(ዘ-ሐበሻ ዜና) እ.ኤ.አ ጁን 2026 በኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ አስተባባሪነት የተቋቋመው “Pulse of Africa” የተሰኘው ሚዲያ አንድ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ተቋም ከአንድ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ የዲፕሎማሲ አካዳሚ ጋር ስምምነት መፈራረማቸውን የሚገልጽ ዜና አውጥቶ ነበር። ይሁን እንጂ ዜናው ስምምነት ያደረጉትን ተቋማት ስም ሆን ብሎ የደበቀ እና እጅግ አሻሚ ቃላትን የተጠቀመ መሆኑ ከፍተኛ ትኩረት ስቧል። በኤምሬትስ በኩል ያለው ተቋም አንዋር ጋርጋሽ የዲፕሎማሲ አካዳሚ ሲሆን፣ በኢትዮጵያ በኩል ያለው ደግሞ የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ይፋዊ የምርምር እና የስልጠና ተቋም የሆነው የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ነበር። ዜናው የተፈረመበትን ሂሊ ክልላዊ የውይይት መድረክ ሳይቀር ዝም ብሎ አንድ ክልላዊ መድረክ በማለት ሸፍኖታል።

በአንጻሩ የኤምሬትሱ ጋርጋሽ አካዳሚ በዲጂታል መድረኮቹ ላይ ስምምነቱን በይፋ እና በዝርዝር አውጥቶታል። የስምምነቱ ዓላማም በሁለቱ ወገኖች መካከል በውጭ ፖሊሲ ጉዳዮች ላይ ምርምር እና ጥናቶችን ማካሄድ፣ ስትራቴጂካዊ ውይይቶችን ማደራጀት፣ የዲፕሎማሲ አቅም ግንባታ ፕሮግራሞችን መስጠት እና የባለሙያዎች ልውውጥ ማድረግ መሆኑ ተገልጿል። ይህ ክስተት ብዙዎችን ያነጋገረው፣ ሚዲያው የተቋቋመው ስለ አፍሪካ የሚነገሩ አሉታዊ ትርክቶችን ለመቀልበስ እና አህጉሪቱ ከውጭ ሞግዚትነት ነጻ የሆነ የራሷን ትርክት እንድትቀርጽ መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በይፋ ከተናገሩ ከአንድ ዓመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ፣ ለኤምሬትስ ጥቅም ሲባል መረጃዎችን መደበቁ ነው።
ተንታኞች እንደሚሉት፣ የኢትዮጵያ መንግስት ዜናውን የደበቀበት ምክንያት፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የምርምር ክንፍ ከኤምሬትስ አካዳሚ የአቅም ግንባታ ድጋፍ እያገኘ መሆኑን በይፋ ማመኑ፣ መንግስት ከሚገነባው የብሔራዊ ኩራት እና የነጻ ውሳኔ ሰጪነት ትርክት ጋር ስለሚጋጭ ነው።

ይህም የኢትዮጵያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ግንኙነት ከትብብር አልፎ ወደ ስትራቴጂካዊ ጥገኝነት እያመራ መሆኑን እንደሚያሳይ ባለሙያዎች ይሞግታሉ። ይህ የጥገኝነት መዋቅር በዋናነት የተገነባው በፋይናንስ፣ በወታደራዊ ሎጅስቲክስ እና በኢኮኖሚያዊ ትስስር ነው። በ2018 ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወደ ስልጣን በመጡበት ወቅት ሀገሪቱ በከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ እጥረት ስትታመስ፣ አቡ ዳቢ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የ3 ቢሊዮን ዶላር ተቀማጭ በማድረግ ትልቅ የፋይናንስ ድጋፍ አድርጋለች። በ2021 የትግራይ ጦርነት በተባባሰበት እና የአዲስ አበባ መውደቅ ስጋት በነበረበት ወቅት ደግሞ፣ ኤምሬትስ ድሮኖችን እና ወታደራዊ ትጥቆችን በማቅረብ የጦርነቱን ሚዛን ለመቀልበስ ወሳኝ ሚና ተጫውታለች። ከዚህም በተጨማሪ በኢነርጂ፣ በግብርና፣ እና የኢትዮጵያን የባህር በር ጥያቄ ከኤምሬትስ ወደብ አስተዳደሮች ጋር በማስተሳሰር ረገድ ከፍተኛ ኢንቨስትመንት ተደርጓል።

አሁን የተፈረመው የዲፕሎማሲ ስልጠና ስምምነትም፣ የዚህ ጥገኝነት አራተኛው እና ረቂቁ ምዕራፍ መሆኑ ይገለጻል። ይህም ኤምሬትስ የኢትዮጵያን ቀጣይ የዲፕሎማት ትውልድ በመቅረጽ እና የውጭ ፖሊሲዋ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ በማሳረፍ የረጅም ጊዜ ፍላጎቷን እያስጠበቀች መሆኑን ያመላክታል። በተጨማሪም ባለፈው ጥር ወር ሚድል ኢስት አይ ባወጣው የምርመራ ዘገባ፣ አንድ የኢትዮጵያ መንግስት ከፍተኛ አማካሪ የነበሩ ግለሰብን ጠቅሶ፣ ኢትዮጵያ በሱዳን፣ በቀይ ባህር (አሰብ ወደብ)፣ እና በኤርትራ ጉዳይ ላይ ከኤምሬትስ ውጭ የራሷን ነጻ ውሳኔ ማሳለፍ እስኪያቅታት ድረስ ጫና ውስጥ መውደቋን አስነብቧል። ይህም ኢትዮጵያ በቀጠናው ጂኦ-ፖለቲካ ውስጥ ያላትን ገለልተኛ የውሳኔ ሰጪነት ሚና ጥያቄ ውስጥ የሚከት ነው።