የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ፡ የኢትዮጵያ አዲስ ጂኦፖለቲካዊ ምዕራፍ
#ethiopia | በ21ኛው ክፍለ ዘመን የአገራት ኃይል የሚለካው በወታደራዊ አቅም ብቻ ሳይሆን የኢኮኖሚ፣ የኢነርጂ፣ የውሃ እና የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ በመፍጠር ጭምር ነው።

በዚህ መሠረት ኢትዮጵያ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በሁለት ታላላቅ ብሔራዊ አጀንዳዎች ዙሪያ የተለየ የዲፕሎማሲ ጉዞ አድርጋለች።

እነዚህም የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እና የቀይ ባህር ተደራሽነት ጉዳይ ናቸው።

ሁለቱም ጉዳዮች ከኢኮኖሚ ጥቅም ባሻገር የአገሪቱን የህልውና ጥያቄ፣ የቀጣናዊ ተጽዕኖ ፈጣሪነት እና የወደፊት የልማት አቅጣጫ የሚወስኑ ናቸው።

በእነዚህ መስኮች የተመዘገቡ ዲፕሎማሲያዊ ስኬቶችም ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ እና በምሥራቅ አፍሪካ እየተጠናከረ የመጣ የኃይል ማዕከል መሆኗን አመላክተዋል።

የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ከመጀመሪያው ቀን ጀምሮ ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ትኩረት የሳበ ፕሮጀክት ነበር።

በተለይም የዓባይ ውሃ አጠቃቀምን በተመለከተ በታሪክ የተፈጠሩ የፖለቲካ እና የጂኦፖለቲካ አለመግባባቶች ግድቡን ከቀላል የልማት ፕሮጀክት ወደ የዲፕሎማሲ ፈተና ቀይረውት ነበር።

ሆኖም ኢትዮጵያ “ፍትሐዊና ምክንያታዊ የውሃ አጠቃቀም” እንዲሁም “በሌሎች ላይ ጉልህ ጉዳት አለማድረስ” በሚሉ ዓለም አቀፍ መርሆዎች ላይ ተመስርታ የተከተለችው የዲፕሎማሲ መንገድ ትልቅ ውጤቶችን አስመዝግቧል።

ከተመዘገቡት ታላላቅ ድሎች አንዱ የግድቡ ጉዳይ በአፍሪካ ሕብረት ማዕቀፍ እንዲመራ ማድረግ ነው።

ጉዳዩን ወደ ዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረኮች በመውሰድ ጫና ለመፍጠር የተደረጉ ጥረቶች ቢኖሩም፣ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ችግሮች በአፍሪካውያን መፍትሔ ሊያገኙ ይገባል የሚለውን መርህ በተግባር አስከብራለች።

ይህ የዲፕሎማሲ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው አፍሪካ የተቋማዊ ነጻነት እና የአህጉራዊ ትብብር ማሳያ ሆኗል።

ሌላው ታላቅ ስኬት የግድቡ ግንባታ በውጭ ጫናዎች ሳይቆም እስከ መጨረሻው የውሃ ሙሌት መድረሱ ነው።

በሕዝብ ገንዘብና በብሔራዊ አንድነት የተገነባው ግድብ የኢትዮጵያን የራስ አቅም እና የውጭ ጫናን የመቋቋም ችሎታ አሳይቷል።

ዛሬ ግድቡ የኤሌክትሪክ ኃይል በማመንጨት ለአጎራባች አገራት ለሚደረገው የኃይል ሽያጭ መሠረት ሆኗል። ይህም ግድቡ የግጭት ምንጭ ሳይሆን የቀጣናዊ ትስስርና የጋራ ልማት መሣሪያ መሆኑን በተግባር አረጋግጧል።

የህዳሴ ግድብ ኢትዮጵያን ከተራ የኤሌክትሪክ አምራች ወደ የቀጣናው የኢነርጂ ማዕከል እየቀየራት ነው። ለጅቡቲ፣ ለኬንያ፣ ለሱዳን እና ለሌሎች አገራት የኃይል አቅርቦት መስፋፋቱ የኢኮኖሚ ትስስርን ከማጠናከሩም በላይ የፖለቲካ መተማመንን እየፈጠረ ነው።

ኢትዮጵያ ከ120 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላትና ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት እያሳየች ያለች አገር ብትሆንም፣ የባሕር በር አልባ መሆኗ ለንግድ፣ ለኢኮኖሚ እና ለብሔራዊ ደኅንነት ከፍተኛ ፈተና ሆኖ ቆይቷል።

በቅርብ ዓመታት ግን ኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄዋን ከታሪካዊ ቅሬታ ወደ ስትራቴጂካዊ ዲፕሎማሲ ቀይራለች።

ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ (MoU) በዚህ ረገድ ታሪካዊ እርምጃ ተብሎ ይታያል። ይህ እርምጃ ኢትዮጵያ የባሕር በር ፍላጎቷን በሰላማዊ እና በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለማሳካት ያላትን ቁርጠኝነት አሳይቷል።

ይህ የዲፕሎማሲ አቅጣጫ ኢትዮጵያ ከአንድ ወደብ ብቻ ጥገኛ የመሆን አደጋን ለመቀነስና የንግድ ወጪዋን ለመቆጣጠር የሚያስችል አዲስ የጂኦኢኮኖሚ አስተሳሰብ እንዳላት አሳይቷል።

ቀይ ባህር ከዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች አንዱ እንደመሆኑ መጠን በዚህ አካባቢ የሚፈጠሩ የደኅንነት ችግሮች በቀጥታ ኢትዮጵያን ይነካሉ።

በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀይ ባህር ጉዳይ ተመልካች ሳይሆን ንቁ ባለድርሻ መሆን እንዳለባት በዲፕሎማሲ መድረኮች ላይ በግልጽ ማስቀመጥ ችላለች። ይህም የአገሪቱን የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ እያሳደገ ነው።

የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ ቢመስሉም፣ የጋራ ዓላማ አላቸው። ይህም ኢትዮጵያን በኢኮኖሚ፣ በኢነርጂ እና በጂኦፖለቲካ የቀጣናው የኃይል ማዕከል ማድረግ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ተጽዕኖን ሲፈጥር፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የንግድና የስትራቴጂካዊ ተደራሽነትን ያጠናክራል። ሁለቱም ተደጋጋፊ ሲሆኑ የኢትዮጵያን የወደፊት ኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ኃይል ለመገንባት ወሳኝ ሚና አላቸው።

በህዳሴ ግድብና በቀይ ባህር ጉዳዮች ዙሪያ የታዩት የዲፕሎማሲ ስኬቶች ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅሞቿን በውይይት፣ በጽናት እና በስትራቴጂካዊ አመራር ማስከበር እንደምትችል አረጋግጠዋል።

ይሁን እንጂ እነዚህ ድሎች ዘላቂ ውጤት እንዲያመጡ የውስጥ አንድነትን ማጠናከር፣ ከጎረቤት አገራት ጋር በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሠረተ ግንኙነት መገንባት እና የሰላም ዲፕሎማሲን ማስቀጠል አስፈላጊ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ነፃነትን ሲያመጣ፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የኢትዮጵያን የጂኦፖለቲካ ተደራሽነት ያሰፋል። ሁለቱም ተደምረው ኢትዮጵያን በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ ተጽዕኖ ፈጣሪ አገር ወደማድረግ እየመሯት ነው።

ውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ከኢራን ጋር እየተደረገ ያለውን የድርድር ሂደት ተከትሎ፣ የኢራን የበለጸገ የዩራኒየም ክምችት ለአሜሪካ ተላልፎ መሰጠት አሊያም በዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ቁጥጥር ስር በሌላ ቦታ መወገድ እንዳለበት አጥብቀው አሳሰቡ።

ትራምፕ በትሩዝ ሶሻል ማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ፣ "የበለጸገው ዩራኒየም ወዲያውኑ ወደ አሜሪካ ተልኮ እዚያው እንዲወገድ ይደረጋል፤ ወይም ደግሞ በተሻለ ሁኔታ ከእስላማዊቷ የኢራን ሪፐብሊክ ጋር በመቀናጀት ባለበት ቦታ አሊያም በሌላ ተቀባይነት ባለው ስፍራ የአቶሚክ ኢነርጂ ኮሚሽን ወይም ሌላ አቻ ተቋም በታዛቢነት በተገኘበት እንዲወገድ ይደረጋል" በማለት ጽፈዋል።

ትራምፕ መወገድ አለበት ያሉት በኢራን እጅ የሚገኘውን 440 ኪሎ ግራም በከፍተኛ ሁኔታ የበለጸገ ዩራኒየም ብቻ ይሁን ወይም አጠቃላይ የዩራኒየም ክምችቱን ስለመሆኑ በግልጽ ያብራሩት ነገር የለም። ሆኖም የአሜሪካ ባለስልጣናት አጠቃላይ የዩራኒየም ክምችቱ ሊወገድ እንደሚገባ ሲገልጹ መቆየታቸው ተዘግቧል።

በሌላ በኩል የኢራን ባለስልጣናት፣ አሁን በመካሄድ ላይ ባለው ድርድር መሰረት ሊደረስበት የታሰበው የ60 ቀናት የተኩስ አቁም ስምምነት ተግባራዊ መሆን እስኪጀምር ድረስ፣ በኑክሌር ጉዳዩ ላይ ለመወያየት ፈቃደኛ አለመሆናቸውን አበክረው ገልጸዋል።

የቻይና አቶሚክ ኃይል ባለስልጣን የኢትዮጵያን የኒውክሊየር ፕሮግራም ለማገዝ ፍላጎት እንዳለው ገለጸ
*************

የኢትዮጵያ ኒውክሊየር ኃይል ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ሳንዶካን ደበበ፣ በኒውክሊየር ዘርፍ ስትራቴጂካዊ ትብብር ዙሪያ ለመምከር የመጡትን በቻይና አቶሚክ ኢነርጂ ባለስልጣን (CAEA) ምክትል ሊቀመንበር ሊ ጂንግ የሚመራ ከፍተኛ የቻይና ልዑካን ቡድን በቢሮአቸው ተቀብለው አነጋግረዋል።

ይህ ወሳኝ የሁለትዮሽ ምክክር በዋናነት ትኩረቱን ያደረገው በኢትዮጵያ የሰው ኃይል ልማት እና በተቋማዊ አቅም ግንባታ ላይ ሲሆን፤ በዘርፉ ቁልፍ የሆኑ የቴክኒክ ልምዶችን ለመለዋወጥ እንዲሁም የረጅም ጊዜ የፋይናንስ ስትራቴጂዎችን ለመቅረጽ የሚያስችሉ ሰፊ ውይይቶች ተካሂደዋል።

በዚህም የኢትዮጵያን የኒውክሊየር ልማት ተነሳሽነት በላቀ እውቀት ወደፊት የሚያራምድ ብቁ የሀገር ውስጥ ባለሙያ ለማፍራት እንዲቻል፤ ከፍተኛ ውጤት ላስመዘገቡ ኢትዮጵያውያን ተማሪዎች እና ለኮሚሽኑ ሰራተኞች ሰፊ የትምህርት ዕድልና የልምድ ልውውጥ ፕሮግራሞችን ማመቻቸት በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ፍሬያማ ስምምነት ላይ ተደርሷል።

ከእነዚህ የአካዳሚክ እድሎች ባሻገር፣ ስብሰባው የሁለቱን ሀገራት ተቋማዊ ትስስር ወደ ላቀ ደረጃ ያሸጋገረ ሰፊ በር ከፍቷል። በዚህም መሠረት ኮሚሽነር ሳንዶካን እና የቻይናው ልዑካን ቡድን በተለይ በፋይናንሺያል ሞዴሊንግ ልምዶች እና ጠንካራ ተቋማዊ አቅምን ለመገንባት በሚረዱ ስትራቴጂዎች ላይ ዝርዝር ምክክር አድርገዋል።

እነዚህ ምክክሮች ኢትዮጵያ ለጀመረችው የኒውክሊየር ኃይል ዘርፍ ዘላቂ ማዕቀፎችን ለመዘርጋት፣ የቁጥጥር ደረጃዎችን ለማውጣት እና አስተማማኝ የፋይናንስ መንገዶችን ለመቅረጽ ለምታደርገው ብሔራዊ ጥረት እጅግ ከፍተኛ ስትራቴጂካዊ ሚና አላቸው።

በዚህ የውይይት መድረክ ላይ የቻይና አቶሚክ ኢነርጂ ባለስልጣን ምክትል ሊቀመንበር ሊ ጂንግ፣የቻይና ብሔራዊ ኒውክሊየር ኮርፖሬሽን ምክትል ፕሬዝዳንት ማ ዌንጁን እና በኢትዮጵያ የቻይና ኤምባሲ ከፍተኛ ተወካዮች ተገኝተዋል።

ይህ ግንኙነት በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ጥልቅ ስትራቴጂካዊ ትብብር የሚያንፀባርቅ ሲሆን፤ በአቶሚክ ኃይል ሰላማዊ አጠቃቀም ረገድ ለወደፊት የጋራ ፕሮጀክቶች እና ለዘላቂ የሁለትዮሽ ግንኙነት አዲስና ብሩህ መንገድ የሚከፍት መሆኑን የኢትዮጵያ የኒውክለር ኃይል ኮሚሽን መረጃ ያመለክታል።

(ዘ-ሐበሻ ስፖርት) በአሜሪካ እና በእስራኤል ጥምረት በኢራን ላይ የተከፈተው ጦርነት የዓለምን የነዳጅ ገበያ እያናጋው ባለበት በአሁኑ ወቅት፣ የሩሲያ ድፍድፍ ነዳጅ የዚህ ቀውስ ዋነኛ ተጠቃሚ እየሆነ መምጣቱን አልጀዚራ የኢነርጂ ተንታኞችን ጠቅሶ ዘገበ።

የነዳጅ ዋጋ መናር እና የዓለም ሀገራት የገጠማቸውን የኃይል አቅርቦት እጥረት ለመቅረፍ ያደረጉት ሽሚያ ለሩሲያ ከፍተኛ ገቢ እያስገኘላት ይገኛል።

1. የሆርሙዝ የባህር በር መዘጋት እና የትራምፕ ያልተጠበቀ ውሳኔ

የኢራን መንግስት በቀን 20 ሚሊዮን በርሜል ነዳጅ የሚንሸራሸርበትንና የዓለምን 20 በመቶ የነዳጅ ፍላጎት የሚሸፍነውን የሆርሙዝ የባህር በር ሙሉ በሙሉ መዝጋቱ የዓለም የነዳጅ ዋጋ ከ65 ዶላር ተነስቶ ከ100 ዶላር በላይ እንዲያልፍ አድርጎታል። አንዳንድ ባለሙያዎች ዋጋው እስከ 200 ዶላር ሊደርስ እንደሚችል እየገመቱ ነው።

ይህንን ተከትሎ የገጠመውን የነዳጅ እጥረት ለማቃለል፣ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከሩሲያው ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ጋር በስልክ ከተወያዩ በኋላ፣ በሩሲያ ነዳጅ ላይ ተጥሎ የነበረውን ማዕቀብ ለተወሰኑ ሀገራት በጊዜያዊነት ለማላላት ወስነዋል። ይህ ውሳኔ ሩሲያ የዓለምን የነዳጅ ፍላጎት ክፍተት እንድትሞላ ትልቅ ዕድል ሰጥቷታል።

2. ሩሲያ በሁለት ሳምንት ውስጥ ያገኘችው ግዙፍ ገቢ

ከዚህ ቀደም በምዕራባውያን ማዕቀብ ምክንያት ከአንድ በርሜል 60 ዶላር በታች ይሸጥ የነበረው የሩሲያ "ኡራልስ" (Urals) ነዳጅ፣ አሁን ላይ ፍላጎቱ በከፍተኛ ሁኔታ በመጨመሩ ወደ 90 ዶላር ተጠግቷል። ይህም የቡድን 7 ሀገራት ጥለውት ከነበረው የዋጋ ጣሪያ እጅግ የላቀ ነው።

የኃይል ምርምር ተቋማት መረጃ እንደሚያሳየው፣ ጦርነቱ ከጀመረበት ካለፈው የካቲት ወር ማጠናቀቂያ ጀምሮ ባሉት የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት ብቻ ሩሲያ ተጨማሪ 672 ሚሊዮን ዩሮ (777 ሚሊዮን ዶላር) ማግኘት ችላለች።

3. የመርከቦች አቅጣጫ መቀየር እና ዋና ገዢዎች

ህንድ ከአሜሪካ የፋይናንስ ሚኒስቴር የሩሲያን ነዳጅ ለመግዛት ልዩ ፈቃድ በማግኘቷ፣ ቀደም ሲል ወደ ቻይና ያመሩ የነበሩ በርካታ የሩሲያ የነዳጅ ጫኝ መርከቦች አቅጣጫቸውን በመቀየር ወደ ህንድ ወደቦች እየገቡ ይገኛሉ።

በአሁኑ ወቅት የሩሲያ ነዳጅ ዋነኛ ገዢዎች ህንድ እና ቻይና ሲሆኑ፣ ቱርክም በኢራን የጋዝ ማውጫ ላይ ከተሰነዘረው ጥቃት በኋላ የገጠማትን የሃይል እጥረት ለመቅረፍ የሩሲያን ነዳጅ በከፍተኛ ሁኔታ እየገዛች ትገኛለች። ከእነዚህም በተጨማሪ ሩሲያ "የጥላ መርከቦች" (Shadow fleet) የሚባሉትን ያልተመዘገቡ አሮጌ መርከቦችን በመጠቀም ነዳጇን ወደ ተለያዩ የእስያ ሀገራት በድብቅ እያጓጓዘች ነው።

4. ሌሎች ተጠቃሚ ሊሆኑ የሚችሉ ሀገራት

ከኦፔክ ውጭ የሆኑት ኖርዌይ እና ካናዳ የዚህ ነዳጅ ቀውስ ተጠቃሚ ሊሆኑ የሚችሉ ሀገራት ናቸው። ኖርዌይ ለአውሮፓ ሀገራት የምታቀርበውን የነዳጅ እና ጋዝ ምርት ለማሳደግ ቃል የገባች ሲሆን፣ ካናዳም ወደ አሜሪካ የምትልከውን መጠን ለመጨመር እየሞከረች ነው። ሆኖም ሁለቱም ሀገራት በአጭር ጊዜ ውስጥ ምርታቸውን በከፍተኛ ሁኔታ ለማሳደግ የማምረቻ እና የቧንቧ መሰረተ ልማት እጥረት ይፈታተናቸዋል።

የኢትዮጵያ ከ17 ዓመት በታች ብሔራዊ ቡድን የቱኒዚያ አቻውን አሸነፈ

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 11፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) በቶታል ኢነርጂስ ከ17 ዓመት በታች የአፍሪካ ዋንጫ ሦስተኛ የምድብ ጨዋታ ኢትዮጵያ ቱኒዚያን 1 ለ ዐ አሸንፋለች።

የኢትዮጵያን ብቸኛ የማሸነፊያ ግብ አሚር ሚስባህ በጨዋታው መገባደጃ ላይ ያስቆጠረ ሲሆን፥ ብሔራዊ ቡድኑ ምድቡን 3ኛ ሆኖ በማጠናቀቁ ለዓለም ዋንጫ ለማለፍ የመለያ ጨዋታ ያከናውናል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የግድያ ሙከራ የተደረገባቸው ጄኔራል ስብሀት ኤፍሬም ከ8 አመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ በአደባባይ ታዩ፡፡ የቀድሞው የኤርትራ ኢነርጂና ማእድን ሚኒስትር ጄኔራል ስብሀት ኤፍሬም ከ8 አመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ በኤርትራ ቴሌቪዥን ላይ ታይተዋል፡፡ ጄኔራሉ የታዩት ‹‹ፈንቅል›› በሚል ርእስ በተከታታይ እየቀረበ ባለውና ትላንት በተላለፈው 74ተኛው ክፍል ዶክመንተሪ ፊልም ላይ ነው፡፡ ይህ ትላንት የተላለፈው ዶክመንተሪ ከፈንቅል ዘመቻ ውስጥ ከ1990 እስከ 1991 የተካሄደውን ‹‹ወፍሪ ደንካልያ›› የተሰኘውን የሚዳስስ ሲሆን በወቅቱ ጄኔራል ስብሀት የህግደፍ ወታደራዊ አዛዥ ነበሩ፡፡

በዶክመንተሪው ላይም የወፍሪ ደንካልያን ስትራቴጂ ጠቀሜታ ሲገልፁ ተሰምተዋል፡፡ ከዚህ ቀደም በተላለፉት የዶክመንተሪው ክፍሎች ላይ ጄኔራል ስብሀት ሲናገሩ የተደመጡ ቢሆንም የቀረቡት ንግግሮቻቸው ግን ከአመታት በፊት የተናገሯቸው ነበሩ፡፡

በትላንናው ዶክመንተሪ ግን ከገፅታቸው አኳያ አሁን የተቀረፀ መሆኑን በቀላሉ ለማወቅ ይቻላል፡፡ ጄኔራል ስብሀት ከዛሬ 8 አመት በፊት ማንነቱ ያልታወቀ ግለሰብ መኖሪያ ቤታቸው ድረስ ሄዶ የግድያ ሙከራ ያደረገባቸው መሆኑ የሚታወስ ነው፡፡ ይህንን ተከትሎ በደረሰባቸው ጉዳት ለህክምና ወደውጭ አገር መሄዳቸው በስፋት የተዘገበ ቢሆንም የኤርትራ መንግስት ግን በጉዳዩ ላይ ይፋዊ መረጃ አልሰጠም፡፡ ቢሆንም በጃፓን የኤርትራ አምባሳደር የሆኑት እስጢፋኖስ አፈወርቂ በወቅቱ ‹‹ስብሀት በቶሎ እንዲያገግም እመኛለሁ፡፡ ይህንን የጭካኔ ድርጊትም አወግዛለሁ›› በማለት ትዊተራቸው ላይ ፅፈው ነበር፡፡

በኬንያ የነዳጅ ዋጋ ላይ ከፍተኛ ጭማሪ መደረጉን የተቃወሙ አሽከርካሪዎች ሥራ አቆሙ

ኬንያውያን አሽከርካሪዎች እና የመኪና ባለንብረቶች ባለፈው ሳምንት የተደረገውን የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ በመቃወም ሥራ በማቆማቸው በሺህዎች የሚቆጠሩ መንገደኞች እና ንግዶች ተስተጓጉለዋል።
በኬንያ ናይሮቢ ዋና ዋና መንገዶች እንቅስቃሴ አልባ ሆነው ያረፈዱ ሲሆን፣ የተወሰኑ መንገደኞች በእግራቸው ከቦታ ወደ ቦታ ለመንቀሳቀስ ተገድደዋል።

በሌሎች የአገሪቱ ክፍሎችም የትራንስፖርት አገልግሎት በመቋረጡ ሥራ መስተጓጎሉ ተሰምቷል።
በዋና ከተማዋ ናይሮቢ የንግድ ሱቆች የተዘጉ ሲሆን፣ ተማሪዎችም ወደ ትምህርት ቤት እንዳይሄዱ ተደርገዋል።
የመንግሥትን የዋጋ ጭማሪ የተቃወሙ ሰዎች መንገዶችን በድንጋይ በመዝጋት ጎማዎችን አቃጥለዋል።
አሽከርካሪዎች እና የመኪና ባለቤቶች ተቃውሟቸውን የገለጹት ከዚህ በፊት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ የነዳጅ ዋጋ ላይ የ20 በመቶ ጭማሪ በመደረጉ ነው።

ኬንያ ነዳጅ የምታስገባው ከባሕረ ሰላጤው አገራት በመሆኑ አሜሪካ እና እስራኤል በኢራን ላይ ጦርነት ከከፈቱ በኋላ አቅርቦቱ ተስተጓጉሏል።
ምንም እንኳን በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የተኩስ አቁም ቢደረስም የዓለም አንድ አምስተኛ የሆነው ነዳጅ የሚተላለፍበት ሆርሙዝ አሁንም እንደተዘጋ ይገኛል።

ባለፈው ሳምንት የተገለጸውን የዋጋ ጭማሪ እንዲቀለበስ እና የነዳጅ ዋጋ በ35 በመቶ እንዲቀንስ ጥሪ አቅርቧል።
የኢነርጂ እና የነዳጅ ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ባለፈው ሳምንት ሐሙስ ናፍጣ እና ቤንዚን በአንድ ሊትር ወደ 242 ሽልንግ (1.8 ዶላር እና 1.65 ዶላር) ከፍ አድርጓል።
የገንዘብ ሚኒስትሩ ጆን ምባዲ ሰኞ ዕለት ለኤንቲቪ እንደተናገሩት የነዳጅ ዋጋ መጨመር "አሳዛኝ" መሆኑን ገልጸው ይህም ኢኮኖሚውን እየጎዳ መሆኑን ተናግረዋል።
ይሁን እንጂ ተቃውሞውን "ፈጽሞ አላስፈላጊ" ሲሉ ጠርተው መንግሥት "ከስሜት ይልቅ በመረጃ ላይ የተመሠረቱ ውሳኔዎችን" ብቻ እንደሚያደርግ ተናግረዋል።
"ለምን አንድን ዓለም አቀፍ ችግር በአገር ውስጥ መንገዶች ለመፍታት እንሞክራለን?" ሲሉም ጠይቀዋል።

የነዳጅ ዋጋ በመጨመሩ የምግብ እና ለሌሎች መሠረታዊ ሸቀጦች እና አገልግሎቶች ዋጋ እንዲጨምር ማድረጉ የተገለጸ ሲሆን፣ የሕዝብ አገልግሎት ተሽከርካሪዎች የመጓጓዣ ዋጋን አስቀድመው ጨምረዋል።
ባለፈው ወር መንግሥት እስከ ሐምሌ ወር ድረስ በነዳጅ ላይ ያለውን የተጨማሪ እሴት ታክስ ከ16 በመቶ ወደ 8 በመቶ የቀነሰ ቢሆንም ተጨማሪ እርምጃዎችን እንዲወስድ ተጠይቋል።

BBC

በኬንያ በነዳጅ ዋጋ ላይ ጭማሪ በመደረጉ አገር አቀፍ የትራንስፖርት አድማ ተቀሰቀሰ

​#fastmereja I በኬንያ የነዳጅና ኢነርጂ ቁጥጥር ባለሥልጣን ይፋ ያደረገውን ከፍተኛ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ በመቃወም፣ የማታቱ (የሚኒባስ) አሽከርካሪዎችንና የጭነት መኪና ባለቤቶች ማኅበራትን ያካተተው የትራንስፖርት ጥምረት አገር አቀፍ የሥራ ማቆም አድማ መጀመሩን አስታወቀ።

ሰልፈኞች ዋና ዋና መንገዶችን በመዝጋትና ጎማዎችን በማቃጠል ላይ የሚገኙ ሲሆን፣ አድማው በአገሪቱ የሕዝብ ተጓዦች፣ የጭነት ዝውውር እና አጠቃላይ የአቅርቦት ሰንሰለቱ ላይ ከፍተኛ መስተጓጎል መፍጠር ጀምሯል።

​የዘርፉ ኦፕሬተሮች የነዳጅ ዋጋው በከፍተኛ ሁኔታ ማሻቀቡ የትራንስፖርት ሥራዎችን ከወጪ አንጻር ለማስቀጠል ፈጽሞ የማይቻል እንዳደረገው በጽኑ አስገንዝበዋል። ይህ በኬንያ የታየው አገራዊ የትራንስፖርት መገታት በኢኮኖሚው ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ እያደገ የመጣ ሲሆን፣ ይፋዊ የሆኑ የንግድና የሸቀጦች ዝውውር መስመሮች መስተጓጎላቸው ተገልጿል።

የትራንስፖርት ጥምረቱ መንግሥት በዋጋ ጭማሪው ላይ ማስተካከያ እስካላደረገ ድረስ ተቃውሞው ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ያስጠነቀቀ ሲሆን፣ ሁኔታው በአገሪቱ የንግድ እንቅስቃሴ ላይ የረጅም ጊዜ ቀውስ ሊያስከትል እንደሚችል ተመልክቷል።

ትራምፕ ከቻይናው መሪ ጋር ኢራን የኒውክሌር ጦር መሣሪያ እንዳይኖራት ከስምምነት ላይ መድረሳቸውን ተናገሩ

የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ ጂንፒንግ ጋር ቴህራን የኒውክሌር መሣሪያ ሊኖራት እንደማይገባ መስማማታቸውን ተናገሩ።
ፕሬዚዳንቱ የሁለት ቀናት ጎብኝታቸውን አጠናቅቀው ከመመለሳቸው በፊት በሰጡት ቃለ ምልልስ ላይ ከፕሬዚዳንት ዢ ጋር “ሌሎች ሊፈቱት የማይችሉትን በርካታ ችግሮችን ፈትተናል” ብለዋል።

ዶናልድ ትራምፕ ከቻይናው አቻቸው ጋር በኢራን ጦርነት፣ በታይዋን፣ በንግድ እና ሌሎች ጉዳዮች ዙሪያ ተወያይተዋል።
ዢ ከፕሬዚዳንት ትራምፕ ጋር ስላደረጓቸው ውይይቶች በዝርዝር የተናገሩት ነገር የለም።
ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን የዘጋችው የአሜሪካ እና እስራኤል በጥምረት በመሆን ጦርነት ከከፈቱባት በኋላ ነው።
የሆርሙዝ ወሽመጥ መዘጋት የዓለም የኢነርጂ አቅርቦት ላይ መስተጓጎልን በመፍጠር የዋጋ ንረት አስከትሏል።
የቻይና ውጭ ጉዳይ ሚኒሰቴር ለከዚህ ቀደም ባወጣው መግለጫ “ይህ መፈጠር ያልነበረበት ግጭት፣ የሚቀጥልበት ምክንያት የለም” ብሏል።

ትራምፕ በፎክስ ኒውስ “ሃኒቲ” ፕሮግራም ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ወቅት ቴህራን ላይ ያላቸው ትዕግሥት መሟጠጡን ሲገልጹ “ከዚህ በላይ ትዕግሥት ሊኖረኝ አይችልም። ከስምምነት መድረስ አለባቸው” ብለዋል።

BBC

ፕሬዝዳንት ትራምፕ እና ዢ ጂንፒንግ የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ዳግም እንዲከፈት ተስማሙ

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና የቻይናው ፕሬዝዳንት ዢ ጂንፒንግ የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ (Strait of Hormuz) ዳግም መከፈት እንዳለበት መስማማታቸውን ዋይት ሃውስ አስታወቀ።

ሁለቱ መሪዎች ትናንት በነበራቸው ቆይታ በዓለም አቀፍ የንግድና የኃይል አቅርቦት ላይ ውይይት አድርገዋል።

በዚሁ ወቅት ቻይና ከመካከለኛው ምስራቅ የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመሮች ላይ ያላትን ጥገኝነት ለመቀነስ፣ ከአሜሪካ ተጨማሪ የኃይል (ኢነርጂ) ምርቶችን የመግዛት ፍላጎት እንዳላት ገልጻለች።

ቤጂንግ ይህን እርምጃ ለመውሰድ ያሰበችው፣ ስልታዊ ጠቀሜታ ባለው የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ላይ የሚታየውን የእንቅስቃሴ መስተጓጎል ስጋት ለመቀነስ መሆኑ ተገልጿል።

ዋይት ሃውስ አክሎ እንደገለጸው፣ የሁለቱ ሀገራት መሪዎች ስምምነት በዓለም አቀፍ የነዳጅ ገበያ መረጋጋት ላይ አዎንታዊ ተፅእኖ ይኖረዋል ተብሎ ይጠበቃል ዘገባው የዋሽንግተን ፖስት ነው።

ልዑል ወልዴ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ፣ እስራኤል እና ኢራን መካከል የተቀሰቀሰውን ጦርነት ተከትሎ በዓለም አቀፍ የነዳጅ አቅርቦት ላይ "ታይቶ የማይታወቅ" መስተጓጎል በመፈጠሩ፣ ሀገራት የነዳጅ ክምችታቸውን እና ስትራቴጂካዊ ተቀማጭ ሀብታቸውን 'በታሪካዊ ፍጥነት' እየተጠቀሙበት መሆኑን ዓለም አቀፉ የኢነርጂ ኤጀንሲ አስታውቋል።

ጦርነቱ መፈንዳቱን ተከትሎ በመጋቢት ወር 129 ሚሊዮን በርሜል ነዳጅ ከዓለም አቀፍ ክምችት ላይ ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን፣ በሚያዝያ ወር ደግሞ ተጨማሪ 117 ሚሊዮን በርሜል መቀነሱን ኤጀንሲው ገልጿል። በተለይም ኢራን (ቴህራን) ስትራቴጂካዊ የሆነውን የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤን የባህረ ሰላጤው አገራት የነዳጅ እና ጋዝ ኤክስፖርት እንዳያልፍበት በተግባር መዝጋቷን ተከትሎ፣ የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ አሻቅቧል። ይህም ሀገራት አማራጭ የነዳጅ አቅርቦቶችን ለማግኘት በከፍተኛ ሁኔታ እንዲሯሯጡ አስገድዷቸዋል።

ኤጀንሲው በወርሃዊ ሪፖርቱ ላይ እንዳስጠነቀቀው፣ ከቀጣይ የአቅርቦት መስተጓጎል ጋር ተዳምሮ በፍጥነት እያሽቆለቆለ የመጣው የነዳጅ ክምችት፣ በቀጣይ ለሚፈጠር ከፍተኛ የዋጋ ንረት አመላካች ነው።

ዓለም አቀፉ የኢነርጂ ኤጀንሲ ገበያውን ለማረጋጋት በማሰብ በመጋቢት ወር ከአባላቱ የአደጋ ጊዜ ክምችት 400 ሚሊዮን በርሜል ለዓለም ገበያ እንደሚያቀርብ የገለጸ ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ 164 ሚሊዮን በርሜል ያህሉ እስካሁን ጥቅም ላይ ውሏል። በሚያዝያ ወር የአደጋ ጊዜ ክምችት አቅርቦት ፍጥነቱ መጨመሩን እና በቀጣዮቹ ወራት ተጨማሪ የነዳጅ ምርት ወደ ገበያ እንደሚገባም ኤጀንሲው አክሎ ገልጿል።

በሰሜናዊው ንፍቀ ክበብ የክረምት (የበጋ) የጉዞ ወቅት እየተቃረበ በመምጣቱ፣ የነዳጅ እጥረት ስጋት ይበልጥ እያደገ መጥቷል። የአቅርቦት መስተጓጎሉ የሚቀጥል ከሆነ በአጭር ሳምንታት ውስጥ የአውሮፕላን ነዳጅ እጥረት ሊያጋጥም እንደሚችል አየር መንገዶች አስቀድመው እያስጠነቀቁ ይገኛሉ። ከፍተኛ የክረምት የነዳጅ ፍላጎት ወቅት ከመምጣቱ በፊት የዓለም የነዳጅ ክምችት በፍጥነት እየተመናመነ መምጣቱ፣ በቀጣይ በዋጋው ላይ ከፍተኛ መዋዠቅ ሊፈጥር እንደሚችል ታምኖበታል።

በሌላ በኩል ይህ እያሻቀበ የመጣው የነዳጅ ዋጋ እንደ ፔትሮኬሚካል እና ከባድ አምራች ኢንዱስትሪዎች ያሉ ተጠቃሚዎች ፍጆታቸውን እንዲቀንሱ እያስገደዳቸው በመሆኑ፣ በአጠቃላይ የነዳጅ ፍላጎት ላይ ጫና ፈጥሯል።

ከጦርነቱ መፈንዳት በፊት በሁለተኛው ሩብ ዓመት ዓለም አቀፍ የነዳጅ ፍላጎት በቀን 3.5 ሚሊዮን በርሜል ይሆናል ተብሎ ሲጠበቅ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን በቀን በ2.4 ሚሊዮን በርሜል ብቻ ሊቀንስ እንደሚችል አይ.ኢ.ኤ አዲሱን ግምቱን አስቀምጧል። በአንጻሩ የነዳጅ ላኪ ሀገራት ድርጅት (OPEC) በበኩሉ፣ እ.ኤ.አ በ2026 የዓለም የነዳጅ ፍላጎት በቀን በ1.2 ሚሊዮን በርሜል ያድጋል የሚል ጠንካራ እምነት እንዳለው አስታውቋል።

የነዳጅ ማከማቻና ስርጭት ዘርፍ ግዙፍ ኩባንያ የሆነው ፉልስቶር (Fuelstor) በጅቡቲ ዳሜርጆግ የ160 ሚሊዮን ዶላር የኢነርጂ ማዕከል ግንባታ መጀመሩን ይፋ አደረገ
#ethiopia | በኢነርጂ እና በሎጂስቲክስ መሰረተ ልማት ግንባታ ላይ የሚንቀሳቀሰው ፉልስቶር (Fuelstor) በጅቡቲ ዳሜርጆግ ቀጣና አዲስ ምዕራፍ የሚከፍት የነዳጅ ማከማቻ ተርሚናል ግንባታ በይፋ መጀመሩን አስታውቋል።

በድምሩ 30 ቢሊዮን የጅቡቲ ፍራንክ ወይም 160 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ኢንቨስትመንት የሚፈጅበት ይህ ተርሚናል በአንድ ዓመት ከስምንት ወራት ውስጥ ተጠናቆ አገልግሎት መስጠት እንደሚጀምር ይጠበቃል።

ይህ ግዙፍ ፕሮጀክት በተለይ የፈሳሽ ጋዝ (LPG) እና የምግብ ዘይት ምርቶችን በከፍተኛ መጠን ለማከማቸትና ለማሰራጨት ታስቦ የተዘጋጀ ነው።

ግንባታው ሲጠናቀቅ እስከ 400,000 ሜትሪክ ቶን ምርት የመያዝ አቅም የሚኖረው ሲሆን ይህም ለምስራቅ አፍሪካ የንግድ ትስስር መጠናከርና ለኢነርጂ አቅርቦት ዋስትና ትልቅ አስተዋጽኦ ይኖረዋል።

የፉልስቶር ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ ሀሰን አህመድ እንደገለጹት ፕሮጀክቱ ኩባንያው በዘርፉ ያለውን ተወዳዳሪነት የሚያሳድግ ከመሆኑም ባለፈ ጅቡቲ በዓለም አቀፍ የንግድ መስመር ላይ ያላትን ቁልፍ ሚና ይበልጥ ያጠናክረዋል።

ግንባታውን ሶማጄክ (Somagec) የተሰኘውና በባህር ላይ መሰረተ ልማት ግንባታ ከፍተኛ ልምድ ያለው ዓለም አቀፍ ኩባንያ የሚያከናውነው ሲሆን በሂደቱም ለበርካታ ዜጎች የስራ ዕድል እንደሚፈጥር ተጠቁሟል።

ይህ የሳላም ግሩፕ ድጋፍ ያለው የልማት ስራ በቀጣናው የሚታየውን የነዳጅና የኢነርጂ ፍላጎት በዘላቂነት ለመፍታትና የንግድ እንቅስቃሴን ለማቀላጠፍ ያለመ መሆኑ ተገልጿል።
#djibouti #energy #fuelstor #logistics #trade #eastafrica #economy #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

የአሜሪካው ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ወደ ቻይና አቀኑ

የአሜሪካው ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ከፍተኛ ባለሥልጣናት እና በርካታ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ሥራ አስፈጻሚዎችን አስከትለው ወደ ቻይና አቀኑ። ትራምፕ እና የቻይና አቻቸው ሺ ዢንፒንግ ሐሙስ እና አርብ ከፍተኛ ግምት የተሰጠው ስብሰባ ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል።

የሁለቱ መሪዎች ስብሰባ የሚካሔደው በኢራን ጦርነት የኢነርጂ ዋጋ በከተኛ መጠን ባሻቀበበት ወቅት ነው። የአሜሪካ እና የቻይና የንግድ ልውውጥ እና የአርቴፊሺያል ኢንተለጀንስ ጉዳይ ከፍተኛ ትኩረት የሚሰጣቸው ጉዳዮች ናቸው።

በአርቴፊሺያል ኢንተለጀንስ እና በቴክኖሎጂ ዘርፎች ቀዳሚ የሆኑ የአሜሪካ ኩባንያዎች ሥራ አስፈጻሚዎች ከዶናልድት ትራምፕ ጋር ወደ ቻይና አቅንተዋል። ለአርቲፊሺያል ኢንተለጀንስ ቁልፍ ግብዓት የሆኑ ቺፖች በማምረት የሚታወቀው የንቪዲያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ጀንሰን ሑዋንግ፣ የአፕል ሥራ አስፈጻሚ ቲም ኩክ እና የቴስላው ኤለን ሙስክ ከልዑካን ቡድኑ መካከል ይገኙበታል።

በቤጂንግ በሚደረገው የሁለቱ መሪዎች ስብሰባ አሜሪካ ለታይዋን የምትሸጠው የጦር መሣሪያ ጉዳይ ከሺ ዢንፒንግ እንደሚነጋገሩ ዶናልድ ትራምፕ ቀደም ብለው አሳውቀዋል። የቻይና ውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ቃል አቀባይ ግን ታይዋን የቻይና አንድ አካል በመሆኑ አሜሪካ የሚኖራትን ወታደራዊ ግንኙነትም ይሁን ከዚህ ቀደም የተስማማቸውን የጦር መሣሪያ ሽያጭ አጥብቀው ተቃውመዋል። ባለፈው ታኅሳስ የፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር 11 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጡ የጦር መሣሪያዎች ለታይዋን እንደሚሸጥ ይፋ አድርጎ ነበር።

DW Amharic

ኢትዮጵያ እና ፈረንሳይ፦ ከታሪካዊ ወዳጅነት ወደ ስትራቴጂያዊ አጋርነት
*********************

የኢትዮጵያ እና የፈረንሳይ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የዘመናት ታሪክ ያለው ብቻ ሳይሆን፣ በጋራ ጥቅም እና በእርስ በርስ መከባበር ላይ የቆመ ብርቱ ወዳጅነት ነው።

ይህ ግንኙነት ዛሬ ላይ ከታሪክ ባለፈ ለቀጣናዊ ሰላም እና ለኢኮኖሚ እድገት ወሳኝ ምሰሶ ሆኗል።

ከመቶ ዓመታት በፊት የተገነባው እና አዲስ አበባን ከጅቡቲ ያቆራኘው የባቡር መስመር የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት ጥንካሬ ማሳያ ነው። ይህ ፕሮጀክት ኢትዮጵያን ከዓለም አቀፍ የንግድ መስመር ጋር በማስተሳሰር ግንኙነቱ በሉዓላዊ እኩልነት ላይ የተመሠረተ መሆኑን በተግባር ያሳየ ነበር።

ፈረንሳይ የኢትዮጵያን የባሕር በር የማግኘት ጥያቄ አግባብነት እና ሕጋዊነት በግልጽ ከሚደግፉ ሀገራት ቀዳሚዋ ናት።

የፕሬዚዳንት ማክሮን አቋም፦ ኢትዮጵያ በሰላማዊ መንገድ እና በዓለም አቀፍ ሕግ መሠረት የባሕር በር ለማግኘት የምታደርገው ጥረት የፈረንሳይን ሙሉ ድጋፍ ያገኛል።

የባሕር ኃይል ግንባታ፦ የኢትዮጵያን የባሕር ኃይል መልሶ ለማደራጀት እና አባላቱን ለማሰልጠን የሚደረገው የመከላከያ ትብብር ሀገራቱ ለባሕር ደኅንነት ያላቸውን ቁርጠኝነት ያሳያል።

የሁለቱ ሀገራት የኢኮኖሚ ትብብር ከተለምዷዊው ‘የእርዳታ ሰጭ እና ተቀባይ' ግንኙነት ወጥቶ ወደ ኢንቨስትመንት እና የጋራ ምርታማነት ተሸጋግሯል።

አረንጓዴ ኢነርጂ፦ በናይሮቢ በተካሄደው የአፍሪካ ፎርዋርድ ጉባኤ ላይ እንደተገለጸው፣ ፈረንሳይ በኢትዮጵያ የአረንጓዴ ኢንዱስትሪ እና ታዳሽ ኃይል ላይ በትኩረት እየሠራች ትገኛለች።

የገንዘብ ድጋፍ፦ የፈረንሳይ ልማት ኤጀንሲ (AFD) ለኤሌክትሪክ ኃይል መረብ ማዘመኛ የ80 ሚሊዮን ዩሮ ብድር ፈቅዷል።

ቅርሶችን መጠበቅ፦ የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናትን ለመጠገን የተደረሰው ስምምነት የሁለቱን ሀገራት ጥልቅ የባሕል ትሥሥር ያሳያል።

የኢትዮጵያ እና የፈረንሳይ ግንኙነት ታሪካዊ መከባበርን መሠረት አድርጎ፣ ዛሬ ላይ አስተማማኝ ወደሆነ ስትራቴጂያዊ እና ኢኮኖሚያዊ አጋርነት ተሸጋግሯል!

በለሚ ታደሰ

የዚህን መረጃ ሙሉ ሐሳብ አስተያየት መስጫው ውስጥ ካለው ሊንክ ያገኛሉ
#ethiopia #france #diplomacy #history #lalibela #ethiofrance

ኢራቅ እና ፓኪስታን ከኢራን ጋር የኢነርጂ ስምምነት ተፈራረሙ

​ኢራቅ እና ፓኪስታን የነዳጅ እና የተፈጥሮ ጋዝ (LNG) ጭነቶች በሆርሙዝ ወሽመጥ በሰላም እንዲያልፉ ከኢራን ጋር ስምምነት ማድረጋቸውን Reuters ዘግቧል። ይህ እርምጃ ቴህራን በዓለም ቁልፍ በሆነው የባህር መስመር ላይ ያላትን ቁጥጥር እያጠናከረች መሆኑን ያሳያል።

ኢራቅ የበጀት ገቢዋን ለማስጠበቅ ሁለት ግዙፍ የነዳጅ ጫኝ መርከቦች  — እያንዳንዳቸው 2 ሚሊዮን በርሜል የያዙ — በወሽመጡ በሰላም እንዲያልፉ ከኢራን ጋር ተስማምታለች።

​ ፓኪስታን ደሞ የበጋውን የኤሌክትሪክ ፍላጎት ለማሟላት ከኳታር የሚመጡ ሁለት የጋዝ (LNG) ጫኝ መርከቦች እንዲያልፉላት ከኢራን ፈቃድ አግኝታለች።ኢራን በወሽመጡ የሚያልፉ መርከቦች ዝርዝር መረጃ (ሰነድ) እንዲያቀርቡ እና በባህር ኃይልዋ ቁጥጥር ስር እንዲጓዙ በማድረግ መስመሩን በይፋ እየተቆጣጠረችው ትገኛለች።

​ በሆርሙዝ ወሽመጥ የሚያልፉ መርከቦች ቁጥር ጦርነቱ ከመጀመሩ በፊት ከነበረው ወርሃዊ አማካይ (3,000 መርከቦች) ወደ 5% ዝቅ ብሏል። የዚህ መታገድ ተከትሎ የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ከ50% በላይ፣ የተፈጥሮ ጋዝ (LNG) ዋጋ ደግሞ ከ35–50% ጭማሪ አሳይቷል።

​ሌሎች ሀገራትም ተመሳሳይ ስምምነቶችን ለማድረግ ከኢራን ጋር ድርድር ላይ መሆናቸው ተገልጿል።

​seledadotio
seledadotio

ፈረንሳይ ለአፍሪካ የ27 ቢሊዮን ዶላር ግዙፍ የኢንቨስትመንት ዕቅድ ይፋ አደረገች
****************************

የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን በኬንያ ናይሮቢ በተካሄደ የ"Africa Forward" ጉባኤ ላይ፣ ከአፍሪካ አህጉር ጋር ያለውን ግንኙነት በአዲስ መልክ ለመቅረጽ ያለመ የ23 ቢሊዮን ዩሮ (27 ቢሊዮን ዶላር) የኢንቨስትመንት ዕቅድ ይፋ አድርገዋል።

ይህ እርምጃ ፈረንሳይ ከቀድሞ ቅኝ ግዛቶቿ ጋር ያላት ግንኙነት እየቀነሰ በመጣበት ወቅት፣ ከእንግሊዝኛ ተናጋሪ አገራት ጋር ያለውን የንግድ ትስስር ለማጠናከር የወሰደችው እርምጃ ተደርጎ ተወስዷል።

ፕሬዝዳንት ማክሮን በመግለጫቸው አፍሪካ እና ፈረንሳይ የጋራ ዓላማ ያላቸው "የእኩልነት አጋሮች" መሆናቸውን ገልጸው፣ ከጠቅላላው የገንዘብ ጥቅል ውስጥ 14 ቢሊዮን ዩሮ የሚሆነው ከፈረንሳይ ኩባንያዎች የሚመነጭ ሲሆን፣ ቀሪው 9 ቢሊዮን ዩሮ ደግሞ ከአፍሪካ ኩባንያዎች የሚጠበቅ መሆኑን አስታውቀዋል።

ይህ ኢንቨስትመንት በዋናነት በኢነርጂ ሽግግር፣ በግብርና፣ በዲጂታል ቴክኖሎጂ፣ በባህር ላይ ፕሮጀክቶች እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) ላይ የሚውል ይሆናል።

ይህ ግዙፍ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በአፍሪካ እና በፈረንሳይ 250,000 አዳዲስ የሥራ ዕድሎችን እንደሚፈጥር ፕሬዝዳንቱ ተናግረዋል።

"እኛ እዚህ የተገኘነው በአፍሪካ አህጉር ላይ ኢንቨስት ለማድረግ ብቻ አይደለም፤ ታላላቅ አፍሪካውያን የንግድ መሪዎችም ወደ ፈረንሳይ መጥተው ኢንቨስት እንዲያደርጉ እንፈልጋለን" ሲሉ ግንኙነቱ የሁለትዮሽ ተጠቃሚነትን ያማከለ መሆኑን ገልጸዋል።

በጉባኤው ላይ አፍሪካዊው ባለጸጋ አልኮ ዳንጎቴን ጨምሮ የቶታል ኢነርጂ እና የኦሬንጅ ኩባንያዎች ከፍተኛ ሥራ አስፈፃሚዎች ተገኝተዋል። በመድረኩም የፈረንሳዩ የጭነት መርከብ ድርጅት (CMA CGM) የሞምባሳ ወደብን ለማዘመን የ700 ሚሊዮን ዩሮ ኢንቨስትመንት ለማድረግ ቃል ገብቷል።

ይህ ጉባኤ አውሮፓ ከቻይና እና ከአሜሪካ ጋር እየበረታ የመጣውን የጂኦፖለቲካዊ ፉክክር ተከትሎ ከአፍሪካ ጋር ያላትን የኢኮኖሚ አጋርነት ለማጠናከር እያደረገች ያለችውን ጥረት እንደሚያንፀባርቅ አልጀዚራ ዘግቧል።
#africaforward #nairobisummit #investment #economy

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ጦርነት ምክንያት ተራዝሞ ከነበረው እና በከፍተኛ ጉጉት ከሚጠበቀው የቻይናው ፕሬዝዳንት ሺ ጂንፒንግ ጋር ለሚያደርጉት ስብሰባ ዛሬ ማክሰኞ ወደ ቻይና ያቀናሉ። ምንም እንኳን የንግድ ጉዳይ በሁለቱ መሪዎች መካከል ዋናው የመወያያ አጀንዳ እንደሚሆን ቢጠበቅም፣ በኢራን ያለው አሳሳቢ ሁኔታ እና በፋርስ ባህረ ሰላጤ የተፈጠረው የአቅርቦት ሰንሰለት መስተጓጎል ግን የውይይቱ አስገዳጅ አካል እንደሚሆኑ ፕሬዝዳንቱ ትላንት ሰኞ ተናግረዋል። ከዚህም በተጨማሪ የኃይል (ኢነርጂ) እና የታይዋን ጉዳዮች ላይ እንደሚመክሩ አሳውቀዋል። ቻይና በበኩሏ የአሜሪካን ጣልቃ ገብነት ሳያስፈልግ ታይዋንን ሙሉ በሙሉ በቁጥጥሯ ስር ለማድረግ እየሰራች ትገኛለች።

ከጉዞው አስቀድሞ ትራምፕ ለሺ ጂንፒንግ ያላቸውን ከፍተኛ አድናቆት ገልጸዋል። "እሳቸው ታላቅ እና እጅግ አስገራሚ ሰው ናቸው፤ ከፕሬዝዳንት ሺ ጋር በጣም ጥሩ ግንኙነት አለኝ። ብዙ የንግድ ስራዎችን በጋራ እየሰራን ብዙ ገንዘብ እያገኘን ነው" ሲሉ ባለፈው ሳምንት በኦቫል ኦፊስ ለጋዜጠኞች ተናግረው ነበር። በትሩዝ ሶሻል ገጻቸው ላይም ሺ ሲገናኙ "ትልቅ እቅፍ" እንደሚያደርጓቸው ጽፈው ነበር። ከትራምፕ ጋር ወደ ቤጂንግ ከሚያመሩት ልዑካን መካከል እንደ ኤሎን ማስክ፣ የኤፕል ዋና ስራ አስፈፃሚ ቲም ኩክ፣ የብላክሮክ ላሪ ፊንክ እና የጎልድማን ሳክስ ዴቪድ ሰለሞንን የመሳሰሉ ታላላቅ የንግድ መሪዎች ሊካተቱ እንደሚችሉ ከዋይት ሀውስ የወጡ መረጃዎች ያሳያሉ።

የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ ሁለቱም ሀገራት ግንኙነታቸው የተረጋጋ እንዲሆን ይፈልጋሉ፤ ይህንንም ለማደፍረስ የትኛውም ወገን ፍላጎት የለውም። በውጭ ግንኙነት ምክር ቤት የቻይና ጉዳዮች ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ዞንግዩዋን ዞዪ ሊዩ፣ "ዋናው ስጋታቸው የአሜሪካ እና የቻይና ግንኙነትን እንዴት ማረጋጋት እንደሚቻል ነው። ይህ ደግሞ ሁለቱ ወገኖች ወደ ወታደራዊ ግጭት ሳያመሩ ለረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ውድድር ውስጥ መቆየት እንዲችሉ ለማድረግ ነው" ብለዋል።

በስልት እና ዓለም አቀፍ ጥናት ማዕከል የቻይና ጉዳዮች ከፍተኛ ተመራማሪ ሄንሪዬታ ሌቪን እንደሚሉት፣ ቻይና የኢራን ጦርነት ከመጀመሩ በፊትም ቢሆን ከአሜሪካ ጋር ሲነጻጸር ጠንካራ አቋም ላይ እንዳለች ታምን ነበር። "ቻይናውያን የ2025ቱን የንግድ ጦርነት እንዳሸነፉ ይሰማቸዋል፤ አሁን በኢራን ያለው ጦርነት ደግሞ በራስ መተማመናቸውን በተወሰነ ደረጃ ጨምሮታል። አሜሪካ በእስያ ከነበራት ትኩረት ወጥታ በእስያ ጥቃት ለመከላከል በጣም አስፈላጊ የሆኑትን የጦር መሳሪያ ክምችቶች እያሟጠጠች መሆኑን ቻይና አይታለች" ሲሉ አስረድተዋል።

ትራምፕ ባለፈው ሳምንት ቻይና አብዛኛውን የነዳጅ ፍላጎቷን ከሆርሙዝ ስትሬት (የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ) እንደምታገኝ በመጥቀስ፣ ፕሬዝዳንት ሺ ስለዚህ ጉዳይ "በጣም ጥሩ" እንደሆኑ ገልጸዋል። የኮንግረሱ የአሜሪካ እና ቻይና የኢኮኖሚ እና ደህንነት ግምገማ ኮሚሽን መረጃ እንደሚያሳየው፣ ቻይና 90 በመቶ የሚሆነውን የኢራን ኤክስፖርት ነዳጅ በመግዛት ለኢራን ኢኮኖሚ ትልቁን ድጋፍ ታደርጋለች። ይሁን እንጂ ቻይና በኢራን ጉዳይ አሜሪካን መርዳት እንደምትፈልግ በይፋ ያሳየችው ነገር የለም። ፕሬዝዳንቱ ወደ ቻይና ከማቅናታቸው ጥቂት ቀደም ብሎ የአሜሪካ የገንዘብ ሚኒስቴር በበርካታ የቻይና ኩባንያዎች ላይ አዲስ የኢራን ማዕቀቦችን መጣሉን ተከትሎ፣ ቻይና እነዚህን ድርጅቶች እንደምትጠብቅ አስጠንቅቃለች።

የ2025ቱ የንግድ ጦርነት ጋብ ቢልም፣ ንግድ አሁንም የውይይቱ ዋነኛ ርዕስ እንደሚሆን ይጠበቃል። አሜሪካ ፈጣን እና ጠባብ የንግድ ስምምነቶችን (ፕሬዝዳንቱ በትሩዝ ሶሻል ሊያስታውቋቸው የሚችሏቸውን) ስትፈልግ፣ ቻይና ግን የ21ኛውን ክፍለ ዘመን የእስያን የወደፊት እጣ ፈንታ በሚቀርፁ ሰፋ ያሉ ስትራቴጂካዊ ጉዳዮች ላይ ትኩረት አድርጋለች።

ታይዋንን በተመለከተ ትራምፕ፣ "እኔ ከማነሳው በላይ ፕሬዝዳንት ሺ ጉዳዩን እንደሚያነሱት አስባለሁ" ብለዋል። ቻይና አሜሪካ ታይዋንን የቻይና አካል አድርጋ እንድትቀበል ለማሳመን ተስፋ ታደርጋለች። ሌቪን እንዳስገነዘቡት፣ ታይዋን የዘመናዊው ዓለም አቀፍ ኢኮኖሚ በተለይም የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) እና የሴሚኮንዳክተር ቴክኖሎጂ መሰረት በመሆኗ ለአሜሪካ እጅግ አስፈላጊ ናት። ከዚህም ባለፈ፣ አሜሪካ የታይዋንን ሁኔታ የምትይዝበት መንገድ ለእስያ እና ለአውሮፓ አጋሮቿ ያላትን ቁርጠኝነት የሚያሳይ ትልቅ ፈተና እንደሆነም ተንታኞች አክለው ገልጸዋል።

የቱርክ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆርሙዝን “እንደ ጦር መሣሪያ” መጠቀም እንደማይገባ አስጠነቀቁ

የቱርክ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሃካን ፊዳን ማክሰኞ ዕለት ለቀጣናዊ መረጋጋትም ሆነ ለዓለም አቀፉ ምጣኔ ኃብት ሲባል ሆርሙዝን እንደ ጦር መሣሪያ መጠቀም እንደማይገባ አስጠነቀቁ።
ፊዳን ከኳታር ጠቅላይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር መሀመድ ቢን አብዱራህማን ቢን ጃሲም አልታኒ ጋር በጋራ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ "በባህረ ሰላጤው ላይ እያጋጠመን ያለው ችግር በምንም መልኩ የጋዛ ጉዳይ እንዲረሳ ሊያደርገው አይገባም" ብለዋል።
ፊዳን የእስራኤል ተስፋፊነት በቀጣናው “መረጋጋት እና ደህንነት ላይ” ዋነኛ ስጋት ሆኗል ብለዋል።
በኢራን ላይ የተካሄደው ጦርነት የዓለም የኢነርጂ እና የሸቀጦችን ገበያ አውኳል። አገሪቱ ለነዳጅ ጭነት ወሳኝ የሆነውን የሆርሙዝ ወሽመጥን መዝጋት ብቻ ሳይሆን ለማለፍ የሞከሩ ነዳጅ ጫን መርከቦች ላይ ጥቃት ፈጽማለች።

ዶናልድ ትራምፕ በአውሮፓ የሚገኙ የአሜሪካ አጋሮች የባሕር ወሽመጡን እንዲጠብቁ ጫና ለማሳደር ቢሞክሩም እስካሁን ድረስ አልተሳካላቸውም።
አሜሪካ የሆርሙዝ ወሽመጥን እንደገና ለመክፈት የምታደርገውን ጥረት ካልደገፉ "የኔቶ የወደፊት ዕጣ ፈንታ በጣም መጥፎ" እንደሚሆን አስጠንቅቀው ነበር።
በባሕረ ሰላጤው የተፈጠረው የመርከብ ጉዞ መስተጓጎል የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ከፍ እንዲል አድርጓል።
ጦርነቱ ከመጀመሩ በፊት አንድ በርሜል ድፍድፍ ነዳጅ ከነበረበት ከ70 የአሜሪካ ዶላር አሁን ከ100 የአሜሪካ ዶላር በላይ እንዲደርስ አድርጓል።

BBC

አፍሪካ ሪ 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዮቤልዩውን በአዲስ አበባ አከበረ!
#fastmereja : በአህጉሪቱ ቀዳሚው የኢንሹራንስ ተቋም የሆነዉ አፍሪካ ሪ (Africa Re) የተመሰረተበትን 50ኛ ዓመት ወርቃማ ኢዮቤልዩ እና 180ኛውን የቦርድ ስብሰባ አስመልክቶ በትላንትናዉ እለት በስካይላይት ሆቴል በተካሄደዉ የጋላ ኮክቴል አቀባበል በደማቅ ሁኔታ አክብሯል።

በአህጉሪቱ የፋይናንስ ዘርፍ ትልቅ ስም ያለው ይህ ተቋም፣ ግማሽ ክፍለ ዘመን ያስቆጠረውን የስኬት ጉዞ በአፍሪካ የፖለቲካ መዲና አዲስ አበባ ማክበሩ የኢትዮጵያን የመድን ገበያ ያለውን ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ የሚያሳይ መሆኑ ተገልጿል።

እ.ኤ.አ. በ1976 በካሜሩን ያውንዴ የተመሰረተው አፍሪካ ሪ፣ በአሁኑ ወቅት በዓለም አቀፍ ደረጃ በድጋሚ መድን ዘርፍ ከቀዳሚዎቹ 40 ተቋማት ተርታ የተሰለፈ ግዙፍ ተቋም ነው፡፡

ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት የ42 አፍሪካ አገራት እና የአፍሪካ ልማት ባንክ፣ከ110 በላይ አፍሪካውያን የመድን ኩባንያዎች፤እንዲሁም ከፈረንሳይ፣ ከጀርመን እና ከካናዳ የመጡ ዓለም አቀፍ አጋሮች ባለቤትነት ያለበት ተቋም ሲሆን በ2025 በታሪኩ ከፍተኛ የተባለውን 1.34 ቢሊዮን ዶላርየፕሪሚየም ገቢ ያስመዘገበ ሲሆን፣ 199 ሚሊዮን ዶላር የተጣራ ትርፍ ማግኘቱም ነዉ የተገለፀዉ።

የቦርድ ሰብሳቢው አቶ ሙስታፋ ኩሊባሊ (Mr. Moustapha Coulibaly) ለበዓሉ በሰጡት መግለጫ፣ “ይህ ወርቃማ ኢዮቤልዩ ለተቋሙ ብስለትን፣ ጥንካሬንና ጥበብን ይወክላል። አፍሪካ ሪ ከተቋምነት ባለፈ አፍሪካውያን በራሳቸው ሲተማመኑ ምን ዓይነት ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ ውጤት ማምጣት እንደሚችሉ ያሳየ የስኬት ታሪካችን ነው'' ብለዋል።

አቶ ሙስታፋ አክለውም ተቋሙ እ.ኤ.አ. በ2030 የገቢ መጠኑን ወደ 2.5 ቢሊዮን ዶላር፣ በ2035 ደግሞ 5 ቢሊዮን ዶላር ለማድረስ ግዙፍ ራዕይ ሰንቆ እየሰራ መሆኑን ገልጸዋል።

ኢትዮጵያ በአፍሪካ ሪ ታሪክ ውስጥ ጉልህ ስፍራ እንዳላት የተገለፀ ሲሆን ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት በካሳንቺስ አካባቢ የገነባው ዘመናዊ ሕንፃ ለኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ያለውን ቁርጠኝነት የሚያሳይ መሆኑ እንዲሁም ተቋሙ በኢትዮጵያ ያለውን የኢንሹራንስ ዘርፍ ለማጠናከር በግብርና መድንና በቴክኒክ ዘርፎች ለአገር በቀል ኩባንያዎች የአቅም ግንባታ ስልጠናዎችን እየሰጠ እንደሚገኝ ነዉ የተገለፀዉ።

በስካይላይት ሆቴል በተካሄደዉ የጋላ ኮክቴል ግብዣ ላይ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ዲፕሎማቶች፣ የአፍሪካ የፋይናንስ መሪዎችና ታዋቂ የንግድ ሰዎች የተገኙ ሲሆን ይህም መድረክ አፍሪካ ሪ ወደፊት በአህጉሪቱና በኢትዮጵያ በሚኖረው የኢንቨስትመንት አቅጣጫዎች ላይ ውይይት የሚደረግበት እንደሚሆን ተነግሯል።

አፍሪካ ሪ ባለፉት 50 ዓመታት ውስጥ በአህጉሪቱ ለሚከናወኑ የኢነርጂ፣ የግብርና፣ የቤት ልማትና የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ከ500 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት የመድን ዋስትና ሽፋን (Cover) መስጠቱ ይታወሳል።

የአፍሪካ ፎርዋርድ 2026 ጉባኤ፦ ከአሮጌው የእርዳታ ዘይቤ ወደ አዲስ የኢኮኖሚና የቴክኖሎጂ ትብብር
*****************

በፈረንሳይ እና በአፍሪካ አህጉር መካከል ያለውን ዲፕሎማሲያዊና ኢኮኖሚያዊ ግንኙነት ወደ አዲስ ምዕራፍ ለማሸጋገር ያለመው "አፍሪካ ፎርዋርድ" ጉባኤ በኬንያ መዲና ናይሮቢ በደመቀ ሁኔታ መጀመሩን ገልጸናል።

"አፍሪካ ፎርዋርድ፡ የአፍሪካ-ፈረንሳይ አጋርነት ለፈጠራ እና ለዕድገት" በሚል መሪ ቃል የሚካሄደው ይህ ጉባኤ፣ ለበርካታ ዓመታት ሲተገበር ከቆየውና "ፍራንኮ-አፍሪካ" ተብሎ ከሚጠራው የተለመደ ግንኙነት ወጥቶ ሁሉንም የአፍሪካ ሀገራት ያካተተ አዲስ ስትራቴጂ ለመቅረጽ ያለመ ታሪካዊ መድረክ ነው።

ጉባኤው ፈረንሳይኛ ተናጋሪ ባልሆኑ እንደ ኬንያ ባሉ ሀገራት መካሄዱ፣ ፈረንሳይ ከአህጉሪቱ ጋር ያላትን ትብብር ይበልጥ ለማስፋትና ከአዳዲስ የኢኮኖሚ ማዕከላት ጋር ለመተሳሰር የጀመረችውን ቁርጠኝነት በተግባር የሚያሳይ ነው ተብሏል።

የጉባኤው ዋነኛ ግብም በአፍሪካ እና በፈረንሳይ መካከል ያለውን የኢኮኖሚ ትብብር ማጠናከር፣ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ማፋጠን እና በጋራ ክብር ላይ የተመሰረተ እኩል አጋርነትን መፍጠር እንደሆነ ታውቋል።

የዘንድሮው የአፍሪካ ፎርዋርድ ጉባኤ በሰባት ዋና ዋና ዘርፎች ላይ ትኩረቱን አድርጎ እየመከረ ይገኛል።

አፍሪካን የጥሬ ዕቃ ላኪ ከመሆን አውጥቶ ወደ አረንጓዴ ኢንዱስትሪ ማዕከልነት ለማሸጋገር የሚያስችለው የኢነርጂ ሽግግር፣ ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማት ለአፍሪካ የሚሰጡትን ድጋፍ እንዲያሻሽሉ የሚጠይቀው የፋይናንስ ሥርዓት ለውጥ እና የባሕር ላይ ኢኮኖሚ ልማት በውይይቱ ከተነሱት ዐበይት ጉዳዮች መካከል ይጠቀሳሉ።

በዘላቂ ግብርና እና የምግብ ዋስትና፣ በሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) እና በዲጂታል ቴክኖሎጂ ሉዓላዊነት እንዲሁም ጠንካራ የጤና ሥርዓት በመገንባት ረገድ አህጉሪቱ የራሷን ክትባትና መድኃኒት ማምረት የምትችልበትን ሁኔታ በዝርዝር እየተመለከተ ይገኛል።

ሰላምና ደኅንነትን እንደ ልማት መሠረት በመውሰድ አህጉራዊ የሰላም ማስከበር ጥረቶችን መደገፍም ሌላው የውይይቱ አንኳር ሆኖ ቀርቧል።

በዚህ ታሪካዊ ጉባኤ ላይ ከ30 በላይ የአፍሪካ ሀገራት መሪዎች እና የዓለም አቀፍ ተቋማት ኃላፊዎች ይገኛሉ ተብሎ ይጠበቃል።

የጉባኤው አስተናጋጅ የሆኑት የኬንያው ፕሬዚዳንት ዊሊያም ሩቶ እና የፈረንሳዩ ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን የመክፈቻ ንግግር አድርገዋል።

እንደ ሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜ ያሉ መሪዎችም በተለያዩ የውይይት መድረኮች ላይ የመሪነት ሚናቸውን እየተወጡ ነው።

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ፣ እንዲሁም የአፍሪካ ልማት ባንክ እና የዓለም ንግድ ድርጅት መሪዎች መገኘት ለውይይቱ ዓለም አቀፋዊ ክብደት ሰጥቶታል።

ከፖለቲካ መሪዎቹ ባሻገር እንደ አሊኮ ዳንጎቴ እና ስትራይቭ ማሲዪዋ ያሉ የአፍሪካ ባለሀብቶች ከፈረንሳይ ኩባንያዎች ጋር በቀጥታ ኢንቨስትመንት ዙሪያ እየመከሩ ነው።

ይህም ጉባኤው ከተለመደው የፖለቲካ ንግግር ባለፈ ወደ ተግባራዊ የኢኮኖሚ ትብብር መሸጋገሩን የሚያረጋግጥ እንደሆነ ነው መረጃዎች የሚያሳዩት።

በለሚ ታደሰ
#africa #france #africaforward2026 #economiccooperation #partnership #ebc

በኢትዮጵያ የተመዘገቡ ስኬቶች የመንግሥትና የሕዝብ የጋራ ቁርጠኝነት ውጤቶች ናቸው - የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት
#ethiopia | በኢትዮጵያ የተመዘገቡ ስኬቶች የመንግሥትና የሕዝብ የጋራ ቁርጠኝነት ውጤቶች ናቸው አለ የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት።

አገልግሎቱ ‘ቃል በተግባር! ኢትዮጵያ እያከናወነች ነው!’ በሚል መሪ ሀሳብ ባወጣው መግለጫ፤ የተመዘገቡት ስኬቶች ኢትዮጵያ በትክክለኛ የልማትና የዕድገት ጎዳና ላይ መሆኗን የሚያረጋግጡ ናቸው ብሏል።

በዚህም ኢትዮጵያ በዜጎች ሕይወት ላይ ተጨባጭ ለውጥ የሚመጣበት የታሪክ ምዕራፍ ላይ መድረሷን ገልጿል።

አገልግሎቱ ያወጣው መግለጫ ሙሉ ቃል እንደሚከተለው ቀርቧል።

ቃል በተግባር !
ኢትዮጵያ እያከናወነች ነው!

ኢትዮጵያ በተለያዩ የልማት ዘርፎች የጀመረቻቸው ግዙፍ ተግባራት የትውልድ ተስፋ ከመሆን ባለፈ፣ በተጨባጭ ስኬቶች የታጀቡና ቃል በተግባር የተፈጸመባቸው ድሎች ሆነዋል።

በግብርናው ዘርፍ፣ በተለይም በበጋ መስኖ ስንዴ ልማት የታየው ዐቢይ ለውጥ ሀገሪቱን ከውጪ የዕርዳታ ስንዴ ጥገኝነት አላቆ ራስን ወደ መቻል ከፍ አድርጓታል። ምርቱን ለውጭ ገበያ ማቅረብ (ኤክስፖርት) መጀመሯም፣ የምግብ ዋስትናን ለማረጋገጥ የሚደረገውን ትግል ወደ አዲስ ምዕራፍ አሸጋግሮታል።

በኢንዱስትሪው መስክ የውጭ ምንዛሬ ፍሰትን ለመታደግ የተወጠነው "የተኪ ምርቶች ንቅናቄ"፣ የኢንዱስትሪ ግብአቶችንና የፍጆታ ዕቃዎችን በሀገር ውስጥ በማምረት ረገድ ተስፋ ሰጭ ውጤቶችን እያስመዘገበ ይገኛል። ይህም ሀገራዊ ምርታማነትን በማነቃቃት የኢኮኖሚውን መዋቅር እያጠናከረ ነው።

የከተሞችን ገጽታ ለማሻሻልና ለዜጎች ክብር ያለው ሕይወት ለመስጠት የተጀመረው የኮሪደር ልማት፣ አዲስ አበባን እና የክልል ከተሞችን የኮንፈረንስ ቱሪዝም መዳረሻ ከማድረግ ባለፈ፣ ምቹ የመንቀሳቀሻ መንገዶችንና ደረጃቸውን የጠበቁ መሠረተ ልማቶችን እውን በማድረግ ኢትዮጵያዊያን በሀገራቸው ላይ አዲስ ተስፋ እንዲሰንቁ አድርጓል።

የኢትዮጵያዊያን የጋራ ትብብር ማሳያ በሆነው በአረንጓዴ አሻራ መርሃ ግብርም ኢትዮጵያ ከ48 ቢሊዮን በላይ ችግኞችን በመትከል፣ የአየር ንብረት ለውጥን ለመቋቋም በሚደረገው አለም አቀፍ ጥረት ቀዳሚ ከሆኑ አገራት ተርታ እንድትሰለፍ ያደረገ የማይደበዝዝ አሻራ ማኖር ትችሏል።

ነባር የቱሪዝም መዳረሻዎችን በማደስ ፣ አዳዲስ መዳረሻዎችን በመገንባት እና የንጹህ ኢነርጂ ኢንቨስትመንቶችን በማስፋፋት ሀብቶች እንዲለዩ እንዲገለጡ እና የኢኮኖሚ መሰረት እንዲሆኑ የተሰራው ወሳኝ ሥራ ፍሬው የሚታይበት ወሳኝ ጊዜ ላይ ይገኛል፡፡

እነዚህ ስኬቶች የመንግሥትና የሕዝብ የጋራ ቁርጠኝነት ውጤቶች ናቸው። ኢትዮጵያ በትክክለኛ የልማትና የዕድገት ጎዳና ላይ መሆኗን የሚያረጋግጡ ከመሆናቸውም በላይ በዜጎች ሕይወት ላይ ተጨባጭ ለውጥ የሚመጣበት የታሪክ ምዕራፍ ላይ መድረሳችንን ያሳያሉ።

የመንግሥት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ትራምፕ ኢራን ለቀረበላት የውሳኔ ሃሳብ የሰጠችው ምላሽ "ተቀባይነት የሌለው ነው" ማለታቸውን ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ ማሳየቱን ቀጥሏል።

የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ዛሬ ጠዋት በ4.16 ዶላር (ወይም 4.11 በመቶ) ጭማሪ በማሳየት አንድ በርሜል 105.45 ዶላር የገባ ሲሆን፣ የዩናይትድ ስቴትስ ዌስት ቴክሳስ ኢንተርሚዲየት (WTI) ደግሞ በ4.38 ዶላር (ወይም 4.59 በመቶ) አሻቅቦ በበርሜል 99.80 ዶላር ተሽጧል።

ባለፈው ሳምንት፣ ለ10 ሳምንታት የዘለቀው እና የሆርሙዝን የባህር ማቋረጫ የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመርን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ የዘጋው ግጭት በቅርቡ ሊያበቃ ይችላል በሚል ተስፋ የሁለቱም የነዳጅ አይነቶች ዋጋ የ6 በመቶ ቅናሽ አሳይቶ እንደነበር ይታወሳል።

የሳዑዲ አራምኮ ዋና ስራ አስፈፃሚ አሚን ናስር እሁድ እለት እንደገለጹት፣ በጦርነቱ ምክንያት ባለፉት ሁለት ወራት ውስጥ ብቻ ዓለም ወደ 1 ቢሊዮን በርሜል የሚጠጋ ነዳጅ አጥታለች። ስራ አስፈፃሚው አክለውም፣ የነዳጅ ፍሰቱ ዳግም ቢጀመርም እንኳ የኢነርጂ ገበያው ተመልሶ ለመረጋጋት ጊዜ እንደሚወስድበት አስጠንቅቀዋል።

በካርግ ደሴት አቅራቢያ ከፍተኛ የነዳጅ ፍሳሽ መታየቱ ተገለጸ

የኢራን ዋነኛ የነዳጅ ኤክስፖርት ማዕከል በሆነችው የካርግ ደሴት አቅራቢያ ከፍተኛ የነዳጅ ፍሳሽ መከሰቱን የሳተላይት ምስሎች አጋለጡ። እንደ ኮፐርኒከስ ባሉ የሳተላይት ክትትል ተቋማት የተለቀቁ ምስሎች በሆርሙዝ ሰርጥ አቅራቢያ በሚገኘው በዚህ ስትራቴጂካዊ የባህር ክልል ላይ ነዳጅ በስፋት ተሰራጭቶ ይታያል።

እንደ አለም አቀፍ የኢነርጂ ተንታኞች ገለጻ፣ ይህ የነዳጅ ፍሳሽ የተከሰተው አሜሪካ በኢራን ወደቦች እና በሆርሙዝ ሰርጥ ላይ የጣለችውን የባህር ላይ እገዳ ተከትሎ ነው። ኢራን የምታመርተውን ነዳጅ ወደ ውጪ መላክ ባለመቻሏ በደሴቲቱ ላይ የሚገኙ ግዙፍ ማከማቻዎች አቅማቸው መሙላቱንና ይህም ለቴክኒክ ብልሽትና ለፍሳሽ መንስኤ ሊሆን እንደሚችል ተጠቁሟል።

ኢራን 90 በመቶ የሚሆነውን የነዳጅ ምርቷን ለውጪ ገበያ የምታቀርበው በዚህ በካርግ ደሴት በኩል እንደመሆኑ መጠን፣ የተከሰተው ፍሳሽ በሀገሪቱ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ላይ ከፍተኛ ጫና እንደሚፈጥር ተነግሯል።

በሌላ በኩል የኢራን ባለስልጣናት የፍሳሹን መኖር ቢያምኑም፣ መንስኤው ግን ከማከማቻ ታንከሮች ሳይሆን ከባህር ላይ መርከቦች የተለቀቀ ሊሆን እንደሚችል በመግለጽ ላይ ናቸው።

ከኢኮኖሚያዊ ጉዳቱ ባለፈ፣ ይህ የነዳጅ ፍሳሽ በፋርስ ባህረ ሰላጤ ላይ ከፍተኛ የተፈጥሮ አካባቢ ብክለት ሊያስከትል እንደሚችል የስነ-ምህዳር ባለሙያዎች ስጋታቸውን እየገለጹ ይገኛሉ።

ሁኔታው በጣቢያው ላይ የሚገኙ የጥገና ባለሙያዎችን አቅም እየፈተነ ሲሆን፣ አሜሪካ በጣለችው እገዳ ምክንያት የጥገና ቁሳቁሶችን ለማስገባት መቸገሯንም መረጃዎች ያመለክታሉ።

seledadotio
seledadotio

በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ኅብረተሰቡን የንፁህ መጠጥ ውኃ ተጠቃሚ የሚያደርጉ ፕሮጀክቶች ተጠናቀቁ
*****************

በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል በአምስት ከተሞች የሚገኙ ከ180 ሺህ በላይ የኅብረተሰብ ክፍሎችን የንፁህ መጠጥ ውኃ ተጠቃሚ የሚያደርጉ ግዙፍ የውኃ ፕሮጀክቶች ተጠናቀው ለአገልግሎት ክፍት እየሆኑ ነው።

በክልሉ በ1.2 ቢሊዮን ብር በላይ ወጪ የተገነቡና ከአምስት በላይ ከተሞችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ የንፁህ መጠጥ ውኃ ፕሮጀክቶች ምረቃ ዛሬም ቀጥሎ ውሏል።

የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ጥላሁን ከበደ እና የውኃና ኢነርጂ ሚኒስትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው ዲንጋሞ በተገኙበት፣ በዛሬው ዕለት በወላይታ ዞን ሆቢቻ ወረዳ የተገነባው የብዝሃ ቀበሌ ንፁህ መጠጥ ውኃ ፕሮጀክት ተመርቆ አገልግሎት መስጠት ጀምሯል፡፡

ይህ ፕሮጀክት ብቻውን ከ150 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ የተደረገበት ሲሆን፣ ከ31 ሺህ በላይ የሚሆኑ የአካባቢውን ነዋሪዎች የንፁህ መጠጥ ውኃ ችግር ይቀርፋል ተብሎ ይጠበቃል።

ሰሞኑን የተመረቁትን ጨምሮ በክልሉ ግንባታቸው በተከታታይ እየተመረቁ የሚገኙት እነዚህ ፕሮጀክቶች በአጠቃላይ ከ180 ሺህ በላይ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ተጠቃሚ የሚያደርጉ ናቸው።

ፕሮጀክቶቹ በጌዴኦ ዞን የጨለለቅቱ ከተማ፣ በወላይታ ዞን የሆቢቻ ወረዳ ብዝሀ-ቀበሌ፣ በጋሞ ዞን የዘፍነ ከተማ፣ በደቡብ ኦሞ ዞን የቀያፈር ከተማ እና በኮሬ ዞን የኬሌ ከተማ የሚገኙ ናቸው።

በትናንትናው ዕለት በጌዴኦ ዞን ጨለለቅቱ ከተማ የምረቃ መርሐ ግብር የተካሄደ ሲሆን፣ ዛሬ በወላይታ ዞን ሆቢቻ ወረዳም ተካሂዷል፡፡ በቀጣይም በሌሎች ቀሪ ከተሞች የምረቃ ሥነ-ሥርዓቱ እንደሚካሄድ ታውቋል።

እነዚህ የንፁህ መጠጥ ውኃና ሳኒቴሽን ፕሮጀክቶች "የአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ የከርሰ ምድር ውሃ ፕሮጀክት" አካል ሲሆኑ፣ ግንባታቸውም በፌዴራል፣ በክልልና በዞን መንግሥት እንዲሁም ከአጋር ድርጅቶች ጋር በመተባበር የተከናወነ ነው።

ፕሮጀክቶቹ ተጠናቀው ለአገልግሎት መብቃታቸው በክልሉ በተለይም በገጠር እና በከፊል የከተማ አካባቢዎች የነበረውን የንፁህ መጠጥ ውኃ እጥረት በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚቀንሰው በምረቃው ወቅት ተገልጿል።

በትዕግስቱ ቡቼ
#ethiopia #southethiopia #waterinfrastructure #development #cleanwater #ethiopianbroadcastingcorporation

የንፁህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች እየተስፋፉ ነው - አቶ ጥላሁን ከበደ

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 2፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ርዕሰ መስተዳደር ጥላሁን ከበደ በክልሉ የንፁህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች እየተስፋፉ ነው አሉ፡፡

ርዕሰ መስተዳድሩ ይህን ያሉት በወላይታ ዞን ሆቢቻ ወረዳ የተገነባውን የብዝሃ ቀበሌ ንፁህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክት መርቀው ለአገልግሎት ክፍት ባደረጉበት ወቅት ነው፡፡

በክልሉ የንፁህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች እየተስፋፉ መሆኑን ጠቅሰው፤ ከ1 ነጥብ 2 ቢሊየን ብር በላይ በላይ በሆነ ወጪ በአምስት ከተሞች የተገነቡ የንፁህ መጠጥ ውሃ ፕሮጀክቶች ለዚህ ማሳያ ናቸው ብለዋል።

በተጨማሪም በክልሉ ባለፉት አስር ወራት ብቻ 65 አነስተኛና መካከለኛ ፕሮጀክቶች ገንብቶ በማጠናቀቅ ከ418 ሺህ በላይ ሕዝብ ተጠቃሚ መሆኑን ገልጸዋል፡፡

መንግሥት ከፍተኛ የሕዝብ ጥያቄ ላለባቸው የልማት ስራዎች ቅድሚያ እንደሚሰጥ ጠቅሰው፤ ኢትዮጵያን የብልጽግና ተምሳሌት ለማድረግ መንግሥት በርካታ ተግባራት እያከናወነ ይገኛል ብለዋል።

የውሃና ኢነርጂ ሚኒትር ዴኤታ አምባሳደር አስፋው ዲንጋሞ (ዶ/ር) በበኩላቸው፥ መንግሥት ቃል የገባቸውን መሠረታዊ የሕዝብ ጥያቄዎችን ደረጃ በደረጃ እየፈታ እንደሚገኝ ገልጸዋል፡፡

ማህበረሰቡ ፕሮጀክቶችን በባለቤትነት ሊጠብቅ እንደሚገባ አስገንዝበው፤ የውሃ ምንጭ ያለባቸው አካባቢዎች የተፈጥሮ እርጥበት ሳይለቁ እንዲቆዩ ለማድረግ የአካባቢ ጥበቃ መጠናከር አለበት ነው ያሉት።

በመለሰ ታደለ

ወ/ሮ በረከት ወርቁ (በረከት ገበሬዋ)ን ጨምሮ 4 ሰዎችን በወንጀል እንደሚፈልጋቸው የኢትዮጵያ ፌዴራል ፖሊስ አስታወቀ።

ፖሊስ በከባድ የሙስና ወንጀል እንደሚፈልጋቸው ነው ያስታወቀው።

ግለሰቦቹ፥ የኢትዮጵያ ነዳጅና ኢነርጂ ባለስልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ዳይሬክተርን ጨምሮ በገበያ ላይ የነዳጅ እጥረት እንዲከሰት አድርገዋል ተብለው ክስ ከተመሰረተባቸው 13 ግለሰቦች መካከል ናቸው።

seledadotio
seledadotio

ባለፉት 9 ወራት ከኤሌክትሪክ ኃይል ሽያጭ 366 ሚሊዮን ዶላር ተገኝቷል - የውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር
********************

የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴርን የ2018 በጀት ዓመት የ9 ወራት ዕቅድ አፈጻጸም ገምግሟል።

ሪፖርቱን ያቀረቡት የውሃና ኢነርጂ ሚኒስትሩ ሀብታሙ ኢተፋ (ዶ/ር ኢ/ር)፤ ባለፉት 9 ወራት በርካታ ተግባራት መከናወናቸውን ገልጸዋል።

በዚህም በገጠርና በከተማ በተገነቡ 3 ሺህ 278 የመጠጥ ውሃ ተቋማት 2.7 ሚሊዮን የኅብረተሰብ ክፍሎችን የንፁህ መጠጥ ውሃ ተጠቃሚ ማድረግ መቻሉን ተናግረዋል።

የንፁህ መጠጥ ውሃ ተጠቃሚ ህዝብ ቁጥር ከነበረበት 79.5 ሚሊዮን ወደ 82.3 ሚሊዮን ከፍ ማለቱን ገልጸዋል።

በኢነርጂ ዘርፍም ከተለያዩ የኃይል ምንጮች በ9 ወራት 1 ሺህ 669 ሜጋ ዋት በማመንጨት፣ አጠቃላይ የኤሌክትሪክ ኃይል የማመንጨት አቅምን ወደ 9 ሺህ 579 ሜጋ ዋት ማሳደግ ተችሏል ብለዋል ሚኒስትሩ።

ከዚህ በተጨማሪ ባለፉት 9 ወራት ከኤሌክትሪክ ኃይል ሽያጭ 314 ሚሊዮን ዶላር ለማግኘት ታቅዶ፣ 365.9 ሚሊዮን ዶላር ገቢ በማግኘት ከዕቅድ በላይ ስኬት መመዝገቡን ሚኒስትሩ አብራርተዋል።

የምክር ቤቱ አባላት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ በንፁህ መጠጥ ውሃና በኢነርጂ ዘርፍ ፍትሃዊ ተደራሽነትን ለማሳደግ ያከናወናቸው ተግባራት የሚበረታቱ መሆናቸውን ጠቅሰው፣ ሥራው ተጠናክሮ ሊቀጥል እንደሚገባ አሳስበዋል።

አባላቱ አክለውም የጎርፍ ተጋላጭነትን በመቀነስ፣ ፕሮጀክቶች በተያዘላቸው የጊዜ ገደብ እንዲጠናቀቁ በማድረግና የተጠናቀቁ ፕሮጀክቶችን ቀጣይነት በማረጋገጥ ረገድ ሚኒስቴሩ የሚያከናውናቸውን ሥራዎች ይበልጥ ማሳደግ እንዳለበት ጠቁመዋል።

በአባዲ ወይናይ
#ethiopia #water #energy #ebc

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ነዳጅና ኢነርጂ ባለስልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተርን፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ዳይሬክተርን እንዲሁም በማህበራዊ ሚዲያ 'በረከት ገበሬዋ' በመባል በቲክቶክ የምትታወቀውን ወ/ሮ በረከት ወርቁን ጨምሮ ሌሎች ግለሰቦች በሀገር አቀፍ ደረጃ ለተፈጠረው የነዳጅ እጥረት ምክንያት በሆነ ከባድ የሙስና እና የኮንትሮባንድ ወንጀል ተጠርጥረው ክስ ተመሰረተባቸው።

የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ የሙስና ጉዳዮች ወንጀል ችሎት መዝገቡን ተቀብሎ ማየት የጀመረ ሲሆን፣ በዐቃቤ ህግ ክስ ላይ እንደተመላከተው ባለስልጣናቱ የፍቃድ አሰጣጥ መመሪያን በመጣስ ከተከሳሽ ወ/ሮ በረከት ወርቁ ጋር በመመሳጠር ከ466 ሺህ ሊትር በላይ ነጭ ናፍጣ ያለምንም ህጋዊ አግባብ እንድታገኝ አድርገዋል።

ተከሳሿ ወ/ሮ በረከት ከዚህ ቀደምም "ለኢንቨስትመንት" በሚል ሽፋን በጋምቤላ ክልል ዲማ ከተማ በወጣ የንግድ ፈቃድ ከ100 ሺህ ሊትር በላይ ነዳጅ በቀጥታ ከጅቡቲ በመውሰድ፣ ምንም አይነት የነዳጅ ማከማቻ (ዲፖ) ሳይኖራት ከ100 ብር በሚበልጥ ዋጋ የተገዛውን ነዳጅ 1 ሺህ 200 ብር አካባቢ ለወርቅ አምራቾች በህገ-ወጥ መንገድ መሸጧ በክሱ ላይ በዝርዝር ቀርቧል። የእነዚህ ባለስልጣናት እና የግለሰቧ ህገ-ወጥ ድርጊት በመንግስት ሀብት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ከማድረሱም በላይ፣ በገበያው ላይ ለታየው የነዳጅ እጥረት ዋነኛ ምክንያት መሆኑን ክሱ ያስረዳል።

ከዚህም በተጨማሪ በዚሁ የክስ መዝገብ የተካተቱ ሌሎች ተከሳሾች በሚሊዮን የሚቆጠር ሊትር ነዳጅ በማጭበርበር፣ ህገ-ወጥ የነዳጅ አከፋፋይነት ፈቃድ በማውጣት እንዲሁም ነዳጅ ከመንግስት ቁጥጥር ውጭ አድርገዋል ተብለው ተከሰው ፍርድ ቤት ቀርበዋል። እንዲሁም ክሱ በተመሰረተባቸው አንዳንድ ተከሳሾች መኖሪያ ቤት እና ቢሮ ላይ በተደረገ ድንገተኛ የፍተሻ ብርበራ፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠር የአሜሪካ ዶላር፣ ዩሮ እና የእንግሊዝ ፓውንድ በህገ-ወጥ መንገድ ተደብቆ መገኘቱን ክሱ አመልክቷል።

ጉዳዩን የያዘው የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት 3ኛ የሙስና ጉዳዮች ወንጀል ችሎት፣ መዝገቡን ከፍቶ የተከሳሾችን ጉዳይ ማየት ጀምሯል።

በገበያ ላይ የነዳጅ እጥረት እንዲከሰት ያደረጉ 13 ግለሰቦች ላይ ክስ ተመሰረተ

የኢትዮጵያ ነዳጅና ኢነርጂ ባለስልጣን ምክትል ዋና ዳይሬክተርና የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ዳይሬክተርን ጨምሮ በገበያ ላይ የነዳጅ እጥረት እንዲከሰት ያደረጉ 13 ግለሰቦች ላይ ክስ ተመሰረተ።

ተከሳሾቹም 1ኛ አቶ ዲባራ ፉፋ፣ 2ኛ አቶ ሹምአለም ብርሃኔ፣ 3ኛ አቶ እስጢፋኖስ ጌትነት፣ 4ኛ አቶ ይላቅ አወቀ፣ 5ኛ አቶ አበላ ግዛው፣ 6ኛ አቶ ጌታቸው አሞኘ፣ 7ኛ ወ/ሮ በረከት ወርቁ፣ 8ኛ አቡሽ አያለ ገነት፣ 9ኛ አቶ ይልቃል የኔሰው፣ 10ኛ የኛ ፔትሮሊዮም ኃ/የተ/የግ/ማህበር፣ 11ኛ አቶ እስማለም ምህረቱ፣ 12ኛ አቶ አባይነህ አወል እና 13ኛ አቶ ብስራት አበባው ናቸው።

ተከሳሾቹ ከ70 ሚሊየን ብር በላይ የሚገመት ነዳጅና ነጭ ናፍጣ ከመንግሥት ቁጥጥር ውጭ በማድረግ በገበያ ላይ እጥረት እንዲፈጠር ማድረጋቸው በክሱ ላይ ተመላክቷል፡፡

የክስ መዝገቡ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 3ኛ የሙስና ጉዳዮች ወንጀል ችሎት ቀርቧል፡፡

1ኛ፣ 2ኛ እና 3ኛ ተከሳሾች እንደ ቅደምተከተላቸው የባለስልጣኑ ምክትል ዋና ዳይሬክተር፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ዳይሬክተርና የነዳጅ አቅርቦትና ስርጭት ክትትል ባለሙያ ከኩባንያዎች በቀጥታ በመግዛት ለሚጠቀሙ ተቋማት የፍቃድ አሰጣጥ መመሪያ መተላለፋቸው በክሱ ተመላክቷል፡፡

ሦስቱ ተከሳሾች በግል የሥራ ዘርፍ ከተሰማራችው 7ኛ ተከሳሽ ጋር በመመሳጠር 466 ሺህ 58 ሊትር ነጭ ናፍጣ ያለአግባብ እንድታገኝና በኮንትሮባንድ ለወርቅ አምራቾች እንድትሸጥ ማድረጋቸው በክሱ ላይ ተጠቅሷል፡፡

በመንግሥት ላይ ከ8 ነጥብ 4 ሚሊየን ብር በላይ ጉዳት እንዲደርስና በገበያ ላይ እጥረት እንዲከሰት በማድረግ ስልጣንን ያለአግባብ መገልግል ከባድ የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል ሲል ዐቃቤ ህግ አስረድቷል፡፡

በሌላ በኩል በ2ኛ ክስ 1ኛ፣ 6ኛ እና 8ኛ ተከሳሾች በጥቅም በመመሳጠር 8ኛ ተከሳሽ በድምሩ ከ1 ሚሊየን 284 ሺህ ሊትር በላይ ነዳጅ ያለአግባብ እንዲያገኝ በማድረግ በመንግሥት ላይ ከ22 ነጥብ 59 ሚሊየን ብር በላይ ጉዳት እንዲደርስና የነዳጅ እጥረት እንዲከሰት አድርገዋል ብሏል፡፡

በዚህም 1ኛ እና 6ኛ ተከሳሾች በዋና ወንጀል አድራጊነት እንዲሁም 8ኛ ተከሳሽ በልዩ ወንጀል አድራጊነት ስልጣንን ያለአግባብ በመገልግል ከባድ የሙስና ወንጀል ክስ ተመስርቶባቸዋል፡፡

በ3ኛ ክስ 9ኛ ተከሳሽ (የኛ ፔትሮሊዮም ኃ/የተ/የግ/ማህበር ባለቤትና ሥራ አስኪያጅ) ከህግ አግባብ ውጪ የነዳጅ አከፋፋይነት ፍቃድ እንዲያገኝ በማድረግ በመንግሥት ላይ ከ21 ነጥብ 3 ሚሊየን ብር በላይ ላይ ጉዳት መድረሱን ክሱ ያመለክታል፡፡

በዚህም መሰረት 1ኛ፣ 4ኛ እና 5ኛ ተከሳሾች በዋና ወንጀል አድራጊነት እንዲሁም 9ኛ ተከሳሽ በልዩ ወንጀል አድራጊነት በፈጸሙት ስልጣንን ያለአግባብ መገልግል ከባድ የሙስና ወንጀል ተከሰዋል።

በ4ኛው ክስ ላይ 11ኛ፣ 12ኛ እና 13ኛ ተከሳሾች የነዳጅ ጭነትና ግዥ ሀገር አቀፍ የነዳጅ ሰንሰለት ስርዓትን በመጣስ በአጠቃላይ 1 ነጥብ 9 ሚሊየን ሊትር ነዳጅ መንግሥት እንዳይቆጣጠረው ማድረጋቸውን ክሱ አመልክቷል፡፡

በዚህም መንግሥት ድጎማ ያደረገበትን ነዳጅ ከጅቡቲ በመጫን 17 ነጥብ 8 ሚሊየን ብር በላይና በገንዘብ የማይገመት ጉዳት በማድረስ በዋና ወንጀል አድራጊነት የመንግሥትን ሥራ በማይመች አኳኋን በመምራት ከባድ የሙስና ወንጀል ክስ ተመስርቶባቸዋል።

በ5ኛው ክስ ላይ 11ኛ ተከሳሽ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የወንጀል ህግ አንቀጽ 346 የብሔራዊ ባንክ ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር 1359/2017 አንቀጽ 51(1)(መ) እንዲሁም ብሔራዊ ባንክ ያወጣውን መመሪያ ቁጥር FXD/04/2024” አንቀጽ 22.8.5/ለ ስር ላይ የተመለከተውን በመተላለፉ ክስ ተመስርቷል።

በዚህም ተከሳሹ በዕለቱ ለመያዝ ምንም አይነት ፍቃድ ሳይኖረው በቀን 30/07/2018 ዓ.ም ከቀኑ በግምት 10፡30 ሰዓት ሲሆን፤ ከፍርድ ቤት በስልክ በተገኘ የብርበራ ፍቃድ ቂርቆስ ክ/ከተማ በሚገኘው የመኖሪያ ቤቱ እና በቢሮ ላይ በተደረገ ብርበራ 1ኛ 58 ሺህ 503 የአሜሪካን ዶላር 2ኛ 6 ሺህ 250 ዩሮ 3ኛ 630 የእንግሊዝ ፓወንድ አስቀምጦ የተገኘ በመሆኑ በፈጸመው በህገ ወጥ መንገድ የውጭ ሀገር ገንዘብ ያለፈቃድ መያዝ/ማስቀመጥ ወንጀል ተከሷል፡፡

ፍርድ ቤቱ የክስ መቃወሚያ ለመስማት ለግንቦት 10 ቀጠሮ መያዙ ተገልጿል።

Fbc

ኢትዮጵያን የአፍሪካ የኃይል ማዕከል የማድረግ ስትራቴጂያዊ ጉዞ

አዲስ አበባ፣ ሚያዚያ 29፣ 2018 (ኤፍኤምሲ) ኢትዮጵያ ያሏትን የተፈጥሮ ጸጋዎች ወደ ላቀ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ አቅም በመቀየር፣ ቀጣናዊ ትስስርን ለማጠናከር የምታደርገው ጥረት አዲስ ምዕራፍ ላይ ደርሷል።

ሀገሪቱ ያላት ታዳሽ የኃይል ሀብት ዝም ብሎ የሚፈስ ውሃ ሳይሆን በኢኮኖሚ ዲፕሎማሲ ውስጥ ዋነኛ ብሔራዊ አቅም ነው፡፡

የኃይል አቅርቦት ለአዳዲስ የቴክኖሎጂ አብዮቶች፣ ለዲጂታል ኢኮኖሚ እና ለሰው ሰራሽ አስተውሎት ግንባታ መሠረታዊ ምርጫ እየሆነ መጥቷል።

በዚህም መሠረት ኢትዮጵያን የአፍሪካ የኃይል ማዕከል የማድረግ ራዕይ ተሰንቆ የኢነርጂ ትስስርን እንደ ፖለቲካዊ መተማመኛ መሣሪያ መጠቀም ላይ ትኩረት ተደርጓል።

ባለፉት ጥቂት ዓመታት የተከናወኑ ተግባራት እንደሚያሳዩት ኢትዮጵያ የገባችውን ቃል በተግባር በመለወጥ ለጎረቤት ሀገራት ሱዳን፣ ጅቡቲ እና ኬንያ ዋነኛ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅራቢ መሆን ችላለች።

የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ፣ የኮይሻ እና ሌሎች ግዙፍ የታዳሽ ኃይል ፕሮጀክቶች የሀገሪቱን ፍላጎት ከማሟላት ባለፈ የቀጣናውን የጋራ ዕድገት የሚያረጋግጡ የትስስር ድልድዮች ሆነው እያገለገሉ ይገኛሉ።

ይህ የታዳሽ ኃይል ልማት እንደ አንድ ቴክኒካዊ ዘርፍ ብቻ ሳይሆን የሉዓላዊነት እና የቀጣናዊ መሪነት ማረጋገጫ ተደርጎ ይወሰዳል።

የቀጣናዊ ትስስር ማስፋፊያ ሥራዎችን በተመለከተ ከታንዛኒያ ጋር የተጀመረው የኃይል ሽያጭ የሙከራ ፕሮጀክት ትልቅ እመርታዊ ማሳያ ነው።

ከዚህ በተጨማሪ የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽንን በማቋቋም ለወደፊት ሰላማዊ የኒውክሌር ኃይል አጠቃቀም ዓለም አቀፍ ስምምነቶችና መሠረቶች ተጥለዋል።

ድንበር ተሻጋሪ የኃይል ማስተላለፊያ መስመሮችን በመዘርጋትም ኢትዮጵያ ከጎረቤቶቿ ጋር በኤሌክትሪክ እንድትገናኝ ተደርጓል።

ይህም በ21ኛው ክፍለ ዘመን የሀገርን የኃይል ዋስትና ለማረጋገጥ የኃይል ምንጮችን ማብዛት አስፈላጊ መሆኑን የሚያሳይ ስትራቴጂ ነው።

አንዳንድ ወገኖች ለጎረቤት ሀገራት የሚደረገውን የኃይል አቅርቦት ኪሳራ አድርገው የሚያንጸባርቁት የተሳሳተ አመለካከት የረዥም ጊዜ ብሔራዊ ጥቅምን ካለመረዳት የሚመነጭ መሆኑን ሁኔታዎች ያስረዳሉ።

የኃይል ከትስስር የንግድ ልውውጥ ባሻገር የኢትዮጵያን ሁለንተናዊ የሆነ አዎንታዊ ተጽዕኖ የሚያሳድግ የዲፕሎማሲ መሣሪያ ነው።

ጎረቤት ሀገራት በኢትዮጵያ ኃይል መብራት ሲያገኙ፣ ኢንዱስትሪዎቻቸው ሲንቀሳቀሱ፣ ለብሔራዊ ደህንነትና ለቀጣናዊ መረጋጋት ትልቅ ዋስትና የሚሰጥ መሆኑን መረዳት ያስፈልጋል።

በተመሳሳይ የኒውክሌር ኃይልን ለሕክምና፣ ለግብርና እና ለኢንዱስትሪ ምርታማነት ማዋል ኢትዮጵያ ወደ ቴክኖሎጂ ልዕለ-ኃያልነት የምታደርገውን ጉዞ ያፋጥነዋል።

የእነዚህ ሥራዎች ተጨባጭ ውጤቶች ቀስ በቀስ መታየት የጀመሩ ሲሆን፤ ለጎረቤት ሀገራት ከሚቀርበው ኃይል የሚገኘው የውጭ ምንዛሬ ለሀገራዊ ልማት መዋል ጀምሯል።

ኢትዮጵያ በቀጣናው ሰላምና መረጋጋት ላይ ያላት ተፅዕኖም አድጓል፤ የኢነርጂ ዘርፉ መስፋፋት በሺዎች ለሚቆጠሩ ዜጎች በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ዘርፎች የሥራ ዕድል ፈጥሯል።

አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት ለሀገር ውስጥ አምራች ኢንዱስትሪዎችም እንደ ጀርባ አጥንት ሆኖ በማገልገል ላይ ሲሆን፤ ይህ የጋራ ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጥ "የመደመር" ፍልስፍና ውጤት አንዱ ሀገር ለሌላው የህልውና ዋስትና የሚሆንበትን ሥርዓት እየገነባ ነው።

መንግሥት የኢትዮጵያን የኃይል አቅርቦት ወደ ላቀ ደረጃ ለማሸጋገር ግልጽ ዕቅዶችን አስቀምጦ የኃይል ሽያጭ ትስስርን ከአፍሪካ ቀንድ አሻግሮ እስከ ሰሜን አፍሪካና አውሮፓ ለማድረስ በቁርጠኝነት እየሰራ ይገኛል፤ ይሰራል።

እንዲሁም ከውሃ ኃይል በተጨማሪ በፀሐይ፣ በነፋስና በጂኦተርማል ኃይል ማመንጫዎች ላይ በስፋት ኢንቨስት በማድረግ አስተማማኝ የኃይል አማራጮችን የመፍጠር ሥራም ይጠናከራል።

ኢትዮጵያ የራሷን ፍላጎት መቶ በመቶ አሟልታ የቀጣናው ዋነኛ የኃይል "ባንክ" እንድትሆንና ዜጎች የኤሌክትሪክ ኃይል እንዲያገኙ የማድረጉ ጉዞ ተጠናክሮ ቀጥሏል።