አድማስ ዩኒቨርሲቲ ከ5,000 በላይ ተማሪዎችን አስመረቀ!
#fastmereja :-አድማስ ዩኒቨርሲቲ በመደበኛ፣ በርቀት እንዲሁም በቴክኒክና ሙያ መርሃ-ግብሮች ያሰለጠናቸውን ከ5,000 በላይ ተማሪዎች በደመቀ ሁኔታ አስመረቀ።

ከተመራቂዎቹ መካከል 73.16 በመቶ የሚሆኑት ሴቶች ሲሆኑ ይህም ተቋሙ ለሴቶች የከፍተኛ ትምህርት ተሳትፎ እያደረገ ያለውን አዎንታዊ አስተዋጽኦ የሚያሳይ መሆኑ ተመልክቷል።

በዕለቱ በክብር እንግድነት የተገኙት አምባሳደር ዶ/ር የሺመብራት መርሻ ካሳ፣ የዩኒቨርሲቲው ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ይብራህ ግርማይ፣ የሠኔት አባላት፣ መምህራንና የተመራቂ ቤተሰቦች ተገኝተዋል።

ተቋሙ ላለፉት 27 ዓመታት ከ100,000 በላይ ተማሪዎችን አሰልጥኖ ለሀገር ልማት ማበቃቱን የገለፀ ሲሆን ከአንድ አነስተኛ የማሰልጠኛ ማዕከል የተነሳው አድማስ ዩኒቨርሲቲ፣ በአሁኑ ወቅት በሀገር ውስጥ 10 ካምፓሶችንና በርካታ የርቀት ማዕከላትን የከፈተ እና በሶማሊላንድና በፑንትላንድም ተመራጭ ተቋም ሆኖ አገልግሎት በመስጠት ላይ እንደሚገኝ ነዉ የተገለፀዉ።

አድማስ ዩኒቨርሲቲ በትምህርት ጥራትና በስታንዳርድ ኢንስፔክሽን ምዘናዎች በርካታ አገር አቀፍ ዕውቅናዎችን ያገኘ ሲሆን፣ በቅርቡም በትምህርትና ስልጠና ባለሥልጣን የዳግም ምዝገባ መስፈርትን ካሟሉ ጥቂት የግል ተቋማት አንዱ መሆኑ ተገልጿል።

ከመማር ማስተማሩ ጎን ለጎን ተቋሙ 18ኛውን ዓመታዊ ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፈረንስ በመጪው ጳጉሜ ወር እንደሚያካሂድ ተገልፆ ከ6 ሚሊዮን ብር በላይ የሚያወጣ የነፃ ትምህርት ዕድል (ስኮላርሺፕ) ለማህበረሰቡ መስጠቱ ተገልጿል።

በመጨረሻም፣ ሁለተኛና ሦስተኛ ዲግሪያቸውን ለመቀጠል ለሚፈልጉ ተመራቂዎች ለሚጠብቃቸው ሀገርአቀፍ የመግቢያ ፈተና ዩኒቨርሲቲው ነፃ የማጠናከሪያ ድጋፍ እንደሚሰጥ የገለጹት ፕሬዚደንቱ፣ ለተመራቂዎችና ለቤተሰቦቻቸው መልካም የምረቃ በዓል እንዲሆንላቸው ተመኝተዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፈረንሳዩ ሉ ሞንድ ጋዜጣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች በሶማሊላንድ ለአሜሪካ እና ለእስራኤል ወታደራዊ የጦር ሰፈር በድብቅ እየገነባች ነው የሚል ርዕስ ያለው ዘገባ አሳትሟል። ዘገባው እንደሚያመለክተው፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና በሌላት ሶማሊላንድ ውስጥ የሚገኘው የበርበራ አውሮፕላን ማረፊያ፣ ለውቅያኖስ ትራንስፖርት እጅግ አስፈላጊ ከሆኑት የዓለም የባህር መስመሮች አቅራቢያ ለአቡ ዳቢ፣ ቴል አቪቭ እና ዋሽንግተን ጥቅም ሲባል ወደ ወታደራዊ የጦር ሰፈርነት እየተቀየረ ይገኛል።

ዋና ከተማዋ ሀርጌሳ የሆነችው ሶማሊላንድ፣ በዓለም ላይ እጅግ ከሚበዛባቸው የባህር ላይ የንግድ መስመሮች አንዱ በሆነው የኤደን ባህረ ሰላጤ ላይ ትገኛለች። ወደ ስምንት መቶ ኪሎ ሜትር የሚጠጋ የባህር ዳርቻ ያላት ሲሆን፣ የበርበራ ወደብ በእስያ እና በአውሮፓ መካከል ለሚደረገው ዓለም አቀፍ ንግድ እና የኃይል አቅርቦት እጅግ ወሳኝ ከሆኑት የዓለም የውሃ መስመሮች አንዱ ለሆነው የባብ አል ማንደብ ባህረ ሰላጤ ቅርብ የሆነ ስትራቴጂካዊ ቦታን ይዟል። በአስራ ዘጠኝ ዘጠና አንድ (እ.ኤ.አ) ከሶማሊያ ነፃነቷን ያወጀችው ይህች ቀጠና፣ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የቀጠናው እና የዓለም አቀፍ ኃይሎች የትኩረት ማዕከል ሆናለች። የግብጽ፣ የአረብ እና የእስልምና ሀገራት ተቃውሞ ቢያሰሙም፣ ይህ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታዋ እስራኤል ቀጠናዋን እንደ ነፃ ግዛት እንድትገነዘብ ገፋፍቷታል።

ሉ ሞንድ አክሎ እንደዘገበው በእስራኤል እና በሶማሊላንድ መካከል ያለው የደህንነት ትብብር በወታደራዊ እና የስለላ ልዑካን የጋራ ጉብኝቶች፣ የሶማሊላንድ መኮንኖች በቴል አቪቭ በሚያደርጉት ስልጠና፣ እንዲሁም የእስራኤል ወታደራዊ ቡድኖች በበርበራ የጦር ሰፈር በሚያደርጉት ጉብኝት ምክንያት እያደገ መጥቷል።

ኢትዮጵያን ከሶማሊላንድ ሪፐብሊክ በርበራ ወደብ የሚያገናኝ እጅግ ዘመናዊና ፈጣን የኤሌክትሪክ ባቡር ግንባታ በቅርቡ ይጀመራል ተባለ። የግንባታው አጠቃላይ ወጪ $3.47 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን ወጪው በኢትዮጵያ እና በኢሜሬትስ የሚሸፈን ይሆናል።

Seledadotio
Seledadotio

"በጣሊያን የሚገኝ አንድ ጥንታዊ የኦስትሮ-ሀንጋሪ ቤተ መንግስትን በጎበኘሁበት ወቅት፣ ከዘመናት በፊት የተሳለ አንድ ታሪካዊ የአፍሪካ ቀንድ ካርታን አየሁ። እናም እውነታው ምን መሰላችሁ... ልክ እንደ ዛሬው ሁሉ፣ በዚያን ጊዜም ቢሆን ሶማሊያ ሶማሊላንድን በውስጧ አላካተተችም ነበር!"
- አምባሳደር ቲቦር ናጅ የምታዩትን ካርታ ለጥፈው ያስተላለፉት መዕልክት

የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት አብዲራህማን ጪሮ በሀገሪቱ ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋዊ የስራ ጉብኝት ለማድረግ እስራኤል መግባታቸውን አስታወቁ። ፕሬዝዳንቱ በእስራኤሉ አቻቸው አይዛክ ኸርዞግ ደማቅ አቀባበል እንደተደረገላቸውም ገልጸዋል።

ፕሬዝዳንት ጪሮ ባወጡት ይፋዊ መግለጫ የሶማሊላንድ ህዝብ ላለፉት 35 ዓመታት ሰላማዊ፣ ዴሞክራሲያዊ እና ጠንካራ ሀገር መገንባቱን አስታውሰዋል። "ዓለምን 'ታዩናላችሁ ወይ?' ብለን ጠየቅን፤ ለእዚህ ጥያቄያችን የመጀመሪያዋ መላሽ እስራኤል ነች" በማለት እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና የሰጠችበትን ታሪካዊ ክስተት አድንቀዋል። ፕሬዝዳንቱ ይህ ጉብኝት በሶማሊላንድ ጉዞ ውስጥ ትልቅ ምዕራፍ መሆኑን እና በሁለቱ ሀገራት መካከል አዲስ የዲፕሎማሲ ምዕራፍ የከፈተ መሆኑን አብራርተዋል።

ለመላው የሶማሊላንድ ህዝብ ባስተላለፉት መልዕክት የህዝባቸውን ተስፋ እና ምኞት ሰንቀው እንደተጓዙ የገለጹት ፕሬዝዳንቱ፣ በርካታ ትውልዶች ሀገሪቱን ወደዚህ ታሪካዊ ምዕራፍ ለማድረስ ከፍተኛ ትግል እና መስዋዕትነት መክፈላቸውን አውስተዋል። አክለውም፣ "ይህንን ታሪካዊ አጋጣሚ በልበ ሙሉነት፣ በጥበብ እና በቁርጠኝነት እንጠቀምበታለን፤ ሁሌም ቢሆን መመሪያችን የህዝባችን እና የሀገራችን ብሔራዊ ጥቅም ነው" ብለዋል።

ሶማሊላንድ ከእስራኤል ጋር በጓደኝነት፣ በትብብር እና በጋራ መከባበር ላይ የተመሰረተ የጋራ የወደፊት ተስፋን ለመገንባት ዝግጁ መሆኗንም አረጋግጠዋል። "ዛሬ አዲስ ታሪክ እየተጻፈ ነው" ሲሉም መልዕክታቸውን አጠቃልለዋል።

ይህ የፕሬዝዳንት አብዲራህማን ጪሮ የእስራኤል ጉብኝት፣ በአፍሪካ ቀንድ ያለውን ውስብስብ የጂኦ-ፖለቲካዊ ውጥረት ይበልጥ ሊለውጠው እና ሊያጦፈው የሚችል ከባድ ክስተት ነው። እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቷ እና የሀገሪቱን መሪ በይፋዊ የስራ ጉብኝት ደረጃ መቀበሏ፣ ሱማሊላንድ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ለማግኘት ለምታደርገው ጥረት ትልቅ ዲፕሎማሲያዊ ስኬት ነው።

በአንጻሩ የሶማሊያ መንግስት ሶማሊላንድን እንደራሱ አካል አድርጎ ስለሚቆጥር እና እስራኤል ለሶማሊላንድ የሰጠችውን እውቅና "በታሪካችን ከታዩት የጨለማ ቀናት አንዱ ነው" በማለት አጥብቆ በማውገዝ ላይ በመሆኑ፣ ይህ ጉብኝት የሞቃዲሾን ቁጣ በእጅጉ የሚቀሰቅስ እና የቀጣናውን የፖለቲካ አሰላለፍ በአዲስ መልክ የሚቀርጽ ታሪካዊ እርምጃ ሆኖ ተመዝግቧል።

"ኢትዮጵያ የበርበራን ወደብ በፈለገችው መንገድ መጠቀም ትችላለች"

የሶማሊላንድ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር አብዲራህማን ዳሂግ ባካል ከሪፖርተር ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ ሀገራቸው በባሕር በር ዙሪያ ከኢትዮጵያ ጋር ለመተባበር አሁንም ሙሉ ዝግጁነት እንዳላት ገልጸዋል። ኢትዮጵያ የባሕር በር የማግኘት መብት እንዳላት ሶማሊላንድ በጽኑ እንደምታምን የጠቆሙት ሚንስትሩ፣ ኢትዮጵያ የበርበራን ወደብ በፈለገችው መንገድ መጠቀም እንደምትችል አረጋግጠዋል።

ሆኖም  ኢትዮጵያ በበርበራ ወደብ አግኝቻለሁ ያለችው የ19 በመቶ የባለቤትነት ድርሻ ምን ደረጃ ላይ እንዳለ ለቀረበላቸው ጥያቄ፣ ባካል ኢትዮጵያ ወደቡን በሙሉ አቅሙ እስካሁን አልተጠቀመችበትም የሚል አጭር ምላሽ መስጠታቸውን ተገልጧል።

በተጨማሪም ሚንስትር ባካል ኢትዮጵያ የሶማሊላንድን ቁልፍ አጋርነት ከግምት ውስጥ በማስገባት አንድ ቀን እውቅና እንደምትሰጣቸው እምነት እንዳላቸው ተናግረዋል። ነገር ግን ሶማሊላንድ ይህንን እውቅና እንድታገኝ በኢትዮጵያ ላይ ምንም ዓይነት ግፊት ማድረግ እንደማትፈልግና ጉዳዩን ለራሷ ለኢትዮጵያ እንደምትተወው አስገንዝበዋል። ይህ መግለጫ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለው የዲፕሎማሲና የኢኮኖሚ ትብብር ቀጣይነት ባለው መልኩ ሊመራ እንደሚችል አመላካች ሆኗል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ ከሶማሊላንድ ጋር ያላትን ግንኙነት በይፋዊ የዲፕሎማሲ እውቅና ላይ ሳይሆን በተግባራዊ የኢኮኖሚና የደህንነት አጋርነት ላይ መሠረት በማድረግ እያሳደገች መምጣቷን አንድ አዲስ የጥናት ሰነድ አጋለጠ። ተመራማሪ ሳሚያ መሐመድ ባቀረቡት በዚህ ትንተና አሜሪካ የሶማሊያን የግዛት አንድነትና ሉዓላዊነት በይፋዊ መግለጫዎቿ ብታስከብርም፤ በተግባር ግን የሶማሊላንድን አስተማማኝ የደህንነትና የኢኮኖሚ አጋርነት በመገንዘብ ግንኙነቷን ደረጃ በደረጃ እያሻሻለች ይገኛል።

ይህ የፖሊሲ ለውጥ ድንገተኛ ወይም አብዮታዊ ሳይሆን የሶማሊላንድን መረጋጋት፣ የአስተዳደር አቅምና ስትራቴጂካዊ መልክዓ ምድር ግምት ውስጥ ያስገባ ቀስ በቀስ የሚደረግ የፖሊሲ ማስተካከያ መሆኑ ተጠቅሷል። በተለይም የበርበራ ወደብ በአካባቢው ካሉ መጨናነቅ የሚታይባቸው ወደቦች እንደ አማራጭ ሆኖ ማገልገል መቻሉ እና ለንግድና ትራንስፖርት ያለው ከፍተኛ ጠቀሜታ በአሜሪካ መንግሥት በኩል አዎንታዊ እይታን አትርፎለታል። ሆኖም ይህ አካሄድ በሞቃዲሾ ከሚገኘው የሶማሊያ ፌዴራላዊ መንግሥት ጋር ውጥረት ላለመፍጠር ሲባል፣ ሙሉ የዲፕሎማሲ እውቅና ከመስጠት ይልቅ በጥንቃቄ የተመጠነ የመካከለኛ መንገድ ስትራቴጂን የሚከተል ነው።

ጥናቱ እንደሚያብራራው በዘመናዊው የዓለም አቀፍ ግንኙነት አገራት አጋሮቻቸውን የሚመዝኑት በይፋዊ የዲፕሎማሲ ማዕረጋቸው ብቻ ሳይሆን፣ በተግባራዊ ብቃታቸው፣ አስተማማኝነታቸውና አገልግሎት ሰጪነታቸው ነው። በዚህ ረገድ ሶማሊላንድ መረጋጋትን በማስፈን፣ የጸረ-ሽብር ግቦችን በመደገፍ እና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎችን በማቀላጠፍ ያሳየችው አንጻራዊ ስኬት፣ ለአሜሪካ ተመራጭ እና ጠቃሚ ተግባራዊ አጋር እንድትሆን አስችሏታል። ይህ ማለት የፖለቲካው ሉዓላዊነት ጥያቄ ሙሉ በሙሉ ተመልሷል ማለት ሳይሆን፣ መሬት ላይ ካለው እውነታ ጋር የሚጣጣም የፖሊሲ አተገባበር እየታየ መሆኑን ያሳያል።

በሌላ በኩል ጥናቱ ለሶማሊላንድ የማስጠንቀቂያ መልእክትም አስተላልፏል። ምቹ መልክዓ ምድር ወይም ስትራቴጂካዊ ቦታ መኖር ብቻውን ቀጣይነት ላለው ዓለም አቀፍ ትብብር ዋስትና እንደማይሆን እና ይህም ጠንካራ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የደህንነት ተቋማዊ አቅምን በማጎልበት መታገዝ እንዳለበት አሳስቧል። በተጨማሪም ይህ የአሜሪካ አዲስ አካሄድ በአካባቢው ሀገራት በተለይም በጅቡቲ ላይ ጫና ሊፈጥር እንደሚችል ተጠቁሟል። የአሜሪካ አማራጭ የመሠረተ ልማት ማዕከሎችን መፈለግ የጅቡቲን ጠቀሜታ ባያሳጣም፣ ቀጠናዊ ፉክክሩን በማጠናከር ሀገራቱ ተወዳዳሪነታቸውን እንዲያሳድጉ ያስገድዳቸዋል ተብሏል።

አሜሪካ የሶማሊላንድን ጉዳይ ከዳር እንደቆመ የፖለቲካ ጥያቄ ከማየት ይልቅ፣ በቀጠናው የደህንነትና የኢኮኖሚ ዕድገት ላይ ጉልህ አስተዋጽኦ ሊያበረክት የሚችል ወሳኝ ተዋናይ አድርጋ እየቆጠረችው መምጣቷን የጥናት ሰነዱ ያትታል። ይህ ሂደት በቅርብ ጊዜ ውስጥ የሕግ እና የዲፕሎማሲ እውቅናን ላያመጣ ቢችልም፣ በአፍሪካ ቀንድ ጂኦ-ፖለቲካ ውስጥ ሶማሊላንድ ያላት ሥፍራ እያደገ መምጣቱን የሚያሳይ ታሪካዊ ማሳያ መሆኑ ተገልጿል።

የግብፅን የኢትዮጵያ የባህር በር ጥረት ማደናቀፍ እንቅስቃሴ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ኮነነ
#ethiopia | የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ግብፅ ሀገሪቱ የወደብ ባለቤት እንዳትሆን እያደረገች ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ጫና እና የእንቅፋት ፈጠራ ስትራቴጂ አጥብቆ ተቃውሟል።

የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ዳርቻ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው በማለት በግብፅ በኩል የሚሰነዘረውን አቋም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው ፍጹም ተቀባይነት የሌለው ሲሉ አጣጥለውታል።

በተጨማሪም ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ሶማሊያ እና ሱዳን ጋር የመሰረተችው ወታደራዊ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ትብብር ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲው መድረክ የማግለልና የመክበብ ስልት አካል ተደርጎ ተወስዷል።

ይህ አዲስ ውጥረት ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድርድር አለመግባባት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ግን የወደብ ባለቤት ለመሆን የጀመረችውን ዲፕሎማሲያዊ ጥረት በቁርጠኝነት እንደምትቀጥል አስታውቃለች።

በተለይም ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ ጨምሮ፣ ሀገሪቱ ያላትን የባህር በር የማግኘት ህጋዊ ፍላጎት በማናቸውም ውጫዊ ጫና ሳትበገር በሰላማዊ መንገድ እንደምታስፈጽም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ በድጋሚ አረጋግጧል።
#ግብፅ #የባህርበር #የቀይባህር #የህዳሴግድብ #ዲፕሎማሲ #የአፍሪካቀንድ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

⚡ "ግብፅ ወደ ባህር በር እንዳንደርስ እያገደችን ነው" — ኢትዮጵያ

​ኢትዮጵያ የባህር በር ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ግብፅ ለማደናቀፍ እየሞከረች ነው ስትል በይፋ ከሰሰች። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው፣ የግብፅን አካሄድ "ተቀባይነት የሌለው" ሲሉ ኮንነዋል።

​📌 ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ከሶማሊያ እና ከሱዳን ጋር ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ስምምነቶችን በማድረግ ኢትዮጵያን የመክበብ ስትራቴጂ እየተከተለች እንደሆነ ይነገራል። የግብፅ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር "የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ጠረፍ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው" ማለታቸው፣ ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲ የማግለል ሙከራ ተደርጎ ተወስዷል።

​ አለመግባባቱ ከህዳሴው ግድብ ውጥረት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የጀመረችውን ጨምሮ የባህር በር ባለቤት የመሆን ፍላጎቷን በሰላማዊ መንገድ እንደምትቀጥል አስታውቃለች

Seledadotio
Seledadotio

የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ፡ የኢትዮጵያ አዲስ ጂኦፖለቲካዊ ምዕራፍ
#ethiopia | በ21ኛው ክፍለ ዘመን የአገራት ኃይል የሚለካው በወታደራዊ አቅም ብቻ ሳይሆን የኢኮኖሚ፣ የኢነርጂ፣ የውሃ እና የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ በመፍጠር ጭምር ነው።

በዚህ መሠረት ኢትዮጵያ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በሁለት ታላላቅ ብሔራዊ አጀንዳዎች ዙሪያ የተለየ የዲፕሎማሲ ጉዞ አድርጋለች።

እነዚህም የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እና የቀይ ባህር ተደራሽነት ጉዳይ ናቸው።

ሁለቱም ጉዳዮች ከኢኮኖሚ ጥቅም ባሻገር የአገሪቱን የህልውና ጥያቄ፣ የቀጣናዊ ተጽዕኖ ፈጣሪነት እና የወደፊት የልማት አቅጣጫ የሚወስኑ ናቸው።

በእነዚህ መስኮች የተመዘገቡ ዲፕሎማሲያዊ ስኬቶችም ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ እና በምሥራቅ አፍሪካ እየተጠናከረ የመጣ የኃይል ማዕከል መሆኗን አመላክተዋል።

የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ከመጀመሪያው ቀን ጀምሮ ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ትኩረት የሳበ ፕሮጀክት ነበር።

በተለይም የዓባይ ውሃ አጠቃቀምን በተመለከተ በታሪክ የተፈጠሩ የፖለቲካ እና የጂኦፖለቲካ አለመግባባቶች ግድቡን ከቀላል የልማት ፕሮጀክት ወደ የዲፕሎማሲ ፈተና ቀይረውት ነበር።

ሆኖም ኢትዮጵያ “ፍትሐዊና ምክንያታዊ የውሃ አጠቃቀም” እንዲሁም “በሌሎች ላይ ጉልህ ጉዳት አለማድረስ” በሚሉ ዓለም አቀፍ መርሆዎች ላይ ተመስርታ የተከተለችው የዲፕሎማሲ መንገድ ትልቅ ውጤቶችን አስመዝግቧል።

ከተመዘገቡት ታላላቅ ድሎች አንዱ የግድቡ ጉዳይ በአፍሪካ ሕብረት ማዕቀፍ እንዲመራ ማድረግ ነው።

ጉዳዩን ወደ ዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረኮች በመውሰድ ጫና ለመፍጠር የተደረጉ ጥረቶች ቢኖሩም፣ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ችግሮች በአፍሪካውያን መፍትሔ ሊያገኙ ይገባል የሚለውን መርህ በተግባር አስከብራለች።

ይህ የዲፕሎማሲ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው አፍሪካ የተቋማዊ ነጻነት እና የአህጉራዊ ትብብር ማሳያ ሆኗል።

ሌላው ታላቅ ስኬት የግድቡ ግንባታ በውጭ ጫናዎች ሳይቆም እስከ መጨረሻው የውሃ ሙሌት መድረሱ ነው።

በሕዝብ ገንዘብና በብሔራዊ አንድነት የተገነባው ግድብ የኢትዮጵያን የራስ አቅም እና የውጭ ጫናን የመቋቋም ችሎታ አሳይቷል።

ዛሬ ግድቡ የኤሌክትሪክ ኃይል በማመንጨት ለአጎራባች አገራት ለሚደረገው የኃይል ሽያጭ መሠረት ሆኗል። ይህም ግድቡ የግጭት ምንጭ ሳይሆን የቀጣናዊ ትስስርና የጋራ ልማት መሣሪያ መሆኑን በተግባር አረጋግጧል።

የህዳሴ ግድብ ኢትዮጵያን ከተራ የኤሌክትሪክ አምራች ወደ የቀጣናው የኢነርጂ ማዕከል እየቀየራት ነው። ለጅቡቲ፣ ለኬንያ፣ ለሱዳን እና ለሌሎች አገራት የኃይል አቅርቦት መስፋፋቱ የኢኮኖሚ ትስስርን ከማጠናከሩም በላይ የፖለቲካ መተማመንን እየፈጠረ ነው።

ኢትዮጵያ ከ120 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላትና ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት እያሳየች ያለች አገር ብትሆንም፣ የባሕር በር አልባ መሆኗ ለንግድ፣ ለኢኮኖሚ እና ለብሔራዊ ደኅንነት ከፍተኛ ፈተና ሆኖ ቆይቷል።

በቅርብ ዓመታት ግን ኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄዋን ከታሪካዊ ቅሬታ ወደ ስትራቴጂካዊ ዲፕሎማሲ ቀይራለች።

ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ (MoU) በዚህ ረገድ ታሪካዊ እርምጃ ተብሎ ይታያል። ይህ እርምጃ ኢትዮጵያ የባሕር በር ፍላጎቷን በሰላማዊ እና በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለማሳካት ያላትን ቁርጠኝነት አሳይቷል።

ይህ የዲፕሎማሲ አቅጣጫ ኢትዮጵያ ከአንድ ወደብ ብቻ ጥገኛ የመሆን አደጋን ለመቀነስና የንግድ ወጪዋን ለመቆጣጠር የሚያስችል አዲስ የጂኦኢኮኖሚ አስተሳሰብ እንዳላት አሳይቷል።

ቀይ ባህር ከዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች አንዱ እንደመሆኑ መጠን በዚህ አካባቢ የሚፈጠሩ የደኅንነት ችግሮች በቀጥታ ኢትዮጵያን ይነካሉ።

በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀይ ባህር ጉዳይ ተመልካች ሳይሆን ንቁ ባለድርሻ መሆን እንዳለባት በዲፕሎማሲ መድረኮች ላይ በግልጽ ማስቀመጥ ችላለች። ይህም የአገሪቱን የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ እያሳደገ ነው።

የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ ቢመስሉም፣ የጋራ ዓላማ አላቸው። ይህም ኢትዮጵያን በኢኮኖሚ፣ በኢነርጂ እና በጂኦፖለቲካ የቀጣናው የኃይል ማዕከል ማድረግ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ተጽዕኖን ሲፈጥር፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የንግድና የስትራቴጂካዊ ተደራሽነትን ያጠናክራል። ሁለቱም ተደጋጋፊ ሲሆኑ የኢትዮጵያን የወደፊት ኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ኃይል ለመገንባት ወሳኝ ሚና አላቸው።

በህዳሴ ግድብና በቀይ ባህር ጉዳዮች ዙሪያ የታዩት የዲፕሎማሲ ስኬቶች ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅሞቿን በውይይት፣ በጽናት እና በስትራቴጂካዊ አመራር ማስከበር እንደምትችል አረጋግጠዋል።

ይሁን እንጂ እነዚህ ድሎች ዘላቂ ውጤት እንዲያመጡ የውስጥ አንድነትን ማጠናከር፣ ከጎረቤት አገራት ጋር በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሠረተ ግንኙነት መገንባት እና የሰላም ዲፕሎማሲን ማስቀጠል አስፈላጊ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ነፃነትን ሲያመጣ፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የኢትዮጵያን የጂኦፖለቲካ ተደራሽነት ያሰፋል። ሁለቱም ተደምረው ኢትዮጵያን በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ ተጽዕኖ ፈጣሪ አገር ወደማድረግ እየመሯት ነው።

ውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር

ሰላም፤ እንደምን አደራችሁ?

ዓለማችን የተከበበች እና 71 በመቶዋም የውኃ አካል ሆኖ እያለ ኢትዮጵያችን ለምን የባህር በር ተነፈገች? ውኃ እንዲህ በበዛበት ዓለም ላይ እያለን፣ ለምን ከባህር በር ተገለልን?

ከቀይ ባህሩ የአሰብ ወደብ በቅርብ ርቀት ላይ እያለን ለምን ውኃውን እንዳናይ ተከልክለን የጂኦግራፊ እስረኛ ሆንን?

ኢትዮጵያ ከ30 ዓመታት በላይ ሲነወር የቆየ የባህር በር ጥያቄ አላት፡፡ ጥያቄው የብሔራዊ ጥቅም፣ የደህንነትና ህልውና ጉዳይ ነው፡፡

የባህር በር ከባህር ላይ የሚነሱ የደህንነት ስጋቶችንና ተጋላጭነትን ለመከላከል ያግዛል፡፡

አሁን አሁን በቀይ ባህር ቀጣና በርካታ ኃያላን የኃይል ፉክክርና ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቅማቸውን የማስጠበቅ ሽኩቻ ውስጥ ገብተዋል፡፡

አይበለውና ኢትዮጵያ ከቀይ ባህር አጥፊ የህልውና ሥጋት የሆነ የጦር መሣሪያ ቢጠመድባት፣ የባህር በር ስለሌላት እንዴት አድርጋ ነው ራሷን መከላከል የምትችለው?

ዓለም የባህር በር ተጠቃሚነት ፍትሀዊነትን ለማረጋገጥ ጥረት አድርጋለች፡፡

ለዚህ መፍትሄ ይሆናል የተባለው የዓለምን የባህር በር አጠቃቀም የሚወስነው የተባበሩት መንግሥታት የባህር አጠቃቀም ስምምነት በፈረንጆቹ 1982 ነበር ለሀገራት ፊርማ ይፋ ሆኖ በ1994 ወደ ሥራ የገባው፡፡ ኢትዮጵያም ሕጉን በፈረንጆቹ 1984 ፈርማለች፡፡

ነገር ግን ኢትዮጵያ ለሕጉ ተገዢ ብትሆንም እንደ ኤርትራ፣ አሜሪካ፣ እስራኤል፣ ቱርክ፣ ሶሪያን ጨምሮ 15 የዓለም ሀገራት ስምምነቱን አልፈረሙም፤ በነጻነት ግን ይጠቀማሉ፡፡

በዓለም አቀፉ ሕግ ሀገራት የባህር በር የመጠቀም መብት ቢኖራቸውም፣ በነጻነት ወደብ የመጠቀምም ሆነ በባህር የመንቀሳቀስ መብታቸው ግን በጂኦግራፊ የተገደበ ሆኖ ዘልቋል፡፡

በዚህም ምክንያት የጎረቤት ሀገራትን ወደብ ለመጠቀም ይገደዳሉ፡፡ ይህ ደግሞ ሀገራት በሌሎች ፍላጎቶችና ስሜት ጫና ስር እንዲወድቁ አድርጓቸዋል፡፡ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የብሔራዊ ደህንነት ስጋትም ይደቅናል፡፡

ኢትዮጵያም ይህ ኢ-ፍትሀዊነት ነው በሚል በጠቅላይ ሚኒስትሯ ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) አማካኝነት ጥያቄ በማንሳት ጉዳዩን የዓለም አጀንዳ አድርጋለች፡፡

ጉዳዩም የዓለም አቀፍ የፍትሓዊ ተጠቃሚነትና የባለቤትነት እንዲሁም የሕግ እና የዲፕሎማሲ ጉዳይ ሆኗል፡፡ በዓለም አቀፉ ሕግ እና ዲፕሎማሲ ፊትም የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቷል፡፡

ሀገራችን የባህር በር ስለሌላት፣ የጎረቤት ሀገራት የባህር በሮችን እና ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ ይህ ደግሞ የወጪ እና ገቢ ምርት እንቅስቃሴዋ እና የምርቶች ዋጋ ላይ ከፍተኛ የወጪ ጫና እያስከተለባት ነው፡፡

የባህር በር የአንድን ሀገር ኢኮኖሚ እና የውጭ ንግድ የሚወስን ወሳኝ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ነው። በርካታ የወደብ፣ የጉምሩክ እና የሎጂስቲክስ የስራ እድሎችንም ለዜጎች ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ቀጥታ የባህር በር የሌላት ሀገር በመሆኗ በአሁኑ ወቅት አማራጭ ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ የጅቡቲ ወደብ፣ የኢትዮጵያን የወጪና ገቢ ንግድ ከ90 በመቶ በላይ ያስተናግዳል።

በሶማሊላንድ ያለው የበርበራ ወደብ ሌላኛው የቅርብ አማራጭ ነው። የታጁራ እና የአሰብ ወደቦችም እንደ ተጨማሪ አማራጭ የሚጠቀሱ ናቸው።

በፈረንጆቹ እስከ 1995 ድረስ ከ90 በመቶ በላይ የኢትዮጵያ ገቢ እና ወጪ ንግድ በአሰብ በኩል ሲከናወን የነበረ ሲሆን፣ ከ30 እስከ 40 በመቶ የሚሆነው ደግሞ በምጽዋ ወደብ በኩል ይሳለጥ ነበር።

የባህር በር የሌለው ሀገር ከዓለም የንግድ ሥርዓት እኩልና ፍትሃዊ ተጠቃሚ ሊሆን አይችልም፡፡ የባህር በር የኢኮኖሚ እድገት እንዲፋጠን ከማድረግ አንጻር ሚናው እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡

ምሁራን የባህር በር ካለህ ዓለምን ታገለግላለህ፣ የባህር በር ከሌለህ ግን የጎረቤት ሀገራት አገልጋይ ትሆናለህ የሚል ብሂል አላቸው፡፡

ይህንን የሚሉት የባህር በር ለአንድ ሀገር እድገትና ብሔራዊ ደህንነት ያለውን ጥቅም በደንብ ስለሚረዱ ነው፡፡

የባህር በር አንድ ሀገር ከዓለም ጋር ያለውን ሁለንተናዊ መስተጋብር ይወስናል፡፡

በዓለማችን ላይ ወደ 45 ሀገራት የባህር በር እንደሌላቸው ይነገራል፡፡ ይህም ከዓለም ሀገራት 20 በመቶ እንደ ማለት ሲሆን፤ አዳጊ የሚባሉ ሀገራትን 40 በመቶ የሚሸፍን ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት ለማደግና ለመበልፀግ የባህር በር ካላቸው እኩል አይደክሙም፡፡ የባህር በር የሌላቸውና አዳጊ የሚባሉ 32 ሀገሮች በአፍሪካ፣ አውሮፓ፣ እሲያ እና ደቡብ አሜሪካ ውስጥ ያሉ ሲሆን፣ እነዚህ ሀገራትም ወደ 500 ሚሊየን ሕዝብ አሏቸው፡፡

ይህም የዓለምን ሰባት በመቶ የህዝብ ብዛት ማለት ነው፡፡ ከእነዚህ ውስጥ 16ቱ በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ከእነሱም ትልቋ ኢትዮጵያ ናት፡፡ እነዚህ ሀገራት የባህር በር ስለሌላቸው በዓለም ንግድ ውስጥ ያላቸው ድርሻ ከአንድ በመቶ ማለፍ አልቻለም፡፡

ይህም የባህር በር ስለሌላቸው ነው፡፡ ይህ ጂኦግራፊ የሀገሮችን እጣ ፈንታ እየበየነ እንዳለ ማሳያ ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት በውድ የትራንስፖርት ወጪና በሌሎችም የንግድ እንቅፋቶች የተነሳ ከዓለም ገበያ ያላቸው ትስስር የላላ መሆኑን ልብ ይሏል፡፡

ከዚህ የተነሳም በዓለም የፋይናንስ ስርዓት ችግሮችና በብድር እዳ ጫና ይማቅቃሉ፡፡

የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ዓለም አቀፋዊ የዲፕሎማሲ ቅርጽ ይዞ ትግሉ ቀጥላል፡፡

እናማ የባህር በር ባለቤት ለመሆን ታሪካዊና ሕጋዊ መብት የለንም ትላላችሁ?

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ የማነ ገብረመስቀል፣ የብልጽግና ፓርቲ) በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ እየተከተላቸው ያሉ ፖሊሲዎች እና አቋሞች ቀጣናዊ ውጥረት እንዲፈጠር እያደረጉ ነው ሲሉ ከሰሱ። ሚኒስትሩ በኤክስ ማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ የኢትዮጵያን መንግስት ፖሊሲዎች "ከእውነታው የራቁ" ሲሉ ገልጸዋቸዋል።

አቶ የማነ ለክሳቸው ዋነኛ ማሳያ አድርገው ያነሱት፣ በመጀመሪያ የኢትዮጵያ መንግስት በጥር ወር 2024 (እ.ኤ.አ) ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመው የመግባቢያ ስምምነት (MOU) ህገ-ወጥ እና በድብቅ የተደረገ ነው የሚል ነው። በሁለተኛ ደረጃ፣ ከታህሳስ 2023 (እ.ኤ.አ) ጀምሮ "በሉዓላዊነት ላይ የተመሰረተ የባህር በር ማግኘት" በሚል መነሻ አሰብን ለመውረር የጦር መሳሪያ ማስፈራሪያዎችን እና ተከታታይ የሚዲያና የዲፕሎማሲ ዘመቻዎችን አካሂዷል ሲሉ ተችተዋል። በሶስተኛ ደረጃ ደግሞ፣ እንደ ዬል ዩኒቨርሲቲ ጥናቶች ያሉ ሪፖርቶችን ዋቢ በማድረግ ኢትዮጵያ በሱዳን ግጭት ውስጥ እጇን አስገብታለች የሚል ክስ አቅርበዋል።

ሚኒስትሩ አክለውም የኢትዮጵያ መንግስት ደጋፊዎች "ኤርትራን እና ሌሎች የቀጠናውን ሀገራት በኢትዮጵያ ላይ ፀረ-ኢትዮጵያ ጥምረት በመፍጠር ሴራ እየጎነጎኑ ነው" በሚል የሚያነሱት ክስ ሀሰተኛ እና የውጥረቱን ትክክለኛ ምንጭ ለመሸፈን የሚደረግ ሙከራ ነው ብለዋል።

አቶ የማነ፣ የአፍሪካ ቀንድ ህዝቦች ፍላጎት "በአንዳቸው የሌላውን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት በማክበር ላይ የተመሰረተ ዘላቂ ሰላም እና ትብብር ማምጣት እንጂ፣ የበላይነትን ለማስፈን በሚደረግ ጥረት ለዘመናት በሚዘልቅ ግጭት ውስጥ መኖር አይደለም" ሲሉ የሀገራቸውን አቋም ገልጸዋል።

የኢትዮጵያ መንግስት የኤርትራው ማስታወቂያ ሚ/ር በተደጋጋሚ ለሚያቀርቡት ክስ አንድም ቀን ምላሽ ሰጥቶ አያውቅም። ለዚህም ክስ እስካሁን የሰጠው ምላሽ የለም።

​ ሶማሊላንድ በሁቲ  ላይ ከእስራኤል ጋር ለመተባበር ፍላጎት አሳየች

​ራስ ገዟ ሶማሊላንድ በየመን የሚገኙትን ሁቲን እንደ "የጋራ ጠላት" በመቁጠር፣ ቀጠናዊ ደህንነትን ለመጠበቅ ከእስራኤል ጋር የጸጥታ ጥምረት ለመመስረት ዝግጁ መሆኗን ገለጸች።አንድ ከፍተኛ የሶማሊላንድ ባለስልጣን ለእስራኤል ቻናል 12 እንደተናገሩት፣ ሁቲዎች በባህር ላይ የሚያደርሱት ጥቃት የቀጠናውን ጸጥታ የሚያናጋ በመሆኑ ከእስራኤል ጋር ወታደራዊ ትብብር ማድረግ ለሁለቱም ወገኖች ጠቃሚ ነው።

​ ሶማሊላንድ ከዓለም አቀፍ ንግድ 12 በመቶው በሚያልፍበት የ"ባብ አል-መንደብ"  የባህር ወሽመጥ አቅራቢያ የምትገኝ መሆኗ ለጥምረቱ ትልቅ ፋይዳ አለው። አገሪቱ በአሁኑ ወቅት በአሜሪካ እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች (UAE) ከሚመራው ጥምረት ጋር እየሰራች ሲሆን፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች በበርበራ ወደብ ላይ ወታደራዊ መገኘት እንዳላት ይታወቃል።

​ይህ እርምጃ ሶማሊላንድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ዲፕሎማሲያዊ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት እና በቀጠናው ላይ ያላትን ተፅዕኖ ለማሳደግ የምትጠቀምበት አዲሱ ስልትዋ መሆኑ ነው።

seledadotio
seledadotio

የእስራኤል መርከቦችን አግጃለሁ-ሶማሊያ‼️
ሶማሊያ ሁሉም የእስራኤል መርከቦች በቀይ ባህር ባብ ኤል-ማንደብ ሰርጥ እንዳያልፉ አግጃለሁ አለች።
የእገዳው መነሻ እስራኤል ለሶማሊላንድ የሀገርነት እውቀትና በመስጠት የሶማሊያን ሉዓላዊነት በመዳፈሯ ነው ብላለች።

Seledadotio
Seledadotio

እስራኤል በሶማሊላንድ ልትመሰርት ያሰበችው የጦር ሰፈር በሶማሊያ ከፍተኛ ተቃውሞ ገጠመው
#ethiopia | በቀጣናው አዲስ የጂኦ-ፖለቲካዊ ሽኩቻ ቀስቅሷል የተባለው የእስራኤል የጦር ሰፈር ግንባታ ዕቅድ፣ በሶማሊያ መንግሥት በኩል ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶበታል። ሶማሊያ ግዛቷ "በውጭ ሀገራት ግጭቶች" ውስጥ መካተት እንደሌለበት አሳስባለች።

የጦር ሰፈሩ ስልታዊ ጠቀሜታ

ይህ የታቀደው የጦር ሰፈር በኤደን ባሕረ ሰላጤ ማዶ፣ ከየመን ፊት ለፊት የሚገኝ ሲሆን ለእስራኤል የሚከተሉትን ስልታዊ ዕድሎች ይሰጣል ተብሏል፦

* የሁቲ አማጺያን ላይ የአየር ጥቃት ለመሰንዘር የቀረበ መነሻ ይሆናል።

* በኢራን እና በሊባኖስ ለሚገኙት የሄዝቦላህ ኃይሎች ቅርብ የሆነ የክትትል ነጥብ ያደርጋታል።

* እስራኤል በአሁኑ ወቅት እያካሄደች ላለው ጦርነት እንደ ተጨማሪ ስልታዊ የጥቃት ማዕከል ያገለግላል።

የሶማሊላንድ እና የእስራኤል አዲሱ ወዳጅነት

ባለፈው ታህሳስ ወር እስራኤል የሶማሊላንድን ነጻነት ዕውቅና በመስጠት የመጀመሪያዋ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል ሀገር ሆናለች። ይህን ተከትሎም፦

* ሁለቱ ወገኖች ጠንካራ ዲፕሎማሲያዊ አጋርነት መስርተዋል።

* የሶማሊላንድ ባለሥልጣናት እስራኤል በግዛታቸው ላይ የጦር ሰፈር እንድትገነባ የሚቀርብላቸውን ጥያቄ ውድቅ እንደማያደርጉ በየካቲት ወር መጀመሪያ ላይ ፍንጭ ሰጥተዋል።

የሶማሊያ ስጋት

ሶማሊላንድን እንደ ራሷ ግዛት የምትቆጥረው ሶማሊያ፣ ይህ እርምጃ የሀገሪቱን ሉዓላዊነት የሚጋፋ እና ቀጣናውን ለማያባራ ግጭት አሳልፎ የሚሰጥ መሆኑን በመግለጽ ስጋቷን እየገለጸች ትገኛለች።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #somalia #somaliland #israel #middleeastpolitics #geopolitics #hornofafrica #securityupdate

ሶማሊያ እስራኤል በሶማሊላንድ የጦር ሰፈር ለመገንባት በያዘችዉ ዕቅድ ዙሪያ ማስጠንቀቂያ ሰጠች

ሶማሊያ እስራኤል በሶማሊላንድ ውስጥ የጦር ሰፈር ለመገንባት ይዛለች በተባለዉ ዕቅድ ዙሪያ ማስጠንቀቂያ ሰጥታለች።

የጦር ሰፈሩ እስራኤል አሁን እያካሄደች ላለው ጦርነት አካል በመሆን በቀጣናው ባሉ ጠላቶቿ ላይ የአየር ድብደባ ለማድረግ እንደ ስልታዊ ነጥብ የሚያገለግል ይሆናል።

ሀገሪቱ ግዛቷ ‹‹በውጭ ግጭቶች›› ውስጥ እንዲገባ እንደማትፈልግ ገልጻለች።

በኤደን ባሕረ ሰላጤ ማዶ ከየመን ፊት ለፊት የሚገኘው ይህ የጦር ሰፈር፤ እስራኤል በየመን የሚገኙትን የሁቲ አማጺያን፣ እንዲሁም በኢራን እና በሊባኖስ የሚገኘውን ሄዝቦላህን ጨምሮ በሰፊው ቀጣና ውስጥ በሚገኙ ጠላቶቿ ላይ ስልታዊ የአየር ጥቃቶችን እና ድብደባዎችን እንድትሰነዝር ያስችላታል።

እስራኤል ባለፈው ታህሳስ ወር የሶማሊላንድን ነጻነት ዕውቅና በመስጠት የመጀመሪያዋ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል ሀገር ስትሆን፤ በዚህም ሂደት ከሶማሊላንድ ጋር አጋርነት መስርታለች።

የሶማሊላንድ ባለሥልጣናት በየካቲት ወር መጀመሪያ ላይ እስራኤል በግዛታቸው ላይ ወታደራዊ ሰፈርን ልትመሰርት የምትችልበትን ዕድል ውድቅ ማድረግ እንደማይችሉ ተናግረዋል።

የሶማሊላንድን እውቅና ለመስጠት ፈቃደኛ ያልሆነችው ሶማሊያ፤ እስካሁን ያሉትን እነዚህን ሁኔታዎች በስጋት ስትከታተል ቆይታለች።

Ethio Fm

እስራኤል በሶማሊላንድ ሚስጥራዊ የጦር ሰፈር ለመገንባት ማቀዷ ተሰማ

​እስራኤል የየመኑን ሁቲዎች ለመምታትና የስለላ መረጃዎችን ለመሰብሰብ በሶማሊላንድ የጦር ሰፈር ለመገንባት እያጠናች መሆኑን ብሉምበርግ እና ሚድል ኢስት አይ ዘገቡ።

ባለፈው ሰኔ ወር የእስራኤል የደህንነት ባለስልጣናት በኤደን ባህረ ሰላጤ አቅራቢያ የሚገኙ የባህር ዳርቻዎችን ለዚሁ ተግባር መርምረዋል።

​እስራኤል ሶማሊላንድን በታህሳስ ወር እውቅና የሰጠች ሲሆን፣ ይህም የሁቲዎችን የሚሳኤል ስጋት ለመከላከል የታለመ ስትራቴጂካዊ እርምጃ እንደሆነ ይነገራል።

የሶማሊላንድ የፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት ሚኒስትር ቃዳር ሁሴን አብዲ ከእስራኤል ጋር የደህንነት ትብብር መኖሩን ቢያረጋግጡም፣ ስለ ጦር ሰፈሩ ግን ወደፊት የሚታይ መሆኑን ገልጸዋል።

​ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የሶማሊያ መንግስት የእስራኤልን እውቅና በመቃወም "ሉዓላዊነቴን ለመጠበቅ እርምጃ እወስዳለሁ" ሲል ዝቷል።

የሁቲዎች ጥቃት በቀይ ባህር ላይ ያለውን የንግድ ልውውጥ በ70 በመቶ ቀንሶታል።

​ምንጮች፦ Bloomberg, Middle East Eye

seledadotio
seledadotio

እስራኤል በሶማሊላንድ ሚስጥራዊ የጦር ሰፈር ለመገንባት ማቀዷ ተሰማ

​እስራኤል የየመኑን ሁቲዎች ለመምታትና የስለላ መረጃዎችን ለመሰብሰብ በሶማሊላንድ የጦር ሰፈር ለመገንባት እያጠናች መሆኑን ብሉምበርግ እና ሚድል ኢስት አይ ዘገቡ።

ባለፈው ሰኔ ወር የእስራኤል የደህንነት ባለስልጣናት በኤደን ባህረ ሰላጤ አቅራቢያ የሚገኙ የባህር ዳርቻዎችን ለዚሁ ተግባር መርምረዋል።

​እስራኤል ሶማሊላንድን በታህሳስ ወር እውቅና የሰጠች ሲሆን፣ ይህም የሁቲዎችን የሚሳኤል ስጋት ለመከላከል የታለመ ስትራቴጂካዊ እርምጃ እንደሆነ ይነገራል።

የሶማሊላንድ የፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት ሚኒስትር ቃዳር ሁሴን አብዲ ከእስራኤል ጋር የደህንነት ትብብር መኖሩን ቢያረጋግጡም፣ ስለ ጦር ሰፈሩ ግን ወደፊት የሚታይ መሆኑን ገልጸዋል።

​ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የሶማሊያ መንግስት የእስራኤልን እውቅና በመቃወም "ሉዓላዊነቴን ለመጠበቅ እርምጃ እወስዳለሁ" ሲል ዝቷል።

የሁቲዎች ጥቃት በቀይ ባህር ላይ ያለውን የንግድ ልውውጥ በ70 በመቶ ቀንሶታል።

​ምንጮች፦ Bloomberg, Middle East Eye

ከእስራኤል ጋር የተደረገው ስምምነት እና ክልላዊ አለመረጋጋት በሶማሊላንድ የበርበራ ወደብ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል ተባለ

ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና ማግኘቷ ለበርበራ ወደቧ ትልቅ ጥቅም እንደሚኖረው ትናገራለች።

ነገር ግን በክልሉ ሚሳዔሎች እየተተኮሱ ባለበት በአሁኑ ወቅት ወደቡ የጥቃት ኢላማ ሊሆን ይችላል የሚል ስጋት አለ።

በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ የሚገኘው የበርበራ ወደብ፤ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ኩባንያ (DP World) አማካኝነት በዓለም ላይ ካሉ ሥራ የሚበዛባቸው የንግድ መስመሮች አንዱ ሆኖ ቆይቷል፡፡

በርበራ አሁንም ከአጎራባች ጅቡቲ ወይም ሞምባሳ ያነሰ የኮንቴነር አገልግሎት የሚሰጥ ቢሆንም፤ የወደብ ትራፊክ መጠኑ ከ2023 እስከ 2025 በ30 በመቶ አድጓል፤ የቅርብ ጊዜ የዲፕሎማሲ እንቅስቃሴዎችም ይህንን ይበልጥ ሊያሳድጉት ይችላሉ ተብሏል፡፡

ከ130 ሚሊየን በላይ ህዝብ ካላትና የባህር በር ከሌላት ጎረቤት ኢትዮጵያ ጋር ድርድር ላይ ያለው የስምምነት ሂደት የወደብ ትራፊክን በሌላ 80 በመቶ ሊያሳድግ እንደሚችል የወደብ ባለስልጣን ዳይሬክተር አሊ ዲሪዬ አህመድ ተናግረዋል።

ሶማሊላንድ በ1991 ራሷን ነጻ አገር ብላ ካወጀች በኋላ እውቅና የሰጠች የመጀመሪያዋ ሀገር የሆነችው የእስራኤል ውሳኔ "ከፍተኛ ጭማሪ" እንደሚያመጣ ዳይሬክተሩ ገልጸው፤አሁኑኑ የወደብ ማስፋፊያ እቅድ በማውጣት ላይ መሆናቸዉን አንስተዋል፡፡

በአሜሪካ እና በእስራኤል በኢራን ላይ የተፈጸመው ጥቃት የክልላዊ ጦርነት ስጋትን በጨመረበት በዚህ ወቅት ከእስራኤል ጋር ያለው ጥምረት አደጋዎችንም ያስከትላል ተብሏል፡፡

በየመን የሚገኘው እና በኢራን የሚደገፈው የሁቲ አማፂ ቡድን መሪ አብደል ማሌክ አል-ሁቲ፤ በሶማሊላንድ ውስጥ ማንኛውም ከእስራኤል ጋር የተገናኘ ጉዳይ እንደ "ወታደራዊ ኢላማ" እንደሚቆጠር ቀደም ሲል አስጠንቅቀዋል።

በዚህ ሳምንት መጨረሻ በኢራን ሚሳዔሎች ኢላማ የተደረገችው የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ፤ የበርበራ ወደብን ከማስተዳደሯም በላይ በቅርቡ ያስፋፋችው ወታደራዊ ካምፕ በአቅራቢያው ይገኛል።

ባለሙያዎች እንደሚናገሩት፤የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና እንድታገኝ ቁልፍ ሚና የተጫወተች ሲሆን፤የእስራኤል ኃይሎች በበርበራ ወታደራዊ ካምፕ ውስጥ አስቀድመው ሊገኙ እንደሚችሉ ይገመታል።

አንድ ምዕራባዊ ዲፕሎማት ለኤኤፍፒ የዜና ወኪል በሰጡት ቃል፤‹‹በሀገሪቱ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም የደህንነት አካል እንደሚገኝ ሰፊ ግምት አለ››ብለዋል፤ ሆኖም ማንኛውም ወታደራዊ ትብብር በሚስጥር እንደሚቆይ ይጠበቃል።

በኤምሬትስ ካምፕ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም ደህንነት መኖሩ ከተረጋገጠ ወደቡ ለሁቲ ወይም ለኢራን ሚሳዔሎች ተጋላጭ ሊሆን ይችላል።

በተጨማሪም የአልቃይዳ ተባባሪ የሆነው የሶማሊያው አል-ሸባብ፤ እስራኤል ሶማሊላንድን ለመጠቀም የምታደርገውን ማንኛውንም ጥረት እንደሚቃወም በመግለጽ በአካባቢዉ ስጋት ፈጥሯል።

የፖለቲካ ተንታኞች እና ምሁራን የሶማሊላንድ ባለስልጣናት ‹‹ስለ ወደፊቱ ጊዜ ሳያስቡ እውቅናውን ብቻ ነው ያዩት›› ሲሉ ስጋታቸውን ገልጸዋል።

እስከዳር ግርማ

ኢራንን በኢትዮጵያ የመመከት አዲስ ስትራቴጂ !

በትራምፕ፣ በኢራን እና በግብፅ ጥላ ስር ያለ የፕሬዝዳንት ሄርዞግ የአዲስ አበባ ጉዞ

የእስራኤል ፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ወደ አዲስ አበባ ያደረጉት ጉዞ ከሁለትዮሽ ግንኙነት ባለፈ በታላላቅ ኃይላት መካከል እየተካሄደ ባለው የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፉክክር እና በአፍሪካ ቀንድ እየናኘ ባለው ውጥረት ላይ ያነጣጠረ ስትራቴጂካዊ እርምጃ ነው።

ይህ ጉዞ በቀጠናው ያለውን ኃይል ሚዛን እንዴት እንደሚቀይረው እንመልከት

ለእስራኤል የቀይ ባሕር ሰላም መሆን የኢኮኖሚ ብቻ ሳይሆን የሕልውና ጉዳይ ነው። በተለይም የየመኑ ሁቲዎች በባቢል መንደብ በኩል የሚያልፉ መርከቦችን ኢላማ ማድረጋቸው እስራኤል በቀጠናው አዳዲስና ጠንካራ ወዳጆችን እንድትፈልግ አስገድዷታል።

ኢትዮጵያ በቅርቡ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችው የመግባቢያ ስምምነት (MoU) እና የባሕር በር የማግኘት ፍላጎቷ ከእስራኤል ስትራቴጂ ጋር ይጋጠማል። እስራኤል ኢትዮጵያ በቀይ ባሕር ላይ ያላት ተጽዕኖ እንዲጎለብት ትፈልጋለች ምክንያቱም ጠንካራ ኢትዮጵያ በቀጠናው መኖሯ የኢራን ተላላኪዎችን እንቅስቃሴ ለመግታት ይረዳታል።

እስራኤል ከኤርትራ ጋር ያላት ግንኙነት ውስብስብ በሆነበት በዚህ ወቅት ከኢትዮጵያ ጋር የምታደርገው ጥብቅ ትብብር በቀይ ባሕር ምሥራቃዊ ዳርቻ ላይ የሚኖራትን የደህንነት ክትትልና የመረጃ ልውውጥ (Intelligence sharing) ያጠናክርላታል።

በአሁኑ ወቅት አፍሪካ ቀንድ በግብፅ፣በሶማሊያ እና በኢትዮጵያ መካከል ባለው የዲፕሎማሲ ፍጥጫ ውስጥ ትገኛለች። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት በዚህ ፍጥጫ ውስጥ ግልጽ የሆነ መልዕክት ያስተላልፋል ግብፅ በሶማሊያ በኩል ወታደራዊ መገኘቷን ለማሳየት የምታደርገው ጥረት ለእስራኤል ስጋት ሊሆን ይችላል።

እስራኤል በታሪክ ግብፅን ብቸኛ የዓባይ ተጠቃሚና የቀጠናው መሪ አድርጎ የመቀበል ዝንባሌ የላትም። የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት እስራኤል ለኢትዮጵያ ያላትን ስትራቴጂካዊ ድጋፍ በማሳየት ግብፅ በቀጠናው የምታደርገውን መስፋፋት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ የመመገደብ (Counter-balancing) ፋይዳ አለው።

በሱዳን ያለው የእርስ በርስ ጦርነትና የመንግሥት አልባነት ሁኔታ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ የነበራትን አንድ ወዳጅ እንድታጣ አድርጓታል። በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀጠናው ብቸኛዋ አስተማማኝ አጋር ሆና መገኘቷ የፕሬዝዳንቱን ጉዞ የግድ እንዲሆን አድርጎታል።

ኢራን በአፍሪካ ቀንድና በሳህል ሀገራት (Sahel region) ውስጥ ያላትን ተጽዕኖ ለማስፋት ከፍተኛ በጀትና ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እያደረገች ነው።
እስራኤል የፕሬዝዳንቷን ጉዞ እንደ "ዲፕሎማሲያዊ ጋሻ" ትጠቀማለች።

ኢትዮጵያ በኢራን ወጥመድ ውስጥ እንዳትገባና ቀጠናው ለፀረ-እስራኤል ኃይሎች መፈልፈያ እንዳይሆን ትልቅ የግንኙነት ግንብ መገንባት ትፈልጋለች።

ፕሬዝዳንት ሄርዞግ ይዘውት የመጡት አጀንዳ "ቴክኖሎጂና ግብርና" ቢመስልም፣ ከጀርባው ያለው ትልቁ ጉዳይ ግን የደህንነትና የመረጃ ትብብር (Security partnership) ነው።

ኢትዮጵያ ከዚህ ጉብኝት የምታገኘው ፋይዳ ከፍተኛ ነው በዓለም አቀፍ ደረጃ (በተለይም በምዕራባውያን ዘንድ) ያላትን ተቀባይነት ከፍ ያደርገዋል።

እስራኤል በዋሽንግተን ያላት ተሰሚነት ከፍተኛ በመሆኑ የፕሬዝዳንቱ ጉብኝት ለኢትዮጵያ ቀጥተኛ ያልሆነ የዲፕሎማሲ ድጋፍ ነው በአሁኑ ወቅት በዋሽንግተን ያለው የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር "ሰላም በጉልበት" (Peace through Strength) የሚል ፖሊሲን እየተከተለ ይገኛል እስራኤል ወደ አፍሪካ የምታደርገው ጉዞ በትራምፕ አስተዳደር በኩል ትልቅ ድጋፍ አለው ይህ ጉብኝት ኢትዮጵያ በትራምፕ አዲስ የዓለም ፖሊሲ ውስጥ ያላትን ስትራቴጂካዊ ቦታ የምታጠናክርበትና በእስራኤል በኩል ወደ ዋሽንግተን የምታደርገውን የዲፕሎማሲ መስመር የምታሰምርበት እና ኢትዮጵያ የቀይ ባሕር ባለቤትነት ጥያቄዋን በታላላቅ ሀገራት ዘንድ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ያግዛል።

የፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ጉብኝት ተራ የጎረቤት ጥሪ ሳይሆን በቀይ ባሕር ላይ እየተነሳ ያለውን ማዕበል ለመቋቋም የተዘረጋ ስትራቴጂካዊ መስመር ነው።

ጉዞው ኢትዮጵያ የአፍሪካ ቀንድ ማዕከል ናት እስራኤል ደግሞ የዚህ ማዕከል ደህንነት ያሳስባታል የሚል ደፋር መልዕክት ለቀጠናው ሀገራት ያስተላለፈ ነው።

ራሷን በራሷ የምታስተዳድረው ሶማሊላንድ፣ ለበርካታ አስርት ዓመታት ለምታደርገው የዓለም አቀፍ የነፃነት እውቅና ጥያቄ ድጋፍ ለማግኘት ለአሜሪካ እና ለእስራኤል ልዩ የኢንቨስትመንትና የደህንነት ጥያቄ ማቅረቧ ተሰማ።

የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት ሚኒስትር ክዳር ሁሴን አብዲ ለኤኤፍፒ እንደገለጹት፣ ግዛታቸው ለአሜሪካ ልዩ የማዕድን ቁፋሮ ፈቃድ የመስጠትና የጦር ሰፈር እንዲገነባ የመፍቀድ ከፍተኛ ፍላጎት አላት።

ግዛቷ እንደ ሊቲየም እና ኮልታን ያሉ ከፍተኛ ተፈላጊነት ያላቸው ማዕድናት እንደሚገኙባት የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ለእነዚህ ሀብቶች ቅድሚያ ለአሜሪካና ለእስራኤል ለመስጠት ዝግጁ መሆናቸውን አረጋግጠዋል።

በስትራቴጂያዊ ስፍራ ላይ የምትገኘው ሶማሊላንድ፣ አሜሪካና እስራኤል በግዛቷ ላይ ወታደራዊ መገኘት እንዲኖራቸው መፍቀዷ በየመን በኩል የሁቲ አማጽያን በቀይ ባሕርና በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ የሚያደርሱትን ጥቃት ለመከላከል ትልቅ ፋይዳ ይኖረዋል ተብሎ ይታመናል።

ይህ ጥሪ የቀረበው ባለፈው ታህሳስ ወር እስራኤል የሶማሊላንድን ነፃነት ዕውቅና መስጠቷን ተከትሎ ሲሆን፣ ሶማሊላንድ እ.ኤ.አ በ1991 ከሶማሊያ መገንጠሏን ብታውጅም እስካሁን ሰፊ ዓለም አቀፍ እውቅና አላገኘችም።

የሞቃዲሾ መንግሥት ሶማሊላንድን አሁንም እንደ አንድ የሶማሊያ አካል አድርጎ ቢመለከተውም፣ ግዛቷ ግን ላለፉት 30 ዓመታት የራሷ ፓስፖርት፣ መገበያያ ገንዘብና የጸጥታ ኃይል ያላት ራሱን የቻለ አስተዳደር ሆና እየተንቀሳቀሰች ትገኛለች።

Via capital

ግብፅ ለኢትዮጵያ አዲስ አማራጭ አቀረበች፦ "ለዓባይ ውሃ ተለዋዋጭ ከሆናችሁ፣ ለባህር በር ድጋፍ እናደርጋለን"
#fastmereja I ​ግብፅ በዓባይ ውሃ ክፍፍል ላይ ኢትዮጵያ "ተለዋዋጭ" አቋም የምታሳይ ከሆነ፣ ሀገሪቱ ቀይ ባህርን የምታገኝበትን መንገድ ከአፍሪካ ወዳጆቿ ጋር በመሆን ለመደገፍ ዝግጁ መሆኗን ገለጸች። "ዘ ናሽናል" የካይሮ ምንጮችን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ ይህ ሃሳብ ባለፈው ሳምንት ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ደርሷቸዋል።

​ግብፅ በዓባይ ወንዝ ላይ የተገነባው ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ለህልውናዋ "ስጋት" እንደሆነ በመግለጽ፣ የውሃ አጠቃቀሙን የሚገዛ ሕጋዊ ስምምነት እንዲኖር ትፈልጋለች።

​ኢትዮጵያ በውሃው ጉዳይ ላይ ስምምነት ላይ የምትደርስ ከሆነ፣ ግብፅ ኢትዮጵያ በቀይ ባህር ላይ ያላትን የባህር በር ፍላጎት ለማሳካት ከጎኗ እንደምትቆም ገልጻለች።

​ይህ የግብፅ ሃሳብ ለዋይት ሃውስ ለፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ መላኩ የተገለጸ ሲሆን፣ ፕሬዝዳንቱ በዓመታት የዘለቀውን ይህንን የውሃ ውዝግብ ለማስታረቅ ፍላጎት እንዳላቸው አስታውቀዋል።

​ግብፅ ይህንን አማራጭ ስታቀርብ ስውር ማስጠንቀቂያም አክላለች። ኢትዮጵያ ጥያቄውን ውድቅ ካደረገች፣ ግብፅ በሱዳን፣ በሶማሊያ፣ በጅቡቲ እና በኤርትራ ያላትን ከፍተኛ ወታደራዊና ፖለቲካዊ ተጽዕኖ እንዲሁም በቀይ ባህር ደቡባዊ ክፍል ያለውን የባህር ኃይል ኃይሏን በመጠቀም ኢትዮጵያ የወደብ አገልግሎት እንዳታገኝ "እንቅፋት" እንደምትሆን አመልክታለች።

​ምንም እንኳን አዲስ አበባ ለግብፅ ጥያቄ እስካሁን ይፋዊ ምላሽ ባትሰጥም፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በቅርቡ ከቱርክ ፕሬዝዳንት ረጅብ ጣይብ ኤርዶጋን ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ ኢትዮጵያ የባህር በር እንደሚያስፈልጋት በድጋሚ አጽንኦት ሰጥተዋል። "ከ130 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ያላት ሀገር የባህር በር ተከልክላ 'የመልክዓ ምድር እስረኛ' ሆና መቀጠል አትችልም" ብለዋል።

​ለዓመታት ተቃቅረው የነበሩት ካይሮ እና አንካራ አሁን ላይ ግንኙነታቸውን እያጠናከሩ ሲሆን፣ በሱዳን፣ በሊቢያ እና በሶማሊያ ጉዳዮች ላይ ያላቸው አቋም እየተቀራረበ መጥቷል።

​ግብፅ፣ ሶማሊያ እና ቱርክ ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የባህር በር ለማግኘት ያደረገችውን የመግባቢያ ስምምነት እንዲሁም እስራኤል ሶማሊላንድን እውቅና መስጠቷን በጽኑ ተቃውመዋል።

​ግብፅ በአሁኑ ወቅት በጅቡቲ እና በኤርትራ (በአሰብ ወደብ) ላይ ያላትን ተጽዕኖ በማሳደግ እና የባህር ኃይል ጦር ሰፈሮችን በማጠናከር፣ ወደፊት በግድቡ ጉዳይ ላይ ለሚደረግ ድርድር እንደ ትልቅ የመደራደሪያ ካርድ ልትጠቀምበት እንደምትችል ተገምቷል።
#ፖለቲካ ዘገባ

ሶማሊላንድ እውቅና ለማግኘት በምታደርገዉ ጥረት ለአሜሪካ የማዕድን ቁፋሮ ዕድል እንደምትሰጥ ገለጸች

ሶማሊላንድ ዓለም አቀፍ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት በመቀጠል፤ ለአሜሪካ የማዕድን ሀብቶቿን እና የወታደራዊ ካምፖቿን የመጠቀም ዕድል ለመስጠት ፈቃደኛ መሆኗን አስታውቃለች።

ሶማሊላንድ በ1991 ከሶማሊያ መገንጠሏን ካወጀች በኋላ እስራኤል የክልሉን ነፃነት እውቅና የሰጠች የመጀመሪያዋ እና ብቸኛዋ ሀገር ሆናለች።

የሶማሊላንድ የፕሬዚዳንት ቢሮ ሚኒስትር ኻዳር ሁሴን አብዲ፤ ‹‹ጓደኞቻችን እስራኤልም ሆኑ አሜሪካ፤ ያሉንን የማዕድን እምቅ አቅሞች በተለይም ለአሜሪካ በጣም አስፈላጊ እየሆኑ የመጡትን ብርቅዬ ማዕድናትን እንዲመረምሩ እንፈልጋለን››ብለዋል።

ከኤኤፍፒ የዜና ወኪል ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፤ ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር በአንድ ስምምነት ላይ እንደምንደርስ አዉቃለሁ ሲሉ ገልጸዋል።

ምንም እንኳን እስካሁን በገለልተኛ አካል የተረጋገጠ ማስረጃ ባይኖርም፤የግዛቱ ተፈጥሮዓዊ ሀብቶች ሊቲየም፣ ኮልታን እና ሌሎች ተፈላጊ ቁሳቁሶችን ያካትታሉ፡፡

ባለፉት ጥቂት ሳምንታት የሶማሊላንድ መሪ አብዲራህማን መሐመድ አብዱላሂ፤ ለእስራኤል የማዕድን ሀብቶች ልዩ የመጠቀም ዕድል ለመስጠት ሐሳብ አቅርበው ነበር።

ክልሉን የሶማሊያ አካል አድርጋ የምትቆጥረው ሞቃዲሾ፤ የእስራኤልን እውቅና በግዛታዊ አንድነቷ ላይ የተሰነዘረ ጥቃት በማለት አውግዛለች፤ ይህ አቋም በአብዛኞቹ የአፍሪካ እና የአረብ መሪዎች የተደገፈ ነው።

ተንታኞች እንደሚጠቁሙት፤እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና የሰጠችው ከየመን ማዶ ባለው የኤደን ባህረ ሰላጤ ላይ ባላት ስልታዊ መገኛ ምክንያት ነው።

የየመን አማፂያን ሁቲዎች ከፍልስጤማውያን ጋር ያላቸውን አብሮነት ለመግለጽ፤ በአካባቢው በሚገኙ የእስራኤል ንብረቶች ላይ በተደጋጋሚ ጥቃት ሲሰነዝሩ ቆይተዋል።

ባለስልጣናቱ፤የሶማሊላንድ ተቀባይነት ‹‹በወታደራዊ ወይም በፀጥታ ጉዳዮች የተመሰረተ ሳይሆን፤እስራኤል ያለን ነባር መንግሥት እውቅና በመስጠቷ ነው›› ብለዋል።

Ethio Fm

ሶማሊላንድ ለአሜሪካ ልዩ የማዕድን መብቶችን እና የወታደራዊ ቤዝ ግንባታን ፍቃድ ለመስጠት ዝግጁ መሆኗል ገለፀች

​ሶማሊላንድ ለአሜሪካ በማዕድን ሀብቷ ላይ ልዩ የመጠቀም መብትን እና በግዛቷ ላይ የወታደራዊ ቤዝ እንድትገነባ ጥያቄ ማቅረቧ ተሰምቷል።

​የሶማሊላንድ የፕሬዝዳንት ጉዳዮች ሚኒስትር ክህድር ሁሴን አብዲ፣ የካቲት ባለፈው ቅዳሜ ለኤኤፍፒ ሲናገሩ እንዲህ ብለዋል፦

​"አሜሪካ በማዕድኖቻችን ላይ ልዩ የሆነ የመጠቀም መብት ለመስጠት ፈቃደኞች ነን። በተጨማሪም፣ የወታደራዊ ቤዝ ለማቅረብ ዝግጁ ነን... በሆነ ነገር ላይ እንስማማለን ብለን እናምናለን።"

ሶማሊላንድ ይሄን ለመፍቀድ ያሰበችው እንደ ሀገር ለመቆጠር ከአሜሪካ እውቅናን ለማግኘት በማሰብ ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ኢትዮጵያ ወደ ቀይ ባሕር መውጫ መንገድ ለመፈለግ የምታደርገውን ጥረት ቱርክ እንድትደግፍ ጠየቁ።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ጥያቄውን ያቀረቡት የቱርኩ ፕሬዚዳንት ራሲፕ ታይፕ ኤርዶኻን ለአንድ ቀን ጉብኝት ትናንት ማክሰኞ ወደ አዲስ አበባ በተጓዙበት ወቅት ነው።
ፕሬዝዳንት ኤርዶኻን በአዲስ አበባ በነበራቸው ቆይታ በዚሁ ጉዳይ ላይ ከጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ ጋር መምከራቸው ተገልጿል። ፕሬዝደንት ኤርዶኻን በበኩላቸው ባደረጉት ንግግር ሀገራቸው ኢትዮጵያ በምትገኝበት ክፍለ ዓለም «አዲስ ግጭቶች እና አዲስ ህመም እንዲጨምር እንደማትፈልግ» ገልጸዋል። ኤርዶኻን «የአፍሪካ ቀንድ የውጭ ኃይሎች መፋለሚያ» መሆን እንደሌለበትም በጋራ መግለጫ ንግግራቸው አሳስበዋል። የቱርኩ ፕሬዝደን የኢትዮጵያ ጉብኝታቸው «ለአካባቢው ሰላምና መረጋጋት አስተዋፅኦ እንደሚያበረክት» ተናግረዋል።

ሁለቱ መሪዎች በቆይታቸው በአፍሪቃው ቀንድ ሽብርተኝነትን ለመዋጋት የተስማሙ ሲሆን በኃይል ዘርፍም ለመተባበር የመግባቢያ ሰነድ መፈራረማቸው ተገልጿል። ኢትዮጵያ የባሕር በር ለማግኘት በሚል ከሶማሊላንድ ጋር የመግባቢያ ሰነድ መፈራረሟን ተከትሎ ከሶማሊያ ጋር የተፈጠረውን ውጥረት ቱርክ በጎርጎሪዮሳዊው 2024 ታኅሣስ ወር አሸማግላ ማርገቧ ይታወሳል። በሶማሊያ እና ኢትዮጵያ መካከል የተደረሰው ስምምነትም አዲስ አበባ አስተማማኝ የባሕር በርን በሶማሊያ በኩል የመጠቀምን እድል የሚያመቻች እንደሚሆን በወቅቱ ተገልጿል። በዚህ ጉዳይ ላይ የሚደረገው ውይይት እንደቀጠለ ነው።
ቱርክ በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ ውስጥ በተለይ በአምራች እና ግንባታ ዘርፎች ላይ በመሰማራት ቀዳሚ ከሆኑ አራት የውጭ ሃገራት ተርታ ትሰለፋለች። ከኢኮኖሚ ትብብሩ ባለፈ አንካራ በአፍሪካ ቀንድ ያላትን ዲፕሎማሲያዊ ሚና በማስፋፋትም ስሟ ይነሳል።

ቱርክ በኢትዮጵያ እና በሶማሊያ መካከል ተፈጥሮ የነበረውን እሰጥ አገባ ከማለዘብ ባሻገር በአባይ ወንዝ እና የባሕር በርን በተመለከቱ ቁልፍ ጉዳዮች ለአዲስ አበባ ድጋፏን ስትቸር ቆይታለች።

DW Amharic

የኤርዶጋን የአዲስ አበባው ንግግር ቅሬታ አስነሳ
#ethiopia | የቱርኩ መሪ ኤርዶጋን በአዲስ አበባ ባደረጉት ጉብኝት፣ ከጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ጋር በነበራቸው የጋራ መግለጫ የወዳጅነት መልእክታቸውን ብቻ ሳይሆን፣ የአፍሪካ ቀንድን ዲፕሎማሲ የሚያናውጥ አስተያየትም ይዘው ብቅ ብለዋል። ፕሬዝዳንቱ አፅንዖት የሰጡት በሁለት ዋና ነጥቦች ላይ ነው፦

* ሉዓላዊነት፦ ቱርክ ለአገራት የግዛት አንድነት ያላትን ፅኑ አቋም በመግለጽ፣ ሶማሊያን ያላገለለ አካሄድ እንደምትደግፉ ገልፀዋል።

* የእስራኤል "ካርድ"፦ እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቷን በጽኑ በመተቸት፣ ይህ እርምጃ ለቀጣናው ሰላም ጠንቅ እንጂ ፋይዳ እንደሌለው ገልጸዋል።

የሶማሊላንድ ቁጣ፦ "ዲፕሎማሲያዊ ጣልቃ ገብነት"

ይህ የኤርዶጋን ንግግር በሀርጌሳ በኩል በቀላሉ አልታለፈም። የሶማሊላንድ መንግስት በሰጠው ምላሽ፣ የቱርክን አቋም "የሉዓላዊነት ጥሰት" እና "ያልተገባ ጣልቃ ገብነት" ሲል ኮንኖታል። ሶማሊላንድ የራሷን የውጭ ግንኙነት የመወሰን መብት እንዳላት በማሳሰብ፣ የኤርዶጋን ንግግር የቀጣናውን ሚዛን የሚያዛባ ነው የሚል ጠንካራ ተቃውሞ አሰምታለች።

አሁን ላይ ኢትዮጵያ በሁለት ኃያላን ወዳጆቿ መካከል ያለች ትመስላለች። በአንድ በኩል ለኢትዮጵያ ሰላምና ልማት ቁልፍ አጋር የሆነችው ቱርክ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በስትራቴጂካዊ ግንኙነቷ ስሟ የሚነሳው እስራኤል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ethiopia #turkey #somaliland
#israel #diplomacy #africahorn #erdogan #abiyahmed

ሶማሊላንድ በቱርክ ፕሬዝዳንት ንግግር ላይ ያላትን ቁጣ ገለጸች

ሀርጌሳ — የሶማሊላንድ ሪፐብሊክ መንግስት የቱርክ ፕሬዝዳንት በቅርቡ ስለ ሶማሊላንድ የሰጡትን አስተያየት አጥብቃ እንደምትቃወም በዛሬው እለት ባወጣችው መግለጫ አስታወቀች።

ዛሬ የካቲት 11 ቀን 2018 ዓ.ም (February 18, 2026) ከሶማሊላንድ የውጭ ጉዳይ እና ዓለም አቀፍ ትብብር ሚኒስቴር የወጣው መግለጫ የቱርኩ ፕሬዝዳንት ንግግር "ተቀባይነት የሌለው የውስጥ ጣልቃ ገብነት" ነው ሲል ገልጾታል።

በመግለጫው ላይ የተጠቀሱ ዋና ዋና ነጥቦች የቱርክ ፕሬዝዳንት ንግግር ሶማሊላንድ ከቀጣናዊ አጋሮቿ ጋር ያላትን ግንኙነት ለማዳከም ያለመ ነው በማለት ሶማሊላንድ ኮንናለች።በአፍሪካ ቀንድ ያሉ ሀገራት የውጭ ፖሊሲ ውሳኔዎች መወሰን ያለባቸው በራሳቸው በመንግስታቱ እና በህዝቦቻቸው መሆን እንዳለበት አሳስባለች።

የውጭ ሀገራት የርስ በርስ ሽኩቻ ወደ ቀጣናው መምጣት የለበትም ይህ መሆኑ የቀጣናውን መረጋጋት እና ትብብር አደጋ ላይ ይጥላል ስትል አስጠንቅቃለች።

ቱርክ ከቀጣናዊ ውጥረት ቀስቃሽ አቋሞች እንድትቆጠብ እና ለጋራ መከባበር ለጣልቃ-አልባነት እንዲሁም ለሉዓላዊ ውሳኔ አሰጣጥ መርሆዎች ተገዢ እንድትሆን ሶማሊላንድ ጥሪ አቅርባለች።

በመጨረሻም ሶማሊላንድ ከአጋሮቿ ጋር የምታደርገው ግንኙነት እና ዓለም አቀፍ እውቅናን ለማግኘት የምታደርገው ጥረት ሰላማዊ ህጋዊ እና በህዝቦቿ ዲሞክራሲያዊ ምኞት ላይ የተመሰረተ መሆኑን በድጋሚ አረጋግጣለች።

የኔታ ትዩብ

የኤርዶጋን የአዲስአበባው ንግግር ተቃውሞ አስነሳ!

በትናንትናው ዕለት በአዲስአበባ ጉብኝት ያደረጉት የቱርክ ፕሬዚዳንት ረሲቭ ጣሂብ ኤርዶጋን ከጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ጋር ከተወያዩ በኋላ የጋራ መግለጫ መስጠታቸው ይታወቃል። በዚህ መግለጫቸው ላይ የሶማሊላንድን የአገርነት እውቅና በተመለከተ የሰጡት አስተያየት ትኩረት ስቧል።

ቱርክ፤ ኢትዮጵያ በምትገኝበት አፍሪካ ቀንድ ቀጣና ውስጥ በተለይም "ለአገራት ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት ትኩረት እንደምንሰጥ" ፕሬዝዳንት ኤርዶዋን በመግለጫቸው አንስተዋል። "በዚህ ረገድ እስራኤል ለሶማሊላንድ ዕውቅና መስጠቷ ለሶማሊላንድም ሆነ ለአፍሪካ ቀንድ ምንም ጥቅም እንደማይኖረው በድጋሚ መግለጽ እወዳለሁ" ሲሉ እስራኤል ታኅሣሥ መጨረሻ የወሰደችውን እርምጃ በድጋሚ ተችተዋል።

ይህን ተከትሎ ሶማሊላንድ ከታች ያለውን በጠንካራ ተቃውሞ የታጀበ መግለጫ አውጥታለች።

አሁን ለኢትዮጵያ ሁለት እድል የቀረበላት ይመስላል። መንግስት ከእስራኤል እና ከቱርክ አንዳቸውን የሚመርጥበት ወሳኘ ሰአት ሆኗል።

seledadotio
seledadotio

​🇪🇹🇹🇷 ​"የእስራኤል ሶማሊላንድን እውቅና መስጠት ለአፍሪካ ቀንድ ሰላም አይበጅም" — ፕሬዝዳንት ረጅብ ጣይብ ኤርዶጋን

​የቱርኩ ፕሬዝዳንት ረጅብ ጣይብ ኤርዶጋን በአዲስ አበባ ጉብኝት እያደረጉ ይገኛሉ። ፕሬዝዳንቱ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ጋር በብሔራዊ ቤተ-መንግስት በነበራቸው ቆይታ በሁለቱ ሀገራት የሁለትዮሽ ግንኙነት እና በቀጠናዊ ጉዳዮች ላይ ተወያይተዋል።

​📌 የፕሬዝዳንቱ ዋና ዋና መልዕክቶች፡

​ስለ ሶማሊላንድ እና እስራኤል፦ እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቷ ለሶማሊላንድም ሆነ ለአፍሪካ ቀንድ የሚፈይደው ነገር እንደሌለ ገልጸዋል። የአፍሪካ ቀንድ የውጭ ኃይሎች መፋለሚያ መሆን የለበትም ብለዋል።

​ስለ ቀጠናዊ ሰላም፦ ቱርክ በአሁኑ ወቅት በአፍሪካ ቀንድ ተጨማሪ ግጭት እና ሰቆቃ እንዲከሰት እንደማትፈልግና ለኢትዮጵያ ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት ትልቅ ቦታ እንደምትሰጥ አረጋግጠዋል።

​የኢኮኖሚ ትብብር፦ ቱርክ በኢትዮጵያ ውስጥ 2.5 ቢሊዮን ዶላር ኢንቨስት በማድረግ ሁለተኛዋ ትልቅ ባለሀብት ሀገር መሆኗ ተገልጿል። ይህም ለ20,000 ኢትዮጵያውያን የሥራ ዕድል ፈጥሯል።

​ታሪካዊ ግንኙነት፦ የቱርክ ኤምባሲ በአዲስ አበባ ከተከፈተ 100ኛ ዓመቱን መያዙን በማንሳት፣ የነጋሽ መስጂድ እድሳትን ጨምሮ በባህልና በትምህርት ዘርፍ ትብብሩ እንደሚቀጥል ገልጸዋል።

​📈 ቀጣይ ግብ፦ የሁለቱ ሀገራት የንግድ ልውውጥ መጠንን ወደ 1 ቢሊዮን ዶላር ለማድረስ ስምምነት ላይ ተደርሷል።

​ፕሬዝዳንቱ በመጨረሻም ለኢትዮጵያ ሙስሊም ማህበረሰብ የረመዳን የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል።

"ቱርክ በሶማሊያ የጠፈር ጣቢያ ልትገነባ ነው"

የቱርክ የጦር ዝሆን በሞቃዲሾ የአንካራ ስትራቴጂካዊ ጥልቀት ወይንስ አዲስ የአፍሪካ ቀንድ ወታደራዊ ሽኩቻ?

[የኔታ ሚዲያ - ሞቃዲሾ]

በምስራቅ አፍሪካ ቀንድ የፖለቲካ ትኩሳት በጨመረበት በዚህ ወቅት ቱርክ እጅግ ዘመናዊ የሆኑ የጦር ታንኮችን እና የኤፍ-16 (F-16) ተዋጊ ጄቶችን ወደ ሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ማስገባቷ ተሰምቷል። ይህ እርምጃ በክልሉ ያለውን ወታደራዊ ሚዛን ሊቀይር የሚችል ትልቅ ክስተት ተደርጎ ተወስዷል።

ባለፈው ቅዳሜና እሁድ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በስፋት በተሰራጩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች የቱርክ የባህር ኃይል መርከቦች ግዙፍ የጦር ታንኮችን በሞቃዲሾ ወደብ ሲያራግፉ ታይተዋል።

ከጥቂት ቀናት በፊት ደግሞ የቱርክ የጦር ጄቶች በሶማሊያ ሰማይ ላይ ሲያንዣብቡ መታየታቸው አንካራ በሶማሊያ ያላትን ወታደራዊ አሻራ ወደ አዲስ ምዕራፍ ማሸጋገሯን ማሳያ ሆኗል።

የየኔታ ሚዲያ የዜና ክፍል ጉዳዩን ሲመረምር የቱርክ ግዙፍ ወታደራዊ ዝግጅት ከሦስት ዋና ዋና ስትራቴጂካዊ ግቦች ጋር የተያያዘ መሆኑን ተረድቷል

ቱርክ በሶማሊያ ምድር ላይ የሳተላይት መተኮሻ (Spaceport) እና የሚሳኤል መፈተኛ ጣቢያ ለመገንባት በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር መድባለች። ይህንን ውድ ፕሮጀክት ከአል-ሸባብ ጥቃት ለመከላከል ታንክና ጄት የግድ አስፈላጊዎቿ ናቸው።

በቅርቡ ቱርክ በሶማሊያ ባህር ዳርቻ የነዳጅ ቁፋሮ ለመጀመር ከሞቃዲሾ ጋር ስምምነት ተፈራርማለች። ይህንን የኢኮኖሚ ጥቅም ለማስከበር የባህርና የየብስ ኃይሏን እያጠናከረች ትገኛለች።

ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመችውን የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ ቱርክ ከሶማሊያ ጎን በመቆም በባህር ዳርቻውና በየብሱ ላይ ያላትን ተጽዕኖ በማሳደግ የቀጠናው ቁልፍ ተዋናይ ለመሆን እየጣረች መሆኑ ይነገራል።

የአል-ሸባብ ስጋት እና የ"ጎርጎር" ኃይሎች

እንደ የደህንነት ምንጮች ገለጻ እነዚህ የቱርክ ጦር መሣሪያዎች በታችኛው ሸበሌ እና መካከለኛው ሸበሌ አካባቢ የአል-ሸባብን ይዞታዎች ለመደምሰስ ከሶማሊያ የ"ጎርጎር" (Gorgor) ልዩ ኃይሎች ጋር በቅንጅት ስራ ይጀምራሉ።

ይሁን እንጂ ኤፍ-16 ጄቶቹ በቱርክ መኮንኖች ቁጥጥር ስር መሆናቸው ጉዳዩ ከሽብርተኝነት መከላከል ባለፈ የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ይዘት እንዳለው ያመላክታል።

የቱርክ ወታደራዊ መስፋፋት ለሶማሊያ መንግስት የደህንነት ዋስትና ቢሆንም ለጎረቤት ሀገራት ግን "አንካራ በአፍሪካ ቀንድ ምን እያሰበች ነው?" የሚል ስጋት ማጫሩ አልቀረም።
የየኔታ ሚዲያ ጉዳዩን በቅርበት መከታተሉን ይቀጥላል።

የኔታ ሚዲያ - እውነታውን ለናንተ!
#yenetamedia #turkeysomalia #hornofafrica