት ቦታ (Physical space) እና ከነፍሷ መገኛ (Spiritual home) መካከል መተለሙን ያሳያል።

​የናፍቆት ሜታፊዚክስ፦ ለአስቴር ሀገር "የሚታይ በሩቁ" መሆኑ፣ የሰው ልጅ ሁልጊዜም ወደ ቀደመው "ፍጹምነት" የመመለስ ፍላጎቱን ያሳያል። ፈላስፋው ፕላቶ የሰው ልጅ ነፍስ ከእውነተኛው ዓለም ተለይታ ወደ ምድር እንደመጣችና ሁልጊዜም ያንን የቀድሞ ቤቷን እንደምትናፍቅ ይናገራል። የአስቴር ዜማም ይህንኑ የነፍስ ጥማት ያንጸባርቃል።

​ቤት እንደ ማንነት ማረጋገጫ፦ "ሀገር ሀገር ይላል ሀገሬ" የሚለው ድግግሞሽ፣ ሀገር ከሰውነት ውጭ ያለ ነገር ሳይሆን፣ በሰውየው ውስጥ የሚጮኽ ህያው አካል መሆኑን ያሳያል። ሄይዴገር እንደሚለው "Dwelling" (መኖር/መስፈር) የሰው ልጅ ማንነት መገለጫ ነው። ስደተኛው ግን "ቤት የሌለው" (Homeless) ሳይሆን፣ "ቤቱ በውስጡ የታመቀ" ፍጡር ነው።

​ከሳይኮሎጂ አንፃር፣ "ሀገሬ" የናፍቆት (Nostalgia) እና የሀዘን (Grief) ስነ-ልቦናዊ መገለጫ ነው። ሲግመንድ ፍሮይድ "Mourning and Melancholia" በሚለው ስራው፣ አንድ ሰው የሚወደውን ነገር ሲያጣ የሚሰማውን ጥልቅ ስቃይ ይተነትናል።
​የስሜት መላጋት (Cognitive Dissonance)፦ "ብደሰት ብጫወት ሳይነካ ክብሬ... እኔስ በሀገሬ" የሚለው ግጥም፣ በስደት ሀገር የሚገኝ ቁሳዊ ምቾት የነፍስን ረሃብ ሊያስታግስ እንደማይችል ያሳያል።

ሳይኮሎጂስቱ አብርሃም ማስሎ በሰብዓዊ ፍላጎቶች ደረጃው ላይ "የመካተት እና የፍቅር ፍላጎት" ከቁሳዊ ፍላጎት በላይ እንደሆኑ ይገልጻል። አስቴር "ባምር ብንቆጠቆጥ" ብትልም፣ ያ ውበት ያለ ሀገር ትርጉም አልባ መሆኑን ትገልጻለች።

​የጋራ ትውስታ ፦ ካርል ጁንግ እንደሚለው፣ የሰው ልጅ ከማህበረሰቡ ጋር የሚያስተሳስሩት የጋራ ትውስታዎች አሉት። "አመት በዓል ደረሰ... በጉ ዶሮ ይቅረብ" የሚሉት ምስሎች፣ የግል ትውስታዎች ብቻ ሳይሆኑ የአንድ ማህበረሰብ የጋራ "ስነ-ልቦናዊ መልህቆች" ናቸው። እነዚህ መልህቆች ሲበጠሱ፣ ግለሰቡ የማንነት ቀውስ (Identity Crisis) ውስጥ ይገባል። የአስቴር ለቅሶ ይህን የተበጠሰ መልህቅ የመጠገን ጥረት ነው።

​ደራሲያን ሀገርን እንደ መሬት ሳይሆን እንደ ህያው ገጸ-ባህሪ ነው የሚስሏት። አስቴር "ለውዲቷ እናቴ" ስትል ሀገርን ወደ እናትነት (Personification) ከፍ ታደርጋለች።

​የናፍቆት ውበት (The Aesthetics of Longing)፦ እንደ ማርሴል ፕሩስት ያሉ ደራሲያን፣ ያለፈ ትውስታ በሽታና በድምፅ እንዴት እንደሚቀሰቀስ ይነግሩናል። በአስቴር ዜማ "ዳቦም ይቆረስ... ጨዋታው ሲደራ" የሚሉት ቃላት የናፍቆት ሽታ አላቸው። አስቴር ለምልክት የምትጠቀማቸው እነዚህ ምስሎች፣ አንባቢው (ወይም አዳማጩ) የራሱን የልጅነት ትውስታ እንዲቃኝ ያደርጉታል።

​የተራቆተ ማንነት፦ "ሳስብሽ ይፈሳል እምባዬ በላዬ" የሚለው ስንኝ፣ በደራሲያን እይታ "የተሰበረ ልብ" (Broken Narrative) መግለጫ ነው። ስደተኛው የራሱን ታሪክ በባዕድ ሀገር መፃፍ አይችልም፤ ምክንያቱም ብዕሩና ቀለሙ የቀሩት በናፈቃት ሀገሩ ነው። አስቴር የሀገሯን ፏፏቴና አቀማመጥ ስትገልጽ፣ ልክ አንድ ሰዓሊ የሚወደውን ሰው ምስል በምናቡ እንደሚስል ያህል ጥራት አለው። ይህ "Imagery" (ምስላዊ መግለጫ) አድማጩን ከቦታው ነቅሎ ወደማይታየው "ሀገረ ብርቁ" ይወስደዋል።

​ማጠቃለያ፦ የነፍስ ጥሪ

​የአስቴር አወቀ "ሀገሬ" ዘፈን ከዜማነቱ ባለፈ፣ የሰው ልጅ የመርጋትና የመረጋጋት ፍለጋ መገለጫ ነው። ፈላስፋው ለትርጉም፣ ሳይኮሎጂስቱ ለፈውስ፣ ደራሲው ደግሞ ለውበት የሚጠቀሙበት የጥበብ መስተዋት ነው። አስቴር በዚሁ ዜማዋ ውስጥ "ሀገር" ማለት መሬት ሳትሆን፣ "እኛነታችን" መሆኗን ነግራናለች።

​"የሚታይ በሩቁ" የተባለው ሀገር፣ በጂኦግራፊያዊ ርቀት ብቻ ሳይሆን፣ በልባችን ውስጥ ያለ የማይደረስበት የንጽህና እና የፍቅር ተምሳሌት ነው። አስቴር ስታለቅስ፣ አብረን የምናለቅሰው ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን፣ በሁላችንም ውስጥ ለጠፋው "ቀዳሚ ቤት" ጭምር ነው።

📚 ከ11 ዓመታት በፊት ዓለምን ያስደነገጠው የሊቢያው ግድያ... እሱ እንዴት ተረፈ?
#ethiopia | ​"ጓደኞቹ በISIS ሲያዙ እሱ እንዴት ቀረ? በእድል? በምክንያት? ወይስ በአጋጣሚ?"

​ከ11 ዓመታት በፊት (ሚያዝያ 2007 ዓ.ም) አይኤስ (ISIS) በሊቢያ በረሃ በኢትዮጵያውያን ወገኖቻችን ላይ የፈጸመው ዘግናኝ ግድያ መላው ዓለምን ያስቆጣና ልባችንን የሰበረ ክስተት ነበር።

​ዛሬ፤ ከዚያ የሞት ቀጠና በመርፌ ቀዳዳ ሾልኮ የተረፈው ዳንኤል አብርሃ፤ ያንን አስፈሪ ጉዞ እና የጓደኞቹን ሰቆቃ "ሃያ ሦስት" በሚል መጽሐፍ አስፍሮታል።

​ስለ መጽሐፉ:
በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ከአዲስ አበባ እስከ መተማ፣ ከሱዳን እስከ ሊቢያ በረሃ፣ እንዲሁም የባሕር ላይ ውጣ ውረድ በዝርዝር ተካቷል። ዳንኤል ጓደኞቹ ለሞት ሲነዱ እሱ እንዴት እንደተረፈ፣ የደላላዎቹን ሴራ እና የመጋዘኖቹን ጉስቁልና ቁልጭ አድርጎ አቅርቦታል።

​ይህ በ262 ገጾች እና በ26 ምዕራፎች የተቀነበበ የጉዞ ማስታወሻ፤ በጋዜጠኛ ቢኒያም አቡራ አርታኢነት ተሰናድቶ ለንባብ በቅቷል።

ይህንን ታሪካዊ መጽሐፍ ዛሬ፣ አርብ ጥር 22 ቀን 2018 ዓ.ም ከቀኑ 11:00 ሰዓት ጀምሮ ዋልያ መጻሕፍት (4 ኪሎ፣ ከቱሪስት ሆቴል ጀርባ፣ ኢክላስ ሕንጻ፣ 4ኛ ፎቅ) እየተመረቀ ነው።
​
​የማይረሳ ታሪክ፣ የማይቀር ምርቃት!

​#twentythree #booklaunch #danielabraha #libyasurvivor #truestory #waliabooks #ethiopia #addisababa #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

አንበሳ የሌለበት የ"አንበሳ ባንክ" አዲሱ ሎጎ

ከግርማ ሞገስ ወደ ጥቁር ጭረት

​በኢትዮጵያ የባንክ ኢንዱስትሪ ውስጥ ለ18 ዓመታት በግርማ ሞገስ ሲያገሳ የነበረው "አንበሳ" ትላንት ሌሊት ድንገት ድምፁን አጥፍቷል።

ዛሬ ጠዋት ስንነቃ ያገኘነው ግን ያንን የሚያውቁትን ባለጋማ አንበሳ ሳይሆን፣ ቢጫ ክብ ውስጥ የተሰመረች እንቆቅልሽ የሆነች "ጥቁር ጭረት" ነው። አንበሳ ኢንተርናሽናል ባንክ ራሱን "ዲጂታል ባንክ" ለማድረግ የወሰደው ይህ እርምጃ፣ በንግዱ ዓለም "ድፍረት" ወይስ "ራስን ማጥፋት" የሚል ክርክር አስነስቷል።

​የግርማው ፍጻሜ፦ አንበሳ የሌለበት "አንበሳ ባንክ"

​ባንኩ ለሁለት አስርት ዓመታት የገነባው ትልቁ ሀብት ስሙ ብቻ አልነበረም፤ ያ ምስላዊ መታወቂያው (Visual Identity) እንጂ። በንግድ ፍልስፍና "Brand Equity" የሚባለው ትልቁ ካፒታል ደንበኛው ተቋሙን በሰከንድ ውስጥ ለይቶ የሚያውቅበት ምልክት ነው።

​ዛሬ ግን ባንኩ ያንን ግዙፍ ካፒታል "በዘመናዊነት" ስም ወደ ቆሻሻ መጣያ ወርውሮታል። አዲሱ አርማ "የሁሉም ነገር ጅማሬ" የሚል ፍልስፍና ቢሰጠውም፣ ለብዙዎች ግን "የማንነት መጥፋት" (Identity Crisis) ነው። ስሙ "አንበሳ" ሆኖ ምልክቱ "ጭረት" መሆኑ፣ በደንበኞች አእምሮ ውስጥ ያለውን ስዕላዊ ትስስር የበጠሰ የንግድ ቁማር ይመስላል።

​የዲዛይን እንቆቅልሽ፡ "ዘመናዊነት" ወይስ "መደናገር"?

​የአሁኑ ዘመን የባንክ ፍልስፍና ወደ ቀላልነት (Minimalism) ማዘንበሉ አይካድም። እንደ Mastercard ያሉ ኩባንያዎች አርማቸውን አቅልለዋል። ነገር ግን ማስተርካርድ የድሮውን ማንነቱን የሚገልጹትን ሁለት ክበቦች አላጠፋም፤ ይልቁንም አሻሻላቸው እንጂ።
​አንበሳ ባንክ ግን የወሰደው እርምጃ እንደ አሜሪካዊው Gap ኩባንያ ነው።

ጋፕ ለዓመታት የታወቀበትን ሰማያዊ አርማ በ"ዘመናዊ" ጭረት ለመተካት ሞክሮ ደንበኞቹ "ማንነታችንን መልሱ" ብለው በማመጻቸው በአንድ ሳምንት ውስጥ ወደ ነባሩ አርማ ተመልሷል።

የአንበሳ ባንክ አዲስ ምልክትም "አንበሳው የት ሄደ?" የሚለውን ስሜታዊ ጥያቄ መመለስ ካልቻለ፣ በገበያው ውስጥ ሰርጎ የመግባት (Market Penetration) አቅሙ ሊዳከም ይችላል።

ቢጫና ጥቁር፦ የደህንነት ወይስ የጥንቃቄ ምልክት?

​በባንክ ስነ-ልቦና ውስጥ ቀለሞች ትልቅ ትርጉም አላቸው። ሰማያዊ እምነትን፣ አረንጓዴ እድገትን፣ ቀይ ጥንካሬን ይወክላሉ። የአንበሳ ባንክ አዲሱ ቢጫና ጥቁር ጥምረት ግን በትራፊክ ህግ "ተጠንቀቅ" (Caution) የሚል መልዕክት አለው። በአንጻሩ የቀድሞው ወርቃማና ቀይ ቀለም የንግስናና የሀብት ምልክት ነበር። ከዚህ አንጻር የባንኩ አዲስ ቀለም ደንበኛው ሊሰማው የሚገባውን "የመረጋጋትና የደህንነት" ስሜት ይሸረሽረው ይሆን? የሚለው የባለሙያዎች ስጋት ነው።

​በጭረት የታሰረው "አንበሳ ፕላስ"

​ባንኩ "አንበሳ ፕላስ" የተሰኘውን የሞባይል መተግበሪያ ከአዲሱ አርማ ጋር ማስተዋወቁ፣ ፍላጎቱ ከባህላዊ ባንክነት ወጥቶ ወደ ቴክኖሎጂ ኩባንያነት (FinTech) ለመጠጋት መሆኑን ያሳያል። ሆኖም የንግድ ፍልስፍና እንደሚለው፦ “Brand is not a logo, it’s a promise.” (ብራንድ ማለት አርማ ሳይሆን ቃል ኪዳን ነው።)

​አርማው ቢዘምንና በውስጡ ያለው የዲጂታል አገልግሎት ግን እንደ ድሮው የሚቆራረጥ ከሆነ፣ ለውጡ "የላይ ላዩ" (Superficial) ብቻ ሆኖ ይቀራል። 2.6 ሚሊዮን ደንበኞችን በአዲስ "ጭረት" ማሳመን ቀላል ባይሆንም፣ ባንኩ ግን "ወይ መዝመን ወይ መጥፋት" የሚለውን የህልውና መንገድ መርጧል።

​ማጠቃለያ፦ ድፍረት ወይስ ውድቀት?

​አንበሳ ኢንተርናሽናል ባንክ ራሱን እንደገና ለመውለድ (Rebirth) የቆረጠ ይመስላል። ነገር ግን አንበሳ ባልታየበት አርማ "አንበሳ ነኝ" ብሎ መቀጠል ትልቅ ፈተና ነው። ይህ አዲስ "ጭረት" የኢትዮጵያን ባንክ ዘርፍ የሚቀይር "የሁሉም ነገር ጅማሬ" ይሁን ወይም ደንበኛን የሚያባርር "የማንነት መናጋት"፣ ውጤቱን የሚወሰነው በቀጣዮቹ ጥቂት ወራት በሚታየው የአገልግሎት ጥራት እንጂ በአርማው ውበት አይሆንም።

​አንበሳው ተመልሶ ይመጣ ይሆን ወይስ በዚህ ጭረት እንደታሰረ ይቀራል?

በግንኙነት ውስጥ የታማኝነት መጉደል እና የዕድሜ ምስጢር፡ ሳይንሳዊ ትንታኔ

​በትዳር ወይም በማንኛውም የፍቅር ግንኙነት ውስጥ "ታማኝነት" ትልቁ የጥንካሬ ምሰሶ ነው። ሆኖም ግን፣ "ሰዎች ለምን ይከዳሉ?" የሚለው ጥያቄ ለዘመናት የብዙዎች መነጋገሪያ ሆኖ ቆይቷል። በቅርብ ጊዜ የወጡ ሳይንሳዊ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት፣ ክህደት በዘፈቀደ የሚከሰት ሳይሆን፣ ከሰው ልጅ የዕድሜ እድገት እና የስነ-ልቦና ለውጥ ጋር የተያያዘ መሆኑን ያሳያሉ።

በተለይም የአንድን አስርተ ዓመት ማብቂያ የሚጠቁሙ የእድሜ ክልሎች ለዚህ ከፍተኛ ተጋላጭነት አላቸው።

​1. የ"9" ቁጥር ምስጢር፡ ለምን 29፣ 39 እና 49?

​በኒው ዮርክ ዩኒቨርሲቲ (NYU) እና በካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ (UCLA) ተመራማሪዎች የተደረገ ጥናት እንደሚጠቁመው፣ ሰዎች እድሜያቸው በ "9" ቁጥር በሚያልቅበት ወቅት ለየት ያለ ስነ-ልቦናዊ ለውጥ ውስጥ ያልፋሉ። ይህ ወቅት "The 9-enders" ተብሎ ይጠራል።

​እድሜ 29 (የወጣትነት ስንብት)፦ አንድ ሰው ወደ 30 ዓመት ሊገባ ሲል "በወጣትነቴ ማሳካት ያለብኝን አሳክቻለሁ? ህይወቴን በትክክል እየመራሁ ነው?" የሚሉ ጥያቄዎችን ይጠይቃል። በዚህ ወቅት ያለው ግንኙነት አሰልቺ መስሎ ከታየው፣ አዲስ ደስታን ፍለጋ ወደ ሌላ ግንኙነት የመሄድ እድሉ ይጨምራል።

​እድሜ 39 (ከፍተኛው የክህደት ወቅት)፦
ጥናቶች እንደሚያመለክቱት 39 ዓመት በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛው የትዳር ክህደት የሚፈጸምበት እድሜ ነው። ይህ ወቅት "የመካከለኛ እድሜ ቀውስ" (Midlife Crisis) መጀመሪያ ተደርጎ ይወሰዳል። ሰዎች "ውበቴ እየቀነሰ ነው? አሁንም ተፈላጊ ነኝ?" የሚለውን ለማረጋገጥ አዳዲስ ግንኙነቶችን ይሞክራሉ።

​እድሜ 49 (የህይወት ግምገማ)፦ ወደ 50 ዓመት ሊሸጋገሩ ጥቂት ሲቀራቸው፣ ሰዎች የደረሱበትን ስኬትና ያጡትን ነገር ያመዛዝናሉ። "በህይወቴ የፈለኩትን አላገኘሁም" የሚል ስሜት ካላቸው፣ ያንን ክፍተት በሌላ ሰው ለመሙላት ይሞክራሉ።

​2. በወንዶች እና በሴቶች መካከል ያለው ልዩነት

​ክህደት በሁለቱም ጾታዎች ዘንድ ቢከሰትም፣ ምክንያቶቹና የሚከሰቱባቸው ወቅቶች ግን ይለያያሉ።

​የሴቶች ሁኔታ

​ሴቶች አብዛኛውን ጊዜ በ30ዎቹ መጀመሪያ ላይ ለክህደት የመጋለጥ እድላቸው ይጨምራል። ይህ የሚሆነው ከወሊድ በኋላ ወይም የትዳር ህይወት "መለመድ" (Routine) ሲጀምር ነው። ሴቶች በግንኙነት ውስጥ ስሜታዊ ትኩረት ካጡ፣ ያንን ስሜት የሚሰጣቸውን ሌላ ሰው የመፈለግ ዝንባሌ አላቸው። በ50ዎቹ እና 60ዎቹ እድሜያቸው ደግሞ ልጆች አድገው ቤት ሲለቁ (Empty Nest Syndrome) የሚፈጠረውን ባዶነት ለመሙላት ለክህደት ሊጋለጡ ይችላሉ።

​የወንዶች ሁኔታ

​ወንዶች በበኩላቸው በ40ዎቹ መገባደጃ እና በ50ዎቹ መጀመሪያ ላይ ከፍተኛ ተጋላጭነት ይታይባቸዋል። የወንዶች ክህደት አብዛኛውን ጊዜ ከ"ወንድነት ብቃት" እና "ተፈላጊነት" ጋር የተያያዘ ነው። እድሜ እየገፋ ሲሄድ የሚመጣውን የተፈጥሮ ለውጥ ለመቀበል ከመቸገር የተነሳ፣ ወጣት ከሆኑ ሴቶች ጋር ግንኙነት በመመሥረት እንደገና ወጣት እንደሆኑ ለማሰብ ይሞክራሉ።

​3. ለክህደት የሚገፋፉ ስነ-ልቦናዊ እና ማህበራዊ ምክንያቶች

​ጥናቱ እንደሚያሳየው እድሜ ብቻውን ምክንያት አይደለም፤ ይልቁንም ከእድሜ ጋር ተያይዘው የሚመጡ ሁኔታዎች ናቸው፦

​የመሰላቸት ስሜት (Boredom)፦ የረጅም ጊዜ ግንኙነቶች ውስጥ የሚፈጠር መደጋገም እና አዳዲስ ነገሮች ማጣት ሰዎችን ለሌላ አማራጭ ያጋልጣል።

​ስሜታዊ ርቀት (Emotional Disconnect)፦ በትዳር አጋሮች መካከል ግልጽ ውይይት ሲጠፋና አንዱ ሌላውን እንደማይረዳው ሲሰማው ክፍተት ይፈጠራል።

​የማህበራዊ ሚዲያ ተጽዕኖ፦ እንደ አሽሊ ማዲሰን ያሉ ድረ-ገጾች እና ማህበራዊ ሚዲያዎች ክህደትን ቀላልና ሚስጥራዊ እንዲሆን አድርገውታል።

​የስራ አካባቢ ተጋላጭነት፦ ብዙ ሰዓት በስራ ቦታ ማሳለፍና ከስራ ባልደረቦች ጋር የሚፈጠር ጥልቅ መቀራረብ ለተሳሳተ ግንኙነት በር ይከፍታል።

​4. ግንኙነትን እንዴት መጠበቅ ይቻላል? (የባለሙያዎች ምክር)

​ምንም እንኳን እድሜያችን "9" ላይ ቢደርስም፣ የግድ እንከዳለን ማለት አይደለም። ግንኙነትን በጤናማ መንገድ ለመቀጠል የሚከተሉት ነጥቦች ወሳኝ ናቸው፦

​ኢንቨስት ማድረግ፦ ግንኙነት ልክ እንደ ተክል ነው፤ ካልተኮተኮተ ይደርቃል። አዳዲስ ትዝታዎችን መፍጠር፣ አብሮ መዝናናት እና የፍቅር ህይወትን ማደስ ያስፈልጋል።

​ግልጽ ውይይት፦ በውስጣችን የሚፈጠሩትን ፍራቻዎች፣ የፍላጎት መቀነስ ወይም የመሰላቸት ስሜቶች ለትዳር አጋራችን በግልጽ መንገር። "ክህደት የሚጀምረው ሚስጥር ሲኖር ነው" ይላሉ ባለሙያዎች።

​ራስን ማሳደግ፦ በግንኙነት ውስጥ ራስን መርሳት ለድብርትና ለሌላ ፍላጎት ይዳርጋል። የራስ ስራ፣ የትርፍ ጊዜ ማሳለፊያና ጓደኞች መኖር ግንኙነቱ ጤናማ እንዲሆን ይረዳል።

​አድናቆት መግለጽ፦ የትዳር አጋርን ማድነቅና አሁንም ተፈላጊ እንደሆኑ እንዲሰማቸው ማድረግ ለሌላ ፍለጋ እንዳይሄዱ ትልቅ መከላከያ ነው።

​ማጠቃለያ

​በ39 ወይም በ49 ዓመት እድሜ ላይ መሆን የግድ ክህደትን አያመጣም። ይሁን እንጂ በእነዚህ የእድሜ ክልሎች ውስጥ የሚፈጠሩትን ስነ-ልቦናዊ ጫናዎች ቀድሞ መረዳት ለግንኙነቱ ጥንቃቄ ለማድረግ ይረዳል። ዋናው ቁልፍ ያለው እርስ በእርስ በመደማመጥ እና ሁልጊዜም ግንኙነቱን አዲስ ለማድረግ በሚደረግ ጥረት ላይ ነው።

በኢትዮጵያ የማንነት ቀውስ ሶሺዮሎጂ፡ በባህል፣ በሃይማኖትና በዘመናዊነት መካከል የሚደረግ ትንቅንቅ

​በ21ኛው ክፍለ ዘመን በግርግርና በውጥረት ውስጥ ባለችው ዓለማችን፣ የኢትዮጵያን ማህበራዊ መዋቅር በጥልቀት ብንመረምር ሶስት ትይዩ መስመሮች—ሃይማኖት፣ ባህል እና ዘመናዊነት—በዕለት ተዕለት ህይወታችን ውስጥ ተሳስረውና ተገጣጥመው እናገኛቸዋለን።

ይህ ትስስር ግን ያለ ግጭትና ያለ ውጥረት የመጣ አይደለም። ውጥረቱ በአለባበስና በአመጋገብ ለውጥ ብቻ የሚገደብ ሳይሆን፣ የብሄራዊ ማንነታችንን እምብርት፣ የሞራል እሴቶቻችንን እና የማህበራዊ መረጋጋታችንን መሠረት የሚነቀንቅ ነው።

ይህንን ለውጥ በሶሺዮሎጂ እይታ ስንመለከተው፣ አንዲት ሀገር ወደ ፈጣን መዋቅራዊ እድገት ጎዳና ስትገባ፣ በዘላለማዊ እሴቶቿ እና በአዲሱ ዓለም አቀፋዊ ስርዓት መካከል የሚፈጠር "የሽግግር ቀውስ" (Transition Crisis) እንደሆነ እንረዳለን።

​ታዋቂው ሶሺዮሎጂስት ዊሊያም ኦግበርን "የባህል መዘግየት" (Cultural Lag) በሚለው ፅንሰ-ሃሳቡ እንደገለጸው፣ የአንድ ማህበረሰብ ቁሳዊ ባህል (ቴክኖሎጂ፣ ህንፃዎች፣ መሠረተ ልማት) በሮኬት ፍጥነት ሲራመድ፣ ቁሳዊ ያልሆነው ባህል (አስተሳሰብ፣ እምነት፣ ስነ-ምግባር) ግን አብሮ መጓዝ አይችልም።

በዛሬዋ ኢትዮጵያ ይህ ፅንሰ-ሃሳብ በግልጽ ይታያል። በእጃችን ዘመናዊ ስማርት ስልኮች ይዘናል፣ በየቤታችን ኢንተርኔት ገብቷል፣ ስለ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) እናወራለን። ነገር ግን ከዚህ የቴክኖሎጂ እድገት ጋር አብሮ አስተሳሰባችን፣ እርስ በርስ የመቻቻል ባህላችንና ስነ-ምግባራችን ዘምኗልን?

ኦግበርን እንደሚለው፣ በዚህ ቁሳዊ እድገትና በአስተሳሰብ ንቃት መካከል ያለው ገደል ሲሰፋ ማህበራዊ አለመረጋጋት ይፈጠራል። ዛሬ በኢትዮጵያ የምናየው የጽንፈኝነት እና የማንነት ፍለጋ ግጭቶች የዚህ ባህላዊ መዘግየት ውጤቶች ናቸው።

​ክላሲካል ሶሺዮሎጂስቱ ማክስ ዌበር ዘመናዊነትን (Modernity) ሲገልጽ "ዓለምን ከምስጢራዊነትማላቀቅ" (Disenchantment of the world) ይለዋል።

ሳይንስና ምክንያታዊነት እያደጉ ሲሄዱ የሰው ልጅ ከሃይማኖትና ከተፈጥሮ በላይ ከሆኑ እምነቶች ይልቅ በምክንያት ላይ ብቻ ተመስርቶ ይፈርዳል የሚል ትንቢት ነበረው።

ዛሬ ዘመናዊው ትውልድ ቴክኖሎጂን በመጠቀም ሃይማኖታዊ ክርክሮችን በዲጂታል መድረኮች ያጦጥፋል። እዚህ ጋር ዘመናዊነት ሃይማኖትን አላጠፋውም፤ ይልቁንም ሃይማኖት ዘመናዊነትን እንደ ተሽከርካሪ እየተጠቀመበት ነው። ይህ የሃይማኖትና የዘመናዊነት አብሮ መኖር ግን አንዳንድ ጊዜ ግጭት ይፈጥራል።

​ኤሚል ዱርካይም ስለ ሃይማኖት ሶሺዮሎጂ ሲጽፍ፣ ሃይማኖትን እንደ "ማህበራዊ ትስስር" (Social Solidarity) ምንጭ ይመለከተው ነበር። ሃይማኖት ሰዎችን በአንድ የሞራል ሰንሰለት በማሰር ማህበረሰባዊ አንድነትን ይፈጥራል። ነገር ግን በዛሬዋ ኢትዮጵያ ግሎባላይዜሽን (Globalization) የግለኝነትን (Individualism) መንፈስ ይታይበታል።

ዘመናዊነት "እኔ" ላይ ሲያተኩር፣ የኢትዮጵያ ባህልና ሃይማኖት ግን "እኛ" በሚለው የጋራ እሴት ላይ ይቆማሉ። ይህ በግለኝነትና በጋራ ማንነት መካከል የሚደረግ ትግል በቤተሰብ ውስጥ የትውልድ ክፍተትን (Generation Gap) እየፈጠረ ይገኛል።

ወጣቱ ነፃነቱን ሲፈልግ፣ ማህበረሰቡ ደግሞ የቆየውን የቡድን አንድነት እንዲጠብቅ ይወጥረዋል።

​ኢትዮጵያዊነት ልክ እንደ ወራጅ ወንዝ ነው፤ ነገር ግን ዛሬ ይህ ወንዝ አደጋ ከፊቱ ተጋርጦበታል። በአንድ በኩል ለሺህ ዓመታት የዘለቁ የቆዩ እሴቶቻችን፣ የክብር ባህሎቻችን እና አብሮነታችን አለ፤ በሌላ በኩል ደግሞ በዲጂታል መስኮት በኩል የገባው ዓለም አቀፋዊ የሸቀጥ ባህል አለ።

ሶሺዮሎጂስቱ ጆርጅ ሪትዘር "McDonaldization" እንደሚለው፣ ዓለም አቀፋዊነት ሁሉንም ባህሎች ወደ አንድ ወጥ ቅርፅ እየቀረጻቸው ነው። ወጣቱ ትውልድ ከራሱ ስርወ-መሠረት ይልቅ የውጭውን ፖፕ-ባህልና የዲጂታል ዝናን ሲያሳድድ "መነጠል" (Alienation) ይፈጠርበታል።

ይህ ክፍተት ደግሞ ወይ ወደ አክራሪ ዘመናዊነት ወይም ወደ ተዛባ የሃይማኖት ትርጉም ይገፋዋል። የራሳችንን በዓላት ረስተን ባዕድ በዓላትን ስናከብር፣ በሶሺዮሎጂ እይታ "ማንነት አልባ ህዝብ" ወደ መሆን ጉዞ ጀምረናል ማለት ነው።

​ሌላኛው ትልቅ ቀውስ በኤርቪንግ ጎፍማን "Dramaturgy" (ህይወት እንደ መድረክ) ቲዎሪ ሊገለጽ ይችላል። ዛሬ በማህበራዊ ሚዲያ በበዛበት ዓለም፣ ሰዎች ለህዝብ የሚያሳዩት ገፅታ (Front Stage) እና ትክክለኛ ማንነታቸው ተለያይቷል።

አንድ ኢትዮጵያዊ በፌስቡክ ወይም በቲክቶክ ላይ በጣም ዘመናዊና ሊበራል መስሎ ሊታይ ይችላል፤ ነገር ግን በግል ህይወቱ በጣም ወግ አጥባቂ ሊሆን ይችላል። ይህ "ድርብ ህይወት" በሰው ልጅ ስነ-ልቦና ላይ ከፍተኛ ግጭት ይፈጥራል።

ሃይማኖታዊ ጥቅሶችን በየማህበራዊ ሚዲያው እየለጠፉ በግል ህይወት ግን የሞራል ውድቀት ውስጥ መገኘት የዚህ ውጤት ነው።

​ዚግመንት ባውማን "Liquid Modernity" (ፈሳሽ ዘመናዊነት) እንደሚለው፣ በዘመናዊው ዓለም ምንም ቋሚ ነገር የለም—ሁሉም ነገር ተለዋዋጭና የማይረጋ ነው። የሰው ልጅ ግንኙነት፣ ስራ፣ እንዲያውም እምነት እንደ ድሮው ፅኑ አይደሉም። ይህ አለመረጋጋት ሰዎችን ወደ ጭንቀት ይከታቸዋል። ሁሉም ነገር አሻሚ ሲሆንባቸው ሰዎች ወደ ቀደመ ማንነታቸው ወይም ወደ ሃይማኖታቸው በከፍተኛ ሁኔታ ይጠጋሉ። ነገር ግን ይህ ጥገኝነት አንዳንድ ጊዜ ጥላቻንና አለመቻቻልን ይወልዳል።

"ማንነቴን ላጣ ነው" የሚል ፍርሃት በፖለቲካዊና ማህበራዊ መድረኮች ላይ የሚታየውን የዛሬውን አለመቻቻል ፈጥሮታል።

​ከዚህ ቀውስ ለመውጣት ዩርገን ሀበርማስ "Communicative Action" እንደሚለው፣ ምክንያታዊ ውይይት (Rational Dialogue) ያስፈልጋል።

ዘመናዊነት ማለት የውጭውን ባህል በጭፍን መኮረጅ ሳይሆን፣ የራስን ማንነት ይዞ ዓለም አቀፋዊ ዜጋ መሆን ነው። የኢትዮጵያ የነገ ጉዞ ስኬታማ የሚሆነው በእጃችን ስማርት ስልክ ይዘን፣ በጭንቅላታችን የሳይንስን አመክንዮ ጭነን፣ በልባችን ግን የቆየውን የኢትዮጵያዊነት ስነ-ምግባርና ሃይማኖታዊ ሞራል ስናስር ብቻ ነው።

​ለማጠቃለል ያህል፣ ሃይማኖት የሞራል ማዕቀፍ ይሰጠናል። ባህል የነፍሳችንን መታወቂያ ይሰጠናል። ዘመናዊነት ደግሞ ወደፊት የምንራመድበትን መንገድ ያሳየናል። ከነዚህ ከሶስቱ አንዱን ነጥለን የተሟላ ማህበረሰብ መፍጠር አንችልም። ዘመናዊነት የዕድገት መሰላላችን፣ ሃይማኖት የብርሃን መንገዳችን፣ ባህል ደግሞ የልባችን ትርታ ሊሆኑ ይገባል። የዘመናዊነት ጉልበት በክንፋችን ላይ፣ የባህል ጥልቀት ደግሞ በሥራችን (Roots) ላይ ሲሆን ብቻ ነው የነገው የኢትዮጵያ ድል የሚበሰረው።

📚 ከ11 ዓመታት በፊት ዓለምን ያስደነገጠው የሊቢያው ግድያ... እሱ እንዴት ተረፈ?

​"ጓደኞቹ በISIS ሲያዙ እሱ እንዴት ቀረ? በእድል? በምክንያት? ወይስ በአጋጣሚ?"
#ethiopia | ​ከአዲስ አበባ እስከ መተማ፣ ከሱዳን እስከ ሊቢያ በረሃ... የሞት እና የሽሽት ጉዞ!

"ሃያ ሦስት" የተሰኘው የዳንኤል አብርሃ አዲስ መጽሐፍ፤ በወቅቱ የነበረውን የሊቢያን ሰቆቃ፣ የደላላዎቹን ሴራ እና የመጋዘኖቹን ጉስቁልና ቁልጭ አድርጎ ያሳያል።

​በዚህ መጽሐፍ ውስጥ
📖 ሰቆቃ እና ተአምር:
ጓደኞቹ ለሞት ሲነዱ፤ እሱ እንዴት ሊተርፍ ቻለ?

📖 የባሕር ላይ ውጣ ውረድ:
ሊቢያን አልፎ በጀልባ ለማቋረጥ ሲሞክር ምን ገጠመው?

📖 የአውሮፓ እውነት:
የከፈለው መስዋዕትነት የሚመጥን ካሳ በአውሮፓ አገኘ? ወይስ ሌላ ተጋድሎ?

​ይህ መጽሐፍ ስለ እጣ-ፈንታ፣ ስለ ስኬት፣ ስለ ጽናት እና ተስፋ መቁረጥ አዲስ እይታን የሚሰጥ ነው።

የፊታችን አርብ ሁላችንም ተገኝተን እንመርቀው!

​📅 ቀን: አርብ ጥር 22 ቀን 2018ዓ.ም
📍 ቦታ: ዋልያ መጻሕፍት (4 ኪሎ፣ ከቱሪስት ሆቴል ጀርባ፣ ኢክላስ ሕንጻ፣ 4ኛ ፎቅ)

​የማይረሳ ታሪክ፣ የማይቀር ምርቃት!

​#twentythree #booklaunch #danielabraha #libya #survivalstory #ethiopianbooks #waliabooks #addisababa

📚 ከሸገር – ሊቢያ – ዩኬ… 🌍

በሞት ⚰️ እና በህይወት 🌱 መካከል የተደረገ የህልውና ጉዞ!

✨ “ሃያ ሦስት” ✨
እንደ ወርቅ 🪙 በእሳት 🔥 የተፈተነ ወጣትነት!

⚔️ ከአይ-ኤስ-አይ-ኤስ (ISIS) እጅ ላለመግባት የተከፈለ መስዋዕትነት፣

🍞 ረሃብ፣ 💔 ክህደት፣ ⬇️ መውደቅ እና ⬆️ መነሳት…።

📖 የስደትን አስከፊነት ፍንትው አድርጎ የሚያሳይ፣

❤️ ልብን ሰቅዞ የሚዘልቅ እውነተኛ የሕይወት ታሪክ
በሆነው “ሃያ ሦስት” መጽሐፍ ላይ ሰፍሯል።

🧭 ይህ መጽሐፍ ዝም ብሎ ታሪክ አይደለም፤
ወርቅ በእሳት እንደሚፈተን ያለፈ ወጣትነት፣
ነፍስን ለማቆየት የተደረገ የህይወት ውጣ ⬆️ ውረድ ⬇️ ነው።

🎓 የምረቃ ጥሪ! 🎉
ይህንን የፅናት 💪 እና የትግል ⚔️ ውጤት የሆነ መጽሐፍ
በጋራ 🤝 እንድንመረቅ ተጋብዛችኋል።
#️⃣ #hayasost #newbook 📘 #truestory 🧭 #migration 🌍 #survival 💪 #booklaunch 🎉 #addisababa 🏙️ #waliabookstore 📚
https://www.facebook.com/s...

በፑንትላንድ በቁጥጥር ስር ከዋሉት 42 የISIS ታጋዮች መካከል 23ቱ ኢትዮጵያውያን መሆናቸው ተረጋገጠ

የፑንትላንድ የጸጥታ ኃይሎች በሰሜናዊ ሶማሊያ ባካሄዱት መጠነ ሰፊ የካልሚስካድ ኦፕሬሽን በቁጥጥር ስር የዋሉ የውጭ ሀገር የISIS ታጋዮችን ዝርዝር ይፋ አድርገዋል በዚህ መረጃ መሠረት በቁጥጥር ስር ከዋሉት ታጋዮች መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ማለትም ሀያ ሶስቱ ኢትዮጵያውያን መሆናቸው ታውቋል

ይህም ዓለም አቀፍ አሸባሪ ቡድኑ ISIS በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፊ የቅጥር እና የማደራጀት ስራ እየሰራ መሆኑን የሚያሳይ ትልቅ ማሳያ ነው

በቁጥጥር ስር የዋሉት ኢትዮጵያውያን ስም ዝርዝር እንደሚያሳየው፣ ከተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የተውጣጡ መሆናቸው ስጋቱን ከፍ ያደርገዋል። ከኢትዮጵያውያኑ በተጨማሪ የየመን፣ የቱርክ፣ የሞሮኮ እና የታንዛኒያ ዜጎች በቡድኑ ውስጥ ተሳታፊ ሆነው ተገኝተዋል።

ይህ አሳሳቢ መረጃ እንደሚያመለክተው አክራሪ ኃይሎች በሀገሪቱ ውስጥ በስውር መረባቸውን በመዘርጋት ወጣቶችን ለሽብር ተግባር እያሰለጠኑ ወደ ጎረቤት ሀገራት እያሰማሩ ይገኛሉ

በመሆኑም የኢትዮጵያ መንግስት በአሁኑ ወቅት በሃይማኖት አክራሪዎች ላይ የሚወስደውን እርምጃ አጠናክሮ በመቀጠል ይህንን ውስጥ ለውስጥ እየተካሄደ ያለን አደገኛ እንቅስቃሴ ከወዲሁ ሊታገለው ይገባል

የሀገሪቱን ሰላም እና ደህንነት ለማስጠበቅም በስውር የሚንቀሳቀሱ የሽብር መረቦችን የመበጣጠስ ስራ የቅድሚያ ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ ተግባር ነው

በመሆኑም መንግስት ከጎረቤት ሀገራት የደህንነት ተቋማት ጋር ያለውን ትብብር በማጠናከር እና በሀገር ውስጥ ያለውን ጥብቅ ክትትል በማስቀጠል ይህንን ስር እየሰደደ የመጣውን የአክራሪነት ስጋት ሳይባባስ ሊያስቆመው እንደሚገባ ተመልክቷል

የኢትዮጵያ መንግስት በዚህ ጉዳይ ላይ የሚሰጠውን ይፋዊ ምላሽ እናቀርባለን

የነገው ማህበረሰብ ዕጣ-ፈንታ፡ የጥንታዊ እሴቶች እና የዲጂታል ዘመናዊነት ፍልሚያ

​የ21ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ቆመን ወደ ፊት ስንመለከት፣ የሰው ልጅ ማህበራዊ መዋቅር በታሪኩ አይቶት በማያውቀው የለውጥ ማዕበል ውስጥ ይገኛል። ዛሬ የምንኖርበት ዓለም በሃይማኖት፣ በባህል እና በዘመናዊነት ሶስትዮሽ ፍልሚያ የታጠረ ቢሆንም፣ ይህ ውጥረት ለወደፊቱ አዲስ ዓይነት የሰው ልጅ ማንነት መፈልፈያ እየሆነ ነው።

ሶሺዮሎጂስቶች እንደሚያስረዱት፣ ማንኛውም ማህበረሰብ ወደ "ሃይ-ቴክ" (High-tech) ስልጣኔ በሚሸጋገርበት ወቅት፣ በነባር እሴቶቹ እና በአዲሱ የዓለም ስርአት መካከል የሚፈጠረው ግጭት "የሽግግር ወቅት ቀውስ" (Transition Crisis) መባሉ አይቀርም። ይሁን እንጂ ይህ ቀውስ ውድቀትን ሳይሆን፣ የወደፊቱን የተራቀቀ ማህበረሰብ ለመፍጠር የሚያስችል "የህመም ወሊድ" ነው።

ዛሬ የምናየው የባህል እና የቴክኖሎጂ ግጭት፣ ነገ ለሚመጣው አዲስ ስልጣኔ መሰረት የሚጥል እንጂ ማንነታችንን የሚያጠፋ ብቻ ተደርጎ መወሰድ የለበትም።
​የዊሊያም ኦግበርን "የባህል መዘግየት" (Cultural Lag) ፅንሰ-ሃሳብ በወደፊቱ ዓለም ውስጥ ይበልጥ እየጎላ ይመጣል። ቁሳዊ ቴክኖሎጂው በብርሃን ፍጥነት ሲገሰግስ—ሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI)፣ ባዮ-ቴክኖሎጂ እና የጠፈር ምርምር የዕለት ተዕለት ህይወታችን አካል ሲሆኑ—የሰው ልጅ አስተሳሰብና ስነ-ምግባር ግን አሁንም ወደ ኋላ እየቀረ ነው።

ዛሬ በእጃችን ያለው ስማርት ስልክ ነገ ወደ አእምሯችን የሚተከል ቺፕ ሊቀየር ይችላል፤ ነገር ግን ጥያቄው "ያንን ቴክኖሎጂ የምንመራበት የሞራል ልክ አለን ወይ?" የሚለው ነው። የነገው ማህበረሰብ ትልቁ ፈተና የቴክኖሎጂ እጥረት ሳይሆን፣ የሰለጠነ አእምሮ እጥረት ሊሆን ይችላል። ኦግበርን እንዳሳሰበው፣ በቴክኖሎጂያዊ ብቃት እና በመንፈሳዊ ብስለት መካከል ያለው ክፍተት ካልጠበበ፣ ማህበረሰቡ ወደ ትርምስ ማምራቱ አይቀርም።

ስለሆነም የወደፊቱ ትውልድ ስራ ዲጂታል መሆን ብቻ ሳይሆን፣ ያንን ዲጂታል ዓለም የሚመራበትን አዲስ "ሰብአዊ ስነ-ምግባር" (Digital Ethics) መቅረጽ መሆን አለበት።

​ማክስ ዌበር "የዓለም አስማታዊነት ማጣት" (Disenchantment) ሲል የሰጋው ለምክንያታዊነት (Rationality) መስፋፋት ነበር። ሆኖም ግን ወደ ፊት በሄድን ቁጥር የምናየው እውነታ ሃይማኖት ከዘመናዊነት ጋር ተዋህዶ አዲስ መልክ ሲይዝ ነው።

የወደፊቱ ሃይማኖታዊ ማንነት ከመጻሕፍት ገጾች ወጥቶ ወደ ዲጂታል ህልውና (Virtual Reality) ይሸጋገራል። ሰዎች በአካል ሳይገናኙ በመንፈሳዊ ዓለም የሚተሳሰሩበት፣ ሃይማኖትና ቴክኖሎጂ የማይነጣጠሉበት ዘመን ላይ እንገኛለን። እዚህ ጋር ትልቁ ስጋት ሃይማኖት ለፖለቲካዊ መጠቀሚያነት መዋሉ ቢሆንም፣ በሌላ በኩል ደግሞ ለሰው ልጅ የሞራል ኮምፓስ (Moral Compass) ሆኖ ሊያገለግል ይችላል። ዘመናዊነት ሰውን ማሽን ለማድረግ ሲሞክር፣ እምነትና ባህል ደግሞ "ሰው" መሆናችንን የሚያስታውሱን ስሮች ሆነው ይቀጥላሉ።

የወደፊቱ ማህበረሰብ በእነዚህ ሁለት ዋልታዎች መካከል የሚኖር ሳይሆን፣ ሁለቱንም አጣጥሞ የሚጓዝ "ሁለንተናዊ ሰው" (Universal Human) ሊሆን ይገባዋል።

​ኤሚል ዱርካይም የተነተነው "ማህበራዊ ትስስር" (Social Solidarity) በወደፊቱ ዓለም አዲስ ፈተና ይገጥመዋል። ግሎባላይዜሽን "እኔ" የሚል ግለኝነትን (Individualism) እያገነነ ባለበት በዚህ ወቅት፣ የጋራ ማንነት (Collectivism) እየደበዘዘ መጥቷል። ይህ ሁኔታ ሰውን ከማህበረሰቡ ነጥሎ የብቸኝነት ሰለባ ያደርገዋል። ነገር ግን የወደፊቱ ቴክኖሎጂ ሰዎችን በአዲስ መልክ የማስተሳሰር አቅም አለው። ቤተሰብ በአካል ባይገናኝም በዲጂታል ዓለም ተቀራርቦ የሚኖርበት፣ ባህል ከድንበር አልፎ ዓለም አቀፋዊ የሚሆንበት እድል ሰፊ ነው። ይሁን እንጂ ይህ የዲጂታል ትስስር እውነተኛውን ሰብአዊ መተሳሰብ እንዳይተካ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። የወደፊቱ ማህበረሰብ የሚገነባው በብረትና በኤሌክትሪክ ብቻ ሳይሆን፣ በሰዎች መካከል በሚኖር እውነተኛ ፍቅርና መግባባት ነው። ለዚህም ነው ከግለኝነት ይልቅ ወደ "እኛነት" የሚመልሰን የባህልና የሃይማኖት እሴት ለነገው ዓለም እጅግ አስፈላጊ የሚሆነው።

​ጆርጅ ሪትዘር "ማክዶናልድዜሽን (McDonaldization) ሲል የገለጸው የባህል መመሳሰል አደጋ፣ የወደፊቱን ልዩ ልዩ ማንነቶች ስጋት ላይ ጥሏቸዋል። ዓለም ወደ አንድ ወጥ የፍጆታ ባህል ስትቀየር፣ የሀገር በቀል ጥበቦችና እሴቶች የመጥፋት እድላቸው ሰፊ ነው። ነገር ግን የወደፊቱ ንቁ ትውልድ ይህንን አደጋ ተረድቶ "ባህላዊ ህዳሴ" (Cultural Renaissance) ሊፈጥር ይችላል። ቴክኖሎጂን በመጠቀም የራስን ቋንቋ፣ ሙዚቃ እና ታሪክ ለዓለም ማስተዋወቅ ይቻላል። ባህል የሚፈስ ወንዝ እንደመሆኑ መጠን፣ ከዘመኑ ጋር እየተዋሃደ ካልሄደ ይደርቃል። የወደፊቱ ብልህ ማህበረሰብ የጥንቱን ጥበብ ከዘመኑ ሳይንስ ጋር አዋህዶ አዲስ "የማንነት ቀመር" ይፈጥራል።

ራሳችንን ከዓለም ሳንነጥል ነገር ግን ማንነታችንን ሳንለቅ የምንኖርበት "ግሎካል" (Glocal - Global + Local) አስተሳሰብ የነገው ዓለም መመሪያ ይሆናል።
​የኧርቪንግ ጎፍማን "ድራማቱርጅ" ቲዎሪ በወደፊቱ ሜታቨርስ (Metaverse) ዓለም ውስጥ ይበልጥ ይገዝፋል።

ሰዎች የተለያዩ ማንነቶችን (Avatars) ይዘው የሚኖሩበት ዘመን ሲመጣ፣ "እውነተኛው ማንነታችን የትኛው ነው?" የሚለው ጥያቄ የነገው ትልቁ ስነ-ልቦናዊ ቀውስ ይሆናል። በማህበራዊ ሚዲያ የሚታየው ድራማ እና በውስጥ የሚሰማው ባዶነት ሰውን ወደ መካኒካዊ ህይወት እንዳይገፋው ስጋት አለ።

ይህንን ክፍተት የሚሞላው ደግሞ ወደ ውስጥ የሚመለከት መንፈሳዊነት እና እውነተኛ ባህላዊ እሴት ብቻ ነው። ቴክኖሎጂው ቢገዝፍም፣ የሰው ልጅ ፍቅርን፣ ርህራሄንና ቅንነትን መፈለጉ አይቀርም። ስለሆነም የወደፊቱ ስልጣኔ በውጫዊ ውበትና በቴክኖሎጂ ብልጭልጭነት ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በውስጣዊ ስብዕና ግንባታ ላይ ማተኮር ይኖርበታል።

​በስተመጨረሻም፣ የወደፊቱ ማህበረሰብ እጣ ፈንታ የሚወሰነው ዛሬ በምናስቀምጠው መሰረት ላይ ነው። ቴክኖሎጂ ክንፋችን፣ ባህልና ሃይማኖት ደግሞ ስሮቻችን ናቸው። ክንፍ ብቻ ያለው ወፍ አርፎ የሚቆምበት ቅርንጫፍ የለውም፤ ስር ብቻ ያለው ዛፍ ደግሞ ሰማይን መድረስ አይችልም። የነገው ስኬታማ ትውልድ በአንድ እጁ አይፎን ይዞ በሌላ እጁ የጥንት መጻሕፍቱን የሚያነብ፣ በሳይንስ እያመነ በሃይማኖቱ የሚጸና፣ በዓለም አቀፍ መድረክ እየተወዳደረ ባህሉን የሚወድ "ባለ ሁለት ዓለም" ዜጋ ነው። ይህ ሚዛን ሲጠበቅ ብቻ ነው ከማንነት ቀውስ ወጥተን ወደ ታላቅነት የምንሸጋገረው። የወደፊቱ ታሪክ የሚጽፈው በቴክኖሎጂ መራቀቃችንን ብቻ ሳይሆን፣ በሰብአዊነታችን መላቃችንን ጭምር መሆን አለበት። ይህንን ሚዛናዊ ጉዞ ስንጀምር፣ የሽግግር ቀውሱ አብቅቶ የማንነት ብርሃን ይበራል።

"ሰብአዊነትን ለፖለቲካ ግብ መጠቀም" አግማስን እንደ ማሳያ

የአግማስ የእርዳታ ድርጅት ‘’ሎጎ’’ እና የፖለቲካው ክንፍ ‘’ባንዴራ’’ የተመሳሰለበት ሚስጥር

"ሰብአዊነትን ለፖለቲካ ግብ መጠቀም" (Instrumentalization of Aid) እጅግ ረቂቅ እና ስልታዊ ዝግጅትን የሚጠይቅ የፖለቲካ ጥበብ ነው

ይህ ስልት የእርዳታ ድርጅትን እንደ "ትሮጃን ፈረስ" (Trojan Horse) በመጠቀም ሳይታወቅ ማህበረሰባዊ መዋቅርን የመቀየር እና አዲስ የፖለቲካ እውነታ የመፍጠር ሂደት ነው።

ይህ ጥልቅ የእቅድ እና የአተገባበር ሰነድ ሂደቱን በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች ከፍሎ ያሳያል፦

ክፍል አንድ፦ ስትራቴጂካዊ የዝግጅት ምዕራፍ (The Foundation)

1. የተቋም ምስረታ እና የሽፋን ስራ (The Cover):

የመጀመሪያው እርምጃ ማንነቱ የማይጠረጠር ገለልተኛ የሚመስል እና በሰብአዊነት መርህ ላይ የቆመ ድርጅት (ለምሳሌ "አግማስ") ማቋቋም ነው።

* የምልክት ሳይኮሎጂ (Symbolism):

የድርጅቱ ሎጎ እና ቀለማት ወደፊት ለሚመጣው የፖለቲካ ክንፍ ባንዲራ መንገዱን ጠራጊ መሆን አለባቸው። ህዝቡ ቀለሙን ከምግብ፣ ከጤና እና ከደህንነት ጋር እንዲያገናኘው በማድረግ በኋላ ላይ የፖለቲካ ንቅናቄው ያንኑ ቀለም ይዞ ሲመጣ "ባዕድ" ሆኖ እንዳይታይ የማድረግ ስራ (Subliminal Priming) ይከናወናል።

* የገንዘብ ምንጭ ማሳመር:

ገንዘቡ ከአክራሪ ብሔርተኞች ወይም ከውጭ ኃይላት የሚመጣ ቢሆንም በኦዲት ሪፖርቶች ላይ ግን ከግል ለጋሾች እና ከሰብአዊ እርዳታ አፍቃሪዎች እንደሚመጣ ተደርጎ ይዋቀራል።

2. የ"ልብና አእምሮ" ወረራ (Hearts and Minds):

መንግስት በሌለባቸው ወይም ደካማ በሆነባቸው ዘርፎች ላይ ትኩረት ማድረግ።

* ጥገኝነት መፍጠር:

ማህበረሰቡ መሰረታዊ ፍላጎቶቹን (ውሃ፣ ዳቦ፣ ትምህርት) ለማግኘት መንግስትን ሳይሆን ድርጅቱን እንዲጠባበቅ ማድረግ። ህዝቡ "መንግስት ይበዘብዘናል 'አግማስ' ግን ይመግበናል" የሚል አስተሳሰብ እንዲይዝ የፕሮፓጋንዳ ስራ ይሰራል::

* የካድሬዎች ሰርገው መግባት:

በበጎ ፈቃደኝነት ስም የአካባቢው ተወላጅ የሆኑ የፖለቲካ አላማውን የሚጋሩ ወጣቶች ይቀጠራሉ። እነዚህ ወጣቶች እርዳታ ሲያድሉ ጎን ለጎን የፖለቲካ ንቃተ-ህሊናን የማስረጽ (Grassroots Mobilization) ስራ ይሰራሉ።

ክፍል ሁለት፦ የአተገባበር እና የስልጣን ሽግግር ምዕራፍ (The Execution)

3. የማንነት ትረካን ማጠናከር (Narrative Building): እርዳታው ከሆድ አልፎ ወደ ጭንቅላት እንዲሄድ ማድረግ።

* የተበዳይነት ስሜት (Victimhood): "ይህ አካባቢ ሀብታም ሆኖ ሳለ በመንግስት ፖሊሲ ምክንያት ለድህነት ተዳርጓል አሁን የምታገኙት እርዳታ እንኳ የእናንተ ሀብት ትርፍራፊ ነው" የሚል ትረካ ይሰራጫል።

* ሃይማኖታዊ እና ብሄራዊ ውህደት: የአክራሪ ብሔርተኝነትን ሃሳብ ከሃይማኖታዊ ግዴታ ጋር ማቆራኘት የክልልነት ወይም የመገንጠል ጥያቄን እንደ "ቅዱስ አላማ" ማቅረብ።

4. የትይዩ መዋቅር ግንባታ (Shadow Governance): መደበኛው መንግስት እያለ በውስጥ ለውስጥ የራሳቸውን አስተዳደር መዘርጋት።

* የመሪዎች ቁጥጥር: በአካባቢው ያሉ የሃይማኖት መሪዎችን እና የጎሳ ታላላቆችን የድርጅቱ "አማካሪ" በማድረግ በክፍያ ስር ማዋል ይህ የህዝቡን ታማኝነት ዋስትና ይሰጣል።

* የመረጃ መረብ: የእርዳታ ድርጅቱ ቢሮዎች እንደ የፖለቲካ የስለላ እና የቅስቀሳ ማዕከል ያገለግላሉ። የክልሉን የጸጥታ መዋቅር በገንዘብ እና በዘር ትስስር ማዳከም (Infiltration)።

5. የመጨረሻው ምዕራፍ፡

ቀውስ እና መገንጠል (The Tipping Point): ሁኔታዎች ሲመቻቹ ድርጅቱ ከሰብአዊነት ወደ ፖለቲካዊ አመጽ ይሸጋገራል::

* የተቀነባበረ ቀውስ (Manufactured Crisis):

መንግስት እርዳታውን እንዲያግድ ወይም እንዲያደናቅፍ የሚገፋፉ ድርጊቶችን መፈጸም። መንግስት እርምጃ ሲወስድ "ህዝባችንን ሊያስርብ ነው" በሚል ሰፊ የህዝብ ተቃውሞ መቀስቀስ።

* የባንዲራ ሽግግር:

በተቃውሞው ወቅት ህዝቡ የእርዳታ ድርጅቱን ቀለም የያዘውን የፖለቲካ ባንዲራ ይዞ እንዲወጣ ማድረግ። በዚህ ጊዜ ምልክቱ እርዳታን ሳይሆን "ነጻነትን" ይወክላል።

* ዓለም አቀፍ ጣልቃ ገብነት:

ድርጅቱ በገነባቸው ዓለም አቀፍ ትስስሮች አማካኝነት "የዘር ማጥፋት ወይም የረሃብ አደጋ እየደረሰ ነው" በሚል የውጭ ሀይላት እንዲገቡ ወይም እውቅና እንዲሰጡ ግፊት ማድረግ።

ማጠቃለያ

"ሰብአዊነትን ለፖለቲካ ግብ መጠቀም" ውጤታማ የሚሆነው በእርዳታው እና በፖለቲካው አላማ መካከል ያለው መስመር እጅግ ቀጭን ሲሆን ነው። ህዝቡ "እየተረዳሁ ነው" ብሎ እያሰበ "እየታገልኩ ነው" ወደሚል መንፈስ እንዲሸጋገር ማድረግ የዚህ ስልት የመጨረሻው የጥበብ ደረጃ ነው።

ይህ እቅድ በፖለቲካ ሳይንስ ውስጥ "Asymmetric Warfare" ወይም "Hybrid War" በሚባሉ ጥናቶች ላይ የተመሰረተ ትንታኔ ነው። በተግባር ላይ ማዋል በሀገር ህግ እና በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ህጎች ከፍተኛ የወንጀል ተጠያቂነትን ሊያስከትል ይችላል።

በሚቀጥለው ዘገባችን መንግስታት እንዲህ ያሉ በእርዳታ ድርጅት ሽፋን የሚደረጉ እንቅስቃሴዎችን ለመከላከል እና ለማክሸፍ የሚጠቀሙባቸው ስልቶች "Counter-Insurgency (COIN)" እና "Internal Security Operations" ይዘንላችሁ እንቀርባለን

ቱርክ ከ125 በላይ የሽብር ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ስር አዋለች

የጸጥታ ኃይሎች በመላ ሀገሪቱ ባደረጉት የተቀናጀ አሰሳ ከ125 በላይ የአይ.ኤስ.አይ.ኤስ (ISIS) ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ስር ማዋላቸውን የቱርክ የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ።

የቱርክ የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር አሊ ዬርሊካያ እንደገለጹት፤ ዋና ከተማዋ አንካራን ጨምሮ በ25 ግዛቶች ውስጥ የተቀናጀ የፍተሻና የቁጥጥር ስራ ተከናውኗል።

ርምጃው በያሎቫ ከተማ በፖሊስና በታጣቂዎች መካከል በተከሰተ የተኩስ ልውውጥ የሦስት ፖሊሶችና የስድስት ታጣቂዎች ሕይወት ማለፉን ተከትሎ የተወሰደ ነው።

ዘመቻው በአንድ ሳምንት ውስጥ ብቻ የተከናወነ ሦስተኛው መጠነ ሰፊ ፍተሻ ሲሆን፤ በሀገሪቱ ባለፉት ጥቂት ቀናት ውስጥ በመቶዎች የሚቆጠሩ ግለሰቦች በሽብርተኝነት ተጠርጥረው በቁጥጥር ስር ውለዋል።

የአልጄዚራ ዘገባ እንደሚያመለክተው ቱርክ በሽብር ቡድኖች ላይ የምታደርገውን ክትትል አጠናክራ ቀጥላለች።
#ጋዜጣ_ፕላስ

የአየር ጥቃት‼️
አሜሪካ በናይጄሪያ አክራሪዎችን በአየር መታች‼
በናይጄሪያ ክርስቲያኖች ላይ ዘግናኝ ጭፍጨፋ በሚያደርሱ የአይሲስ (ISIS) አክራሪዎች ላይ የአየር ድብደባ እንዲካሄድ ማዘዛቸውንና መፈጸሙን የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ገለጹ።

"የጦር ኃይሎች የበላይ አዛዥ በመሆኔ እና ባለኝ ሥልጣን መሠረት ተደጋጋሚ ድብደባዎች እንዲፈጸሙ አዝዤ ተግባራዊ ሆኗል፣አሜሪካ አክራሪ እስልምና እንዲያቆጠቁጥ አትፈቅድም" ብለዋል ፕሬዚዳንት ትራምፕ።

ወታደራዊ ሀይላችንን እግዚአብሔር ይባርካቸው፣ዛሬ ጥቃት የተፈፀመባቸውን የISIS አባላትን ጨምሮ ለሁላችሁም መልካም ገና ብለዋል።

seledadotio
seledadotio

የዱባይ መንግስት ይፋዊ የስራ ማስታወቂያ ፖርታል dubaicareers.ae በተለያዩ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ውስጥ ባሉ ክፍት የስራ መደቦች ላይ ለማንኛውም ሀገር ዜግነት ላላቸው አመልካቾች ክፍት የሆኑ ማስታወቂያዎችን አውጥቷል።

ከላይ በተጠቀሰው ሊንክ በመግባት ማመልከት ትችላላቹ።

አንዳንዶቹ የስራ መደቦች እስከ 40,000 የኤምሬትስ ድርሃም ወርሃዊ ደሞዝ አቅርበዋል።

ከወጡት ስራዎች መሀል;

1. Housing Supervisor

Company: Dubai Foundation for Women and Children
Focus: Manage client housing, orientation, medical needs, room allocation and recreational activities for abused women and children.
Qualifications: Secondary school, experience in medical/hospitality services.
Category: Social Care
Salary: AED 10,000

2. Specialist - Digital Services Development

Company: Roads and Transport Authority (RTA)
Focus: Digital Services Project Coordination, System Integration, UAX Improvement, Performance Monitoring and Compliance with IT Governance.
Qualifications: Bachelor's Degree in IT/Computer Science, 5+ years of experience.
Department: Electrical Engineering/Digital Services.
Salary: Unspecified

3. Engineer - Bus Depot (RTA)
Focus: Oversee depot operations including fuel, maintenance, bus readiness, health and safety and budget oversight.
Qualifications: Bachelor's degree in Mechanical/Industrial Engineering.
Category: Administration
Salary: Unspecified

4. Senior Site Engineer
Company: Mada Media
Focus: Billboard and Signage project supervision, technical plan review, compliance testing, reporting and coordination with internal/external entities.
Qualifications: Bachelor's degree in Civil Engineering, 5-7 years of experience
Category: Civil Engineering.
Salary; AED 30,001-40,000

5. AV Editor
Company: Dubai Government Media Office
Focus: Create and edit video/photo content for social media, events and news; support media production projects and partnerships.
Qualifications: Bachelor's degree in film/video production or visual communication, 3+ years of experience, Adobe/Final Cut skills.
Category: Media
Salary: AED 10,001-20,000

6. Emergency Medical Technician (EMT) - DCAS
Focus: Pre-hospital emergency care, patient management, ambulance readiness and field support.
Qualifications: EMS Diploma or Nursing Degree, DCAS Licensed, BLS and Trauma Certification, 2-3 years of relevant experience.
Category: Emergency Medical
Salary: AED 10,001-20,000

7. Senior Engineer - Bus Depot
Company: Roads and Transport Authority (RTA)
Focus: Leading depot operations, ensuring bus readiness, managing maintenance, HSE compliance, crisis response, KPI analysis and technical improvements.
Qualifications: Graduate in Mechanical/Industrial/Electrical/Civil Engineering, 2-5 years of experience.
Category: Civil Engineering
Salary: Unspecified

8. Lead Specialist - HR Business Affairs
Company: Roads and Transport Authority (RTA)
Focus: Manage HR projects, performance monitoring, contracts, audits, reporting and strategic HR support across the department.
Qualifications: Graduate in Business/HR, 11+ years of experience, strong leadership and analytical skills.
Department: Human Resources
Salary: Unspecified

9. Systems and Applications Development Specialist (Hyperion/EPM)
Company: Dubai Department of Finance
Focus: Developing and improving central financial systems, implementing IT policies, monitoring projects and optimizing system performance.
Qualifications: Bachelor's degree in IT or related field, 8+ years of experience (4+ for Masters).
Category: IT
Salary: AED 20,001-30,000

10. Specialist - Innovation & Leadership
Company: Roads and Transport Authority (RTA)
Focus: Innovation Lab management, research and partnership planning, excellence program support and leadership project oversight.
Qualifications: Bachelor's degree in Business/Management (Master's degree preferred), 14+ years of experience, EFQM certification, ISO 9001, Six Sigma preferred.
Department: Organizational Performance and Development
Salary: Unspecified

በናይጄሪያ ክርስቲያኖች ላይ "ስደት እየደረሰ ነው"
#ethiopia | ክርስቲያኖች ላይ "ስደት እየደረሰ ነው" በሚሉ ክሶች ምክንያት የትራምፕ አስተዳደር የአሜሪካ ጦር ጣልቃ ሊገባ እንደሚችል ማስጠንቀቂያ ከሰጡ በኋላ ፣ በመካከለኛው ናይጄሪያ በምትገኝ አንዲት ቤተክርስቲያን ላይ ታጣቂዎች ጥቃት መሰንዘራቸውን ባለስልጣናት ገለጹ።

በማክሰኞ ምሽት በተፈጸመው በዚህ ጥቃት ሁለት ሰዎች መገደላቸው ተረጋግጧል።

ለጥቃቱ እስካሁን ኃላፊነቱን የወሰደ ቡድን የለም። የክዋራ ግዛት ፖሊስ ቃል አቀባይ እንደተናገሩት፣ ጥቃቱ የተፈጸመው በኤሩኩ ከተማ ነው።

ፖሊስ የተኩስ ድምጽ ተከትሎ ወደ ስፍራው ሲደርስ፣ "አንድ ሰው በቤተክርስቲያኑ ውስጥ፣ ሌላኛው ደግሞ በአቅራቢያው" ተገድለው መገኘታቸውን አስታውቀዋል።

ይህ ጥቃት እና ሰኞ እለት በሰሜን ናይጄሪያ 24 ተማሪዎች መታገታቸውን ተከትሎ፣ የናይጄሪያው ፕሬዝዳንት ቦላ ቲኑቡ በደቡብ አፍሪካ ሊካፈሉት የነበረውን የ G20 (የዓለም መሪ ሀብታም እና ታዳጊ ሀገራት) ጉባኤ ጉዟቸውን ማዘግየታቸውን ቃል አቀባያቸው ተናግረዋል።

የክዋራ ግዛት ገዥ በበኩላቸው፣ ፕሬዝዳንት ቲኑቡ 900 ተጨማሪ ወታደሮችን ወደ ክልሉ በመላካቸው ምስጋና አቅርበዋል።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በዚህ ወር መጀመሪያ ላይ፣ "በናይጄሪያ ክርስትና 'የህልውና አደጋ' (existential threat) ተጋርጦበታል" በማለት ፔንታጎን (የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስቴር) በምዕራብ አፍሪካዊቷ ሀገር ሊወሰድ ስለሚችል ወታደራዊ እርምጃ ዝግጅት እንዲጀምር ማዘዛቸው ተዘግቧል።

የናይጄሪያው ፕሬዝዳንት ቲኑቡ በበኩላቸው፣ "ናይጄሪያን እንደ ሃይማኖት የማትታገስ ሀገር አድርጎ መግለጽ የሀገሪቱን እውነታ አያንጸባርቅም" ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።

ተንታኞች እንደሚሉት፣ ምንም እንኳን ክርስቲያኖች በጥቃቱ ሰለባ ከሆኑት መካከል ቢሆኑም፣ በአብዛኛው የጥቃቶቹ ሰለባ የሚሆኑት በሙስሊም በበዛበት የሰሜን ናይጄሪያ ክፍል የሚኖሩ ሙስሊሞች ናቸው።

የመካከለኛው ናይጄሪያ ክልል በአካባቢው አርብቶ አደሮች እና አርሶ አደሮች መካከል በመሬትና በውሃ ውስንነት ምክንያት በሚፈጠሩ ግጭቶች ለዓመታት ሲታመስ ቆይቷል።

እነዚህ ግጭቶች የሃይማኖት መልክ በመያዝ፣ በአብዛኛው ከሙስሊም አርብቶ አደሮች ወይም ከክርስቲያን አርሶ አደር ማህበረሰቦች ጋር የሚወግኑ ሚሊሻዎችን ፈጥረዋል። የሰሜኑ ክፍል ደግሞ በቦኮ ሃራም እና ከዳኢሽ (ISIS) ጋር በተቆራኙ ቡድኖች ጥቃት በየጊዜው ይፈጸምበታል ያለው ዘሃበሻ ነው።

ሀብታም አገሮች ከድሆች በሚሰበስቡት የአየር ንብረት ፋይናንስ ብድር 42% ትርፍ እያገኙ ነው ተባለ

አየር ንብረት ፋይናንስ ዋነኛ ክፍል አሁን ባለው አሠራር ታዳጊ አገራት ላይ የዕዳ ጫናን ከማባባስ ባለፈ ለሀብታም አገራት ከፍተኛ ትርፍ እያስገኘ መሆኑን ኦክስፋም እና ኬር በጋራ ያወጡት ሪፖርት አመልክተዋል።

ሪፖርቱ እንደሚያመለክተው 65% የሚሆነው የአየር ንብረት ፋይናንስ የሚቀርበው በብድር መልክ ሲሆን፣ ታዳጊ አገራት ለሚቀበሉት $5 ዶላር ፋይናንስ $7 ዶላር መልሰው እየከፈሉ ነው።

ይህም ሀብታም አገራት "ቀውስን እንደ ትርፍ የመጠቀም" (crisis profiteering) አካሄድ ውስጥ መሆናቸውን ያሳያል። እንደ ሪፖርቱ ከሆነ በተለይም ፈረንሳይ፣ ጃፓን እና ጣሊያን ከፍተኛ ተጠያቂ ከሆኑት መካከል ይጠቀሳሉ።

ሀብታም አገራት በ2022 ዓ.ም. $116 ቢሊዮን ማሰባሰባቸውን ቢናገሩም፣ ትክክለኛው እሴት ግን $28-35 ቢሊዮን ብቻ ነው ያለዉ ይህ ግኝት ከአየር ንብረት ፋይናንስ ወደ ሁለት ሦስተኛ የሚጠጋው በተለመደው የወለድ መጠን የሚሰጥ ብድር ነው ሲል አጋልጧል ።

በዚህም ምክንያት የብድር ተመላሽ ክፍያዎች ከሚሰጠው ገንዘብ በልጠው በ42% ትርፍ ለባለዕዳዎቹ አስገኝተዋል።

ኢትዮጵያን ጨምሮ በማደግ ላይ ያሉ ሀገራት እና አነስተኛ ደሴቶች ታዳጊ አገሮች ከጠቅላላው የፋይናንስ ድጋፍ በቅደም ተከተል 19.5% እና 2.9% ብቻ አግኝተዋል።

ሪፖርቱ ሀብታም አገራት ከ1960ዎቹ ወዲህ ከፍተኛ የውጭ ዕርዳታ ቅነሳ በማድረግ ላይ መሆናቸውን ገልጿል። ይህም የአየር ንብረት ፋይናንስን የበለጠ ለመቀነስ ስጋት ሆኗል።

seledadotio
seledadotio

ሀብታም አገሮች ከድሆች በሚሰበስቡት የአየር ንብረት ፋይናንስ ብድር 42% ትርፍ እያገኙ ነው ተባለ
#ethiopia | አየር ንብረት ፋይናንስ ዋነኛ ክፍል አሁን ባለው አሠራር ታዳጊ አገራት ላይ የዕዳ ጫናን ከማባባስ ባለፈ ለሀብታም አገራት ከፍተኛ ትርፍ እያስገኘ መሆኑን ኦክስፋም እና ኬር በጋራ ያወጡት ሪፖርት አመልክተዋል።

ሪፖርቱ እንደሚያመለክተው 65% የሚሆነው የአየር ንብረት ፋይናንስ የሚቀርበው በብድር መልክ ሲሆን፣ ታዳጊ አገራት ለሚቀበሉት $5 ዶላር ፋይናንስ $7 ዶላር መልሰው እየከፈሉ ነው።

ይህም ሀብታም አገራት "ቀውስን እንደ ትርፍ የመጠቀም" (crisis profiteering) አካሄድ ውስጥ መሆናቸውን ያሳያል። እንደ ሪፖርቱ ከሆነ በተለይም ፈረንሳይ፣ ጃፓን እና ጣሊያን ከፍተኛ ተጠያቂ ከሆኑት መካከል ይጠቀሳሉ።

ሀብታም አገራት በ2022 ዓ.ም. $116 ቢሊዮን ማሰባሰባቸውን ቢናገሩም፣ ትክክለኛው እሴት ግን $28-35 ቢሊዮን ብቻ ነው ያለዉ ይህ ግኝት ከአየር ንብረት ፋይናንስ ወደ ሁለት ሦስተኛ የሚጠጋው በተለመደው የወለድ መጠን የሚሰጥ ብድር ነው ሲል አጋልጧል ።

በዚህም ምክንያት የብድር ተመላሽ ክፍያዎች ከሚሰጠው ገንዘብ በልጠው በ42% ትርፍ ለባለዕዳዎቹ አስገኝተዋል።

ኢትዮጵያን ጨምሮ በማደግ ላይ ያሉ ሀገራት እና አነስተኛ ደሴቶች ታዳጊ አገሮች ከጠቅላላው የፋይናንስ ድጋፍ በቅደም ተከተል 19.5% እና 2.9% ብቻ አግኝተዋል።

ሪፖርቱ ሀብታም አገራት ከ1960ዎቹ ወዲህ ከፍተኛ የውጭ ዕርዳታ ቅነሳ በማድረግ ላይ መሆናቸውን ገልጿል። ይህም የአየር ንብረት ፋይናንስን የበለጠ ለመቀነስ ስጋት ሆኗል ሲል ካፒታል በገጹ አስነብቧል።

የዛሬ 24 አመት በአሜሪካ ምን ተፈጠረ? ያ ጨካኝ ድርጊት አለምን እንዴት ለወጣት?

በኒው ዮርክ ላይ የነበረው ሰማይ ንጹህ፣ ሰማያዊ እና ለየት ያለ ውበት ያለው ነበር። በዓለም የንግድ ማዕከል ዙሪያ ያሉት ጎዳናዎች ወደ ቢሮዎቻቸው፣ ካፌዎች እና የገበያ ቦታዎች በሚሄዱ ሰዎች ተሞልተው ነበር።
የቀን መቁጠሪያው መስከረም 1፣ 1994 ማክሰኞ ይላል። በሁለቱ ሕንጻዎች አዳራሾች ውስጥ በሺዎች የሚቆጠሩ ሠራተኞች ኮምፒውተሮቻቸውን ከፍተው የቀኑን የመጀመሪያ የስልክ ጥሪ ተቀብለዋል። የሚከተለውን ክስተት የሚጠቁም ምንም ነገር አልነበረም።

ከጠዋቱ 2:46 ላይ ጸጥታው በታላቅ ድምጽ ተሰበረ። ቦስተን የሚነሳ የአሜሪካ አየር መንገድ በረራ 11 የሰሜኑን ሕንጻ ገጭቶ ተመታ።

ከ93ኛ ፎቅ ላይ እሳት ተንቦገቦገ። የአሉሚኒየም እና የመስታወት ቁርጥራጮች በአየር ላይ በረሩ። መጀመሪያ ቀና ብለው ያዩ ሰዎች ያዩትን ማመን አልቻሉም። “አስከፊ አደጋ ነው” ብለው አሰቡ።

ነገር ግን ከ17 ደቂቃ በኋላ የተባበሩት አየር መንገድ በረራ 175 ደቡብ ሕንጻውን ገጨው። የማያምኑት ነገር ድንገት በሚያስደነግጥ መልኩ እውነት ሆነ። ኒው ዮርክ በጥቃት ሥር ወደቀች።

እሳቱ የተነሳባቸው ሕንጻዎች

ሰማዩን ጭስ ሸፈነው። ከጥቃቱ ቦታዎች በላይ ከሚገኙት ፎቆች ሰዎች ወጥመድ ውስጥ ገቡ። አንዳንዶች በጨርቅ ምልክቶችን ያደርጋሉ፣ ሌሎች ደግሞ በስልክ ለእርዳታ ይጣራሉ።

የአደጋ ጊዜ መኪናዎች ድምጽ ማቆሚያ የለውም። በመቶዎች የሚቆጠሩ የእሳት አደጋ ተከላካዮች እና የፖሊስ መኮንኖች ወደ ሕንጻዎቹ እየሮጡ ሄዱ፣ ወደ ገሃነም እየገቡ እንደሆነ ያውቁ ነበር።

የሚከተሉት ትዕይንቶች ዓለምን ቀዘቀዙ። ሰዎች ወደ ታች ይወድቃሉ። የቴሌቪዥን ካሜራዎች ጥፋቱን በቀጥታ አሰራጩ። የኒው ዮርክ ድራማ የሁሉም የሰው ልጅ ድራማ ሆነ።
ከጠዋቱ 3:37 ላይ፣ ሦስተኛው አውሮፕላን፣ የአሜሪካ አየር መንገድ በረራ 77፣ በዋሽንግተን ዲሲ የሚገኘውን ፔንታጎን ገጨው። የአሜሪካ ወታደራዊ ኃይል ማዕከል በእሳት ተቃጠለ።
ከዚያ በኋላ ብዙም ሳይቆይ የተባበሩት አየር መንገድ በረራ 93 ተሳፋሪዎች ጠላፊዎችን ለመቋቋም ችለዋል። አውሮፕላኑ በፔንስልቬንያ ሜዳ ላይ ተከሰከሰ። በተስፋ መቁረጥ መካከል ጀግንነት ታየ። ሊመቱ የነበሩት ካፒቶል ወይም ዋይት ሀውስ ከመውደቅ ተርፈዋል።

ሕንጻዎቹ ሲወድቁ
ከጠዋቱ 3:59 ላይ ደቡብ ሕንጻው ተዳከመ። ከአሥር ሰከንድ ባነሰ ጊዜ ውስጥ፣ 110-ፎቅ ሰማይ ጠቀስ ሕንጻ በዓለም አይን ፊት ወደቀ።
ጭሱ ማንሃተንን ድንገት በወረደ ሌሊት እንደተሸፈነ አደረገው።

ከጠዋቱ 4:28 ላይ የሰሜኑ ሕንጻ ተከተለው። የሁለቱ ሰማይ ጠቀስ ሕንጻዎች ቦታ አሁን በአቧራ፣ በብረት እና በጩኸት ተሞላ። “ግሬውንድ ዜሮ” ተብሎ ተሰየመ።
የኒው ዮርክ ልብ ሊጠገን በማይችል ሁኔታ ተሰበረ።

የደረሰው ጉዳት

በዚያ ቀን 2,977 ሰዎች ሞተዋል። ሞቾቹ ከ77 አገሮች የመጡ ዜጎች፣ ልጆች፣ አረጋውያን፣ ሠራተኞች፣ የእሳት አደጋ ተከላካዮች እና የፖሊስ መኮንኖች ነበሩ።

ምስሎቻቸው ዘመዶቻቸው በግድግዳዎች፣ በማስታወቂያ ሰሌዳዎች እና በመሬት ውስጥ ባቡር ጣቢያዎች ላይ በሚሰቅሏቸው ሥዕሎች ውስጥ ተቀርጸዋል።
መላው ዓለም ትንፋሹን እንደያዘ ተመለከተ። አንድ ልዕለ ኃይል በገዛ ልቡ ላይ እንደዚህ አይነት ድብደባ የደረሰበት የመጀመሪያ ጊዜ ነበር።

ወደ ጦርነት የተቀየረው ድንጋጤ

በዚያው ምሽት ፕሬዚዳንት ጆርጅ ደብሊው ቡሽ አሜሪካውያንን እንዲህ በማለት ተናገሩ፡- “አሜሪካ የነጻነት ብርሃን ስለሆነች ነው የተጠቃችው።” ዜጎች በቤታቸው ተቆልፈው በቴሌቪዥን ዙሪያ ተኮልኩለዋል።
በአይናቸው ውስጥ ፍርሃት አለ፣ ነገር ግን ሁለት ጦርነቶችን የሚያቀጣጥል ቁርጠኝነትም አለ፡ አፍጋኒስታን እና ኢራቅ።
በኦሳማ ቢን ላደን የሚመራው አል-ቃይዳ ለአሸባሪነት አዲስ ስም ሆነ። አሜሪካ እና አጋሮቿ እያንዳንዱን አባል እንደሚያድኑ ቃል ገብተዋል።

በኒው ዮርክ እሳቱ ለሳምንታት ሲነድ ቆይቷል። በጎ ፈቃደኞች እና አዳኞች በአደጋው ​​ውስጥ የተረፉ ሰዎችን ይፈልጋሉ። ፊታቸው በአመድ ደብዝዟል፣ አይናቸው ደክሟል። ከተማዋ ባልተለመደ ጸጥታ ውስጥ ገባች።

ዕለት ተዕለት ሕይወት ወዲያውኑ ተለወጠ። ሰዎች እርስ በርስ በፍርሀት መመልከት ጀመሩ። የአውሮፕላን ማረፊያ ቁጥጥሮች ጥብቅ ሆኑ። የደህንነት ስሜቱ ጠፋ።

የማይድን ቁስል

ከዓመታት በኋላ፣ መንትያ ሕንጻዎቹ በነበሩበት ቦታ አንድ የዓለም የንግድ ማዕከል ቆሟል። ከጎኑ መስከረም 1 የመታሰቢያ እና የሙዚየም ማዕከል ትዝታውን በሕይወት እንዲቆይ አድርጓል።
በየመስከረም ወር፣ የተጎጂዎች ስም ሲነበብ ከተማዋ በጸጥታ ትቆማለች። በሰማይ ላይ ያለ ብርሃን የጠፉትን ሕንጻዎች ይተካል።

ከሃያ አራት ዓመታት በኋላ፣ ይህ ቀን የተከፈተ የትዝታ ቁስል ብቻ አይደለም። ደህንነት እንደ ቋሚ የህግ ለየት ያለ መገለጫ ሆኖ የሚሰራበት ምሳሌ መጀመሪያም ነው።
ከዚያን ቀን ጀምሮ፣ ማኅበረሰቦች በአሸባሪነት ፍርሃት ብቻ ሳይሆን፣ ነጻነቶችን ለመገደብ፣ ለክትትል፣ ለዝርዝሮች፣ “ለዞኖች” እና ቀስ በቀስ ወደ መደበኛነት ለሚቀየሩ የአደጋ ጊዜ እርምጃዎች እንደ ቋሚ ምክንያት አሸባሪነትን በመጥራት መኖርን ተምረዋል።

“መቼም አትረሳ” የመታሰቢያ መፈክር ይሆናል፣ ነገር ግን ለአላማቸው ከመጠን ያለፈ ኃይልን በሚደግፉ ፖለቲከኞች፣ ከግልጽነት ይልቅ ምስጢራዊነትን እና ከህግ የበላይነት ይልቅ ልዩ አገዛዝን ለሚደግፉ የፖለቲካ ሰዎች እንደ መድረክ ያገለግላል።

የአሸባሪነት “ውርስ”

የዚህ አዲስ ዘመን ዋና ነገር ደህንነትን እና በቀልን ቃል የገቡ ነገር ግን ትርምስን፣ የኃይል ባዶነትን እና አዲስ የጥቃት ማዕበሎችን ያመጡ ሁለት ጦርነቶች ናቸው -

አፍጋኒስታን እና ኢራቅ

አፍጋኒስታን የአል ቃይዳ መኖሪያ ስለነበረች “ትክክለኛ ጦርነት” ተብላ ተጠርታ ነበር፤ ሆኖም የታሊባን ሥልጣን እስኪመለስ ድረስ የሃያ ዓመታት የሀብት እና የሰው ሕይወት ማጣት ሆነች።
“አማራጭ” ጦርነት የሆነው ኢራቅ መሠረተ ቢስ ወይም ውድቅ በሆኑ መረጃዎች ላይ የተመሰረተ ነበር። የመንግሥት አወቃቀሮችን አፈረሰ፣ ሃይማኖታዊ እና ጎሳዊ ልዩነቶችን ከፈተ፣ የሽምቅ ተዋጊ ቡድኖችን አጠናከረ እና ለISIS መፈጠር ለም መሬት ፈጠረ።

“አሸባሪነትን የማጥፋት” ቃል አሸባሪዎችን ማብዛትን አመጣ። እያንዳንዱ የተሳሳተ ኢላማ፣ በእያንዳንዱ የፍተሻ ጣቢያ ላይ የሚደርስ ውርደት፣ እያንዳንዱ “ያልታሰበ ጉዳት” ለበቀል ሌላ ምክንያት ሆኖ በማኅበረሰቦች ትውስታ ውስጥ ተመዝግቧል።

“የአሸባሪነት ጦርነት” የተካሄደው ግንባር ላይ ብቻ አልነበረም። በዲሞክራሲያዊ ቤታችን ውስጥም ተዘርግቷል፡ የአሜሪካን የነጻነት ህግ (Patriot Act)፣ ብዙ ሰዎችን መከታተል፣ የቴሌኮሙኒኬሽን መረጃዎች እና ሚስጥራዊ የፍተሻ ትዕዛዞች አምጥቷል።

ልዩ የሆነው ነገር ቋሚ ሆነ፤ ቋሚ የሆነውም የማይታይ ሆነ። ማስጠንቀቅ በሚል ስም፣ ማሰቃየት “የተሻሻለ የምርመራ ዘዴ” ተብሎ ተሰየመ። ጓንታናሞ ምስክሮች የሚታፈኑበት፣ የመከላከል መብት የሚደበዝዝበት እና ፍጻሜ የሌለው የፍርድ ባዶነት ምልክት ሆነ።

“ የአይ ኤስ አይ ኤስ አባላት ለጠቆመኝ 10 ሚሊዮን ዶላር እሸልማለሁ ” !/ አሜሪካ/
‎
‎ አሜሪካ በአፍጋኒስታን የተመሰረተውና በሶማሊያ የሚገኘውን የአይ ኤስ አይ ኤስ የፋይናንስ ኦፕሬሽን ክንፍ በተመለከተ መረጃ ለሚሰጥ ማንኛውም ሰው የ10 ሚሊየን ዶላር ሽልማት እንደምሰጥ እወቁልኝ ማለቷ ተሰማ።
‎
‎አሜሪካ ቡድኑ በማጭበርበር ፣ በመዝረፍ እንደዚሁም
‎በአገር ውስጥ በሚደረጉ ልገሳዎች፣ ታክስ፣ የአካባቢውን ሕዝብ እና የንግድ ድርጅቶች ዝርፊያ በህገወጥ የሰዎች ዝውውር እና ህገ ወጥ የአሳ ማስገር ተግባራት ትርፍ እያገኘ ቀጠናዉን እያመሰሰ ነው ስትል ከሳለች ።
‎
‎በመሆኑም ይህን ዋና መቀመጫውን ምስራቅ አፍሪካ ሶማሊያ ያደረገ ቡድን የገንዘብ እና ቁሳቁሶች ዝውውሮች አንቀሳቃሾች ለጋሾች ወይም የገንዘብ አመቻቾች ግብይቶችን የሚያመቻቹ የፋይናንስ ተቋማት ወይም የመለዋወጫ ቤቶች እንዲሁም የፋይናንስ ክንፍን አስመልክቶ መረጃን ለሚሰጣት ግለሰብም ሆነ ተቋም ሽልማት እንደምትሰጥ ነው ገልፃለች።
‎
‎አሜሪካ እንደገለፀችው ከሆነ ISIS-K በትምህርት ቤቶች፣ በመስጊዶች፣ በሕክምና ተቋማት እና በቀብር ሥነ ሥርዓቶች ላይ በተፈፀመ ጥቃት በመቶ የሚቆጠሩ አፍጋኒስታውያንን ህይወት ጨርሷል።
‎
‎ እ.ኤ.አ በግንቦት 2020 በካቡል የእናቶች ሆስፒታል 24 ሰዎችን ለገደለው ጥቃት ሃላፊነቱን ወስዷል፣። እ.ኤ.አ. በነሀሴ 2021 ISIS-K በካቡል አለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ዩናይትድ ስቴትስ ከአፍጋኒስታን በወጣችበት ወቅት 13 የአሜሪካ አገልግሎት አባላትን ለገደለው የአጥፍቶ ጠፊ ጥቃት ሃላፊነቱን ወስዷል።
‎በሴፕቴምበር 2022፣ ISIS-K በካቡል የሺአ ሰፈር በሚገኝ ኮሌጅ ውስጥ 19 ታዳጊዎችን ለገደለው የቦምብ ፍንዳታ ሃላፊነቱን ወስዷል።
‎እ.ኤ.አ ጃንዋሪ 3፣ 2024 ISIS-K ሁለት ፈንጂዎችን በማፈንዳት 100 ሰዎችን የገደለ እና ከ250 በላይ የሚሆኑ ሰዎችን በከርማን፣ ኢራን አቁስሏል። ISIS-K በሞስኮ አቅራቢያ በሚገኘው ክሮከስ ከተማ አዳራሽ የሙዚቃ ቦታ ላይ በማርች 2024 ቢያንስ 137 ሰዎችን የገደለ ጥቃት ፈጽሟል።
‎
‎በጃንዋሪ 14፣ 2016 የዩኤስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ISIS-K በተሻሻለው የኢሚግሬሽን እና ዜግነት ህግ አንቀጽ 219 መሰረት የውጭ አሸባሪ ድርጅት አድርጎ ሰይሟል። ያለችው አሜሪካ ለጠቆማት ማንኛውም ግለሰብ አስር ሚሊዮን ዶላር ለመስጠት እንደተዘጋጀች ያስነበበው አፍሪካን ቢዝነስ ኢንሳይደር ነዉ ።
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎