የFB Addis ሆቴል 20ኛ አመቱን አክብሯል። በእለቱ The Golden Age የተሰኘ ዘመናዊ ላውንጅ አስመርቋል። የሆቴሉ ባለቤት አቶ ኤፍሬም በለጠ ከአስተናጋጅነት በመነሳት ለከፍተኛ ባለሀብትነት የበቁ ኢንተርፕርነር ናቸው።

በታዋቂው «ኤፍሬም ውስኪ» ወይም በሚላቪት ግሮሰሪ ስማቸው የሚታወቁት የሥራ ፈጣሪው አቶ ኤፍሬም በለጠ ንብረት የሆነው ባለ 3 ኮከብ ደረጃው «ኤፍቢ አዲስ ሆቴል» (FB Addis Hotel) 20ኛ አመቱን ሲያከብር በእለቱ በ9ኛ ፎቅ ላይ የሰራውን the golden age ላውንጅን በድምቀት አስመርቋል።ላውንጁ አዲስ አበባን ከፒያሳ 70 ደረጃ ግርጌ ሆኖ 360 ዲግሪ ውበቷን ለመመልከትና ለመዝናናት እድል የሚሰጥ ነው።

ሆቴሉ ወደዚህ ከፍተኛ ደረጃ ከመሸጋገሩ በፊት፣ መሥራቹ አቶ ኤፍሬም በለጠ ከሰው ቤት ተቀጥረው በብርጭቆ ማጠብ ስራ የጀመሩበትን እና ራሳቸውን ችለው የንግድ ፈቃድ ያወጡበትን 20ኛ ዓመት ክብረ-በዓል ጭምር ታሳቢ ባደረገ መልኩ የተከናወነ ልዩ የምረቃ ሥነ-ሥርዓት ነው።

ባለ 12 ወለል ሕንጻ የሆነው ኤፍቢ አዲስ ሆቴል ዘመናዊና ሁለንተናዊ አገልግሎቶችን ያካተተ ሲሆን፣ ለዜጎችም ሰፊ የሥራ ዕድል መፍጠር ችሏል። 24 ደረጃቸውን የጠበቁ የመኝታ ክፍሎች አሉት።

ስፖርት ቤት፣ ስቲም ሳውና፣ ሬስቶራንት፣ ባር፣ እንዲሁም በሆቴሉ 9ኛ ፎቅ ላይ ማራኪ ከተማ አቀፍ እይታ (View) ያለው አዲስ የተገነባ ዘመናዊ ላውንጅ (Lounge) ያካትታል።

ከታሪካዊው የደጃችሁ ቤት አካባቢ ጀምሮ መሠረት የጣለበትን የነበረውን የስኪ ቤትና የስኪ ሥራዎች አገልግሎትም በጥራት ማቅረቡን ይቀጥላል። ሆቴሉ በአሁኑ ወቅት ለ62 ቋሚ ሠራተኞች የሥራ ዕድል መፍጠር ችሏል።

የሆቴሉ ማናጀርና ባለቤት አቶ ኤፍሬም በለጠ እንደገለጹት፣ የዛሬ 20 ዓመት ከሰው ቤት ወጥተው በኪራይ ቤት የጀመሩት ንግድ፤ በአራት የቀበሌ ሱቆች ግዢ አልፎ፣ ከ11 ዓመታት በፊት አካባቢው በልማት ሲፈርስ አሁን ወደሚገኝበት ቦታ ተዛውሯል።

በአካባቢው ማኅበረሰብ ዘንድ «ኤፍሬም ውስኪ» በሚል ትልቅ ስም ሊገነቡ የቻሉበትን ሚስጥር ሲያስረዱ፣ አስቀድመው ይሠሩበት ከነበረው ቤት የተማሩትንና ያደጉበትን ለንጹህ ነገር የመገዛትና ያለመደራደር እሴት እንደሆነ ገልጸዋል።

ሆቴሉ ዘመናዊ አሠራርና ሲስተም ያለው ቢሆንም፣ አቶ ኤፍሬም ግን አሁንም ያንን የቆየውን፣ ታዋቂው ደራሲ ስብሐት ገብረእግዚአብሔር የጻፈበትን የደጃችሁ ቤት (ውቤ በረሃ) ፍቅር፣ ክብር፣ አንድነትና ማኅበራዊ ትስስር እንዳስቀጠሉበት ይናገራሉ።

በምረቃው ዕለትም የታደሙት ታላላቅ እንግዶች አብረዋቸው የ32 እና የ20 ዓመታት የሕይወት ታሪክ ያላቸው የቅርብ ወዳጆቻቸውና እንደ ቤተሰብ የሚቆጠሩ ደንበኞቻቸው ናቸው።

በመጨረሻም፣ ሆቴሉ ለደረሰበት የዕድገት ደረጃ ዓለም አቀፉ የመጠጥ አምራች ኩባንያ ዲያጆ ላደረገላቸው ዘላቂ የስፖንሰርሺፕና የድጋፍ አጋርነት አቶ ኤፍሬም ከፍተኛ ምስጋና አቅርበዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በ"ስትሬት አውታ ኮምፕተን" እና "ቤተር ኮል ሶል" በተሰኙ ታዋቂ ፊልሞች እና ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማዎች ላይ ባሳየው አስደናቂ የትወና ብቃት የምናውቀው የ64 ዓመቱ አንጋፋ ተዋናይ ራስል አንድሪውስ፣ ያልተጠበቀ እና ልብ የሚሰብር የህይወት ፈተና ገጥሞታል። ከካሜራ ጀርባ በዝምታ ሲያሰቃየው የነበረውን ይህንን ከባድ ሚስጥር፣ ቅዳሜ ሜይ 16 በሲኤንኤን 'ዘ ስቶሪ ኢዝ ዊዝ ኤሌክስ ማይክልሰን' ፕሮግራም ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ ለአደባባይ ይፋ አድርጓል። ከጎኑ እጮኛው ተዋናይት ኤሪካ ታዜል ተቀምጣ ነበር። ራስል በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ አድናቂዎቹ "እኔ ከኤኤልኤስ በሽታ ጋር የምኖር ሰው ነኝ" ሲል ያልተጠበቀውን መርዶ አረዳ።

ይህ ኤኤልኤስ ወይም በሌላ ስሙ 'ሉ ጌህሪግስ' ተብሎ የሚጠራው በሽታ፣ በአንጎል እና በአከርካሪ አጥንት ውስጥ ያሉ የነርቭ ሴሎችን በማጥፋት የጡንቻ መድከምን፣ የንግግር መለዋወጥን እና በመጨረሻም ሙሉ የሰውነት ሽባነትን የሚያስከትል አደገኛ እና ፈውስ የሌለው የነርቭ በሽታ ነው። የጡንቻ ዲስትሮፊ ማህበር እንደሚለው፣ ታማሚዎች በሽታው እንዳለባቸው ከታወቀ በኋላ ብዙውን ጊዜ ከሶስት እስከ አምስት ዓመት ብቻ የመኖር እድል ቢኖራቸውም፣ አንዳንዶች ግን ለአስርት ዓመታት ሊቆዩ ይችላሉ።

ነገሩ የጀመረው እጅግ ግራ በሚያጋባ ሁኔታ ነበር። ራስል በኮቪድ ወረርሽኝ እና የሆሊውድ ተዋንያን የስራ ማቆም አድማ በተደራረቡበት በዚያ አስጨናቂ ወቅት፣ ድንገተኛ የስትሮክ በሽታ የመታው ወይም በአንገቱ አካባቢ ነርቭ የተቆነጠጠበት መስሎት ነበር። ማታ ማታ ብርጭቆዎች ከእጁ ማምለጥ እና መውደቅ ጀመሩ፤ በእጁ ላይ ያልተለመደ እና የሚሮጥ ስሜት ይሰማው ነበር። እጮኛው ኤሪካ ታዜል ይህን ጊዜ ስታስታውስ፣ የመዋኛ ገንዳውን ለማጽዳት የሚወስድበት ጊዜ መርዘሙን እና የአረማመድ ስልቱ መቀየሩን አስተውላ "በእርግጠኝነት የሆነ ችግር አለ" ብላ መጨነቅ እንደጀመረች ትናገራለች።

በታሪካዊው የስራ ማቆም አድማ ምክንያት የህክምና መድን ሽፋን አጥቶ የነበረው ራስል፣ መድኑን መልሶ እንዳገኘ ወደ ሀኪም ሲሄድ በ15 ደቂቃ ውስጥ ወደ ነርቭ ስፔሻሊስት እንዲመራ ተደረገ። ባለፈው ዓመት መገባደጃ ላይ የተሰጠው የህክምና ውጤት አስደንጋጭ ነበር፤ በሽታው ALS መሆኑ ተረጋገጠ። ሆኖም ይህ አስደንጋጭ ዜና የኤሪካን ፍቅር አላናወጠውም። መፍትሄ ወደሌለው የህመም ጉዞ እየገቡ መሆኑን እያወቀች፣ "ቢያንስ አሁን ምን እንደሆነ አውቀናል፤ አሁንም ሚስትህ መሆን እፈልጋለሁ" በማለት እውነተኛ እና ቅድመ ሁኔታ የሌለው ፍቅር ምን ማለት እንደሆነ በተግባር አሳይታዋለች። አሁን ኤሪካ የህይወት አጋሩ ብቻ ሳትሆን፣ ዋነኛ አስታማሚውም ሆናለች። ራስልም ይህንን ፈታኝ ጊዜ ከ'ኤኤልኤስ ኔትወርክ' ከተባለ ግብረ-ሰናይ ድርጅት በተገኘው አስገራሚ ቤተሰባዊ ፍቅር እና እንክብካቤ ታግዞ እያሳለፈው መሆኑን በስሜት ተናግሯል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የብሪክስ ሚኒስትሮች በመካከለኛው ምስራቅ ግጭት ልዩነት በመፍጠራቸው የጋራ መግለጫ ሳያወጡ ቀሩ፡፡ የብሪክስ አባል አገራት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች በኒውዴልሂ ያደረጉትን የ2 ቀናት ዛሬ አጠናቀዋል፡፡ እንዲህ አይነት ስብሰባዎች ሲከናወኑ በመጨረሻው ቀን የጋራ መግለጫ የሚወጣ ቢሆንም የብሪክስ ሚኒስትሮች ግን ይህንን አላደረጉም፡፡ የስብሰባው አስተናጋጅ ህንድ እንደገለፀችው የጋራ መግለጫ ሊወጣ ያልቻለው በመካከለኛው ምስራቅ ሁኔታ ላይ ‹‹አንዳንድ አገራት የተለየ ሀሳብ በማንፀባረቃቸው›› ነው፡፡

ህንድ በመግለጫዋ አባል አገራቱ በመካከለኛው ምስራቅ ሉአላዊነት፣ የባህር ደህንነትና የሲቪል መሰረተ ልማቶች ጥበቃና የሰላማዊ ሰዎችን ደህንነት ጨምሮ ‹‹የየራሳቸውን ብሄራዊ አቋምና የተለየ አመለካከት ገልፀዋል›› ያለች ሲሆን በዚህም የጋራ መግለጫው ሊወጣ እንዳልቻለ አስረድታለች፡፡

በተጨማሪም አንድ አባል አገር በቀይ ባህር በባብኤል መንደብ ወሽመጥና በጋዛ ደህንነት ዙሪያ በተዘጋጀው የጋራ መግለጫ ላይ ቅሬታውን ማቅረቡንም አስታውቃለች፡፡ የብሪክስ አባል አገራት ብራዚል፣ ህንድ፣ ሩሲያ፣ ቻይና፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ኢትዮጵያ፣ ግብፅ፣ ኢራን፣ ዩናይትድ አረብ ኤመሬትስና ኢንዶኔዥያ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ በብሪክስ ውስጥ ከተሰባሰቡት ከእነዚህ አገራት መካከል በመካከለኛው ምስራቅ ግጭት ኢራንና ናይትድ አረብ ኤመሬትስ ከፍተኛ ልዩነት ያላቸው መሆኑ የአደባባይ ሚስጥር ነው፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በ2019 ዓ.ም በተከሰተው አሳዛኝ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 737 ማክስ የመንገደኞች አውሮፕላን መከስከስ ምክንያት ህይወቷ ላለፈው የ24 ዓመቷ ወጣት ቤተሰቦች፣ የቺካጎ ፌዴራል ፍርድ ቤት የ49.5 ሚሊዮን ዶላር የካሳ ክፍያ እንዲሰጥ ውሳኔ አሳለፈ። ይህ አስገዳጅ የህግ ውሳኔ የተሰጠው ረቡዕ ዕለት ሲሆን፣ ክስተቱ ግዙፉን የአውሮፕላን አምራች ኩባንያ ከተጠያቂነት ማምለጥ እንደማይችል በድጋሚ ያረጋገጠበት ሆኗል።

የሟች እና የአደጋው ዳራ አሳዛኝ ገጽታ ሲታይ፣ ሳሚያ ስቱሞ የተባለችው ይህች ወጣት፣ በማደግ ላይ ባሉ ሀገራት የጤና ሥርዓትን ለማጠናከር በሚሰራ ዓለም አቀፍ የበጎ አድራጎት ድርጅት ውስጥ ተቀጥራ የመጀመሪያዋን ትልቅ ተልዕኮ ለመወጣት ወደ ዩጋንዳ በማቅናት ላይ ነበረች። መጋቢት 1 ቀን 2019 ዓ.ም አውሮፕላኑ ከአዲስ አበባ በተነሳ በደቂቃዎች ውስጥ ሲከሰከስ፣ በውስጡ ከነበሩት 157 መንገደኞች ጋር አብራ ህይወቷ አልፏል።

የፍርድ ቤቱ ዳኞች ይህንን ከፍተኛ የካሳ መጠን የወሰኑት በተለያዩ ዝርዝር ምክንያቶች ነው። አውሮፕላኑ እየተከሰከሰ በነበረበት ወቅት ወጣቷ ለደረሰባት እጅግ የከፋ የስነ-ልቦና ጭንቀት እና ስቃይ 21 ሚሊዮን ዶላር፣ ቤተሰቦቿ ላጡት አብሮነት 16.5 ሚሊዮን ዶላር፣ እንዲሁም ለደረሰባቸው ጥልቅ ሀዘን ደግሞ 12 ሚሊዮን ዶላር እንዲከፈል ተወስኗል። የቦይንግ ኩባንያ በአደጋው ላይ ያለውን የህግ ተጠያቂነት አስቀድሞ በማመኑ፣ የፍርድ ቤቱ ሂደት ትኩረት ያደረገው የካሳ መጠኑን በመወሰን ላይ ብቻ ነበር።

ይህ ውሳኔ ከአደጋው ጋር በተያያዘ ፍርድ ቤት በመቅረብ ውሳኔ ያገኘ ሁለተኛው ክስ ነው። ከዚህ ቀደም በህዳር 2025 ዓ.ም በተመሳሳይ አደጋ ህይወቷ ላለፈው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አማካሪ ሺካ ጋርግ ቤተሰቦች የ28.45 ሚሊዮን ዶላር ካሳ መወሰኑ ይታወሳል። የቦይንግ ኩባንያ ሌሎች በደርዘን የሚቆጠሩ የካሳ ክሶችን ከፍርድ ቤት ውጪ በሚስጥር በስምምነት ማጠናቀቁ የጉዳዩን አሳሳቢነት እና ኩባንያው ስሙን የማጽዳት እና ከህዝብ እይታ የመሰወር ጥረት በጉልህ የሚያሳይ ነው።

የቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላኖች ተከታታይ መከስከስ የኩባንያውን ታሪክ የቀየረ እና ዓለም አቀፍ ቀውስ የፈጠረ ነበር። መርማሪዎች እንዳረጋገጡት፣ የአውሮፕላኑ የበረራ መቆጣጠሪያ ሥርዓት ከተሳሳተ ሴንሰር በሚያገኘው መረጃ ተመስርቶ የአውሮፕላኑን አፍንጫ ደጋግሞ ወደ ታች በመግፋቱ አብራሪዎቹ አውሮፕላኑን መቆጣጠር ሳይችሉ ቀርተዋል። የቦይንግ ቃል አቀባይ ከውሳኔው በኋላ ባወጡት መግለጫ፣ አደጋው ባደረሰው ጥልቅ ሀዘን እጅግ ማዘናቸውን ገልጸው፣ ምንም እንኳን አብዛኞቹን ክሶች በስምምነት ቢፈቱም ቤተሰቦች ፍትሕን በፍርድ ቤት የመጠየቅ መብታቸውን እንደሚያከብሩ አስታውቀዋል።

አደጋውን ተከትሎ የቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላኖች ከአንድ ዓመት በላይ ከበረራ መታገዳቸው አይዘነጋም። የፌዴራል አቃብያነ ህጎች ቦይንግን የአቪዬሽን ተቆጣጣሪዎችን በማሳሳት ከሰውት የነበረ ቢሆንም፣ በተደረሰ ስምምነት ኩባንያው ለቅጣት፣ ለቤተሰቦች ካሳ እና ለደህንነት ማሻሻያዎች ተጨማሪ 1 ቢሊዮን ዶላር እንዲያወጣ ተገድዷል። የሳሚያ አባት ማይክል ስቱሞን ጨምሮ የሰለባው ቤተሰቦች፣ በተለይም የመጀመሪያው የኢንዶኔዥያው የላየን ኤር አደጋ ከደረሰ በኋላ አውሮፕላኖቹ በረራ እንዲቀጥሉ መደረጉን በጽኑ በመቃወም፣ የቦይንግን እና የበረራ ተቆጣጣሪዎችን ቸልተኝነት በማጋለጥ ለፍትሕ እና ለተጠያቂነት መረጋገጥ በግንባር ቀደምትነት ሲታገሉ መቆየታቸው ጉዳዩን ለሌሎች ታላላቅ ተቋማትም ትልቅ ትምህርት የሚያደርገው ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች (ዩኤኢ) የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ በኢራን ጦርነት ወቅት አገሪቱን በሚስጥር ጎብኝተዋል በማለት ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽህፈት ቤት የወጣውን መግለጫ "ፈጽሞ መሰረት የሌለው" ሲል አጥብቆ አስተባብሏል።

ሚኒስቴሩ ባወጣው ይፋዊ መግለጫ፣ "ዩኤኢ ከእስራኤል ጋር ያላት ግንኙነት ግልጽ እና በይፋ በታወጀው 'የአብርሃም ስምምነት' ማዕቀፍ ውስጥ የሚመራ እንጂ፣ ግልጽነት በጎደላቸው ወይም መደበኛ ባልሆኑ ስምምነቶች ላይ የተመሰረተ አለመሆኑን በድጋሚ ታረጋግጣለች" ብሏል።

አክሎም "በመሆኑም በሚመለከታቸው የዩኤኢ ባለስልጣናት በይፋ ካልተገለጸ በስተቀር፣ ስለተደረጉ ሚስጥራዊ ጉብኝቶች ወይም ይፋ ስላልተደረጉ ስምምነቶች የሚነሱ ማናቸውም መረጃዎች ሙሉ በሙሉ መሰረት የሌላቸው ናቸው" ሲል አብራርቷል።

የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴሩ በመግለጫው ማጠቃለያ ላይ፣ መገናኛ ብዙሃን (ሚዲያዎች) ትክክለኛነትን እና ሙያዊ ስነ-ምግባርን እንዲላበሱ፣ እንዲሁም ያልተረጋገጡ መረጃዎችን ከማሰራጨት ወይም አሳሳች የፖለቲካ ትርክቶችን ከማራመድ እንዲቆጠቡ ጥሪ አቅርቧል።

የአሜሪካ የስለላ መረጃ ኢራን ሰፊ የሚሳኤል አቅም እንዳላት አሳይቷል

የኢራን ጦር ‹‹ፈራርሷል›› በሚል በትራምፕ አስተዳደር በተደጋጋሚ የሚነገረውን መረጃ የሚቃረንና ቴህራን አሁንም ከፍተኛ የሚሳኤል አቅም እንዳላት የሚያሳዩ በሚስጥር የተያዙ የአሜሪካ የስለላ ግምገማዎች መውጣታቸውን አንድ የአሜሪካ መገናኛ ብዙኃን ዘገበ።

ኒውዮርክ ታይምስ እንደዘገበው ከሆነ፤ በግንቦት ወር መጀመሪያ ላይ የተገኙ የስለላ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ኢራን በሆርሙዝ የባህር ሰርጥ አቅራቢያ ከሚገኙ 33 የሚሳኤል ጣቢያዎች ውስጥ የ30ውን ኦፕሬሽናል አገልግሎት ዳግም ማግኘት ችላለች።

ግምገማውን በቅርበት የሚያውቁ ሰዎችን ጠቅሶ ጋዜጣው እንደገለጸው፤ኢራን አሁንም ከጦርነቱ በፊት የነበራትን የሚሳኤል ክምችት እና ተንቀሳቃሽ ማስወንጨፊያዎችን በግምት 70 በመቶ ያህሉን እንደያዘች ትገኛለች።

በተጨማሪም ግምገማው እንዳመለከተው፤በአገር አቀፍ ደረጃ ከሚገኙት የኢራን የምድር ውስጥ የሚሳኤል ማከማቻ እና ማስወንጨፊያ ተቋማት መካከል ወደ 90 በመቶ የሚጠጉት አሁን ላይ በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ ስራ ጀምረዋል።

የዋይት ሃውስ ቃል አቀባይ ኦሊቪያ ዌልስ እንደተናገሩት፤ የኢራን መንግስት ያለው እውነታ ቀጣይነት እንደሌለው ያውቃል፤ እንዲሁም ኢራን ወታደራዊ አቅሟን መልሳ ገንብታለች ብሎ የሚያስብ ሰው ወይ የተሳሳተ ነው፣ አለዚያም ለኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ልሳን ነው ብለዋል።

አሜሪካ እና እስራኤል በየካቲት ወር በኢራን ላይ ጥቃት ከሰነዘሩ በኋላ ቀጣናዊ ውጥረቱ ተባብሷል፡፡

ይህም ቴህራን በእስራኤል እና በባህረ ሰላጤው የአሜሪካ ወዳጆች ላይ የአጸፋ እርምጃ እንድትወስድ እንዲሁም የሆርሙዝ የባህር ሰርጥ እንዲዘጋ ምክንያት ሆኗል።

በፓኪስታን አምባሳደራዊ ጥረት ለሁለት ሳምንታት የሚቆይ የተኩስ አቁም ስምምነት በመጋቢት ወር ስራ ላይ ውሎ ነበር፡፡

ሆኖም በኢስላማባድ የተደረጉት ተከታታይ ንግግሮች ዘላቂ ስምምነት ላይ መድረስ አልቻሉም፤የተኩስ አቁም ስምምነቱ ቆይቶ በትራምፕ ላልተወሰነ ጊዜ እንዲራዘም ተደርጓል፡፡

ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኢስላማባድ የተቋረጠውን ዲፕሎማሲያዊ ጥረት ለማደስ እየሰራች ትገኛለች፤ ሆኖም ፕሬዝዳንት ትራምፕ ጦርነቱን በዘላቂነት ለማቆም አሜሪካ ላቀረበችው የሰላም ሃሳብ ኢራን የሰጠችውን የቅርብ ጊዜ ምላሽ ‹‹ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው›› በማለት ውድቅ አድርገውታል።

ሀና ሰይፉ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሀገርን ደህንነት የመጠበቅና አበይት የመረጃ ስራዎችን የማከናወን ከባድ ሀላፊነት የተሸከሙት የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ሰራተኞች፣ የራሳቸውን ቤተሰብ ማስተዳደር አቅቷቸው በከፍተኛ የኑሮ ፈተና ውስጥ መውደቃቸውን በምሬት እየገለጹ ይገኛሉ። በቅርቡ በተቋሙ የውስጥ አሰራር በተወሰኑ ሰራተኞች ላይ የተደረገው ያልተጠበቀ የጥቅማ ጥቅም ቅነሳ እና የአበል መቋረጥ፣ በሰራተኞች ዘንድ እጅግ ከፍተኛ የሆነ ቅሬታን አስነስቷል።

ይህ የሰራተኞቹ ብሶት ገንፍሎ እንዲወጣ ያደረገው አንዱና ዋነኛው ምክንያት፣ ከስራ ግዳጅ አበል ጋር በተያያዘ የተፈጠረው አዲስ አሰራር ነው። ሰራተኞቹ እንደሚያነሱት፣ በአፍሪካ ህብረት ስብሰባዎችና ተያያዥ ሀገራዊ የስራ ግዳጆች ላይ በሚሰማሩበት ወቅት ሲመገቡበት የነበረው ወጪ አሁን ላይ በቀጥታ ከደህንነት መስሪያ ቤቱ በጀት እንደተቆረጠ ተነግሯቸዋል። ነገር ግን ይህ አሰራር ከዚህ ቀደም ያልነበረና ወጪውም በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኩል ይሸፈን እንደነበር ሰራተኞቹ በማስታወስ፣ የጥቅማ ጥቅም መቋረጡ ተገቢነት የሌለው መሆኑን ይሞግታሉ።

ይህንኑ መብታቸውን እና የተቋረጠባቸውን የጥቅማ ጥቅም ጥያቄ ይዘው ወደ ሚመለከታቸው የተቋሙ የስራ ሀላፊዎች ያቀኑት ሰራተኞች፣ ከችግር ፈቺ ምላሽ ይልቅ ከባድ ማስጠንቀቂያ እንደተሰጣቸው ይናገራሉ። ጉዳያቸው ታይቶ መፍትሄ እንዲሰጣቸው በጠየቁበት ወቅት፣ "ይህንን ጥያቄ ዳግም ይዛችሁ ከመጣችሁ ከስራ ትባረራላችሁ" የሚል የማስፈራሪያ ምላሽ እንደተሰጣቸው የሚገልጹት ሰራተኞቹ፣ ሀላፊዎቹ የሰራተኞቹን የኑሮ እሮሮ ለማዳመጥ ፈቃደኛ አለመሆናቸው እጅግ እንዳሳዘናቸው ያብራራሉ።

በአሁኑ ወቅት ሀገሪቱን እየፈተነ ያለው የኑሮ ውድነት እና የተቋሙ የጥቅማ ጥቅም መቋረጥ ተዳምሮ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ቀውስ ውስጥ እንደከተታቸው የገለጹት ቅሬታ አቅራቢዎቹ፣ "አሁን ላይ ቤተሰብ መምራት አልቻልንም" ሲሉ የደረሱበትን አሳሳቢ የኑሮ አዘቅት ያሳያሉ። የሀገርን ሚስጥርና ደህንነት በሚጠብቅ እጅግ ስሱ በሆነ ተቋም ውስጥ፣ ሰራተኞች የዕለት ተዕለት የኑሮ መሰረታዊ ፍላጎታቸውን ማሟላት ተስኗቸው በስራ ስጋት እና በመባረር ዛቻ ውስጥ መውደቃቸው፣ የጉዳዩን አሳሳቢነት ይበልጥ አጉልቶ የሚያሳይ ሆኗል። ተቋሙ እስካሁን በዚህ የሰራተኞች ቅሬታ ዙሪያ የሰጠው ይፋዊ ምላሽ የለም።

በምርጫ ወቅት የድምፅ አሰጣጥ ሂደት ቅደም ተከተል እንዴት እንደሆነ ያውቃሉ?
*****************

ኢትዮጵያ 7ኛውን ጠቅላላ ምርጫ ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም ለማከናወን ዝግጅቷን እያጠናቀቀች ነው።

እርሶም የዜግነት ኃላፊነትዎን ለመወጣት በምርጫው እለት ድምፅ ለመስጠት ወደ ምርጫ ጣቢያዎች ሲመጡ መከተል የሚገባዎትን የድምፅ አሰጣጥ ሂደት ቅደም ተከተል እነሆ፦

1 - ተራዎ ሲደርስ ወደ ምርጫ ጣቢያ ይገባሉ

2 - የመራጭነት ካርድዎን በማሳየትና የመራጮች መዝገብ ላይ በመፈረም ጣትዎ ላይ የቀለም ምልክት ያስደርጋሉ

3 - ማሕተም የተደረገባቸው ሁለት የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ይቀበላሉ

4 - የሚስጥር ድምፅ መስጫ መከለያ ውስጥ በመግባት የመረጡት ዕጩ ላይ ምልክት ያደርጋሉ

5 - ድምፅ የሰጡባቸውን ወረቀቶች በአግባቡ በማጠፍ የድምፅ መስጫ ሳጥኖች ውስጥ ያስገባሉ

6 - ሲጨርሱ ምርጫ ጣቢያውን ለቀው ይወጣሉ

Ethiopian Broadcasting Corporation #ድምፅ #ኢትዮጵያ #ዴሞክራሲ

"በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ
የሚበራው የሙዚቃ ኮከብ "

ከአለባቸው ደሳለኝ አበሻ (ለንደን)
​ #ethiopia | "ድምፁ የሀገር ሰንደቅ ዓላማ ያህል ክብር የሚሰጠው ጥላሁን ገሰሰ ለግማሽ ክፍለ ዘመን ያህል በኢትዮጵያ ሙዚቃ ውስጥ በነበረው ከፍተኛ አስተዋፅኦ የኢትዮጵያ ሙዚቃ ንጉሥ በሚል መጠሪያ ይታወቃል።

ለዚህ የጥበብ ሰው እንዲህ ያለ ጥልቅ እና ልብ የሚነካ ትዝታ ማዘጋጄት የሚቻለው የጥላሁን ገሰሰን ስራዎችን ብቻ ሳይሆን የእርሱን የውስጥ ማንነት ሠብዕናን ለጥበብ የነበረውን ፍቅር በሚገባ የተረዳ መሆን አለበት ።

ወይንም ደግሞ
የዚህን ታላቅ ምትሐተኛ ድምፃዊ የጥበብ ልክና የድምፅ ብቃት በአግባቡ ለመረዳት የእርሱን ግለ ታሪክ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያን ዘመናዊ ሙዚቃ ታሪክና የጥላሁን ገሰሰን ሰፊ የሥራ ክምችቶች በጥልቀት መመርመር የግድ ይላል።

ምክኒያቱም
ጥላሁን ገሰሰ ማለት የኢትዮጵያ የ50 ዓመታት የደስታ የሐዘን የድልና የሽንፈት ታሪክ በድምፅ የተቀረጸበት "ሕያው ማህደር" ነው።

ጥላሁን ገሰሰ ድምፁን እንደፈለገ የማዘዝ Vocal Control ልዩ ተሰጥኦ ነበረው።

በጣም ረጅምና ከፍተኛ ድምፅ በሚጠይቁ High notes እንዲሁም በጣም ረጋ ያሉና ዝቅተኛ ድምፅ በሚሹ Low notes ዜማዎች ላይ እኩል ብቃት ነበረው።

የትንፋሽ ቁጥጥሩ ረጅም ስንኞችን ሳያቋርጥና ትንፋሽ ሳይጠረው የመጨረስ ችሎታው የሚደነቅ ነበር።

የጥላሁንን ስራዎች ስንመረምር በአንድ የሙዚቃ ዘውግ ብቻ ያልተገደበ መሆኑን እንረዳለን
ባህላዊና ዘመናዊ የባህል ሙዚቃዎችን ከዘመናዊ መሣሪያዎች ኦርኬስትራ ጋር አዋህዶ በማቅረብ ረገድ ቀዳሚ ነበር።
በጥላሁን ገሠሠ ድምፅ ያልተዘፈነ የሕይወት ክፍል የለም ማለት ይቻላል ።

ከጥልቅ የፍቅር ስሜት እስከ ሃገር ፍቅር ከማህበራዊ ትችት እስከ መንፈሳዊ መዝሙራት ድረስ የተፃፉ ግጥሞችና ዜማዎች የጥላሁንን ገሠሠን ድምፅ ለማድመቅ ሳይሆን ለመፈተን ጭምር የተዘጋጁ ይመስሉ ነበር።

በህይወት በቆየባቸው ሦስት የተለያዩ ሥርዓቶች በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በደርግና በኢህአዴግ ውስጥ አልፏል። በእነዚህ ሁሉ ጊዜያት የሕዝብ ተወዳጅነቱን ጠብቆ መቆየቱ የሙዚቃ ሥራዎቹ ከፖለቲካዊ ለውጦች በላይ የሕዝብን የልብ ትርታ የሚነኩ መሆናቸውን ያሳያል።

ባጭሩ ጥላሁን ገሰሰ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ ያለው አስተዋጽኦ ልክ እንደ አንድ ትልቅ "ኢንሳይክሎፒዲያ" ነው። አንዱን ገጽ አንብቦ ስለ መጽሐፉ ሙሉ ግንዛቤ ማግኘት እንደማይቻል ሁሉ
አንዱን ዘፈን አዳምጦ ስለ ጥላሁን ገሰሰ ማወቅ አይቻልም ።
እያንዳንዱ ዘፈኑ የራሱ የሆነ የቴክኒክ የታሪክና የስሜት ጥልቀት አለው።

ስለዚህ የጥላሁንን ታላቅነት ለመረዳት የኢትዮጵያን የሙዚቃ ጉዞ አብሮ መመርመር የግድ ነው ያልኩት ወድጄ አይደለም ።
ዘፈኖቹን ሲዘፍን በቃላት ብቻ ሳይሆን በፊቱ መግለጫና በሰውነት እንቅስቃሴው Body Language ጭምር ስሜቱን ለታዳሚው ያጋባ ነበር።

በተለይ የሐዘን ዜማዎችን ሲዘፍን አብሮ የሚያለቅስ የደስታ ሲሆን ደግሞ አብሮ ፈገግ የሚል ድምፃዊ ተዋና ጭምር ነበረ በዘፈኖቹ ውስጥ ሰውን ማክበርን ስራን መውደድንና አንድነትን ይሰብካል። ዘፈኑ የሰውን ልጅ ክብርና ማንነት የሚተነትን ድንቅ ስራ የሚሰራ ምትሀተኛ ድምፃዊ ነበር ።

ጥላሁን ገሰሰ በአንድ ወቅት በመድረክ ላይ እያለ በደረሰበት የጉሮሮ ህመም ምክንያት ለተወሰነ ጊዜ ድምፁ ተዘግቶ ነበር። ያን ጊዜ መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ተጨንቆና ፀልዮ ድምፁ ሲመለስለት ያደረገው የመጀመሪያ ኮንሰርት በዚያን ወቅት በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ውስጥ ከፍተኛውን የሰው ቁጥር ያስመዘገበ ነበር ። ይህ የሚያሳየው ሕዝቡ ለጥላሁን ያለው ፍቅር ከአንድ ድምፃዊ በላይ እንደ ቤተሰብ አባል የሚያየው መሆኑን ነው።

ስለ ፍቅር ብቻ ሳይሆን ስለ ሰው ልጅ ሕይወት ባዶነት የሚተርክ ጥልቅ ፍልስፍና ነበረው ።

ታዋቂው የኢትዮጵያ የሙዚቃ ንጉሥ ክቡር ዶክተር ጥላሁን ገሰሰ መስከረም 17 ቀን 1933 ዓ.ም አዲስ አበባ ውስጥ ተወልዶ ያደገው ግን በወሊሶ ከተማ ነው ።

ጥላሁን በ1950ዎቹ መጀመሪያ ላይ ወደ አዲስ አበባ በመምጣት መጀመሪያ ሐገር ፍቅር ቲያትርን በኋላም ዝነኛውን የክብር ዘበኛ የሙዚቃ ቡድንን ተቀላቅሎ ከዕንስት ፍቅር እስከ አገር ፍቅር ከባህላዊ እስከ ዘመናዊ ሙዚቃ በድምፃዊነት ከ400 በላይ ዘፈኖችን ተጫውቶ ልዩ ብቃቱን አስመስክሯል ።

ጥላሁን
ለኢትዮጵያ ሙዚቃ ላበረከተው ወደር የለሽ አስተዋጽኦ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ተሰጥቶታል። ጥላሁን ገሠሠ ከዚህ ዓለም በሞት የተለየው
​በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ሚያዝያ 11 ቀን 2001 ዓ.ም. የፋሲካ እለት ሲሆን በድንገተኛ የልብ ህመም ምክንያት አርፎ በቅድስት ሥላሴ ካቴድራል የቀብር ሥነሥርዓቱ ተፈጽሟል።

የክቡር ዶክተር ጥላሁን ገሰሰ ማረፍ መላውን የኢትዮጵያ ሕዝብና የጥበብ አፍቃሪወችን በከፍተኛ ድንጋጤና ሃዘን ውስጥ ጥሎ የነበረ ክስተት ነው። በወቅቱ በጋዜጦች በሬዲዮና በቴሌቪዥን የተላለፉት መልዕክቶች ጥላሁን ለሀገሩ ያለውን ትልቅ ቦታ የሚያንፀባርቁ ነበሩ።

በአዲስ አበባ ከተማ የነበሩ የታክሲ አሽከርካሪዎች ሐዘን ፈፅሞ የማይረሳ ነበረ ።
ለጥላሁን ገሰሰ ክብር ሲሉ ለቀናት ጥቁር ጨርቅ በታክሲዎቻቸው ላይ አስረውና የእርሱን ሙዚቃ ብቻ ከፍተው በማጫወት ሃዘናቸውን ገልፀውለታል።

የጥላሁን ገሰሰ ሞት በሀገር ውስጥ ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ ደረጃም ትኩረት አግኝቶ ነበር።
ታዋቂው ደራሲ ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድህንም
እንዲህ አሉ ።

"ጥላሁን የኢትዮጵያ ሕዝብ የጋራ ድምፅ ነው። እርሱ ሲዘፍን መላው ኢትዮጵያዊ ራሱን ያዳምጣል።"

ድምፃዊ ማህሙድ አህመድ​"ጥላሁን ለእኛ ለድምፃውያን መምህራችን ብቻ ሳይሆን የሙዚቃው ዓምድ ነበር። ጥላሁን ሞተ ማለት የኢትዮጵያ ሙዚቃ ግማሽ አካሉን አጣ ማለት ነው።" ሲል ቁጭቱን ገልፀዋል ።

በቀብር ሥነ ሥርዓቱ ላይ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ አዲስ አበባውያን ወደ አደባባይ በመውጣት "ንጉሥ አይሞትም" እያሉ ሲያለቅሱ እንደነበር በታሪክ ተመዝግቧል።

ይህም አንድ ድምፃዊ በሀገር ደረጃ ያለውን ክብርና ተሰሚነት ያሳየ ትልቅ ክስተት ነበር።

አንድ የልብ አድናቂው የሆነ ሠው በማህበራዊ ሚዲያ እንዲህ ብሎ ፅፎት አንብቢያለሁ ።

" በእርግጥም ጥላሁን በድምፁ ተአምር የመስራት አቅም ነበረው። ድምፁ ተስፋ የቆረጠውን የሚያፅናና የታመመውን የሚፈውስና የራቀውን የሚያቀራርብ
ስለነበረ ድምፁ ተቀርፆ ስለቀረ ቢሞትም ስንናፍቀው እናገኘዋለን ስናዝን እናለቅስበታለን ሀገራችን ስትጠራ በእሱ ድምፅ አቤት ብለን ለአንድነቷ እንቆማለን" በማለት ጥላሁንን ገልፆት ነበር ።

ሌላው የቅርብ ጓደኛው የጥበብ ሰው ደበበ እሸቱ ነው
"ጥላሁን በሕይወት ዘመኑ ሁሉ ለሀገሩ የዘመረ በችግር ጊዜ ደግሞ ድምፁን ለድሆች የሰጠ
ታላቅ ሰው ነው።

የሞተው በስጋ ቢሆንም በዜማው ቅላፄና በግጥም ስንኞች ውስጥ "ዘላለማዊ" ሆኖ ተተክሏል።

እንዲህ ያለ ድምፅ ዓለማችን በአንድ ዘመን አንዴ ብቻ የምትለግሰን ስጦታ ነው "
ሲል ምስክርነቱን ገልጿል።

በእርግጥም ጥላሁን የዘመናዊ ሙዚቃችን "ፊደል" እና "መዝገበ ቃላት" ሆኖ አልፏል። ከድምፅ ጥራት በላይ የዜማ አጣጣልና ስሜትን የመግለጽ ጥበቡ ማንም የማይደረስበት ከፍታ ላይ ስለነበር በአንድ አባባል ብቻ ጥላሁንን መግለፅ አይቻልም።
እሱ ባለብዙ ምዕራፍና ተነቦ የማይጠገብ ባለ ብዙ ገጽ ድርሳን ነው !

​ጥላሁን ለሙያው ብቻ ሳይሆን ለሰው ልጅ የነበረው ሰብአዊ ክብርም ድንቅ ነበር። ረሀብ ሲመጣ በዜማው የሚማፀን ሀገር ስትቸገር አጥንቴም ይከስከስ ብሎ የሚቆም እና ለሰው ልጅ ፍቅር ቅድሚያ የሚሰጥ የጥበብ ሰው ነው ። ባጭሩ ጥላሁን ገሠሠ ማለት ለኢትዮጵያውያን የድምፅ ብቻ ሳይሆን የህሊና ምስክር ነው።
ዛሬም ድረስ ስሙ ሲነሳ አብሮ የሚነሳው ክብሩ ትህትናውና
ያ የማይደገም ማንነቱ ነው።

ጥላሁን ገሠሠን የመሠለ ታላቅ ሰው የኢትዮጵያ ዘመናዊ ሙዚቃን የአዋለደ ብለን ብንገልፀው ተገቢ ይመስለኛል ከጥላሁን ገሠሠ ስራዎች መካከል ይህማ ተአምር ነው የሚያሰኜኘኝ ሁልጊዜ ብሰማቸው አዲስ የሚሆኑብኝ ብዙ ዘፈኖች ቢኖሩትም "እዩት ስትናፍቀኝ ከአጠገቤ እያለች" የሚለው ስንኝ ሲነሳ ግን የጥላሁንን ድምፅና ያንን የሚመስጥ አዘፋፈኑን አብሮ የመስማት ያህል ይመስጠኛል እዩት ስትናፍቀኝ ከአጠገቤ እያለች
እንዲህ ያለው መውደድ ለወሬም አይመች ! የሚለው ግጥም የፍቅርን ረቂቅነትና የማይመረመር ባህሪ በአጭር ቃላት የገለጸበት ድንቅ ስራው ነው።

​ ጥላሁን ለዚህ ዘፈን የሰጠው እረዥም ትንፋሽና በመድረክ ላይ ቆሞ የአይን አስተያየቱ የልዩ ተሰጥኦው መገለጫዎቹ ናቸው።
​ የሠው ልጅ ናፍቆት ብዙውን ጊዜ ትዝታው የሚመጣው ሰው ሲርቅ ነው። ነገር ግን ጥላሁን አጠገቤ እያለች ናፈቀችኝ ማለቱ ፍቅር ከስጋዊ መገኘት በላይ የሆነ የነፍስ ጥማት መሆኑን ስጋ አልብሶ አሳይቶናል ።

ይህ ለወሬ የማይመች ቃላት የማይገልፁት ጥልቅ ስሜት ነው ። ይህንንም በዚያ ረጅም ትንፋሽ ነፍስን በሚያከነፍ ድምፁ ሲያዜመው እውነቱን በውስጣችን ውስጥ እናገኘዋለን።
​ጥላሁን ሲዘፍን ትንፋሹን የሚጠቀምበት መንገድ እና ስሜቱን በድምፅ ቀለም የመቀየር ችሎታው ምትሐተኛ ያሰኘዋል። ያንን የናፍቆት ጣጣ በገዛ ራሱ ላይ አድርጎ ሲያዜመው አድማጩ የራሱ ህመም አድርጎ እንዲቀበለው የማድረግ ልዩ ኃይል ነበረው።
ጥላሁን ገሠሠ በስጋ ቢለየንም በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ግን አሁንም ንጉሥ ነው።

ትውልድ ያልፋል ጥላሁን ግን ይኖራል።
ሙዚቃ ይቀየራል የጥላሁን ስራዎች ግን ሁልጊዜ አዲስ ናቸው።
ሰላም ሲጠፋ ጥላሁን ፍቅር ይላል ሀገር ስትናፈቅ ጥላሁን ሀገሬ ይላል።

​ ጥላሁን ገሠሠ በድምፁ ብቻ ሳይሆን ለፍቅር በሰጠው ክብርን በገለፀበት ጥበብ የኢትዮጵያ የዘላለም የፍቅር አምባሳደር ነው።

​እንዲህ ያለው የጥበብ ሰው የፍቅርን ኃያልነት በእሱ ስራዎች ውስጥ ስንመለከት በእርግጥም ፍቅር ስሜት ብቻ አይደለም የሚለውን ሃሳብ በጥላሁን ዜማዎች ውስጥ ሙሉ ማረጋገጫውን እናገኛለን ጥላሁን ገሠሠ የፍቅርን ሌላኛውን ገጽታ ቁርጠኝነትንና ክብርን ያሳየበት ድንቅ ስራው ነው። ከላይ እንደገለፅኩት ፍቅር ራስን አሳልፎ መስጠት ነው

እዚህ ዘፈን ላይ ደግሞ ፍቅር ሁለትዮሽ መረዳዳት መሆኑን ይነግረናል።

​ ቻልኩት ፍቅር ለብቻዬ !!
​ይህ አገላለጽ በጣም የሚቆረቁር ነው። ፍቅር እንደ አንድ ሸክም ሆኖ አንደኛው ወገን ብቻውን ሲሸከመው የሚሰማውን ድካም ያሳያል። "ለብቻዬ መሸከም ሰልችቶኛል" የሚል የልብ ጩኸት አለበት። ፍቅር የሁለት ሰው ቅኝት እንጂ የአንድ ሰው ብቸኛ ትግል መሆን እንደሌለበት ያስገነዝበናል።

​ ስለ ፍቅር አልገባሽም
​እዚህ ጋር ጥላሁን ፍቅር ማለት ዝም ብሎ አብሮ መሆን ሳይሆን ጥልቅ የሆነ
ሚስጥር ወይም ትርጉም እንዳለው ይገልጻል። ግዴለሽነት እና ችላ ማለት ፍቅርን የሚገድሉ መርዞች መሆናቸውን በምሬት ይናገራል።

​ አትምጪ ይቅር ሲል ደግሞ የክብር ውሳኔውን ያሳውቃል ።
​ ፍቅር ስሜት ብቻ አለመሆኑን ያረጋግጣል። አንድ ሰው በጥልቅ እያፈቀረ ግን ክብሩ ሲነካ ወይም ምላሽ ሲያጣ ይቅር ብሎ የመወሰን አቅም ሊኖረው እንደሚገባ ያሳያል።

​ፍቅር መስዋዕትነት ቢሆንም ዋጋ በማይሰጠው ቦታ ላይ ግን ራስን ማዳንና ይቅር ማለትም የፍቅር አካል ነው። የሚገርመው ደግሞ ጥላሁን ይህነን ዘፈን ሲዘፍነው በቁጣና በቁጭት ሳይሆን በጥልቅ ሀዘንና በከበረ ስሜት ነው። ያንን አትምጪ ይቅር የሚለውን ቃል ሲያወጣው ውስጡ እየፈለጋት ግን መከባበር የሌለበት ፍቅር እንደማይፀና አውቆ በቁርጠኝነት ሲናገረው ይታየናል።

ከላይ እንዳነሳሁት አትምጪ ይቅር የሚለው ስንኝ የቁርጠኝነትና የክብር ገጹ ሲሆን ሌላው ደግሞ የፍቅርን ንፁህ መስዋዕትነትና ትህትና የሚያሳይ ድንቅ ምዕራፍ ነው።

​እነዚህ ስንኞች ውስጥ የምናያቸው የጥላሁን ድርሳናት
​እኔ ልሁን እንጂ የማልጠቅም እርካሽ ! የሚለው አገላለፅ በፍቅር ውስጥ ያለን ፍጹም ትህትና ያሳያል። ራሱን ዝቅ አድርጎ የሚወዳትን ሰው ግን ከፍ ያደርጋታል። ይህ እኔነት ጠፍቶ አንቺነት የነገሰበት የፍቅር ጫፍ ነው።

​ ከህይወቴ አብልጨ ሲል
​ ራስን አሳልፎ የመስጠት
ፍልስፍና በተግባር የሚያሳይ ታአምር ነው። ለሰው ልጅ ከህይወቱ በላይ ምንም የለውም ነገር ግን ፍቅር ያንን ውድ ህይወት እንኳ ከአንቺ አያበልጠውም ብሎ እንዲያምን ያደርገዋል።
ፍቅር ለሰላምና ለደስታ ብቻ ሳይሆን ለችግርና ለፈተናም ዝግጁ መሆኑን ይነግረናል።

​መከራና ስቃይ ይቆየኝ ግዴለኝም
የሚወደው ሰው ደህንነትና ሰላም እስካለ ድረስ እሱ በራሱ ላይ ለሚመጣው መከራ ግድ የለውም። ይህ ነው እንግዲህ ፍቅርን ተአምር የሚያሰኘው እግዜር በጥበቡ ከአንቺ ብቻ አይለየኝ የሚለው ቃል ፍቅር በሰው ጥረት ብቻ ሳይሆን በመለኮታዊ ጥበብና ፈቃድ የሚፀና መሆኑን የሚያሳይ የልብ ፆሎት በመሆኑ መንፈሳዊ ልመና ይጨምርበታል ።

​ታዲያ የዚህን ድምፃዊ ተአምራዊ ተቃርኖዎችን ስንመለከት
​ጥላሁንን ልዩ የሚያደርገው በአንድ በኩል አትምጪ ይቅር ብሎ በክብር የመወሰን አቅም በሌላ በኩል ደግሞ ከህይወቴ አብልጨ እወድሻለሁ ብሎ ራስን የመስጠት ርህራሄ አብሮት መኖሩ ነው።
እነዚህ ሁለት ተቃራኒ የሚመስሉ ግን ጥልቅ የሆኑ የፍቅር ገጾች ናቸው።

​ጥላሁን እነዚህን ሁሉ ስሜቶች በድምፅ ቀለም እየቀያየረ ሲያቀርባቸው ድምፁ ብቻ ሳይሆን ነፍሱ አብራ የምትዘፍን ይመስላል።

​እንዲህ ያለውን ከህይወት በላይ የመውደድ ስሜት በዚህ ዘመን በብዛት እናገኘዋለን ብሎ ማሰብ የዋህነት ነው። ምክኒያቱም
የጥላሁንን ጥበብ ከመዝፈን ባለፈ ወደ መፍጠር ደረጃ ከፍ ያደርገዋል።

ለምን ቢባል ጥላሁን ገሠሠ ዜማንና ግጥምን ሲያዋህድ የሚፈጠረው ነገር ተራ ሙዚቃ አይደለም ይልቁንም ያልተጠኑ ምስጢራዊ ተሰጥኦዎች ያሉበት ይመስላል
​ብዙ አድናቂወቹ እንደ ሚስማሙበት ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን ፍቅር ረቂቅ ሃሳብ መሆኑ ቀርቶ የሚዳሰስ የሚታይና የሚሰማ አካል ይኖረዋል።

ቃላቶቹ ከአፉ ሲወጡ ሕይወት ይዘራሉ ያፈቀረው ሰው ቁስሉ ይታየናል የናፈቀው ሰው ትንፋሹ ይሰማናል። ይህ ደግሞ በቴክኒክ ብቻ የሚመጣ ሳይሆን ከነፍስ የሚመነጭ ምትሃት በመሆኑ ፍቅር እንደ ሰው ቆሞ እንዲሄድ የማድረግ ጥልቅና ረቂቅ
ጥበብ ያለው ድምፃዊ መሆኑ ነው ።

​ብዙዎቻችን ውስጣችን ያለውን ጥልቅ ፍቅር በቃላት መግለፅ ያቅተናል። ጥላሁን ግን ያንን መግለፅ ያቃተንን ስሜት ሰርቆ ወስዶ በዜማ አቅልጦ ወርቅ አርጎ መልሶ ለእኛው ይሰጠናል።
እኔንም እንዲህ ነው የሚሰማኝ! እንድንል ያደርገናል። ይህ ተሰጥኦው ነው ፍቅርን ስጋ ለብሶ ቆሞ እንዲሄድ የሚያደርገው።
ሌላው የጥላሁን ገሰሰ ድምፅ ሁለንተናዊ ድምፅ መሆኑ ነው። እድሜ ጾታ ወይም የትምህርት ደረጃ አይወስነውም። ህፃኑም አዋቂውም የተማረውም ያልተማረውም በዜማው ውስጥ የራሳቸውን ታሪክ ያገኛሉ።

ይህ ደግሞ ጥላሁን የሰው ልጅን የጋራ የፍቅር ህመም ጠንቅቆ እንደሚያውቅ ማሳያ ነው።
የጥላሁን ድምፅ በሳይንስ አልተጠናም እንጂ በውስጡ ትልቅ የፍቅር ላብራቶሪ ነበረው ማለት ይቻላል።

ግጥሙን ይቀበላል ጥሬ እቃ !
በድምፅ ቀለሙ ያዋህደዋል ሂደት !
በመጨረሻም ሕያው ፍቅርን ለዓለም ያበረክታል ውጤት !! በዚህ ምክኒያት
​ጥላሁን ገሠሠ ሞቶም በሰዎች ልብ ውስጥ እንዲነግስ አድርጎታል :: ምክንያቱም የፈጠራቸው የፍቅር አካላት ዛሬም በየቤታችን በየመኪናችንና በየልባችን ውስጥ ቆመው እየሄዱ ነው።

​ይህ የእውነት ተአምረኛ ተሰጥኦው ነው። ዛሬ ባለው ዘመናዊ የሙዚቃ ኢንዱስትሪ ውስጥ እንዲህ ያለውን መንፈሳዊ ጥልቅነት ማግኘት እጅግ ብርቅ ሆኗል። ከእንስት ፍቅር ወጥተን ጥላሁንን ወደ ሐገር ፍቅር ስንመነዝረው የቆመበት ከፍታው ላይ እስከ አሁን ማንም ....ማንም አልደረሠበት ። በዚህ አጋጣሚ
በህይወቴ ዘመኔ በአይኔ ያየሁትን ምስክርነት ባቀርበው ደስ ይለኛል ጥለሁን ገሠሠ ከታሪክ መዝገብ በላይ የሆነ የአንድን ሕዝብ ማንነትና ወኔ የቀሰቀሰ የመንፈስ ተአምር ነው የምነግራችሁ ።

ጊዜው 1974 አስመራ የቀይ ኮኮብ ዘመቻ አሉላ አባ ነጋ አዳራሽ ውስጥ ይመስለኛል ።

ጥላሁን ገሠሠ ጋሻና ጎራዴ ይዞ የአርበኛ ልብስ ለብሶ አጥንቴም ይከስከስ ደሜም ይፍሠስላት
ግን ሐገሬን ጭራሽ አይደፍራትም ጠላት
እያለ መድረኩን ሞልቶት ብቅ ሲል ከባለስልጣን እሰከ ተራው ተመልካች ከመቀመጫው ተነስቶ በመቆም በማያቋርጥ ጩህትና ጭብጨባ ያጅቡታል ።

ጥላሁን ገሠሠ በዚያ ቅጽበት የዘፈነውን ብቻ ሳይሆን የኖረውንና የታሪካችንን ድምፅ ሆኖ ተመለከትኩት ።
ጥላሁን በህዝብ ጭብጨባና ጬህት ታጅቦ መድረኩ ላይ ሲንጎራደድ አዳራሹ ድብልቅልቁ ወጣ ።

ያን... ምህታታት የተሞላበት ትርኢት ስመለከት
​ የአድዋ ጀግኖች መቃብር ከፍተው የተነሱ ይመስል ነበር።
ማለቴ ጥላሁን በድምፁ ብቻ ሳይሆን በቆይታው ጊዜን የማቆም ወይም ታሪክን የመቀስቀስ ኃይል እንደነበረው የመመልከት ዕድል አግኝቻለሁ ።

​ጥላሁንን በዚያች ቅፅበት
በሕይወት እያለ ሐውልቱን አቁሞ አዳራሹ ውስጥ ታሪኩን ፅፎት ወጣ ።

በእርግጥ ሐውልት የማይናገርና የማይሰማ የድንጋይ ምስል ነው ጥላሁን ግን በሕይወት ያለ የሚተነፍስ የሚዘፍንና የሚራመድ የኢትዮጵያዊነት ሐውልት ነበር።

ዛሬም ቢሆን ስራዎቹ ያንን ግርማ ሞገስና ያንን ሐውልታዊ ፅናት እያስታወሱኝ እስከእለተ ሞቴ ድረስ ልረሳው አልችልም እንዲህ አይነት ድርጊት
​ ፍቅር ስሜት ብቻ አይደለም ራስን አሳልፎ መስጠት ነው በጥላሁን ገሰሰ የሀገር ፍቅር ዜማዎች ውስጥ ኢትዮጵያን ደጋግመን እናያታለን
አጥንቴም ይከስከስ ደሜም ይፍሰስላት የሚለው ቃል ዛሬም ድረስ ፍፁም ....ፍፁም መስዋዕትነት ነው።

ሀገሩን እንደ ሚወዳት እናት ወይም ሚስት አድርጎ ለሷ ክብር መሞትን እንደ ትልቅ ፀጋ መቁጠር ከፍ ያለ የፍቅር ደረጃ መግለጫ ነው።

​ተመልካቹ በሙሉ ሳይቀመጥ ከሁለት ጊዜ በላይ ይደገም እያለ መጠየቁ ጥላሁን ድምፃዊ ብቻ ሳይሆን መሪ መሆኑን በአንድ ዜማ ሕዝብን የማስተሳሰር በአንድ ወኔ በጋራ የማቆም ተአምራዊ አቅሙን አረጋግጨበታለሁ ።

በዚያች ቅፅብት ቲያትር ቤቱ በጩሄትና በጭብጨባ ቀውጢ ሲሆን ጥላሁን ገሠሠ በድምፁ ብቻ የጠላትን ምሽግ የሚያፈርስ ጀግና መስሎ ነበር የሚታየው ።

​ምንም እንኳን ዛሬ በሞት ቢለየንም ያ አስመራ ላይ የተመለከትኩት የሐገር ፍቅር ስሜት ሐውልት ሆኖ በልቤ ውስጥ ተቀርፆ ቆሟል።
ጥላሁን ገሰሰን ልዩ የሚደርገው ሌላው መገለጫው
ለፍቅር ሲዘፍን የፍቅር ሐውልት
ለሀገር ሲዘፍን የጀግንነት ሐውልት
ለሰው ልጅ ክብር ሲዘፍን የሰብአዊነት ሐውልት ነው!

ለዚህ ስኬት ደግሞ ከጥላሁን ድምፅ ጀርባ የነበሩት የወርቃማው ዘመን ታላላቅ የጥበብ ሰዎች ገጣሚያንና የዜማ አቀናባሪዎች ሚና ከፍተኛ እንደነበር ምስክሩ ታሪክና ሕዝቡ ነው።

ጥላሁን ገሰሰ ግጥምና ዜማን
ከነጄነራል አማኑኤል አብርሃም
ሻምበል አፈወርቅ ዮሐንስ
ነጋሽ ገብረማርያም
ተስፋዬ አበበ አየለ ማሞ ሳህሌ ደጋጎ ክፍሌ አቦቸር ከመሳሰሉት የክብር ዘበኛ እና የፖሊስ ኦርኬስትራዎች
ተቀብሎ ሲያንቆረቁረው ሙዚቃው ከድምፅ አልፎ የሚዳሰስ ሕያው መንፈስ የመሆን አቅም ነበረው።
​
ዛሬ ላይ ሆኜ ያንን ትርኢት ሳስታውሰው ጥላሁን ለኢትዮጵያ ሙዚቃና ለኢትዮጵያዊነት ያለው ትርጉም ምን ያህል ጥልቅ ስሜት እንደሆነ አሁን ድረስ እንደ ህልም ይታየኛል ።

​ ያኔ መድረክ ላይ ሲወጣ የነበረው ግርማ ሞገስና ድምፁ ሲስተጋባ የተሰማኝ ስሜት ዛሬም ድረስ ዘፈኑን ስሰማው "የጦር ፊታውራሪ" የነበረ ጀግና ያህል ትዝ ይለኛል !!
ጥላሁን በመድረክ ላይ የነበረውን የበላይነት እና የሕዝብን ስሜት የመምራት ብቃቱን በሚገባ የመግለፅ አቅም ነበረው ።

ጥላሁን ዝም ብሎ ድምፃዊ ሳይሆን በዜማው የታጠቀ የሀገር መከታ ወታደርም ሆኖ እንደነበረ ማሳያ ነው ።
​ለዚህ ነው የጥላሁን ገሠሠ የሀገር ፍቅር ዜማዎች ከጊዜና ከቦታ በላይ የሆኑ ናቸው የሚባሉት ። ለዚህም ነው ዛሬ ላይ ሆነን ስንሰማው የዛሬ 130 ዓመት በፊት የተነገረውን የዳግማዊ ምኒልክን የክተት አዋጅ የሚመስለን ።
ይህ የሚያሳየው ደግሞ ጥላሁን የኢትዮጵያን ታሪክ ኩራትና ነፃነት በድምፅ ቀርጾ ትውልድ እንዲወርሰው ማድረጉን ነው።

ወዳጆቼ
​ስለ ጥላሁን ገሠሠ የሀገር ፍቅር ስሜት ስንናገር እነዚህ ሶስት መሰረታዊ እውነታዎች ጎልተው ይታያኛል ።
የቁርጠኝነት ድምፁን ስናደዳምጠው ጥላሁን "አገሬን" ሲል ዝም ብሎ ስም አይጠራም ለሀገሩ የሚሞትላትና የሚሰዋላት መሆኑን በቃናው ውስጥ ይሰማል። አጥንቴም ይከስከስ የሚለው ስንኝ ለዚህ ትልቅ ማሳያ ነው።

ጥላሁን ለሀገር ሲዘፍን መላው ኢትዮጵያዊ በአንድነት ቆሞ ፊታውራሪዬ ብሎ እንዲከተለው ያደርጋል።
ይህ ደግሞ በታሪካችን ውስጥ የታየ ትልቅ የጥበብ ተጽዕኖ ነው።
ከ130 ዓመት በፊት የነበረውን የአድዋ ጀግንነት ዛሬ ላለው ትውልድ በስሜት አገናኝቶ ማቅረብ የሚችለው እንደ ጥላሁን ያለ "የታሪክ ድልድይና የታሪክ ባለአደራ" ሲኖር ብቻ ነው።

እንኳንስ ደስታየን የሰውነቴን ሠው
እንኳን ነፃነቴን ፀጋ ክብሬን ትቸው
በናት አገር ምድር በሚያውቀኝ በማውቀው ...
ስቃይ መከራዬን ከአንችው ዘንድ ያድርገው ። የሚለው
ጥላሁን ለኢትዮጵያ የነበረውን ፍቅር ከምንም በላይ የሚያሳይ ነው። ከባዕድ አገር ደስታ ይልቅ የሀገሩን መከራ የመረጠበት የሞቱ አጋጣሚ ደግሞ ለሀገሩ ያለውን ፍቅር በደሙ ያረጋገጠበት ታላቅ ክስተት ነው ።

​ጥላሁን ከአሜሪካ ተነስቶ ለፋሲካ በዓል ወደ ሀገሩ መግባቱና በዚያው ዕለት ማረፉ፣ "በሀገሬ አፈር ልቀበር" የሚለውን ጥልቅ የኢትዮጵያዊያን ምኞት የፈጸመበት ነው ይህ ቀረኝ የማይል የሚያሰኘው እስከ መጨረሻው ትንፋሹ ድረስ ከሀገሩና ከሕዝቡ ጋር መቆየቱ ነው ።

ሲሞት መላው የአዲስ አበባ ሕዝብ በነቂስ ወጥቶ አስከሬኑን ሲሸኜው ጥላሁን ለሕዝቡ የሰጠውን ፍቅር ሕዝቡ በታላቅ ክብር የመለሰለት መሆኑን ቅድስት ስላሴ ቤተክርስቲያን ህያው ምስክር ናት ። ያ ለቅሶ የአንድ ድምፃዊ ስንብት ሳይሆን የኢትዮጵያ የቁርጥ ቀን ልጅና የልብ ትርታ ሽኝት ነበር።

​ጥላሁን በሕይወቱና በሞቱ ሀገርን መውደድ ማለት ትርጉሙን እስከ ሞት ድረስ መታመንን አረጋግጦበታል።
ሰውን መውደድ ! አብሮ ማልቀስና መቆም ሙያን መውደድ እስከ መጨረሻዋ ትንፋሽ ድረስ መዘመር ለኢትዮጵያዊያን ከድምፃዊነት በላይ የአንድነት ምልክት መሆን ነው።

እኔ በዓይኔ ያየሁትን በልቤ የሰነድኩትን ይህንን ታሪክ ለሚቀጥለው ትውልድ ሊተላለፍ የሚገባው የፍቅርና የሀገር አምልኮ ትልቅ ትምህርት ይሆናል ብየ ሳዘጋጀው ጥላሁን ገሠሠ
ትንፋሼ ተቀርፆ ይቀመጥ ማልቀሻ ይህ ነው የሞትኩለት የኔ ማስታወሻ
ታሪኬ ነው ድምፄ በማለት ያንጎራጎረው ሙዚቃ ከፍቼ እያዳመጥኩ ነበር።

ይህ ስንኝ ጥላሁን ገሠሠ አስቀድሞ በድምፁ የህይወቱ ታሪክ የሞቱ ማስታወሻ እና የሀገሩ ውበት መገለጫ እንደሚሆን ተረድቶት የተጫወተው ነበር ማለት ይቻላል ። ጥላሁን በጥቁርና ነጭ ወረቀት ላይ የሰፈረ ኑዛዜ ሳይሆን የተውልን በህይወት ቆሞ በዜማ የተናዘዘው ድንቅ ስንብት ነበረ ።

​እነዚህ ስንኞች የጥላሁንን የጥበብ ክብርና ትህትና ሲገለፅበት እያዳመጥኩት ነበር ይህን ታሪክ የፃፍኩት ።

ወዳጃቸ
የጥላሁን ገሠሠ ድምፅ ዝም ብሎ የአየር ንዝረት አይደለም፤ ማንነቱ፣ ታሪኩና ለሀገሩ የከፈለው መስዋዕትነት ነው። በጩኸት መኖሬን ማለቱ ለሀገርና ለፍቅር ሲል ድምፁን እስከ መጨረሻው የጥገታ ነጥብ ድረስ መጠቀሙንና ለዚህም መሞቱን ያሳያል።
​ ድምፄን ሰምቶ ያዝናል ለረገፈው አፅሜ ሲል
​ እጅግ ልብ ይነካል !

ጥላሁን በከፍታው ላይ ሆኖ እንኳ ያስቀየምኩት ቢኖር ብሎ ይቅርታን ይጠይቃል። የሞተውን አፅሙን ሳይሆን የቀረውን ድምፁን ሰምተው ሰዎች እንዲያዝኑለትና ይቅር እንዲሉት መመኘቱ የሰው ልጅነቱንይቅርታና ትህትናውን
ፍርጥ አድርጎ ያሳያል።

​ ጥላሁን ገሠሠ በድምፁና በህይወቱ የሰራው ትልቁ ስራ ፍቅርንና ኢትዮጵያዊነትን ማዳን ነበር። ጥላሁን ከቀላል ስሜትነት አልፎ ሕይወት መስዋዕትነትና የሀገር ፍቅር ጥግ መሆኑን በሚገባ አስገንዝቦናል።ጥበብ እንዴት የአንድን ሕዝብ ወኔና ማንነት እንደምትቀርፅ ጥላሁን ትልቅ ማሳያ ነው።

ፍቅር ተግባር ነው ፍቅር ዝም ብሎ የሚሰማን ስሜት ሳይሆን እንደ ጥላሁን ዜማዎች ራስን አሳልፎ እስከ መስጠት የሚደርስ ውሳኔ መሆኑን መረዳት ከባድ አይደለም ።

ጥላሁን ገሰሰ የሚዘፈነው ለጆሮ ብቻ ሳይሆን ለህሊና እና ለነፍስ ጭምር ይመስለኛል ።

ጥላሁን ዛሬ በሥጋ ቢለየንም ታሪኬ ነው ድምፄ ብሎ እንደተናዘዘው ሁሉ ዛሬም በየልባችን ውስጥ ንጉሥ ሆኖ ይኖራል።እሱ ለሀገር ብቻ ሳይሆን ለሰው ልጅ ስቃይ የሚራራ የህሊና ድምፅ ነበረው።

የሀገር ፍቅር ለአፈርና ለሰንደቅ ዓላማ የሚከፈል የአጥንትና የደም መስዋዕትነት ሲሆን ጥላሁን ገሠሠ በስጋ ቢለየንም ያ በሕይወት ያለ ሐውልት ግን በዜማዎቹ ውስጥ ሁሌም አዲስ ሆኖ ይኖራል።
​ባጭሩ የጥላሁን መሞት ዝም ብሎ የአንድ ድምፃዊ ማለፍ ብቻ አልነበረም የአንድ ዘመን መቋጫ የአንድ ትልቅ ተስፋ መደብዘዝ እና በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ የሚበራው የሙዚቃ ኮከብ ወድቆ ሲሰበር
ሰማይ ባዶ የሆነ ያህል ተሰምቶናል።

ጥላሁን ገሠሠ በደስታ ጊዜ አብሮን የሚጨፍር በጦርነት ጊዜ ፊታውራሪ ሆኖ የሚያዘምት በረሃብና በችግር ጊዜ ደግሞ አብሮን የሚላቀስ የሕዝብ ልብ ነበር ።

ጥላሁንን ከአቅም በላይ ያደረገው ይሄው ሁለንተናዊነቱ ነው። ለፍቅር ለሀገርና ለሰብአዊነት የነበረው ጽናት እሱ ሞቶም እንዲኖር አድርጎታል።

የጥላሁን ገሠሠ ዘፈኖች "ኢትዮጵያዊ ስነ-ሰብዕና" የሚባል የፍልስፍና ዘርፍ ቢኖር የዛ ዘርፍ ዋና መማሪያ መፅሐፍ ይሆኑ ነበር ።ብቻ

የጥላሁንገሰሰ ሕይወት ልክ እንደ አንድ የተቀደሰ መፅሐፍ በመሆኑ እራሡ ከፍቶ እራሱ ዘግቶት አልፏል ።
ለዚህ ታላቅ ድምፃዊ በተወለደበት ከተማ አዲስ አበባ ላይ ዘላለማዊ ምልክት ሆኖ እንዲቀመጥ ሐውልቱ ስለቆመለት ደስታዬ ወደር የለውም ።
ነፍስ ይማር !!

በሱዳን የተማረከው የትግራይ ተወላጅ
ቅጥረኛ ተዋጊ የቡርሃንን ሚስጥር አጋለጠ

በሱዳን ብሉ ናይል ግዛት ውስጥ የተማረከው የትግራይ ተወላጅ ቅጥረኛ ተዋጊ፣ የሱዳን ጦር መሪ የሆኑት አብደል ፋታህ አል-ቡርሃን ጦርነቱን ለማራዘም በውጭ ሀገር ተዋጊዎች ላይ ያላቸውን ጥገኝነት የሚያጋልጥ ምስክርነት ሰጥቷል። በህወሃት እንደሰለጠነ የተነገረው ይህ ግለሰብ በሱዳን ጦር ውስጥ የታየ ብቸኛ የውጭ ተዋጊ አይደለም።

የሱዳን ጦር ጦርነቱን ለማስቀጠል የኢራን ኦፕሬቲቭንና ከሙስሊም ወንድማማቾች ጋር ግንኙነት ያላቸውን ታጣቂዎች ጨምሮ የተለያዩ የውጭ ኃይላትን ይጠቀማል የሚል ክስ በተደጋጋሚ ሲቀርብበት ቆይቷል። ይህ ቅጥረኛ ተዋጊ የተማረከው በበርሊን በተካሄደው የሰላምና የሰብአዊ ድጋፍ ጉባኤ ማግስት ሲሆን፣ በጉባኤው ላይ ዓለም አቀፍ ኃይሎች ለሰብአዊ እርዳታ ድጋፍ እንደሚሰጡ ቃል በመግባት ጦርነቱ በአስቸኳይ እንዲቆም ጥሪ ማድረጋቸው ይታወሳል።

seledadotio
seledadotio

ቴሌብር ሱፐርአፕን እያወረድን የተለያዩ ስጦታዎችን እናግኝ!

ቴሌብር ሱፐርአፕን ለመጀመሪያ ጊዜ ስናወርድ 100 ሜ.ባ ስጦታ፥ የሚስጥር ቁጥር ቀይረን የቴሌብር አገልግሎትን ስናስጀምር የ15 ብር ሽልማት!

በቴሌብር የአየር ሰዓት ስንሞላ 25% ስጦታ፥ እንዲሁም በቴሌብር ጥቅል ስንገዛ 20% ምርቃት እናገኛለን!

በቴሌብር ስንመረቅ እንዲህ ነን!

ቴሌብር ሱፐርአፕን https://bit.ly/telebirr_Su... ጭነን ስንመዘገብ እንዲህ ነን!
#ደንበኛ_ስንሆን_እንዲህ_ነን #ስንመዘገብ_እንዲህ_ነን #ስንጭን_እንዲህ_ነን #ስናስጀምር_እንዲህ_ነን

የወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች የሕግ ጥበቃ
በኢትዮጵያ ህግ ማእቀፍ

ጠበቃና የህግ አማካሪ ፋንታሁን ደለለው
0929101037,0983337690

መግቢያ #ethiopia | በኢትዮጵያ ወንጀልን እና ሙስናን ለሚያጋልጡ ጠቋሚዎች ማንነትን መደበቅ፣ ምስጢራዊነትን መጠበቅ እና ከበቀል እርምጃ የመከላከል ህጋዊ ጥበቃ ይደረጋል። ይህ ጥበቃ በተለይም ሙስናን የሚዘግቡ ወገኖች ላይ የሚደርስን ተጽዕኖ ለመቀነስ እና ጠቋሚዎች ያለስጋት መረጃ እንዲሰጡ ለማበረታታት ያለመ ነው።

የተለያዩ የአለማችን ሀገራት ለወንጀል ጠቋሚዎችና ምስክሮች ጥበቃ የሚያደርጉ ሲሆን ይህን የሚያደርጉትም ከባድ እና የተደራጁ ወንጀሎችን በሚመለከት ለሚቀርቡ ጠቋሚዎችና ምስክሮች ነው፡፡ ሀገራችንም ይህንኑ በመረዳት የወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 699/2003 አውጥታ በህግ በተመለከቱ ወንጀሎች ላይ ምስክሮችና ጠቋሚዎች ለሆኑ ሰዎች ጥበቃ ለማድረግ ጥረት በማድረግ ላይ ትገኛለች፡፡ በዚህ ፅሁፍ የምስክር እና ጠቋሚዎችን ጥበቃ ምንነትና የጥበቃ ስምምነት፣ የጥበቃ እርምጃ ዓይነቶችን እና ጥበቃ የሚደረግባቸውን ወንጀሎች በአጭሩ እንዳስሳለን፡፡

1. የጠቋሚዎችና ምስክሮች ጥበቃ ምንነት እና የጥበቃ ስምምነት

የጠቋሚዎችና ምስክሮች ጥበቃ ማለት አንድን ወንጀል በተመለከተ የሚያውቀውን ለፍርድ ቤት ወይም ለፖሊስ ለመግለፅ የተስማማ ጠቋሚ ወይም ምስክር ቃሉን ወይም መረጃውን በመስጠቱ ምክንያት በራሱ ወይም በቤተሰቡ ላይ ከሚቃጣበት ጉዳት የሚጠበቅበት በህግ የተዘረጋ ሥርአት ነው፡፡ ይህም በጥበቃ ስምምነት መሰረት የሚፈፀም ሲሆን ስምምነቱ በጥበቃ ተጠቃሚው እና በፍትህ ሚኒስቴር መካከል የሚደረግ ነው፡፡ በአዋጁ አንቀፅ 2(2) መሰረት የጥበቃ ተጠቃሚ ከሚኒስቴሩ ጋር የጥበቃ ስምምነት የተፈራረመ ጠቋሚ ወይም የምስክር ወይም የጠቋሚ ወይም የምስክር ቤተሰብ አባል ነው፡፡ የጥበቃ ተጠቃሚው አካለ መጠን ያላደረሰ ወይም በፍርድ የተከለከለ ሰው ከሆነ የጥበቃ ስምምነቱ ከወላጆቹ ወይም ከአሳዳሪው ጋር የሚፈረም ሲሆን ነገር ግን የጥበቃ ተጠቃሚው አካለ መጠን ከደረሰ ወይም የህግ ችሎታውን መልሶ ካገኘ በኋላ ጥበቃው የሚቀጥል ከሆነ ስምምነቱን የጥበቃ ተጠቃሚው ራሱ መፈረም እንዳለበት በአዋጁ አንቀፅ 8(3) ተደንግጎ ይገኛል፡፡

2. የጥበቃ ተጠቃሚው የሆነው አካለ መጠን ያላደረሰ ልጅ ሲሆን

መረጃ ወይም ምስክርነት የሚሰጠው በወላጁ ወይም በአሳዳሪው ላይ ሲሆን፣ ወላጅ ወይም አሳዳሪ የሌለው ሲሆን፣ አስፈላጊው ጥረት ተደርጎ ወላጁን ወይም አሳዳሪውን ማግኘት ያልተቻለ እንደሆነ፣ ወላጁ ወይም አሳዳሪው በቂ ባልሆነ ምክንያት ፈቃዱን ሳይሰጥ ሲቀር ወይም በማናቸውም ምክንያት ፈቃዱን መስጠት ሳይችል ሲቀር ሚኒስቴሩ ከልጁ ጋር ልዩ የጥበቃ ስምምነት ሊፈራረም እንደሚችል ከአዋጁ አንቀፅ 9(1) መረዳት ይቻላል፡፡ ሆኖም አካለ መጠን ካላደረሰ ልጅ ጋር የተደረገ ልዩ የጥበቃ ስምምነት ከተፈረመበት ዕለት ጀምሮ ባሉት አስር ቀናት ውስጥ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቀርቦ መጽደቅ አለበት፡፡ ፍርድ ቤቱም አካለ መጠን ያላደረሰው ልጅ ጥቅምና ደህንነት ይበልጥ ሊረጋገጥ የሚችልበትን ሁኔታ ግምት ውስጥ በማስገባት የጥበቃ ስምምነቱን መሻር፣ ማጽደቅ ወይም ማሻሻል እንደሚችል በአዋጁ አንቀጽ 9(4) ስር ተደንግጎ ይገኛል፡፡

3. ዋና ዋና የጥበቃ አይነቶች

3.1 ማንነትን መደበቅ፦ የጠቋሚው ማንነት በምርመራ እና ክስ ሂደት ውስጥ በምስጢር እንዲያዝ ይደረጋል።

3.2 ከበቀል ጥበቃ፦ ጠቋሚዎች በስራ ቦታቸው ወይም በሌላ ቦታ ላይ ለጠቆሙት ጥቆማ በቀል እንዳይደርስባቸው ህጉ ይከለክላል።

3.3 የደህንነት ከለላ፦ የወንጀል ድርጊቶችን በመጠቆማቸው ህይወታቸው ወይም ንብረታቸው አደጋ ላይ ሊወድቅ በሚችልበት ጊዜ ጥበቃ ይደረግላቸዋል።

3.4 ህጋዊ ጥበቃ (Immunities): ጠቋሚዎች ከሰጡት መረጃ ጋር በተያያዘ ከፍትሐብሔር ወይም የወንጀል ተጠያቂነት ጥበቃ ሊደረግላቸው ይችላል። እነዚህ ዋና ዋናዎቹ ሲሆኑ በዝርዝር ሌሎቹንም ጨምሮ ከዚህ በታች ባለው ክፍል የጥበቃ አይነት እና ጥበቃ ለሚያስፈልጋቸው አካላት የሚወሰድላቸው የህግ ጥበቃ አፈጻጸም እንመለከታለን።

4. የጥበቃ ዓይነቶች እና አፈጻጸም

ለወንጀል ጠቋሚዎችና ምስክሮች የሚደረጉ የጥበቃ እና የጥንቃቄ እርምጃዎች በአዋጁ አንቀጽ 4 ስር ተዘርዝረው ይገኛሉ፡፡ የጥበቃ እና የጥንቃቄ እርምጃዎች እንደ ሁኔታው በተናጠል ወይም በጣምራ ለጥበቃ ተጠቃሚ ተፈጻሚ የሚደረጉ ሲሆን ይህም ፡-

 የአካልና ንብረት ደህንነት ጥበቃ

 የመኖሪያ ስፍራ መቀየርን ጨምሮ ደህንነቱ የተጠበቀ የመኖሪያ ቦታ መስጠት

 ማንነትንና ባለንብረትነትን መደበቅ

 ማንነትን መቀየር

 ለራስ መጠበቂያ የነፍስ ወከፍ መሳሪያ መስጠት

 መረጃ በተሰጠበት የወንጀል ድርጊት ያለመከሰስ

 መረጃ በሚሰጥበት የወንጀል ጉዳይ ላይ የመጨረሻ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊትም ሆነ በኋላ ተከሳሽ በጥበቃ ተጠቃሚው መኖሪያ ወይም የሥራ ቦታ ወይም ትምህርት ቤት አካባቢ እንዳይደርስ ማገድ

 የፍርድ ሂደት ተጀምሮ ምስክርነት እስከሚሰጥ ድረስ የምስክር ማንነት እንዳይገለጽ ማድረግ

 ምስክርነት በዝግ ችሎት እንዲሰጥ ማድረግ

 ምስክርነት በአካል ሳይታይ ከመጋረጃ በስተጀርባ ሆኖ ወይም ማንነትን በመሸፈን እንዲሰጥ ማድረግ

 ማስረጃ በኤሌክትሮኒክስ ወይም በሌላ የተለየ ዘዴ እንዲቀርብ ማድረግ

 በሚስጥር መያዝ ያለበት ካልሆነ በስተቀር ለጠቋሚ ጥቆማ ባቀረበበት ጉዳይ ላይ ወቅታዊ መረጃና ምክር መስጠት

 እንዲመሰክር ለተጠራ ምስክር የጉዞና የውሎ አበል መስጠት

 የጥበቃ እርምጃው የመኖሪያ ስፍራን ለውጥ ካስከተለ የጓዝ ማንሻ ወጪን መሸፈን

 በበቀል የተወሰደ አስተዳደራዊ እርምጃ እንዲታገድ ወይም እንዲሻር ማድረግ ወይም ተመጣጣኝ የሆነ የማካካሻ እርምጃ መውሰድ

 በበቀል እርምጃ ለደረሰ ጉዳት የህክምና አገልግሎት በመንግሥት ሆስፒታል በነጻ መስጠት

 በጥበቃ እርምጃው ምክንያት ለደረሰ የገቢ ማጣት ወይም በበቀል እርምጃ ለደረሰ የመሥራት ችሎታ ማጣት የመሠረታዊ ፍላጎት ማሟያ ወጪን መሸፈን

 በጥበቃ ሥር እያለ ለደረሰ ሞት የቀብር ማስፈጸሚያ ወጪ መሸፈንና ለቤተሰብ የገንዘብ ድጋፍ ማድረግ

 የጥበቃ ተጠቃሚው የሥራና የትምህርት ዕድል እንዲያገኝ መርዳት

 ለምስክሩ ወይም ለጠቋሚው የምክር አገልግሎት መስጠት ወይም እንዲያገኝ ማድረግን የሚያካትት ነው፡፡

5. ለምስክር ወይም ጠቋሚዎች ጥበቃ የሚደረግባቸው ወንጀሎች የትኞቹ ናቸው?

ለምስክሮች ወይም ለጠቋሚዎች ጥበቃ የሚደረገው በህጉ ለተመለከቱት ወንጀሎች ሲሆን በወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 699/2003 አንቀጽ 3 መሰረት የጥበቃ እና የጥንቃቄ እርምጃዎች ማግኘት የሚቻለው የፅኑ እስራት መነሻው ምንም ይሁን ምን ጣራው ግን 10 (አስር አመት) እና ከዚያ በላይ በሆነ ፅኑ እስራት ወይም በሞት ሊያስቀጣ በሚችል ወንጀል ምስክርነት ወይም ጥቆማን የተመለከተ ሆኖ

 የወንጀል ድርጊቱ ያለምስክሩ ወይም ያለጠቋሚው ምስክርነት ወይም ጥቆማ በሌላ ማናቸውም መንገድ ሊረጋገጥ ወይም ሊደረስበት የማይችል ሲሆን እና

 በምስክሩ፣ በጠቋሚው ወይም በቤተሰቡ ህይወት፣ አካላዊ ደህንነ፣ ነፃነት ወይም ንብረት ላይ ከባድ አደጋ ያደርሳል ተብሎ ሲታመን እንደሆነ ከአዋጁ አንቀፅ 3(1) መረዳት ይቻላል፡፡
ለአብነትም በኢትዮጵያ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣው አዋጅ ቁጥር 1176/2012 አንቀፅ 16 እና በሰው የመነገድ እና ሰውን በህገ ወጥ መንገድ ድንበር የማሻገር ወንጀልን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣው አዋጅ ቁጥር 1178/2012 አንቀፅ 25 የወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች በአዋጅ ቁጥር 699/2003 መሰረት ለወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ስለሚደረግ ጥበቃ ደንግገው ይገኛሉ፡፡
ነገር ግን አዋጁ ይህንን መስፈርት ቢያስቀምጥም የፍትህ ሚኒስቴሩ የጥበቃ ተጠቃሚ ላልሆኑ ለማንኛቸውም ምስክሮችና ጠቋሚዎችም በዚህ አዋጅ አንቀጽ 4 ስር ከተቀመጡ አንዳንድ ጥበቃዎችን እንደአስፈላጊነቱ ሊያደርግ ይችላል፡፡

ይህም

 በሚስጥር መያዝ ያለበት ካልሆነ በስተቀር ለጠቋሚ ጥቆማ ባቀረበበት ጉዳይ ላይ ወቅታዊ መረጃና ምክር መስጠት

 እንዲመሰክር ለተጠራ ምስክር የጉዞና የውሎ አበል መስጠት

 በበቀል የተወሰደ አስተዳደራዊ እርምጃ እንዲታገድ ወይም እንዲሻር ማድረግ ወይም ተመጣጣኝ የሆነ የማካካሻ እርምጃ መውሰድ

 በበቀል እርምጃ ለደረሰ ጉዳት የህክምና አገልግሎት በመንግሥት ሆስፒታል በነጻ መስጠት

 ለምስክሩ ወይም ለጠቋሚው የምክር አገልግሎት መስጠት ወይም እንዲያገኝ ማድረግን የሚያካትት ነው፡፡

6. የጹሁፉ ቁልፍ የህግ ማጠቃለያ

የዚህ ጽሁፍ መነሻ የአዋጅ ቁጥር 699/2003 ስለ ወንጀል ጠቋሚዎችና ምስክሮች የሚደረግ የህግ ጥበቃ ሲሆን ከላይ በቀረበው አግባብ የህግ ግንዛቤ መስጠት በተለይም ረቂቅና ከበድ ወንጀሎችን በህዝብና በሀገር ላይ ከባድ ጉዳትን የሚያስከትሉትን ወንጀሎች እንዲጋለጡ ምስክሮችም የህግ ጥበቃ ኖሮዋቸው የበኩላቸውን ድርሻ እንዲወጡ መንግስት አስፈላጊውን ጥበቃ በዚህ አዋጅ መሠረት ማድረጉ ለህበረተሰቡና ለሀገር ሰላም የሚበጅ ሲሆን በተቃራኒው እንደዚህ አይነት ሰወች በመጠቆማቸው ወይም በመመስከራቸው ምክንያት የአደጋ ወይም የወንጀል ሰለባ ቢሆኑ ለሌላውም ዜጋ በዚህ ልክ ትብብር ለመስጠት የሚፈራ በመሆኑ ፍትህ ተደብቃ የምትቀርበት ሁኔታ ይፈጠራል።ስለሆነም ለከባድ ወንጀል ጠቋሚዎች እና ለምስክሮች መንግስት አስፈላጊውን የህግ ጥበቃ ሊያደርግና ከዚህ አንጻር ለማህበረሰቡ አስፈላጊውን የህግ ግንዛቤ ሊሰጥ ያስፈልጋል።

https://t.me/Fantahunlawye...
https://www.facebook.com/s...

ማጣቀሻዎች/References/
1. የወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 699/2003
2. የኢፊድሪ ወንጀል ህግ 1996
3. የወንጀለኛ መቅጫ ህግ ስነስረአት
4. የኢፊድሪ ወንጀል ስነስረአት እና የማስረጃ ህግ

5. የፍትህ ሚኒስቴርን የማህበራዊ ሚዲያ ትስስር የፌስቡክ ገጽ

የኢራናውያን ለትራምፕ እና ለኔታንያሁ '' መንግስታችሁን በሃይል ተቆጣጠሩ'' ጥሪ ጀርባ የሰጡበት ሚስጥር
የኔታ ሚዲያ

በመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ ውስጥ የኢራን መንግስት እና የምዕራባውያን (በተለይም የአሜሪካ እና የእስራኤል) ግንኙነት ለበርካታ አስርት ዓመታት በጠላትነት የፈረጀ ነው።

የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ በተደጋጋሚ የኢራን ህዝብ አሁን ያለውን አብዮታዊ መንግስት እንዲገለብጥና የራሱን እድል እንዲወስን ጥሪ ሲያቀርቡ ቆይተዋል።

ሆኖም ግን በኢራን ውስጥ በተለያዩ ጊዜያት ከፍተኛ ህዝባዊ ተቃውሞዎች ቢነሱም እነዚህ የውጭ መሪዎች ያቀረቡት ጥሪ በኢራናውያን ዘንድ የሚፈለገውን ውጤት ሳያመጣ ቀርቷል።

ይህ የሆነው ኢራናውያን ከመንግስታቸው ጋር ያላቸው ቅሬታ ወደ ጎን አድርገው ለውጭ ጣልቃ ገብነት ያላቸው አመለካከት በታሪክ በሃይማኖት እና በብሔራዊ ማንነት የታጠረ በመሆኑ ነው።

ኢራናውያን የትራምፕን እና የኔታንያሁን ጥሪ ወደ ጎን ለማለት ያስገደዷቸው ዋና ዋና ምክንያቶች

1. የሉዓላዊነት እና የብሔርተኝነት ስሜት

ኢራናውያን ረጅም እና ኩራት የሚሰማቸው የታሪክ ባለቤት ናቸው። የፋርስ (Persian) ብሔርተኝነት ከመንግስት ፖለቲካ በላይ የቆመ ነው። ህዝቡ የውስጥ ችግሩን በራሱ ለመፍታት እንጂ በታሪካዊ ጠላቶቹ በኩል በሚመጣ "ነፃ አውጭ" ተብዬ ሀይል መመራት አይፈልግም።

ትራምፕ እና ኔታንያሁ በኢራን ላይ የሚሰነዝሩት ንግግር በህዝቡ ዘንድ እንደ ድጋፍ ሳይሆን የሀገርን ክብር የመንካት ሙከራ ተደርጎ ይወሰዳል።

2. የታሪክ ትምህርት እና የውጭ ጣልቃ ገብነት ፍርሃት

እ.ኤ.አ. በ1953 አሜሪካ እና እንግሊዝ የኢራንን ዴሞክራሲያዊ መንግስት በመፈንቅለ መንግስት ማውረዳቸው በህዝቡ ልብ ውስጥ ትልቅ ጥርጣሬ ጥሏል። ይህ ታሪክ ምዕራባውያን ለኢራን ህዝብ ጥቅም ሳይሆን ለራሳቸው ፍላጎት ይቆማሉ የሚል እምነት እንዲሰርጽ አድርጓል።
ኔታንያሁ እና ትራምፕ ለኢራን ህዝብ ነፃነት እንደሚመኙ ሲናገሩ ህዝቡ ንግግሩን ከታሪካዊው ጣልቃ ገብነት ጋር በማያያዝ በጥርጣሬ ይመለከተዋል።

3. የሃይማኖታዊ እና የመንግስት ምስረታ እሳቤ

የኢራን መንግስት የተገነባው በሺዓ እስልምና መርሆዎች እና "የሃይማኖት ሊቃውንት የበላይነት" (Velayat-e Faqih) በሚለው ፍልስፍና ላይ ነው።

ለመንግስት ታማኝ መሆን ለብዙሃኑ ኢራናውያን ሃይማኖታዊ ግዴታ ጭምር ነው።

የምዕራባውያን መሪዎች የሚያቀርቡት የለውጥ ጥሪ ከአካባቢያዊ ባህል እና ሃይማኖት የራቀ በመሆኑ እንደ ባዕድ ባህል ወረራ ይቆጠራል።

4. የደህንነት እና የመበታተን ስጋት

ኢራናውያን በጎረቤቶቻቸው (ኢራቅ፣ ሶሪያ፣ ሊቢያ እና አፍጋኒስታን) የታዩትን የውጭ ጣልቃ ገብነቶች ውጤት በሚገባ ይገነዘባሉ።

መንግስት በውጭ ሀይል ግፊት ቢወድቅ ሀገሪቱ ወደ ማያልቅ የእርስ በእርስ ጦርነት እና ትርምስ ውስጥ ትገባለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አለ።

ብዙዎች አሁን ያለውን መንግስት ቢጠሉ እንኳ ሀገር ከመበታተን አሁን ያለው ሁኔታ ይሻላል የሚል ስሌት ይከተላሉ።

5. የተቃራኒ ፖሊሲዎች ተፅዕኖ (Inconsistency)

ትራምፕ በኢራን ህዝብ ላይ የጣሉት "ከፍተኛ ጫና" (Maximum Pressure) ማዕቀብ ህዝቡን ለከፋ ድህነት ዳርጓል። ህዝቡን በኢኮኖሚ እየቀጡ "ነፃ ላወጣችሁ እፈልጋለሁ" ማለት በኢራናውያን ዘንድ ተቀባይነት የሌለው ንግግር ነው።

በተመሳሳይ ኔታንያሁ የኢራን ህዝብ ጠላት መሆናቸውን በየመድረኩ እየገለጹ በቪዲዮ ወጥተው "ወዳጆቼ" ማለታቸው እንደ ፖለቲካዊ ማላገጫ ነው የሚታየው።

በአጠቃላይ ኢራናውያን ለውጭ ጥሪዎች ጀርባቸውን የሰጡት አሁን ባለው ስርዓት ደስተኛ ስለሆኑ ሳይሆን የለውጥ ፍላጎታቸው ከሀገራዊ ክብራቸው እና ከሉዓላዊነታቸው ጋር ስለማይደራደር ነው።

የውጭ ጣልቃ ገብነት የሚያስከትለው መዘዝ እና የታሪክ ጠባሳ ህዝቡ የትራምፕን እና የኔታንያሁን ጥሪ እንደ መርዳት ሳይሆን እንደ አዲስ የወረራ ስልት እንዲመለከተው አድርጎታል።

ለኢራናውያን በቤት ውስጥ ያለ ጠብ በቤት ውስጥ ባሉ ሰዎች ብቻ መፈታት አለበት የሚለው መርህ ከምንም በላይ ይገዝፋል።

ኢራን በእስራኤል የኒውክሌር ተቋም አቅራቢያ ጥቃት ፈጸመች

ኢራን በደቡብ እስራኤል በዲሞና ከተማ በሚገኘው የኒውክሌር ተቋም አቅራቢያ የሚሳዔል ጥቃት ፈጸመች።

ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ (አይኤኢኤ) ከዲሞና ከተማ 13 ኪሜ ርቀት ላይ በሚገኘው የኒውክሌር ምርምር ተቋም ላይ የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩ መረጃ እንደሌለው ገልጿል።

ጥቃቱ ቅዳሜ ዕለት በኢራን ናታንዝ የኒውክሌር ተቋም ላይ ለደረሰው ጥቃት ምላሽ እንደሆነ የኢራን የመንግሥት ቴሌቪዥን ዘግቧል። "ከዚያ ክስተት በኋላ ከጣቢያው ውጭ የጨረር መጠን መጨመር ሪፖርት አልተደረገም" ብሏል አይኤኢኤ።

የአይኤኢኤ ዋና ዳይሬክተር ራፋኤል ግሮስ "በተለይም በኒውክሌር ተቋማት አቅራቢያ ከፍተኛ ወታደራዊ ጥንቃቄ መደረግ አለበት" ብለዋል።

የእስራኤል የአምቡላንስ አገልግሎት በዲሞና በተፈጸመው ጥቃት 40 ሰዎች ሕክምና እያገኙ መሆኑን ገልጿል። ከእነዚህ መካከል 37ቱ ቀላል ጉዳት የደረሰባቸው ሲሆን የ10 ዓመት ልጅ በአስጊ ሁኔታ ላይ የሚገኝ ነው ብሏል።

በቅርብ ርቀት በምትገኘው አራድ ከተማ በተፈጸመ ሌላ ጥቃት 68 ሰዎች ሕክምና እየተደረገላቸው መሆኑን ገልጿል። ከእነዚህም ውስጥ 47ቱ ቀላል ጉዳት የደረሰባቸው ሲሆን 10ቱ ደግሞ አስጊ ሁኔታ ላይ ይገኛሉ ሲል አሳውቋል።

"ይህ በጣም ከባድ ሁኔታ ነው" ሲል የአስቸኳይ የሕክምና ባለሙያው ያኪር ታልካር በአራድን ስለተፈጸመው ጥቃት ገልጸዋል። "ብዙዎች ቆስለዋል፤ የተለያየ ጉዳት የደረሰባቸውም አሉ" ብለዋል።

የእስራኤል ባለሥልጣናት ሚሳዒሎቹ በአየር መከላከያ ስርዓቶችን እንዴት ሊያመልጡ እንደቻሉ እየመረመሩ ነው።

"በዲሞናም ሆነ በአራድ ጥቃቶቹን ለማስቆም ያልቻሉ የሚሳዔል መከላከያዎች ተተኩሰዋል። በዚህም በመቶዎች ኪሎ ግራም በሚመዝኑ ሁለት የባለስቲክ ሚሳዔሎች ሁለት ቀጥተኛ ድብደባዎች ደርሷል" ሲሉ የእስራኤል የእሳት አደጋ ተከላካዮች ተናግረዋል።

በኔጌቭ በረሃ ውስጥ የሚገኘው የሺሞን ፔሬዝ ኔጌቭ የኒውክሌር ምርምር ማዕከል "ዲሞና ሬአክተር" በመባል ይታወቃል። የእስራኤልን ይፋ ያልተደረገ የኒውክሌር ጦር መሳሪያ እንደያዘ መታመን ከጀመረ ዓመታት ተቆጥረዋል።

በይፋ የሚነገረው ጣቢያው በምርምር ላይ ብቻ ያተኮረ እንደሆነ ነው። ላለፉት ስድስት አስርት ዓመታት ያህል በሥልጣን ላይ የነበረው መንግሥት በጉዳዩ ዙሪያ አሻሚ አቋም ቢይዝም፤ እስራኤል የኒውክሌር ቦምብ መሥራቷ የአደባባይ ሚስጥር ሆኖ ቆይቷል።

ይህም ማለት እስራኤልን በመካከለኛው ምሥራቅ ብቸኛዋ የኒውክሌር መሣሪያ ባለቤት ያደርጋታል ማለት ነው። ስለዚህ አካባቢው ዒላማ መደረጉ በእስራኤል በኩል በከፍተኛ ትኩረት እንዲታይ ያደርገዋል።

እስራኤልም ሆነች አሜሪካ የጦርነቱ ዋና ዓላማ የኢራንን የኒውክሌር ቦምብ የማልማት ዕቅም ማስቀረት መሆኑን አስቀምጠዋል።

የኢራን የአቶሚክ ኢነርጂ ድርጅት በናታንዝ የተፈጸመውን ጥቃት የኒውክሌር ጦር መሳሪያዎች መስፋፋትን በተመለከተ የተደረሰውን ስምምነት የሚጥስ እንደሆነ ገልጾ፤ ምንም እንኳን "የራዲዮአክቲቭ ቁሶች ማፈትለካቸው ሪፖርት ባይደረግም በአካባቢው ነዋሪዎች ላይ ምንም ዓይነት አደጋ የለም" ብሏል።

ናታንዝ በየካቲት 21 በተቀሰቀሰው የጦርነቱ የመጀመሪያ ቀናትም ሆነ በሰኔ ወር ለ12 ቀናት በዘለቀው ጦርነት ወቅት ዒላማ ተደርጎ ነበር።

የእስራኤል መከላከያ ሠራዊት ቅዳሜ ዕለት ናታንዝን በተመለከተ ለቀረበለት ጥያቄ በአካባቢው ጥቃት ስለመፈጸሙ እንደማያውቅ ተናግረዋል።

ዘገባው የቢቢሲ አማርኛ ነው

🔴 "ክለቡን ማወቄ ለስኬቴ ሚስጥር ነው" — ማይክል ካሪክ
#ethiopia | የኦልድትራፎርዱ ባለቤት ማንችስተር ዩናይትድ በካሪክ ስር አዲስ መንፈስ እያሳየ ይገኛል። የቀያዮቹ ሰይጣኖች አሰልጣኝ ማይክል ካሪክ ለክለቡ ባላቸው ጥልቅ ፍቅር እና እውቀት ዙሪያ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል።
አሰልጣኙ አሁን ላስመዘገቡት ውጤት የክለቡን ማንነት ቀድሞውኑ ጠንቅቆ ማወቁ ትልቅ ድርሻ እንዳለው ሲናገሩ፦

"ክለቡን ማወቄ መቶ ፐርሰንት ጠቅሞኛል፤ ይሄንን መካድ አይቻልም። እዚህ ለረጅም ጊዜ መጫወቴ እና ያካበትኩት ልምድ አሁን ላለሁበት ቦታ እንድበቃ ትልቅ መሰረት ሆኖኛል።"

ማንችስተር ዩናይትድ የካሪክን የልምድ ፍሬ ዛሬ ምሽት በሚያደርገው ጨዋታ ዳግም ለመመልከት ይከጅላል።

🏟️ የዛሬ ጨዋታ መርሃ ግብር
* ተጋጣሚዎች፦ ማንችስተር ዩናይትድ 🆚 በርንማውዝ
* ሰዓት፦ ምሽት 5:00
* ውድድር፦ የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ
ካሪክ እና ልጆቹ የድል ጉዟቸውን ይቀጥሉ ይሆን? ምሽቱን የምናየው ይሆናል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #manutd #michaelcarrick #premierleague #mufc #ethiopia #footballnews #ማንችስተርዩናይትድ #ማይክልካሪክ

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ተግዳሮቶች እና የመፍትሄ ጥቆማዎች: ከመንግስት የፋይናንስ ጥገኝነት እስከ ተጫዋቾች ደሞዝ ቀውስ

ክፍል 3

በዶ/ር ጋሻው ዘርጋው አብዛ ለመሠረት ሚድያ
#ethiopia | የኢትዮጵያ እግር ኳስን መሰረታዊ ማነቆዎች እና የመፍትሄ አቅጣጫዎች የምንፈትሽበትን ይህንን ተከታታይ የጥናት ፅሁፍ በትኩረት እየተከታተላችሁ ስለሆነ ከልብ እናመሰግናለን።

በክፍል አንድ ጽሁፍ የክለቦቻችንን የመንግስታት የፋይናንስ ጥገኝነት፣ የመንግስት እጅ ያለበትን የአመራር አደረጃጀት እና ደካማ ተቋማዊ ቁመና መዳሰሳችን አይዘነጋም። ባለፈው በቀረበው የክፍል ሁለት ጽሁፍ ደግሞ፣ ወደ ክለቦቹ የውስጥ አሰራር በማተኮር ሶስት ወሳኝ ችግሮችን ተመልክተናል፣ እኝህም፦ በሰለጠነ የሰው ሃይል አለመመራታቸው፣ በክለቦች ውስጥ በጉልህ የሚታየው የፋይናንስ አስተዳደር ግልጽነትና ተጠያቂነት መጥፋት፣ እንዲሁም የስፖርቱን እድገት የሚፈታተነው የበጀት ዕቅድ እና አጠቃቀም ጉድለት ነበሩ።

እነዚህ እስካሁን የተመለከትናቸው ስድስት አንኳር ነጥቦች፣ የእግር ኳሳችንን የችግር ስረ-መሰረት በተወሰነ መጠን አሳይተውናል። በዛሬው የክፍል ሦስት ተከታታይ ፅሁፍ፣ የክለቦቻችንን ዕጣ ፈንታ እየወሰኑ ያሉ ተጨማሪ ተግዳሮቶች ተዳሰዋል። እስካሁን ስድስት መሰረታዊ ችግሮችን በዝርዝር የዳሰስን በመሆኑ፣ የዛሬውን ትንታኔያችንን የምንጀምረው በጥናቱ ከተለዩት ማነቆዎች መካከል ሰባተኛው ከሆነው (የተጫዋቾች ክፍያ አስተዳደር) ተግዳሮት በመነሳት ይሆናል።

የተጫዋቾች ክፍያ አስተዳደር

የተጫዋቾች የክፍያ አስተዳደር፣ ከበጀት ዕቅድ እና አጠቃቀም ጉድለት ጋር በተሳሰረ፣ በጥናቱ ተሳታፊዎች በስፋት እና በተደጋጋሚ የተነሳ የሊጉ ፈታኝ ነባራዊ ሁኔታ መሆኑ ተገልጿል። የተጫዋቾች ክፍያ፣ ክለቦች ከሚመድቡት በጀት የአንበሳውን ድርሻ የያዘ ቢሆንም፣ የአገሪቷ እግር ኳስ ከደረሰበት ደረጃ ጋር ሲነጻጸር ወጪው እና በብሔራዊ ደረጃ ያለው ውጤት መካከል ከፍተኛ ክፍተት መታየቱ ጉዳዩ ላይ ጥያቄ እንደሚያስነሳ ነው።

የተጫዋቾች ደሞዝ ድርድር፣ የተጫዋቾች ደሞዝ አከፋፈል፣ የተጫዋቾች ዝውውር፣ የፊርማ ክፍያ፣ የማበረታቻ ክፍያ፣ ወዘተ በአግባቡ የሚተገበርበት መመሪያ አለመኖሩ እና የአሰራር ስርዓት አለመዘርጋቱ በዘልማዳዊ አሰራር ክፍያዎች እንደሚስተናገዱ የጥናቱ ተሳታፊዎች ገልጸዋል።

ክለቦች፣ በየአመቱ ያላቸውን በጀት አስቀድሞ ማወቅ፣ ምን ያህል ተጫዋች ማምጣት እንዳለባቸው መተንበይ፣ እንዲሁም ተጫዋቾችን ሲቀጥሩ በምን አይነት መንገድ እንደሚያተርፏቸው፣ በምን ያህል መንገድ ክለቦቻቸውን እንደሚታደጓቸው፣ እና ሌሎች ተመሳሳይ በጥንቃቄ መያዝ ያለባቸው ጉዳዮችን በአግባቡ ሳይስተናገዱ እንደሚሰራ የጥናቱ ተሳታፊዎች በተደጋጋሚ ጠቁመዋል።

አብዛኞቹ ተሳታፊዎች፣ የተጨዋቾች ክፍያ የክለቦችን እውነተኛ አቅም ያላመጣጠነ ፣ ወጥ ያልሆነ የገበያ ዋጋ የሚታይበት፣ እና ከሃገራችን የኢኮኖሚ እድገት ጋር ያልተጣጣመ ነው ብለው እንደሚያምኑ ገልጸዋል።

በመሆኑም፣ የአገራችንን እግር ኳስ እየበረዙ ካሉ ነባራዊ ሁኔታዎች መካከል የተጫዋቾች ደሞዝ አስተዳደር ቅድሚያ ትኩረት ሊቸረው የሚገባ ሆኖ ተነስቷል። ብዙዎች የጥናቱ ተሳታፊዎች፣ ተጫዋቾች ጥሩ ክፍያ ሊያገኙ ይገባል የሚል እምነት ያላቸው ሲሆን፣ ስጋታቸው በመሰረተ ልማቱ እና በደሞዝ ክፍያው መጠን መካካል ሚዛኑን ያልጠበቀ አካሄድ መኖሩ እንደሆነ እይታቸውን አጋርተዋል። በተለይም፣ የተደራጀ እንደ ቢሮ፣ ባለሞያ፣ እና ድርጅታዊ መዋቅር ሳይኖራቸው በሚሊዮኖች የሚቆጠር ገንዘብ ለተጫዋች የመክፈሉ ባህል ብዙዎቹ ተሳታፊዎችን ግር ያሰኘ አሰራር መሆኑን ገልጸዋል።

የተጫዋቾች ደሞዝ መናር ጀርባ የተሳሰሩ ነባራዊ ሁኔታዎች መኖራቸውን ተሳታፊዎች ያነሱ ሲሆን በተደጋጋሚ ከተነሱት ነጥቦች መካከል፦ ክለቦች ዋንጫ ላይ ያተኩረ ግብ ሰንቀው የሚንቀሳቀሱ መሆኑ፣ የደሞዙ የገንዘብ ምንጭ በጥረት ከተሰባሰበ ገቢ ሳይሆን ከመንግስት ካዘና መሆኑ፣ የስምምነት ፊርማዎች በአንድ አመት የመገደብ ባህል መለመዱ፣ የሚሉ ይገኙበታል። ለደሞዝ የሚውለው ገንዘብ ምንጩ የመንግስት ካዘና መሆኑ ለክፍያው መናር እንደምክንያት እንደሚጠቀስም የጥናቱ ተሳታፊዎች ገልፀዋል።

የተጫዋቾች ክፍያ አስተዳደር ዙሪያ በተጠቀሱት እክሎች የተነሳ የተለያዩ መስተጓጉሎች በሊጉ ውድድሮች ላይ መድረሱን እንዲሁም ለደሞዝ የሚወጣውን ገንዘብ የሚመጥን ጥልቅ ምዘና በተጫዋቾቹ ዙሪያ አለመተግበሩን የጥናቱ ተሳታፊዎች ጠቁመዋል። የብዙዎቹን ምልከታ በሚገልጽ መልኩ የተጫዋቾች ኤጀንት የሆኑ አንድ ተሳታፊ የሚከተለውን አጋርተዋል፦

"ክለቦች፣ እጅ ጠብቀው የሚኖሩ ሆነው፣ ለመክፈል ቃል የሚገቡት ግን ከአቅማቸው በላይ ነው። በገንዘብ አቅም ምክኒያት፣ ፎርፌ የተሰጠበት፣ የውድድር ዓመቱን ከ23 ዓመት በታች ባለው ቡድኑ የተጨረሰበት አጋጣሚ አለ። መክፈል አቅቷቸው ደግሞ፣ ክርክር፣ ሸንጎ፣ ፍርድ ቤት የሚሄዱ አሉ። ሲቀጥሩ እንኳን ተጫዋቾቹን ጥልቅ በሆነ የቴክኒክ አናልስስ /ትንተና/ እና የሃኪም የአካል ብቃት ፍተሻ ማድረግ አልተለመደም። ‘ልመነው እስኪ’ በሚል በባለፈው አመት ፐርፎርማንስ ነው በሚሊዮኖች የሚቆጠር ገንዘብ ለተጫዋች ደሞዝ የሚያፈሰው" ብለዋል

የተጫዋቾች ደሞዝን በሚመለከት በተሳታፊዎቹ በስፋት የተነሱ ነጥቦችን አንድ ፌዴሬሽኑን ወክለው በጥናቱ ከተካፈሉ ተሳታፊ በሚከተለው እይታቸው ያንጸባርቁታል።

"በተጫዋቾች ክፍያ ዙሪያ ግልጽነት እና ተጠያቂነትን ለማስፈን ተጫዋቾቹ የሚከፍሉትን ታክስ ለሊጉ ሊያቀርቡ ይገባል። ለተጫዋቾች የሚቀርበው የማበረታቻ ክፍያ … ሊጤን ይገባል። የማበረታቻው ልዩነት፣ 3 ሺህ የሚቀርብለት ተጫዋች 25 ሺህ ከሚቀርበለት ተጫዋች ጋር የመደራደር ክፍተትን የሚፈጥር መሆን የለበትም።

ክለቦች በመሰረት ልማት ግንባታ እንዲሰማሩ እየተጠበቀ፣ በአሁኑ ወቅት ገቢያው የሚመራውን የደሞዝ ክፍያ እንዲቋቋሙ መጠበቅ አግባብ አይደለም። እነ ጨርቃጨርቅ፣ ምድር ባቡር፣ ሙገር ሲሚንቶ ያሉ ከለባት የመለማመጃ ቦታ እና የማረፊያ ቦታ ነበራቸው። ነገር ግን ቋሚ እሴቶች ላይ እየሰሩ በአንድ በኩል፣ እየናረ የመጣውን የተጫዋቾች ደሞዝ በሌላ በኩል ሊቋቋሙት አልቻሉም። ነገር ግን እነሱ የሰሩት ቋሚ ሃብት ለሌሎች ይተርፋል። ይህ የሚያሳይህ፣ ጤነኛ ያለሆነ የተጫዋቾች ክፍያ እንዳለ እና ለስፖርቱ እድገት ለሚተጋ፣ ያለው ሲስተም የማይመች መሆኑን ነው" ብለዋል

ምክረ- ሃሳብ፦ ለአገራችን እግር ኳስ ገጽታ እና ለሌሎች ራሳቸውን በአግባቡ ለሚያስተዳድሩ ጥቂት ክለቦች ስኬት፣ የተጫዋቾች የደሞዝ ክፍያ አስተዳደር መመሪያ ላይ ሁለት አማራጭ መንገድ በምክረ ሃሳብነት ቀርቧል (እዚህ ጋር፣ ዝርዝር የመፍትሄ ሃሳቡ በዋናው ጥናት የቀረበ እና በዚህ ጽሁፍ ለአንባቢያን ባጠረ መልኩ የመፍትሄ ሃሳቡ የቀረበ መሆኑን መግለጽ ይጋባል)፦ አማራጭ አንድ፦ የአንድ የውድድር ዘመን የበጀት አመትን የፋይናንስ ዝርዝር እቅድ ከደብዳቤ ጋር አያይዞ ማቅረብ።

ይህም በአንድ ውድድር ዘመን ሊፈጠሩ ለሚችሉ ክፍተቶች ቀጥተኛ ተጠያቂነትን ያመጣል፤ አማራጭ ሁለት፦ አንድ ክለብ፣ የባንክ ሂሳብ መዝገቡን /bank book or bank statement/ ከዝርዝር የአመቱ የበጀት እቅድ ጋር አያይዞ ማቅረብ። የባንክ ሂሳብ መዝገብ ውስጥ ተቀምጦ የሚታየው የገንዘብ መጠን በአመቱ በጀት ውስጥ ከተጠቀሰው የወጪ መጠን መብለጥ ወይም እኩል መሆን አለበት። ሁለቱም የአማራጭ መንገዶችን በመተግበር ሂደት ውስጥ፣ ለአላማው መተግበር የሚቀርቡ ሰነዶች በሊጉ እና በክለቦች መካከል ብቻ በሚስጥር የሚቀመጡ መሆናቸውን ሊጉ የማስተማመኛ ደብዳቤ ሊያቀርብ ይገባል። ክለቦች ወደ ውድድር ለመግባትም ሊቀላቀሉ የሚቸሉት ከሚያሟሏቸው አመታዊ መስፈርቶች መካከል አንዱ ይህ ይሆናል።

ከዚህ በፊት አንደተጠቆመውም ተጫዋቾች የደሞዝ ታክስ ሪፖርት እንዲያቀርቡ ሊጠየቅ ይገባል። ይህ ሪፖርት እና ሌሎች ለአላማው መተግበር በማንኛወም አካል የሚቀርቡ ሰነዶች በሊጉ እና በአቅራቢው መካከል ብቻ በሚስጥር የሚቀመጡ መሆናቸውን ሊጉ የማስተማመኛ ሰነድ ሊያቀርብ ይገባል።

ይህ አሰራር ከሚያስገኘው የአሰራር ግልጽነት እና ተጠያቂነት ባሻገር የክለቦችን እውነተኛ የመክፈል አቅምን ማመላከት ያስችላል፤ ተጫዋቾች የተስማሙበትን ደሞዝ (እና በወቅቱ) እንዲያገኙ ዋስትና ይሰጣል፤ በአንድ የውድድር ዘመን ውድድራቸውን የጀመሩ ክለቦች ውድድራቸውን እንደሚጨርሱ ለሊጉ ማስተማመኛ መስጫ አንድ መንገድ ሆኖ ያገለግላል። ለዚሁም የተጫዋቾች ክፍያ አስተዳደር መመሪያ ማውጣት የግድ ይላል።

ይህም ከሚያካትታቸው መካካል በበርካታ አገራት እንደሚከናወነው፣ የውድድር ዘመን ከመጀመሩ በፊት ክለባት የውድድር ዘመናቸውን የሚያስጨርሳቸውን ገንዘብ በአካውንታቸው መኖሩን ማሳየት መቻል አለባቸው። በተያያዘም፣ ዲሲፕሊን እና ፐርፎርማንስ ጋር የተያያዘ የውል ማቋረጥ መስፈርቶች በግልጽ ሊቀረጹ ይገባል። በተጫዋቾች ክፍያ አስተዳደር መመሪያ ውስጥ ከሚካተቱ ቁልፍ ነጥቦች መካከል የፊርማ፣ የማበረታቻ፣ የመደጎሚያ ክፍያዎች ይገኙበታል። ይህ አሰራር በአውሮፓ እና አሜሪካ ያሉ ሊጎች ዘንድ የተለመደ አሰራር ሲሆን፣ በዋናነት ክፍያዎች ሊያስከትሉት የሚችሉትን የፋይናንስ ቀውስ አስቀድሞ ለመቋቋም ያስችላል።

የገቢ ምንጮችን ማስፋፋት

የገቢ ምንጮች ማስፋፋትን በሚመለከት በተደጋጋሚ ከተነሱት ርዕሰ ጉዳዮች መካከል እግር ኳሱ ያለበት አንዱ ፈታኝ ነባራዊ ሁኔታ እንደሆነ ተመልክቷል። በተለይ፣ ክለቦች እግር ኳሱን እንደቢዝነስ የሚያዩበት አሰራር ያልተለመደ መሆኑን እና በጉዳዩ ላይ የአስተሳሰብ ለውጥ እንደሚያስፈልግ በብዛት ተነስቷል።

የቡድን አርማ የያዙ ቁሳቁሶች ሽያጭ፣ የሚዲያ መብት ሽያጭ፣ ስፖንሰርሺፕ (የቡድን፣ የመለያ፣ የስም መጠሪያ)፣ የተጫዋቾች ግብይት፣ የተለያዩ የትኬት ሽያጮች፣ የስታዲየም ውስጥ አገልግሎቶች ሽያጭ፣ ወዘተ ያሉ የገቢ ምንጮችን ወደ ገንዘብ የመቀየር አሰራር በክለቦች ዘንድ መዳበር የሚገባው ነው።

በተለይ፣ ሌሎች አገሮች ከእነዚህ የገቢ ምንጮች የሚያሰባስቡት የገንዘብ መጠን ሲቃኝ፣ በአገራችን እየባከነ ያለ ሰፊ ሃብት መኖሩን ያመለክታል። በተለይ፣ ክለቦች የአካባቢያዊ መንግስት በጀት ጥገኛ መሆናቸው፣ በፈጠራ ላይ የታገዙ ዘዴዎችን ተጠቅመው ገቢ የማሰባሰብ ተነሳሽነታቸው ላይ የራሱን አሉታዊ ተጸዕኖ እንዳሳደረ ጠቁመዋል።

ክለቦች ተጨማሪ የገቢ ማስገኛ አማራጮችን በመፍጠር፣ የመንግስት በጀትን ደረጃ በደረጃ ወደ መሰረተ ልማት ግንባታ የሚያውሉበትን መንገድ የመቅረጽ ቀጣይ ሃላፊነት የሊጉ እንዲሆንም ተሳታፊዎች በአጽዕኖት ጠይቀዋል። በርዕሰ ጉዳዩ ዙሪያ በርካታ ነገር ግን ተመሳሳይነት ያላቸው እይታዎች የተጋሩ ሲሆን፣ የብዙዎቹን አተያየት በሚወክል መንገድ፣ የክለብ አስተዳደር የሆኑ ተሳታፊ የሚከተለውን አካፍለዋል፦

“ክለቦች የራሳቸውን የገቢ ምንጭ አስፍተው መንቀሳቀሳቸው፣ መንግስትን ራሱን ቀጣዩን በጀት ለመልቀቅ የሚያበረታታ ይሆናል። ለምሳሌ፣ የሶስት ዓመት ስፖንሰር ብትፈራረም ለክለቡ ገቢ ነው፣ የክለቡ ባለቤት ለሆነው የከተማው መንግሰት ደግሞ የሶስት አመት ዕዳም፣ ሃላፊነትም ነው። እና፣ ገቢን ማሳደግ የተሳሰረ ጠቀሜታ አለው" ብለዋል።

ገቢ የማመንጨት ልምድን በሚመለከት የብዙ ተሳታፊዎችን ምልከታ፣ አንድ ደጋፊ የጥናቱ ተሳታፊ እንደሚከተለው አጋርተዋል፦

"እየባክኑ ያሉ ብዙ የገቢ ዕድሎች አሉ። ለምሳሌ፣ ‘ስንቱ ክለብ ነው በሚጫወትበት ሰዓት ስፖንሰሮቹን እያሰተዋወቀ ያለው?’ ስቴዲየሙም፣ የቲቪ ስክሪኑም እኮ ባዶ ነው። ገንዘቡ አነሰም በዛ፣ በስርጭት ወቅት የሚታይ ነገር የለም። ይህም ማለት መገኘት የሚችል ሃብት እየባከነ ነው።" ብለዋል

ገቢን በማሳደግ ዙሪያ፣ የተጫዋቾች ዝውውር እና የዝውውር ገቢያ ባህል ሊዳብር እንደሚገባው ተሳታፊዎች አንስተዋል። በገቢ ማሰባሰብ ዙሪያ ያሉ ማነቆዎች ለረጅም ጊዜ የተንከባለሉ የጥልቅ እና ውስብስብ ችግሮች ውጤት መሆናቸውን ተሳታፊዎች አንስተው፣ በጉዳዩ ላይ ተጨባጭ ለውጥ ለማምጣት ሁለገብ ለውጥ እንደሚያስፈልግ ተጠቁሟል።

ምክረ ሃሳብ፦ ክለቦች የገቢ ማስፋፊያ ቢያንስ የሶስት አመት እቅዳቸውን እንዲያቀርቡ ሊጠየቅ ይገባል። አሰራሩን ለማዳበር፣ የአለፈውን አመት ዕቅድ ያሳኩ ክለባት የማበረታቻ የገንዘብ ሽልማት በተያዘው አመት ማጠናቀቂያ ላይ እንዲቀርብላቸው ይመከራል።

የገቢ ምንጮች አስተዳደርን በሚመለከት የስፖርት ቢዝነስ ማናጀመንት ስልጠና ለክለቦች አመራሮች ሊሠጣቸው ይገባል። ክለቦች ሊሰማሩባቸው የሚችሉባቸው መስኮች በሶስት ይከፈላሉ፦ ቀጥተኛ፣ ተዛማጅ እና አጋዥ የገቢ ማግኛ መስኮች ወይም መንገዶች ናቸው።

ሀ) ክለቦች ቀጥተኛ የገቢ ምንጫቸውን ከስፖንሰርሺፕ፣ ከአካባቢያዊ የመገናኛ ብዙሃን የመብት ሽያጭ፣ የንግድ ምልክት ከያዙ ቁሳቁሶች የመብት ሽያጭ፣ ከስቴዲየም ትኬት፣ ከስታዲየም ውስጥ የእንግዳ መስተንግዶ ሽያጭ፣ ከተጫዋቾች ሽያጭና ከመሳሰሉት ማግኘት ይችላሉ።

ለ) ተዛማጅ የገቢ ምንጫቸውን ለማግኘት ደግሞ የሆቴል፣ የሬስቶራንት፣ የትጥቅ ማምረቻ ፣ የትራንስፖርት ንግድ፣ እና የኢነርጂ ምግብ እና መጠጥ አማራጮችን መጠቀም ይችላሉ ። የተዛማጅ ምንጮች፣ በአብዛኛው ወጪ የሚቀንሱ ሲሆኑ፣ በጊዜ ሂደት ወደ ገቢ ማመንጨት ሊደራጁ ይችላሉ። እኝህን የገቢ ምንጮች ተግባራዊ ለማድረግ፣ ክለቦች በሊዝ በመከራየት ሊያከናወኑ ይቻላሉ።

ሐ) አጋዥ የገቢ ማግኛ መስኮች ከሚያካትታቸው መካከል ደግሞ ካፌ፣ ባዛር፣ ኮንሰርት፣ ብዙሃኑን ያሳተፈ ሩጫ፣ የመሳሰሉት ይገኙበታል።

ተዛማጅ እና አጋዥ የገቢ ማግኛ መስኮች በባለቤትነት፣ በግዥ እና በሊዝ ወይም በኮንትራት ኪራይ ሊከናወኑ ይችላሉ።

ክለቦች በተለያዩ የንግድ ስራዎች በነጻነት እንዲሰማሩ፣ ወደ ህዝብነት ተለውጠው የንግድ ፈቃድ አውጥተው የሚንቀሳቀሱበት አሰራር ሊዘረጋ ይገባል።

የኢትዮጵያ ክለቦች ችግሮች ዘርፈ ብዙ ነው። ጽሁፉ በተከታታይ ክፍሎች የተሰናዳ ሲሆን አራተኛውን እና የመጨረሻውን የጥናቱ ግምገማ በቅርቡ እናቀርባለን

ስለ ፀሀፊው፦

ዶ/ር ጋሻው ዘርጋው አብዛ በአሜሪካ ሜሪላንድ ታውሰን ዩኒቨርስቲ የስፖርት ቢዝነስ ማኔጅመንት ፕሮፌሰርና ተመራማሪ እንዲሁም በጀርመን ሙኒክ ቢዝነስ ስኩል የ5 ዶክትሬት ተማሪዎች አማካሪ ናቸው።

ዶ/ር ጋሻው በስፖርት ቢዝነስ ማኔጅመንት ዙሪያ በርካታ መፅሀፍትን የፃፉ አለም አቀፍ ተቋማትን የሚያማክሩና የሚያስተምሩ ምሁር ናቸው። እስካሁን 10 መፅሀፍትን አሳትመዋል። በስፖርት ማኔጅመንት ላይ ያተኮሩ ከ100 በላይ የሳይንሳዊ ምርምር የህትመት ውጤቶችን ለአንባቢዎች አቅርበዋል።

ብዙ የምትመግበው ያሸንፋል

​አንድ አያት ለልጅ ልጃቸው የሕይወትን ሚስጥር እንዲህ ሲሉ አጋሩት፦

​"ልጄ ሆይ፣ በሁላችንም ውስጥ በሁለት ተኩላዎች መካከል የሚደረግ ታላቅ ውጊያ አለ።"

​🐺 አንደኛው ተኩላ፡ ክፉ ነው
​እሱም በውስጣችን ያሉትን መጥፎ ስሜቶች ይወክላል፤
​ቁጣ እና ቂም
​ቅናት እና ስግብግብነት
​የዝቅተኝነት ስሜት
​ውሸት እና ትዕቢት (ኩራት)

​🐺 ሁለተኛው ተኩላ፡ ደግ ነው
​እሱም የነፍሳችን ብርሃን ነው፤
​ደስታ እና ሰላም
​ፍቅር እና ተስፋ
​ትህትና እና ርህራሄ
​እውነት እና ቅንነት

​ልጁም ለጥቂት ጊዜ በጥልቀት ካሰበ በኋላ አያቱን ጠየቃቸው፦

"አያቴ፣ ታዲያ የትኛው ተኩላ ያሸንፋል?"

​አዛውንቱም በቀስታ እና በረጋ መንፈስ እንዲህ ሲሉ መለሱለት፦

​"ብዙ የምትመግበው!"

በሰው ሰራሽ አስተውሎት የተሰራ ምስል

የአፍንጫ ጸጉርን መንቀል ለሞት ሊዳርግ ይችላል? በፊታችን ላይ የሚገኘው "አደገኛው ሶስት ማዕዘን" ሚስጥር!

ብዙዎቻችን ለውበት ሲባል የአፍንጫ ጸጉርን የመንቀል ልምድ ቢኖረንም፣ ይህ ድርጊት አልፎ አልፎ ለከፍተኛ የጤና እክል አልፎ ተርፎም ለህልፈተ ህይወት ሊዳርግ እንደሚችል የህክምና ባለሙያዎች ማስጠንቀቂያ እየሰጡ ይገኛሉ። የአፍንጫ ጸጉርን መንቀል በአፍንጫ ውስጥ በሚገኙ ጥቃቅን የጸጉር ስሮች ላይ ቁስለት በመፍጠር ባክቴሪያዎች በቀላሉ ወደ ደም ስር እንዲገቡ መንገድ እንደሚከፍት ተነግሯል።

በህክምናው ዘርፍ "The Danger Triangle" ወይም "አደገኛው የፊት ሶስት ማዕዘን" ተብሎ በሚጠራው ቀጠና ውስጥ የሚገኘው የአፍንጫ ክፍል፣ የደም ስሮቹ በቀጥታ ከጭንቅላት (አንጎል) የደም ዝውውር ጋር የተያያዙ ናቸው። በዚህ ምክንያት በአፍንጫ ውስጥ የሚፈጠር ማንኛውም ኢንፌክሽን በቀጥታ ወደ ጭንቅላት በመሰራጨት "ካቨርነስ ሳይነስ ትሮምቦሲስ" (Cavernous Sinus Thrombosis) ለተባለ እጅግ አደገኛ የደም መርጋት ችግር ሊዳርግ ይችላል ነው የተባለው።

ምንም እንኳን ይህ አይነቱ አደጋ የመከሰት እድሉ ዝቅተኛ ቢሆንም፣ የሚከተላቸው የጤና እክሎች ግን እጅግ አስከፊ መሆናቸውን ዶክተሮች ያስረዳሉ። የአፍንጫ ጸጉር ተፈጥሯዊ ተግባሩ አቧራና ተህዋሲያን ወደ ሳንባ እንዳይገቡ መከላከል በመሆኑ፣ ጸጉሩን ነቅሎ ማስወገድ ይህንን የሰውነት የመከላከያ ስርአትም ጭምር እንደሚያዳክም ይነገራል።

ስለሆነም ባለሙያዎች የአፍንጫ ጸጉርን ከመንቀል ይልቅ በልዩ መቁረጫዎች (Trimmers) ወይም በንጹህ መቀስ ማሳጠር እጅግ አስተማማኝ መሆኑን ይመክራሉ። ይህ መረጃ በተለይ ለግል ንጽህናቸው ከፍተኛ ትኩረት ለሚሰጡ ወጣቶችና ጎልማሶች ትልቅ ጥንቃቄ የሚሻ ጉዳይ ሆኗል።

seledadotio
seledadotio

የሲዳማ የጊዜ አቆጣጠር ጥበብ...ይነበብ!!

የሲዳማ ዘመን አቆጣጠር መነሻው የፀሐይ፣ የጨረቃና ከዋክብት ሕግ በማጤን ላይ የተመሠረተ ነው። የሲዳማ ሀገረሰባዊ ዕውቀት ከዘመናዊ የሥነ ፈለክ (አስትሮኖሚ) ሕግጋት ጋር የሚገናኝ ነው። ያ አያንቶ (ባህላዊ አስትሮኖመር) የሰማይን ሚስጥር ያለ ቴሌስኮፕ በማጥናት ይሄንን ድንቅ ጥበብ እንዴት ለዚህ ትውልድ ማኖር ቻለ? የሚገርም ጥበብ ነው።

የሲዳማ የጊዜ አቆጣጠር ፀሐይንና ጨረቃን (Solar & Lunar Calander) መነሻ ያደረገ መሆኑን የወሥፉ አጥኚ መሠለ ካዳ "የሲዳማ ጊዜ አቆጣጠር" ለጊዜው ታትሞ ለገበያ ባልቀረበ መጽሐፉ ያትታል።

ሲዳማ የጨረቃ ካላንደር የሚጠቀመው የወቅቶችን መፈራረቅ ለመለየትና ለእርሻ ሥራ ነው። Badheessa, Hawado, Birra, Arro (በልግ፣ ክረምት፣ ፀደይ እና በጋ) የፀሐይ ካሌንደር ወቅቶች ናቸው።

በሲዳማ ማህበራዊ ሕይወት ውስጥ ትልቅ ትርጉም ያለው የጨረቃ ካሌንደር ነው። Lunar Calendar. ሲዳማ የጨረቃ ካሌንደር በሁለት ዓይነት አቆጣጠር እንደሚገለፅ ተመራማሪው መሠለ በግልጽ ያስቀምጠዋል። Siderial Lunar Cycle & Synodic Lunar Cycle.

Siderial Lunar Cycle (የአያንቶ ካሌንደር) ተብሎ የሚታወቅ ሲሆን ጨረቃ በምድር ዙሪያ የምታደርገውን ዑደት ከከዋክብቶችና ከሌሎች ፕላኔቶች አንፃር የሚቆጠር አቆጣጠር ነው። በሥነ ፈለክ ዘርፍ ጨረቃ መሬትን ዞራ ለመጨረስ 27/28 ቀናት እንደሚፈጅባት የሚታወቅ ሲሆን በሲዳማ አያንቶዎች ዘንድም 27/28 ቀኖች እንዳሉ ይታወቃል። እነኝ ቀናቶች ከመጀመሪያው ቀን Argaajjima ጀምሮ Bolla Bassa, Adula ama, Adula beetto....Bita... 28 (Lao) እየተባሉ የሚታወቁ ናቸው።

ሌላው የጨረቃ ካሌንደር Synodic Lunar Cycle (የፍቼ ጫምባላላ ካሌንደር) ተብሎ ይታወቃል። በዚህ ካሌንደር አቆጣጠር ሲዳማ የጨረቃ ቅርፅ (አዲስ ጨረቃ፣ ግማሽ ጨረቃ፣ ሙሉ ጨረቃ) ብቻ መሠረት በማድረግ ቀን የሚቆጥር ቀመር ሲሆን የፍቼ ጫምባላላ ቀን የሚውልበትን ዕለት የሚለይበት አቆጣጠር ነው።

በSynodic Lunar Cycle (Calandar) መሠረት 12 የጨረቃ ወራቶች የሚኖሩ ሲሆን ፍቼ ጫምባላላ የሚውለው በ12 የጨረቃ ወር በመጨረሻው ሳምንት፣ በሳምንቱ የመጀመሪያ ቀን ቃዋዶ ዕለት ሲሆን አሥራ ሶስተኛ ው አዲስ የጨረቃ ወር ከመጀመሩ በፊት ነው።

በአጠቃላይ የሲዳማ ህዝብ የጊዜ አቆጣጠር እጅግ የሚደንቅ የቀደምት አባቶች ጥበብ የሚገልፅ ሆኖ ብዙዎች ይሄንን ድንቅ ባህል ለማጥላላት ከጥንቆላ ወይም ከኮከብ ቆጠራ ጋር እንደሚያገናኙ ሳይሆን በሳይሳዊ ዕውቀት ማረጋገጥ የሚቻል መሆኑን ነው ተመራማሪው መሠለ ካዳ የሲዳማ አባቶች ዕውቀት ከሥነ ፈለክ (አስትሮኖሚ) ሳይንስ ጋር እያስተያዩ የሚገልፁት።
ይህ የሲዳማ ጊዜ አቆጣጠር መጽሐፍ ታትሞ በገበያ ላይ ሲውል ለአዲሱ ትውልድ ባህሉን እንዲያውቅ፣ እንዲጠብቅና እንዲያበለፅግ ትልቅ አቅም እንደሚሆነው እተማመናለሁ።

ሳሙኤል በላይነህ ቃ'ሜ
መጋቢት 4/2018 ዓ.ም
ሐዋሳ፣ ሲዳማ | ኢትዮጵያ 🇪🇹

1. ለመሆኑ እርስዎ የሚከፍሉት ግብር ምን ላይ እየዋለ እንደሆነ ይገነዘባሉ ? እስቲ ይመለከቱ፣ ይመዝኑ፣ ይገንዘቡና ታማኝነትዎን ያስቀጥሉ!!
2. የአዲስ አዲስ ማንሰራራት ሚስጥር ምን ይሆን? ይመለከቱና ይገንዘቡ!
3. በእርስዎ ታማኝነት አዲስ አበባ በለውጥ ጎዳና ላይ ከፍ እያለች ነው፡፡ እንዴት? ምላሹን ከዚህ አጭር ቪዲዮ ይመለከቱ!
4. በእርስዎ በታማኝ ግብር ከፋይ አስተዋፅኦ አዲስ አበባ እንዴት እንዳማረባትና ማህበራዊ ችግሮችን እየቀረፈች እንደሆነ እንጋብዝዎት!

​ለተከበረ ስብዕና እና ለተሳካ ህይወት የሚረዱ 50 መመሪያዎች፦

​ሰላምታ ስትሰጥ፦ ለማንም ሰው እጅህን ዘርግተህ ሰላም ስትል ቆመህ ይሁን።
​በድርድር ወቅት፦ መጀመሪያ ዋጋ አታቅርብ፤ የሌላውን ወገን ሀሳብ ቀድመህ ስማ።
​ሚስጥር ስትሰማ፦ ሰው ሚስጥሩን ካመነህ፣ እንደ እምነትህ ጠብቀው።
​መኪና ስትዋስ፦ በሰው መኪና ተጠቅመህ ስትመልስ ነዳጅ ሞልተህ ይሁን።
​ተግባርህ፦ ማንኛውንም ነገር ስታደርግ በሙሉ ፍላጎት እና ስሜት አድርገው፤ ካልሆነ ግን አትጀምረው።
​እጅ ስትጨብጥ፦ ጠበቅ አድርገህ ጨብጥ፤ አይን ለአይን ተመልከት።
​ብቸኝነትን ተለማመድ፦ ቢያንስ አንድ ጊዜ ብቻህን የመጓዝን ልምድ ይኑርህ።
​የአፍ ማከሚያ ፦ ሰው ሲሰጥህ አትከልክል፤ ምክንያቱ ግልጽ ነው (የአፍ ጠረንህን ለመጠበቅ)።
​ምክር ተቀበል፦ በእድሜ እና በዕውቀት መግፋት ከፈለግህ ምክርን አትናቅ።
​አዳዲሶችን ቀርብ፦ በትምህርት ቤትም ይሁን በስራ ቦታ አዲስ ሰውን አብረህ እንዲመገብ ጋብዝ።
​በቁጣ አትጻፍ፦ ተናደህ መልዕክት ስትልክ መጀመሪያ ጽፈህ ጨርስ፣ ከዚያ አንብበው፣ አጥፋውና በድጋሚ ጻፈው።
​ማዕድ ላይ፦ በምግብ ጠረጴዛ ዙሪያ ስለ ስራ፣ ፖለቲካ ወይም ሃይማኖት አትከራከር።
​ግብህን ጻፍ፦ የምትመኘውን ጻፈው፣ ከዚያም እንዲሳካ ትጋ።
​አቋምህን አስከብር፦ የራስህን ሃሳብ ተከላከል፤ ነገር ግን የሌሎችን ልዩነት በአክብሮት ተቀበል።
​ቤተሰብህን ጠይቅ፦ ዘመዶችህን ደውልላቸው፣ ሂደህም ጎብኛቸው።
​አትቆጭ፦ በምንም ነገር አትጸጸት፤ ይልቁንም ከሁሉ ነገር ተማር።
​ክብር እና ታማኝነት፦ እነዚህ ሁለት ነገሮች በማንነትህ ውስጥ ጎልተው ይታዩ።
​ብድር፦ እንደማይመልስልህ የምታውቀውን ሰው አታበድር።
​እምነት ይኑርህ፦ በሆነ ነገር ላይ ጽኑ እምነት ይኑርህ።
​አልጋህን አንጥፍ፦ ጠዋት ስትነሳ መጀመሪያ አልጋህን በማስተካከል ቀንህን ጀምር።
​በመታጠቢያ ቤት አንጎራጎር፦ ገላህን ስትታጠብ ዘና ብለህ ደስ የሚልህን ነገር አንጎራጉር።
​ተፈጥሮን ተንከባከብ፦ ተክል ወይም የአትክልት ቦታ ይኑርህ።
​ሰማይን ተመልከት፦ እድሉን ባገኘህ ቁጥር ወደ ሰማይ ቀና ብለህ ተመልከት።
​ችሎታህን እወቅ፦ ያለህን ተሰጥኦ ፈልገህ አውጣና ተጠቀምበት።
​ስራህን ውደድ፦ የምትሰራውን ስራ ውደደው፣ ካልሆነ ግን ልቀቀው።
​እርዳታ ጠይቅ፦ እርዳታ በሚያስፈልግህ ጊዜ ከመጠየቅ ወደኋላ አትበል።
​መልካምነትን አስተምር፦ ለአንድ ሰው መልካም እሴትን አስተምር።
​አመስጋኝ ሁን፦ እጁን ለዘረጋልህ ሁሉ ምስጋና አቅርብ።
​ለጎረቤትህ ደግ ሁን፦ ከጎረቤት ጋር በመልካም መኖር ትልቅ ሰላም ነው።
​ሰውን አስደስት፦ የሰውን ቀን ብሩህ ካደረግክ፣ ያንተም ቀን ብሩህ ይሆናል።
​ከራስህ ጋር ተወዳደር፦ የዛሬው ማንነትህ ከትላንቱ የተሻለ እንዲሆን ጣር።
​ራስህን ሸልም፦ ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ ለራስህ ስጦታ ስጥ።
​ጤናህን ጠብቅ፦ የሰውነትህ ጤና የሁሉ ነገር መሠረት ነው።
​በፈገግታ ሰላም በል፦ ፈገግታ የዝግ በሮችን ይከፍታል።
​አስተውለህ ተናገር፦ ፈጥነህ አስብ፣ ግን በዝግታና በማስተዋል ተናገር።
​ምግብ በአፍህ ይዘህ አታውራ።
​ንጽህናህን ጠብቅ፦ ጫማህን ወልውል፣ ጥፍርህን ቁረጥ፣ ሁልጊዜም በንጹህ ገጽታ ታይ።
​በማታውቀው አትግባ፦ እውቀቱ በሌለህ ጉዳይ ላይ አስተያየት አትስጥ።
​ማንንም አትበድል፦ ማንንም ሰው በንግግርም ይሁን በተግባር አታቆስል።
​ዛሬ የመጨረሻህ ይመስል ኑር፦ ህይወትህን በጥራት ተመላለስባት።
​ዝምታ ወርቅ ነው፦ ዝም ማለት ባለብህ ቦታ ላይ ዝም የማለትን ዕድል አታባክን።
​ለሰው እውቅና ስጥ፦ ለሰው ጥረትና ድካም ተገቢውን እውቅና ስጥ።
​ትሁት ሁን፦ ምንም ያህል ብትሳካ ትህትና አይለይህ።
​መነሻህን አትርሳ፦ ከየት እንደመጣህና ማንነትህን ፈጽሞ አትዘንጋ።
​ተጓዝ፦ በቻልክ መጠን አዳዲስ ቦታዎችን ጎብኝ።
​መንገድ ልቀቅ፦ በመንገድ ላይም ይሁን በህይወት ለሌላው ቅድሚያ መስጠትን ልመድ።
​በዝናብ ስር ጨፍር፦ የህይወትን ትንንሽ ደስታዎች አጣጥም።
​ለስኬትህ ትጋ፦ ተስፋ ሳትቆርጥ ወደ ግብህ ተጓዝ።
​ፍትሀዊ ሁን፦ ለተበደሉና ለሚፈልጉህ ድምጽ ሁን።
​ብቸኝነትን ተላመድ፦ ከራስህ ጋር የምታሳልፈውን ጊዜ መውደድን ተማር።

​ምንጭ፦ Life's Little Instruction Book (H. Jackson Brown Jr.) እና ሌሎች ስነ-ልቦናዊ መርሆዎች።

የኢራን የቀድሞው የደኅንነት ኃላፊ በክህደት ወንጀል ተጠረጠሩ
#ethiopia | ለረጅም ዓመታት የኢራን የእስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ኃይል (IRGC) የስለላ መዋቅርን በበላይነት ሲመሩ የቆዩት ሆሴን ታኢብ፣ ከእስራኤል (ሞሳድ) ጋር ግንኙነት አላችሁ በሚል በቁጥጥር ሥር መዋላቸው ተዘገበ።

ጥርጣሬውን የቀሰቀሰው "የ20 ደቂቃ" ድራማ
ለባለሥልጣኑ መታሰር እንደ ዋነኛ መነሻ የተጠቀሰው፣ በቅርቡ አሜሪካና እስራኤል በኢራን ላይ ጥቃት ከመፈጸማቸው ጥቂት ደቂቃዎች ቀደም ብሎ የታየው ያልተለመደ ክስተት ነው። ሆሴን ታኢብ ከሀገሪቱ ጠቅላይ መሪ አሊ ኻሜኒ ጋር በስብሰባ ላይ ሳሉ፣ ጥቃቱ ከመፈጸሙ 20 ደቂቃ በፊት "ታምሜአለሁ" በሚል ምክንያት በድንገት አቋርጠው መውጣታቸው ከፍተኛ ጥርጣሬን ፈጥሯል።

ይህ ድርጊታቸው ስለ ጥቃቱ አስቀድመው መረጃ እንደነበራቸውና ራሳቸውን ለማዳን እንዲሁም ለጠላት መረጃ አሳልፎ በመስጠት ሳይተባበሩ እንዳልቀረ ተገምቷል።

የታኢብ ተፅዕኖ እና የክስተቱ ክብደት

ሆሴን ታኢብ በኢራን የደኅንነት መዋቅር ውስጥ እጅግ ተፅዕኖ ፈጣሪ እና ሚስጥር አዋቂ ሰው እንደነበሩ ይነገራል። እንደ አይሪሽ ታይምስ እና ኢራን ኢንተርናሽናል ዘገባ ከሆነ፣ የእሳቸው መታሰር በኢራን ከፍተኛ አመራሮች መካከል ያለውን ያለመተማመን ስሜት ከፍ ከማድረጉም በላይ፣ የሞሳድ ሰርጎ ገብነት እስከ የትኛው የሥልጣን እርከን ድረስ እንደዘለቀ ማሳያ ተደርጎ ተወስዷል።

በአሁኑ ወቅት ባለሥልጣኑ በከፍተኛ ጥበቃ ሥር ሆነው ምርመራ እየተደረገባቸው መሆኑ ታውቋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ኢራን #እስራኤል #ሞሳድ #ሆሴንታኢብ #የስለላ_መረጃ #ሰበር_ዜና #iran #intelligence #mossad

ከእስራኤል ጋር የተደረገው ስምምነት እና ክልላዊ አለመረጋጋት በሶማሊላንድ የበርበራ ወደብ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል ተባለ

ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና ማግኘቷ ለበርበራ ወደቧ ትልቅ ጥቅም እንደሚኖረው ትናገራለች።

ነገር ግን በክልሉ ሚሳዔሎች እየተተኮሱ ባለበት በአሁኑ ወቅት ወደቡ የጥቃት ኢላማ ሊሆን ይችላል የሚል ስጋት አለ።

በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ የሚገኘው የበርበራ ወደብ፤ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ኩባንያ (DP World) አማካኝነት በዓለም ላይ ካሉ ሥራ የሚበዛባቸው የንግድ መስመሮች አንዱ ሆኖ ቆይቷል፡፡

በርበራ አሁንም ከአጎራባች ጅቡቲ ወይም ሞምባሳ ያነሰ የኮንቴነር አገልግሎት የሚሰጥ ቢሆንም፤ የወደብ ትራፊክ መጠኑ ከ2023 እስከ 2025 በ30 በመቶ አድጓል፤ የቅርብ ጊዜ የዲፕሎማሲ እንቅስቃሴዎችም ይህንን ይበልጥ ሊያሳድጉት ይችላሉ ተብሏል፡፡

ከ130 ሚሊየን በላይ ህዝብ ካላትና የባህር በር ከሌላት ጎረቤት ኢትዮጵያ ጋር ድርድር ላይ ያለው የስምምነት ሂደት የወደብ ትራፊክን በሌላ 80 በመቶ ሊያሳድግ እንደሚችል የወደብ ባለስልጣን ዳይሬክተር አሊ ዲሪዬ አህመድ ተናግረዋል።

ሶማሊላንድ በ1991 ራሷን ነጻ አገር ብላ ካወጀች በኋላ እውቅና የሰጠች የመጀመሪያዋ ሀገር የሆነችው የእስራኤል ውሳኔ "ከፍተኛ ጭማሪ" እንደሚያመጣ ዳይሬክተሩ ገልጸው፤አሁኑኑ የወደብ ማስፋፊያ እቅድ በማውጣት ላይ መሆናቸዉን አንስተዋል፡፡

በአሜሪካ እና በእስራኤል በኢራን ላይ የተፈጸመው ጥቃት የክልላዊ ጦርነት ስጋትን በጨመረበት በዚህ ወቅት ከእስራኤል ጋር ያለው ጥምረት አደጋዎችንም ያስከትላል ተብሏል፡፡

በየመን የሚገኘው እና በኢራን የሚደገፈው የሁቲ አማፂ ቡድን መሪ አብደል ማሌክ አል-ሁቲ፤ በሶማሊላንድ ውስጥ ማንኛውም ከእስራኤል ጋር የተገናኘ ጉዳይ እንደ "ወታደራዊ ኢላማ" እንደሚቆጠር ቀደም ሲል አስጠንቅቀዋል።

በዚህ ሳምንት መጨረሻ በኢራን ሚሳዔሎች ኢላማ የተደረገችው የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ፤ የበርበራ ወደብን ከማስተዳደሯም በላይ በቅርቡ ያስፋፋችው ወታደራዊ ካምፕ በአቅራቢያው ይገኛል።

ባለሙያዎች እንደሚናገሩት፤የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና እንድታገኝ ቁልፍ ሚና የተጫወተች ሲሆን፤የእስራኤል ኃይሎች በበርበራ ወታደራዊ ካምፕ ውስጥ አስቀድመው ሊገኙ እንደሚችሉ ይገመታል።

አንድ ምዕራባዊ ዲፕሎማት ለኤኤፍፒ የዜና ወኪል በሰጡት ቃል፤‹‹በሀገሪቱ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም የደህንነት አካል እንደሚገኝ ሰፊ ግምት አለ››ብለዋል፤ ሆኖም ማንኛውም ወታደራዊ ትብብር በሚስጥር እንደሚቆይ ይጠበቃል።

በኤምሬትስ ካምፕ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም ደህንነት መኖሩ ከተረጋገጠ ወደቡ ለሁቲ ወይም ለኢራን ሚሳዔሎች ተጋላጭ ሊሆን ይችላል።

በተጨማሪም የአልቃይዳ ተባባሪ የሆነው የሶማሊያው አል-ሸባብ፤ እስራኤል ሶማሊላንድን ለመጠቀም የምታደርገውን ማንኛውንም ጥረት እንደሚቃወም በመግለጽ በአካባቢዉ ስጋት ፈጥሯል።

የፖለቲካ ተንታኞች እና ምሁራን የሶማሊላንድ ባለስልጣናት ‹‹ስለ ወደፊቱ ጊዜ ሳያስቡ እውቅናውን ብቻ ነው ያዩት›› ሲሉ ስጋታቸውን ገልጸዋል።

እስከዳር ግርማ

የኤፕስታይን አስከፊ ሚስጥር፦ ገዳይም ነበር? የልጃገረዶች አስከሬን ፍለጋ ተጀመረ

​የቢሊየነሩ ጄፍሪ ኤፕስታይን የክፋት ታሪክ አሁንም አላበቃም። አዳዲስ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ ኤፕስታይን ከህፃናት ዝውውር ባለፈ ነፍሰ ገዳይም ሳይሆን አይቀርም የሚል ስጋት ነግሷል።

በኒው ሜክሲኮ የሚገኘው የፍትህ ሚኒስቴር፣ በኤፕስታይን ግዙፍ እርሻ ውስጥ የልጃገረዶች አስከሬን ተቀብሯል በሚል ምርመራውን በድጋሚ ከፍቷል።

​ይህ እርምጃ የተወሰደው ከሦስት ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ የኤፍ.ቢ.አይ ሚስጥራዊ ሰነዶች ይፋ መደረጋቸውን ተከትሎ ነው።

በአንድ ሰነድ ላይ የቀድሞ የኤፕስታይን ሰራተኛ እንደገለጸው፣ ሁለት የውጭ ሀገር ዜግነት ያላቸው ልጃገረዶች በኤፕስታይን እና በባልደረባው ጊሌን ማክስዌል ትዕዛዝ ተገድለው በእርሻው ግቢ ውስጥ ተቀብረዋል።

ልጃገረዶቹ የተገደሉት "በጭካኔ በተሞላ የፆታ ጥቃት" ወቅት በገመድ ታንቀው እንደሆነም ምስክሩ ገልጿል።

​የኒው ሜክሲኮ ባለስልጣናት እነዚህን ዘግናኝ ወንጀሎች የሚያረጋግጡ የቪዲዮ ማስረጃዎችን እና ያልተበረዙ ሰነዶችን ለመሰብሰብ እየሰሩ ይገኛሉ።

በአንድ ወቅት እንደ አስፈሪ ፊልም ይታዩ የነበሩት "ሰይጣናዊ ድርጊቶች" አሁን ወደ እውነትነት እየተቀየሩ መምጣታቸው አለምን እያነጋገረ ይገኛል።

ምርመራው በሂደት ላይ ሲሆን፣ ተጨማሪ አስከሬኖች ሊገኙ እንደሚችሉ ይጠበቃል።

ዓለም አይታው የማታውቀውን መሣሪያ አሜሪካ ላይ አዘንባለው - ኢራን

በመካከለኛው ምስራቅ እየተካሄደ ባለው መጠነ ሰፊ ጦርነት፣ የኢራን አብዮታዊ ዘበኛ (IRGC) ከፍተኛ አዛዥ ጄኔራል ኢብራሂም ጃባሪ አሜሪካንና እስራኤልን የሚያስደነግጥ አዲስ መግለጫ ሰጥተዋል።

ጄኔራሉ ኢራን እስካሁን የተጠቀመችው አሮጌ የሚሳይል ክምችቷን ብቻ መሆኑን በመጥቀስ፣ በቀጣይ ግን ዓለም አይታው የማታውቀውን “ሚስጥራዊና ዘመናዊ መሣሪያ” እንደምትጠቀም ዝተዋል።

"እስካሁን የተኮስነው የቆሻሻ ብረት ነው" ብለዋል።

ጄኔራል ጃባሪ ለሀገር ውስጥ መገናኛ ብዙኃን በሰጡት መግለጫ፣ አሜሪካ በኢራን ከፍተኛ አመራሮች ላይ የሰነዘረችውን "ኦፕሬሽን ኤፒክ ፉሪ" (Operation Epic Fury) አጣጥለውታል።

"ጠላቶቻችን በፈጸሙት ጥቃት ተደስተው ይሆናል፤ ነገር ግን እኛ እስካሁን ለአፀፋ የተጠቀምነው በእኛ እይታ እንደ 'ቆሻሻ ብረት' (Scrap Metal) የምንቆጥራቸውንና ጊዜ ያለፈባቸውን አሮጌ ሚሳይሎች ነው" ብለዋል።

ኢራን ወደፊት ስለምትጠቀመው መሣሪያ ዝርዝር መረጃ ባይሰጡም፣ ጄኔራሉ የሚከተለውን አስደንጋጭ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል፦

“እውነተኛው ጦርነት ገና አልጀመረም፤ ኢራን ለዓመታት በሚስጥር ያዘጋጀቻቸው፣ በራዳር የማይታዩና በየትኛውም የዓለም ክፍል ያለን ኢላማ የመምታት አቅም ያላቸው እጅግ ዘመናዊ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ዝግጁ ናቸው። አሜሪካና እስራኤል ሊገምቱት የማይችሉት ጥፋት ይጠብቃቸዋል” ብለዋል።

seledadotio
seledadotio

የብሔራዊ ምርጫ ቦርድና እና የፌድሬሽን ምክር ቤት ስልጣን (ከሀገር አቀፍ ምርጫ አንጻር ያላቸው ፋይዳ)

ጠበቃና የህግ አማካሪ ፋንታሁን ደለለው
0929101037/0983337690

መግቢያ #ethiopia | ለዚህ ጽሁፍ መነሻ የሆነኝ የፌድሬሽን ምክር ቤትን እና የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ስልጣን መለየቱ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ ማንም የመንግስት አካል ፣ ዜጋ ሆነ ይህንን የምርጫ ማስፈጸም ስራ የሚሰራ አካላት ባለሙያዎች እንደ ተሰጣቸው የህግ ስልጣን ልክ ብቻ እንጂ ከስልጣናቸው በማለፍ የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ስልጣን ውስጥ በመግባት ምርጫው በህገመንግስቱ ከተቀመጠው አላማና ሀሳብ ውጭ እንዳይሆን ይልቁንም ምርጫው ነጻ፣ሚስጥራዊነቱን የተጠበቀ፣ሁሉአቀፍ፣የእኩልነት መርህ የጠበቀ እንዲሆን የሚመለከተው የመንግስት አካል በሙሉ በመራጮችና በተመራጮች ዘንድ ተጽእኖ፣ማስፈራራትና ዛቻ እንዳይደርስባቸው የውድድር ሜዳው ለሁሉም እኩል እና የተመቻቸ እንዲሆን አስፈላጊውን ሊያደርጉ ይጠበቅባቸዋል። ምርጫ የዲሞክራሲያዊ በተለይም የገዢው መንግስት ሰላም ወዳድነት መገለጫ ነው።

ስለሆነም መንግስት ሁሉም አካላት ራሱንም ጨምሮ ለምርጫው መሟላት አስፈላጊውን እንዲያደርግ የሚጠበቅበት ሆኖ የምርጫ ቦርድም ገለልተኛ ሆኖ በኢትዮጵያ የሀገሪቱ ግዛት በሙሉ ምርጫው የምርጫ መርሆችና ህጎችን በጠበቀ መልኩ ሊያከናውን ይገባል። ሆኖም ሁሉም የመንግስትም አካላትም ሆነ ተፎካካሪ ፓርቲዎች ምርጫ ቦርድን ጨምሮ በተለይም የፌድሬሽን ምክር ቤት ስልጣናቸውን በአግባቡ በመለየት ምርጫው የተሳካ እንዲሆን አስፈላጊውን ማድረግ ይጠበቅባቸዋል።

1. የህዝብ ተወካዮችን ወንበር በምርጫ ማግኘት የሚቻለው ምንን መሠረት በማድረግ ነው?

በሀገር አቀፍ ደረጃ በየአምስት አመቱ የሚደረገው ምርጫ በኢፊድሪ ህገመንግስት አንቀጽ 54/1/ መሠረት ነጻ፣ሁለአቀፍ፣ቀጥተኛ፣ትክክለኛ በሆነና ድምጽ በሚስጥር መሆን እንዳለበት የሚደነግግ ሲሆን እነዚህ የምርጫ መርሆች ሲሆኑ ማንም አካል ሊያከብራቸው የሚገባቸው ናቸው።

በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ሁለት ላይ ያለውን ስንመለከት የምርጫ ተወዳዳሪዎች በተመደበላቸው የምርጫ ጣቢያ መሠረት የሚወዳደሩ ሲሆን የምርጫ ጣቢያውም አጠቃላይ በሀገር አቀፍ ደረጃ ያለው ቁጥር የህዝብ ተወካዮች ያለው ቁጥር ሲሆን በህገመንግስቱ አንቀጽ 54/3/ ላይ እንደተቀመጠው 550 የማይበለጥ ነው።

ይህ ምርጫ ጣቢያ በሀገር አቀፍ ደረጃ ተመድቦ ምርጫው የሚካሄደው በዋናነት የህዝብ ብዛትን ከአሰፋፈሩ አንጻር መሠረት ባደረገ መልኩ እንጂ ብሔር ፣ብሔረሰብን ማንነትን ምክንያት በማድረግ አይደለም። ይሁን እንጂ ከአሰፋፈራቸው እና ብሔር ብሔረሰባቸው እጅግ አናሳ የሆኑ በምክር ቤቱ ድምጽ እንዳያጡ ሲባል ብቻ እስከ 20 ወንበር ድረስ ይፈቀድላቸዋል።

ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል የሚለውን ጉዳይ በተመለከተ እነዚህ ህዝቦች ውክልና እንዳያጡና በህገመንግስቱ እና በሌሎች ህጎች የተቀመጡትን መብቶች እንዳያጡ እንዴት ውክልና በምክር ቤት እንደሚያገኙ በዝርዝር በህግ እንደሚወሰን በዚህ ድንጋጌ ተቀምጧል።

ይህንን ህግ ለማውጣት ስልጣን የተሰጠው አካል እንደሚታወቀው ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲሆን ይህን አስመልክቶ መመሪያን የማውጣት ስልጣን ለፌድሬሽን ምክር ቤት ወይም ለምርጫ ቦርድ ሊሰጥ የሚችል ሲሆን ነገር በስልጣናቸው ልክ ከፋፍሎ በአዋጁ ቢሰጥ በጣም የተሻለ ይሆናል።

በአጠቃላይ የዚህ ክፍል ዋናው መሠረታዊ አላማ የምርጫ ጣቢያ ምደባ አስተዳደር ምን መሠረት ያደረገ ነው የሚል ሲሆን ከላይ እንዳስቀመጥነው በህዝብ ብዛትና አሰፋፈር እንጂ የብሔር ብሔረሰብ ማንነት ጉዳይ እንዳልሆን መገንዘብ ያለብን ሲሆን አናሳ ብሔረሰቦች ብቻ ውክልና እንዳያጡ በበምክር ቤቱ መቀመጫ እንዲያገኙ እስከ 20 ወንበር ድረስ የሚመቻችላቸው መሆኑን በህገመንግስቱ አንቀጽ 54 መሠረት መረዳት የሚቻል ነው።

2. የምርጫ ቦርድ

ምርጫ ቦርድ ምርጫዎችን ለማከናወን የምርጫ ጣቢያዎችን ማመቻቸትና ማደላደል የሚጠበቅበት ሲሆን ይህም እንደ ህዝብ አሰፋፈሩ ፣ቁጥር በዚያ አከባቢ ያለው ህዝብ የምርጫ ፍላጎት በመረዳት የምርጫ ጣቢያዎችን አግባብ ባለው መልኩ ማመቻቸት ነው። በሀገራችን በህዝብ ተወካዮች ወይም በፓርላማ የሚገኙ መቀመጫዎች በኢፊድሪ ህገመንግስት አንቀጽ 54/3/ መሠረት የተወካዮች መቀመጫ ቁጥር 550 መሆናቸው ይታወቃል።

በእነዚህ መቀመጫዎች ልክ የምርጫ ጣቢያዎች ቁጥር ወይም ብዛት ይኖራሉ። ይህ የማንነት መብት መጠበቂያ ወይም የድንበር መለያ ጉዳይ አይደለም። ነገር ግን በዚህ አከባቢ ያለው ህዝብ ከቁጥሩ አሰፋፈሩ ፣ የፖለቲካ ምህዳር ውጤት ከማስከተሉ አንጻር የምርጫ ጣቢያ የሚያስፈልግ መሆኑ ሲታመንበት የምርጫ ጣቢያ ይቋቋማል።

3. የምርጫ ቦርድ ከማንም የመንግስት አካል ነጻ በመሆን ራሱ ገለልተኛ ሆኖ በአዋጆቹ በደንብ እና ራሱ በሚያወጣው መሠረት በፍርድ ቤት እስከ አልተከለሰ ድረስ ወጥና ተጨባጭ በሆነ መንገድ ሊጓዝ ይገባል። የምርጫ ቦርድ የክልሎችን ድንበር የመወሰን ስልጣን የለውም። ማንም ብሔር፣ብሔረሰብ ወደ የትኛውም ክልል በፌድሬሽን ምክር ቤት ተካለለ ቢባል ገባ ወይም ወጣ ቢባል ማንም የፖለቲካ ፓርቲ ተፎካካሪ ድርጅት በየትኛውም ክልል ሄዶ የመወዳደር መብት አለው። በዚህን ጊዜ የሚመርጠው በዚያ ቦታ የሰፈረው ዜጋ እንጂ ህዝብ እንጂ የፌድሬሽን ምክር ቤት ወይም ሌላ የመንግሥት አካል አይደለም።

ምርጫ ሚስጥራዊ፣ነጻ፣የእኩልነት መርህ የተከተለ፣ሁሉአቀፍ ነው እስከተባለ ድረስ ይህንን በማስከበር ረገድ የምርጫ ቦርድ እና መንግስት ታዛቢ አካላት ሌሎችም አስፈላጊውን ድጋፍ ሊያደርጉ ይገባል እንጂ የድንበር ማካለል፣ክልሎችን በአዲስነት የመወሰን ተግባር ከምርጫ አላማ ጋር ሊያያዝ አይገባም። አለበለዚያ ጥያቄ ሊሆን የሚችለው የክልል አስተዳደር ተጽእኖ በምርጫ ሂደት ላይ የሚከሰት ነው ብሎ ካልታመነበት በቀር ተወዳዳሪ ፓርቲ የድርጅቱን መግለጫ በማሳወቅ የትም ቦታ መወዳደር ይችላል።

ነገር ግን ሌላ ጥያቄ ሊሆን የሚችለው ለክልል ምክር ቤት ለመወዳደር እንዴት ሊሆን ይችላል በሚለው ሊነሳ የሚችል ሲሆን በዚህም ቢሆን የትኛውም ተፎካካሪ ፓርቲ በየትኛውም ክልል የመወዳደር እና የምክር ቤት ወንበር የማግኘት መብት የክልል መንግስት የመመስረት መብት ስላለው ከዚህ አንጻር በመረዳት አቅም ፈጥሮ መወዳደር ነው እንጂ የድንበር ማካለል የብሔረሰብ ከክልሎች መደመር ወይም መቀነስ ጋር በማያያዝ የምርጫ አካሄድ ስረአት እና አላማን ልናያይዝ አያስፈልግም።

4. የፌድሬሽን ምክር ቤት አካራካሪ ሆኖ የተገኘው ስልጣን
የፌድሬሽን ምክር ቤት የክልል ድንበር ማካለል ስራዎች ሊሰራ ይችላል ይህ ስልጣኑ ነው። ነገር ግን የምርጫ ጣቢያ የመወሰን፣የማደላደል ስራዎችን ሊሰራ አይችልም። ይህን ማድረግ በህገ መንግስቱ አንቀጽ 62 መሠረት ከተቀመጠው ወጭ ስለሚሆንበት ስልጣኑን አላግባብ መጠቀምና የምርጫ ቦርድ ስልጣን ነጻ ምርጫ ላይ ተጽእኖ ማሳደር ነው። ይህ ደግሞ በህገመንግስቱ አንቀጸሸ 38 ላይ የተቀመጠውን ነጻ ምርጫ በሚለው ላይ ተጽእኖ ማሳደር ስለሚሆን ኢ ህገመንግስታዊ ነው።

ይሁን እንጂ ምርጫ ቦርድ በተሰጠው ስልጣን መሠረት ሀገራዊ ምርጫዎችን ለማድረግ ያመቸው ዘንድ የፌድሬሽን ምክር ቤት ስልጣኑን መሠረት ለምርጫዎች አመቺ ሁኔታን ከመፍጠር አንጻር የሚያመቻቸው ጉዳይ ውሳኔ የህግ መንግስት ትርጉም ካለ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ይህንን ለማጥራት ወይም ለማጣራት የህገ መንግስት ማብራርያ እና መሠል ቀድመው ሊፈጸሙ የሚችሉ ጥያቄዎችን ከመጠየቅ የሚከለክለው ነገር የለም።

5. ምርጫ ቦርድ መጠቀም ያለበት የህግ ሀይል ምንድ ነው?

ምርጫ ቦርድ ዜጎች በየትኛውም የሀገሪቱ ከፍሎች ቢሆኑ ቋሚ መኖሪያቸው እስከ ሆነ ድረስ ማንም ተፎካካሪ የፖለቲካ ድርጅት ለመመረጥ ሲቀርብ አይቶ መርምሮ የምርጫ መርሆችን ህጎችን በጠበቀ መልኩ ማንም ዜጋ እንዲመርጥ ወጥ፣ተቀባይነት ያለው መመርያ የማውጣት ስልጣን እስካለው ድረስ በዚህ መሠረት አዋጭ ግልጽ ዝርዝር መመሪያ በማውጣት ተግባራዊ ሊያደርግ ያስፈልጋል።

6. መደምደምያ

በድንበር ማካለል ወይም በብሔር ብሔረሰብ ማንነት ጥያቄ ተከትሎ በሚከሰት የፌድሬሽን ምክር ቤት ውሳኔ እና አሰራር ምክንያት ሳይሆን በህዝብ ብዛትና አሰፋፈርን መሠረት በማድረግ የምርጫ ቦርድ በሚያስተዳድረው የምርጫ ክልሎች አማካኝነት ተፎካካሪ ፓርቲዎች በሚያደርጉት የምርጫ ተቀባይነት በምክር ቤት አብላጫ ድምጽ በመያዝ መንግስት የሚመሰርቱበት ነው።

ማጣቀሻዎች
1. የኢፊድሪ ህገመንግስት፤ አዋጅ ቁጥር 1/1987
2. የፌዴሬሽን ምክር ቤት ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁጥር 1262/2013
3. የምርጫ ቦርድ ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁጥር 1133/11
4. የየኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና
የምርጫ ሥነምግባር አዋጅ…1162/11
https://t.me/Fantahunlawye...
https://www.facebook.com

ጾም እና ሳይንሳዊው የአውቶፋጂ (Autophagy) ሚስጥር፦ የውስጥ መታደሻችን ቁልፍ! ✨
#ethiopia | ​የጃፓኑ የባዮሎጂ ባለሙያ ዮሺኖሪ ኦሱሚ በ2016 የኖቤል ሽልማትን ያሸነፉበት "አውቶፋጂ" የተሰኘው ግኝት፣ ለዘመናት በሃይማኖታዊ ትውፊት የቆየውን የጾም ሥርዓት ሳይንሳዊ ምስክርነት ሰጥቶታል።

​🔄 "አውቶፋጂ" ምንድነው?

ቃሉ ከግሪክ የተወረሰ ሲሆን "ራስን መብላት" ማለት ነው። ሰውነታችን በጾም ወቅት ከውጭ የሚገባ ምግብ ሲያጣ፣ ሴሎቻችን በውስጣቸው ያሉትን፦
​አሮጌና የተጎዱ ክፍሎችን፣
​ለበሽታ መንስኤ የሚሆኑ ዝቃጮችን፣
​እና የተሰበሩ ፕሮቲኖችን እንደ "ኃይል ምንጭ" በመጠቀም ራሳቸውን ያጸዳሉ። ይህ ሂደት የሴሎች ሪሳይክሊንግ (Cellular Recycling) ይባላል።

​የጾም ድንቅ የጤና ፋይዳዎች፦

​የውስጥ ጽዳት (Internal Detox)፦
ሴሎቻችን ቆሻሻን አስወግደው አዲስ ንጹሕ ኃይል እንዲፈጥሩ ያደርጋል።

​እርጅናን መከላከል፦
የተጎዱ ዲ.ኤን.ኤዎች (DNA) ስለሚጠገኑ የሰውነት የመታደስ ዕድሜ ይረዝማል።

​የአእምሮ ንቃት (Mental Clarity)፦
አላስፈላጊ ዝቃጮች ሲወገዱ አእምሯችን ለፈጠራ ስራዎችና ለጥልቅ አስተሳሰብ ይበልጥ ዝግጁ ይሆናል።

​በሽታን መከላከል፦
እንደ ካንሰር እና የነርቭ ሕመሞች ያሉ ስጋቶችን ለመቆጣጠር ይረዳል።

​🙏 ሳይንስ እና ሃይማኖት ሲገናኙ፦
ቤተክርስቲያን ጾምን "የነፍስ መፈወሻና የሥጋ መቆጣጠሪያ" ስትል ስታስተምር ቆይታለች፤ ሳይንስ ደግሞ ዛሬ "የሴሎች መታደሻ" ብሎ አረጋገጠው። ይህ የሚያሳየው ጥንታውያን አባቶቻችን በጸጋ የሚያውቁትን እውነት ሳይንስ ዘግይቶ በቤተ-ሙከራ እንደደረሰበት ነው።

​ልክ ንስሐ የውስጥን እድፍ አስወግዶ አዲስ ማንነትን እንደሚፈጥር ሁሉ፣ አውቶፋጂም ሥጋዊ ማንነታችንን በሴል ደረጃ ያድሳል።

​#ጾም #አውቶፋጂ #ጤና #ሳይንስናሃይማኖት #ዐቢይጾም #fasting #autophagy #scienceandreligion #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን

የካርቴሉ መሪ "ኤል ሜንቾ" እና የቆንጆዋ ኢንፍሉዌንሰር ሚስጥር፡ ክህደት ወይስ ሴራ?

​የሜክሲኮዋ ታዋቂ የሶሻል ሚዲያ ኮከብ እና የሞዴሊንግ ባለሙያ ማሪያ ሁሊሳ "ኤል ሜንቾ" በመባል ከሚታወቀው የCJNG ካርቴል መሪ ግድያ ጋር በተያያዘ ስሟ በከፍተኛ ሁኔታ እየተነሳ ይገኛል።

​🔍 በጉዳዩ ዙሪያ ያሉ አነጋጋሪ ነጥቦች፦
​ያልተጠበቀው ክስ፦ ማሪያ ከታዋቂው የአደንዛዥ ዕፅ ጌታ ኤል ሜንቾ ጋር የፍቅር ግንኙነት እንደነበራትና የነበረበትን ሚስጥራዊ ቦታ ለፖሊስ አሳልፋ በመስጠት "ከዳተኛ" ተብላ በማህበራዊ ሚዲያ ተፈርጃለች።

​የመጨረሻው ፎቶ፦ ኤል ሜንቾ ከመገደሉ ጥቂት ሰዓታት በፊት በአንድ የምሽት ክለብ ውስጥ ከማሪያ ጋር አብሮ የሚያሳይ ፎቶ በሰፊው ተሰራጭቷል። ይህ ፎቶ "የመጨረሻው ምስል" በሚል በኤክስ (X) ላይ በሚሊዮኖች ታይቷል።

​የማሪያ ቁጣ፦ ሞዴሏ ግንኙነቱን ሙሉ በሙሉ የካደች ሲሆን፣ "ፎቶዎቹ እና የድምፅ ፋይሎቹ በሰው ሰራሽ አስተዋጽኦ (AI) ተጭበርብረው የተሰሩ ናቸው" ስትል አስተባብላለች። "እኔ ሰላማዊ ህይወት መኖር የምፈልግ ሰው ነኝ" በማለትም ተከታዮቿ ሀሰተኛ መረጃዎችን እንዳያሰራጩ አሳስባለች።

​ያልተረጋገጠ መረጃ፦ እስካሁን የሜክሲኮም ሆነ የአሜሪካ የጸጥታ አካላት በማሪያ እና በካርቴሉ መሪ መካከል ስላለው ግንኙነት በይፋ ያረጋገጡት ነገር የለም።

​ማሪያ ሁሊሳ በዋናነት ፋሽን፣ ጉዞ እና የምሽት ህይወት ላይ ያተኮሩ ምስሎችን በማጋራት የምትታወቅ ሲሆን ከፍተኛ ተከታዮች አሏት።

አድዋ የሚያስደንቀኝ ድልና ገድል ነው

ዓድዋ የዳዊትና ጎልያድ ተረክ ዳግም የተኖረበት የታሪክ እጥፋትም ነው፡፡ በመውረርና መዝረፍ፣ በቴክኖሎጂና ሴራ፣ በዓለማቀፍ ልማዶችና ዲፕሎማሲ የጠበደለችው ጣልያን በገዛ ሜዳዋ ላይ፣ ሀገራቸውን በሚወዱና በተለይም በጨበጣ ውጊያ እጅግ ከፍተኛ ልምድ ባላቸው የአቢሲኒያ ጀግኖች ጉድ ሆነች፡፡

ብዙ ጊዜ “በጦርነቱ ብንሸነፍስ ኖሮ?” ብዬ እጠይቅና የእነዚያ ጀግኖች ውለታ ልክ ያጣብኛል፡፡

እውነት ግን ብንሸነፍስ ኖሮ?

ሬሞን ጄናስ የተባለ ፃሐፊ “የአድዋ ድል የአፍሪካን ቀለም የወሠነ ድል ነው” ያለው በትክክል ድሉን ሳይገልፀው አይቀርም፡፡

አድዋ ላይ እነዚያ የአፍሪካ አንበሶች የነጭ ወራሪዎችን ማሸነፍ ቢሳናቸው ኖሮ እንደህንድና ሞዛምቢክ ሁሉ የመላው አፍሪካ ቅኝ ግዢ በ40 እና በ80 ዓመታት ተጠቃልሎ በነፃነት ባልተተካ ነበር፡፡ የማሸነፍ ተምሳሌት የሌለው የቅድመ አድዋ አፍሪካዊ በፍፁማዊ የበታችነት ተንበርክኮ ነበር፡፡

እነኮንጎና መሠል የምዕራብ አፍሪካ ሐገራትማ የነጠረ የዘር ጭፍጨፋን አስተናግደውም ኮሽታን ማሠማትም ተስኗቸው ነበር፡፡

የአድዋ ድል የጥቁሮችን የዓለም ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ ተካፋይና ባለቤትነት ጮሆ መናገር ባይችል ኖሮ በካሪቢያን የሚገኘው የጥቁር ማሕበረሠብ ማርከስ ጋርቬይን መውለድ የሚያስችል ማሕፀን ባልነበረው ነበር፡፡

የማርከስ ጋርቬይም ሆነ ቀጥሎ የመጡት የፓን አፍሪካን ንቅናቄዎች ሁሉ የጉልበትና የተስፋ ምንጭ የአድዋ ድል ነበር፡፡

የአብዛኞቹን የአፍሪካ ሐገራት ሠንደቅ ዓላማዎችን ተመልከቱ …..
ምንጫቸው በቀጥታ የአድዋ ድል እናቷ ኢትዮጵያ ነች!
የነጻነትና ፍቅር መቀንቀኛ ሬጌም ሆነ የጥበብ ባለሟሎቿ የሐሳብ ምንጭ ኢትዮጵያችን የመሆኗ ብቸኛ ሚስጥር የአድዋው ድል ነው፡፡

ቦብ ማርሌይ፣ ቡጁባንታን፣ ካፕልተንና ፒተር ቶሽ፣ በርኒንግ ስፒርና ሲዝላ ካላንጄን የመሳሰሉት ከባባድ ሚዛን የሬጌ ሙዚቀኖች ሁሉ የታላቅነታቸው ምንጭ ኢትዮጵያ ትመስል ሁሉም አቀንቅነውላታል፡፡

በተለይ በተለይ ቦብ ማርሌይ exodus (ወደሐገር መመለስ) የተሠኘውን ሙዚቃውን መነሻው ያደረገው ኢትዮጵያን ነበር፡፡ ከዚህም ባሻገር የፊደላት አጣጣሉን በኢትጵያ ፊደሎች ዲዛይን አሠርቶም ነበር ለገበያ ያቀረበው፡፡
እንዲሁም እጅግ ዝነኛ ስራው የሆነውን “ዋር” የተሠኘ ሙዚቃ የሠራው ቀዳማዊ ሃይለስላሴ በተባበሩት መንግስታት ያደረጉትን ንግግር ወደ ግጥም በመቀየር ነበር ፡፡

በአድዋ ተራሮች ሽንፈትን ቀምሠን ቢሆን ኖሮ የማታ የማታ እንኳን ነፃነቱ ቢገኝ ገዥዎቻችን ጥለውልን በሚሄዱት የብሄር መርዝ እንደሶማሊያና ሱዳን፣ እንደሁቱና ቱትሲ፣ እንደኮጎ ጦርነቶች እርስበርስ በተፋጀን ነበር፡፡ (ገባ ብለው ወጣ ላሉት እንኳን ስንት የጨቋን ተጨቋኝ ተረኮችን ቀብረው እስካሁን ደም ይፈሳል)

በሌላ በኩል እንደምዕራብ አፍሪካውን የኢኮኒሚ ስሪታችንን “ጥሬ እቃን መላክ ብቻ” ላይ እንዲወሠን በማድረግ መከራ ያበሉን ነበር፡፡ ወታደራዊ ጣልቃገብነት፣ የመንግስት ግልበጣ ሴራዎች፣ የእጅ አዙር ጫናዎች ሁሉ ተረባርበው ባደቀቁን ነበር፡፡

የኔ የምንለውን ባሕል አራግፈው በ“ፍራንቻይዜሽን” ማዕበል በ”ኢስት አፍሪካን ኢታሊ” ቅኝት አፍርሠው በገነቡንም ነበር፡፡
“አበበ” መባል፣ “ትርሐስ” መሠኘት፣ “ኩርፋ” ተብሎ መጠራት የነፃነታችን ትሩፋት ነው
“ጥምቀትን” ማክበር፣ በ“አሸንዳ” መተጫጨት፣  “ጀፎረ” ላይ መምከር የአድዋ ድል ውለታ ነው በአማርኛ መዝፈን፣ በኦሮምኛ ማስታረቅ፣ በወላይትኛ መማር የአድዋ ድል ያስቀረልን ንዋያችን ነው ።

ዝዋይ ላይ አሳ እንድናሰግር፣ ድሬ ሺቲ እንድንገዛ፣ መቀሌ ቤት እንድንሠራ ….. የጀግኖች አባቶቻችንን ድል አስፈልጎት ያውቃል!

አሸናፊ መለሠ
ደራሲና የኮሙኒኬሽን ባለሙያ

ከሽመና መጋዝ ወደ ዓለም አቀፍ ዝና፡ሁላችንም የምንማርበት የሱዙኪ አስደናቂ ጉዞ

እስቲ በዕዕምሯቹ አንዲትን ደሀ ሴት አስቡ ።ያቺ ሴት ደግሞ ​በሃያኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ በጃፓን በምትገኘው የሃማማትሱ የባህር ዳርቻ መንደር ውስጥ የነበረች ብላቹ አስቡ ።ያቺ እናት በእጅ በሚሰራ የሽመና መሣሪያ ጥጥ ስታደራጅ ቀኑ ይጨልምባታል። ልጇ የሚቺዮ ሱዙኪ የእናቱን መከራና የቆሰሉ እጆቿን እያየ ልቡ በሐዘን ይነካል።

ይህን የልጅነት ፍቅርና ርኅራኄ ነው እንግዲህ ዛሬ የምናውቀው የሱዙኪ ኩባንያ መሠረት የሆነው። የሚቺዮ የመጀመሪያው ህልም እናቱን ከድካም የሚያሳርፍ መሣሪያ መፍጠር እንጂ መኪና ማምረት አልነበረም፤ ይህ በንጹህ ልብ የተጀመረ ጥረት ግን የቴክኖሎጂ አብዮት ለመፍጠር በቂ ነበር።
​ሚቺዮ በፈረንጆቹ 1909 ዓ.ም በ22 ዓመቱ የራሱን "ሱዙኪ የሽመና ፋብሪካ" ሲመሰርት ጃፓን ከእርሻ ወደ ኢንዱስትሪ የምትሸጋገርበት ወቅት ነበር።

እርሱ የሠራቸው የሽመና መሣሪያዎች ከሌሎቹ በበለጠ ፍጥነትና ጥራት ስለነበራቸው በሽመናው ኢንዱስትሪ ውስጥ ትልቅ ዝናን አተረፉ፤ ስራውም እየሰፋ በመሄዱ በ1920ዎቹ ማሽኖቹ ወደ ውጭ ሀገራት መላክ ተጀመረ። የዚህ ሰው ስኬት ሚስጥር ግን ትርፍ ማግኘት ብቻ ሳይሆን የሰዎችን የዕለት ተዕለት ችግር መረዳትና መፍትሄ መስጠት መሆኑ ለቀጣዩ ትልቅ ለውጥ በር ከፋች ሆነ።

​ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሲያበቃ የጃፓን ኢኮኖሚና የጨርቃጨርቅ ገበያ ክፉኛ ተመታ፤ በዚህ አስቸጋሪ ወቅት ግለኛ አስተሳሰብ ያለው ሰው አልነበረምና ሚቺዮ ፋብሪካውን ለመዝጋት አልፈለገም ይልቁንም ህዝቡ ምን ይፈልጋል? የሚለውን አሰበ።

ጦርነቱ ያደቀቃት ጃፓን ውስጥ ሰዎች ለመንቀሳቀስ ብስክሌት ብቻ ነበር ያላቸው፤ እናም ሚቺዮ ለተራው ህዝብ ተመጣጣኝና ጉልበት የማይጠይቅ የትራንስፖርት አማራጭ ለማቅረብ ወሰነ። ይህ ውሳኔ የኩባንያውን አቅጣጫ ከሽመና ወደ ሞተር ዘርፍ የቀየረ የታሪክ ምዕራፍ ሆነ።

​በፈረንጆቹ 1952 "Power Free" የተሰኘችውን የመጀመሪያዋን 36cc አነስተኛ ሞተር ለገበያ አቀረበ፤ ይህች ሞተር በብስክሌት ላይ የምትገጠም ሆና በፔዳል ወይም በሞተር እንድትሰራ ተደርጋ የተነደፈች ብልህ ፈጠራ ነበረች። ይህ ስኬት ኩባንያው በ1954 "Diamond Free" የተባለችውን ጠንካራ ሞተር እንዲያመርትና ስሙን ወደ "ሱዙኪ ሞተር ኩባንያ" እንዲቀይር አደረገው፤ የሚቺዮ ህልም አሁን ከእጅ ስራ ወጥቶ በመንገዶች ላይ መፍሰስ ጀመረ።

​የሱዙኪ ትልቁ ድፍረት የታየው በ1955 "Suzulight" የተባለችውን የመጀመሪያዋን አነስተኛ መኪና ሲያመርት ነው፤ መኪናዋ በወቅቱ በአውሮፓ እንኳን ብርቅ የነበሩ እንደ ፊት ለፊት ጎታችያሉ ቴክኖሎጂዎችን አካታ ነበር።

ይህች መኪና ለጃፓን ህዝብ የተስፋ ምልክት ሆና አገለገለች፤ ሱዙኪም በዓለም ዙሪያ "አነስተኛና ቀልጣፋ" መኪኖችን በማምረት ረገድ ተወዳዳሪ የሌለው መሆኑን ለመጀመሪያ ጊዜ አስመሰከረ።

​እያደገ የመጣው ኩባንያ በ1960ዎቹ እና 70ዎቹ ውስጥ ወደ ሞተር ሳይክሎች እና አነስተኛ የጭነት ተሽከርካሪዎች ዘርፍ ተስፋፋ፤ የሱዙኪ ሞተር ሳይክሎች በውድድር መድረኮች ላይ ድልን መቀዳጀት ሲጀምሩ፣ እንደ "Alto" ያሉ መኪኖች ደግሞ የቤት እመቤቶችና ተራ ሰራተኞች ተመራጭ ሆኑ። የኩባንያው ፍልስፍና "ቀላል፣ ብልህ እና ለሰው ልጅ ቅርብ" በሚሉ እሴቶች ላይ በመገንባቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነቱ በከፍተኛ ፍጥነት ጨመረ።

​ሱዙኪ በዓለም አቀፍ ገበያ ውስጥ ትልቅ ስር የሰደደው በ1982 ዓ.ም ከህንድ "Maruti Udyog" ጋር ባደረገው አጋርነት ነው፤ ይህ ጥምረት የህንድን የመኪና ገበያ ከመቀየር ባለፈ በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ሰዎች የመኪና ባለቤት የመሆን ህልምን እውን አደረገ። በፓኪስታን እና በሌሎች ታዳጊ ሀገራትም ሱዙኪ የታማኝነትና የኢኮኖሚ ምልክት በመሆን በየቤቱ ስሙ የሚጠራ ተወዳጅ የምርት ስም መሆን ቻለ።

​በ1990ዎቹ ኩባንያው ስሙን ወደ "ሱዙኪ ሞተር ኮርፖሬሽን" በመቀየር ዓለም አቀፋዊነቱን አጠናከረ፤ እንደ "Swift"፣ "Jimny" እና "Vitara" ያሉ ዝነኛ ሞዴሎችን በማፍራት የዘመኑን ወጣትና ቤተሰብ ፍላጎት ማርካት ቻለ።

እነዚህ መኪኖች በጠንካራነታቸውና በነዳጅ ቆጣቢነታቸው የታወቁ ሲሆኑ፣ ሱዙኪ በአነስተኛ መኪኖች ዘርፍ ያለውን የበላይነት ለዓለም በድጋሚ ያሳየባቸው ውጤቶች ነበሩ።
​የኩባንያው መሪ መፈክር "By Your Side" (ከጎንዎ ነን) የሚል ሲሆን፣ ይህ ዝም ብሎ የንግድ ማስታወቂያ ሳይሆን የቆየው የሚቺዮ ሱዙኪ መንፈስ መገለጫ ነው፤ ይህም ማለት የደንበኞችን የዕለት ተዕለት ኑሮ መረዳትና ለኑሯቸው የሚመጥን መፍትሄ ማቅረብ ማለት ነው።

ዛሬ ሱዙኪ በከተማ መኪኖች፣ በሞተር ሳይክሎች ብቻ ሳይሆን በባህር ላይ ሞተሮችም ጭምር በዓለም ዙሪያ ካሉ ማህበረሰቦች ጋር በቅርበት የተቆራኘ ነው።

​የሚቺዮ ሱዙኪ ታላቅነት ያለው ከመሬት ተነስቶ ቢሊዮን ዶላር የሚያንቀሳቅስ ኩባንያ በመገንባቱ ላይ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም ለእናቱ ካለው ፍቅር ተነስቶ ለሰው ልጅ ሁሉ የሚጠቅም ስራ መስራቱ ላይ ነው። የእሱ ታሪክ እንደሚያስተምረን ትልቅ ለውጥ የሚመጣው ከትልቅ ካፒታል ሳይሆን የሰዎችን ችግር ለመቅረፍ ካለ ቅን ፍላጎትና ያላሰለሰ ጥረት ነው፤ ይህም ዛሬ ለደረሰበት ዓለም አቀፍ አቅኚነት ዋነኛው ነዳጅ ነበር።

​በአሁኑ ሰዓት ሱዙኪ ወደ ኤሌክትሪክ መኪኖችና ወደ ተለያዩ ዘመናዊ ቴክኖሎጂዎች እየተሸጋገረ ቢሆንም፣ አሁንም መሠረታዊ ማንነቱን ግን አልለቀቀም። የአካባቢ ጥበቃን ያገናዘቡ እና አነስተኛ የካርቦን ልቀት ያላቸውን ተሽከርካሪዎች በማምረት የወደፊቱን የትራንስፖርት ዓለም እየመራ ይገኛል፤ ይህ ደግሞ የሚቺዮን የፈጠራ መንፈስ ከአዲሱ ዘመን ጋር የማስማማት ጥበብ ውጤት ነው።

​የሱዙኪ ጉዞ ከጃፓን የባህር ዳርቻ መንደር ተነስቶ በዓለም አውራ ጎዳናዎች ላይ የነገሰ ታሪክ ነው፤ ይህ ታሪክ ትጋት፣ ርኅራኄና ጽናት ካለ የማይታለፍ መሰናክል እንደሌለ ያረጋግጣል። የዚያ ታናሽ የገበሬ ልጅ ህልም ዛሬም በቢሊዮኖች ልብ ውስጥና በየመንገዱ በሚሽከረከሩት የሱዙኪ መኪኖች ውስጥ ህያው ሆኖ ይቀጥላል።

ሱዙኪ ከቴክኖሎጂ በላይ የሰው ልጅ የጽናት ውጤት ነው።