(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፈረንሳዩ ሉ ሞንድ ጋዜጣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች በሶማሊላንድ ለአሜሪካ እና ለእስራኤል ወታደራዊ የጦር ሰፈር በድብቅ እየገነባች ነው የሚል ርዕስ ያለው ዘገባ አሳትሟል። ዘገባው እንደሚያመለክተው፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና በሌላት ሶማሊላንድ ውስጥ የሚገኘው የበርበራ አውሮፕላን ማረፊያ፣ ለውቅያኖስ ትራንስፖርት እጅግ አስፈላጊ ከሆኑት የዓለም የባህር መስመሮች አቅራቢያ ለአቡ ዳቢ፣ ቴል አቪቭ እና ዋሽንግተን ጥቅም ሲባል ወደ ወታደራዊ የጦር ሰፈርነት እየተቀየረ ይገኛል።

ዋና ከተማዋ ሀርጌሳ የሆነችው ሶማሊላንድ፣ በዓለም ላይ እጅግ ከሚበዛባቸው የባህር ላይ የንግድ መስመሮች አንዱ በሆነው የኤደን ባህረ ሰላጤ ላይ ትገኛለች። ወደ ስምንት መቶ ኪሎ ሜትር የሚጠጋ የባህር ዳርቻ ያላት ሲሆን፣ የበርበራ ወደብ በእስያ እና በአውሮፓ መካከል ለሚደረገው ዓለም አቀፍ ንግድ እና የኃይል አቅርቦት እጅግ ወሳኝ ከሆኑት የዓለም የውሃ መስመሮች አንዱ ለሆነው የባብ አል ማንደብ ባህረ ሰላጤ ቅርብ የሆነ ስትራቴጂካዊ ቦታን ይዟል። በአስራ ዘጠኝ ዘጠና አንድ (እ.ኤ.አ) ከሶማሊያ ነፃነቷን ያወጀችው ይህች ቀጠና፣ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የቀጠናው እና የዓለም አቀፍ ኃይሎች የትኩረት ማዕከል ሆናለች። የግብጽ፣ የአረብ እና የእስልምና ሀገራት ተቃውሞ ቢያሰሙም፣ ይህ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታዋ እስራኤል ቀጠናዋን እንደ ነፃ ግዛት እንድትገነዘብ ገፋፍቷታል።

ሉ ሞንድ አክሎ እንደዘገበው በእስራኤል እና በሶማሊላንድ መካከል ያለው የደህንነት ትብብር በወታደራዊ እና የስለላ ልዑካን የጋራ ጉብኝቶች፣ የሶማሊላንድ መኮንኖች በቴል አቪቭ በሚያደርጉት ስልጠና፣ እንዲሁም የእስራኤል ወታደራዊ ቡድኖች በበርበራ የጦር ሰፈር በሚያደርጉት ጉብኝት ምክንያት እያደገ መጥቷል።

ኢትዮጵያን ከሶማሊላንድ ሪፐብሊክ በርበራ ወደብ የሚያገናኝ እጅግ ዘመናዊና ፈጣን የኤሌክትሪክ ባቡር ግንባታ በቅርቡ ይጀመራል ተባለ። የግንባታው አጠቃላይ ወጪ $3.47 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን ወጪው በኢትዮጵያ እና በኢሜሬትስ የሚሸፈን ይሆናል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሶማሌላንድ ፕሬዝዳንት አብዱራህማን መሀመድ አብዱላሂ (ኢሮ)፣ አስተዳደራቸው ተጨማሪ ዓለም አቀፍ እውቅና ለማግኘት በማለም ከአሜሪካ እና ከኢትዮጵያ ጋር ክፍት የሆነ የዲፕሎማሲ ግንኙነት እንዳለው አስታወቁ።

ፕሬዝዳንቱ ይህንን ያስታወቁት በኢየሩሳሌም ከሚገኘው 'አይ24ኒውስ' የቴሌቪዥን ጣቢያ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ላይ ነው። የፕሬዝዳንት ኢሮ ይፋዊ ጉብኝት፣ እስራኤል ባለፈው ዓመት መገባደጃ ላይ ለሶማሌላንድ ይፋዊ እውቅና መስጠቷን ተከትሎ የተካሄደ ነው።

የዲፕሎማሲያዊ እውቅናን በተመለከተ ከአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ስላላቸው የግንኙነት መስመር ተጠይቀው፣ ፕሬዝዳንት አብዱላሂ "ክፍት የሆኑ የግንኙነት መስመሮች አሉን" ሲሉ መልሰዋል። አክለውም እንደ ኢትዮጵያ፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ እና ኬንያ የመሳሰሉ የቀጠናው አገራት አሁንም የሃርጌሳ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ቀዳሚ ትኩረቶች መሆናቸውን አረጋግጠዋል። "አዎ ናቸው፤ ለእነሱም ቢሆን ክፍት የግንኙነት መስመሮች አሉን" ብለዋል።

ይህ የዲፕሎማሲያዊ ግፊት የሚመጣው ሶማሌላንድ በእስራኤል ህልውናዋን እያጠናከረች ባለችበት ወቅት ነው። ፕሬዝዳንቱ በቃለ ምልልሳቸው የሁለቱን ሀገራት ታሪካዊ ግንኙነት በማንሳት፣ ሶማሌላንድ ከእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ነጻ በወጣችበት እ.ኤ.አ ሰኔ 26 ቀን 1960 እስራኤል እውቅና ሰጥታት እንደነበር አስታውሰዋል።

በግንቦት 2025 ሃርጌሳ ለ193 አገራት በጻፈችው ጥያቄ መሰረት፣ እስራኤል በታህሳስ 26 ቀን 2025 ለሶማሌላንድ ለሁለተኛ ጊዜ እውቅና ሰጥታለች። ፕሬዝዳንት አብዱላሂ እንዳሉት፣ እስራኤል የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ውሳኔዎቿን በቀጠናዊ እውነታዎች ላይ በመመስረት ለጥያቄው ምላሽ የሰጠች ብቸኛ አገር ሆናለች። በመሆኑም ሃርጌሳ ስትራቴጂዋን ለማስፈጸም በኢየሩሳሌም ኤምባሲዋን እየከፈተች ሲሆን፣ በአንጻሩ ለኢትዮጵያ እና ለአፍሪካ ቀንድ የንግድ በር የሆነውን የበርበራ ወደብ መጠቀም የሚያስችል እድል እያቀረበች ትገኛለች።

ፕሬዝዳንት አብዱላሂ ሶማሌላንድ "ከሶማሊያ የተገነጠለች ክልል ነች" ተብላ የምትጠራበትን አገላለጽ ውድቅ በማድረግ፣ ግዛቷ በ1960 ሶማሊያ መንግስት ከመመስረቷ በፊት የራሷን ሉዓላዊነት ተቀዳጅታ እንደነበር ሞግተዋል።

በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት በተመለከተ፣ ኢትዮጵያ እና ሶማሌላንድ የባህር በር ተደራሽነትን እና የፖለቲካ እውቅናን ያካተተ የመግባቢያ ስምምነት (MoU) እ.ኤ.አ ጥር 1 ቀን 2024 መፈራረማቸው ይታወሳል። ይሁን እንጂ ከአፍሪካ ህብረት እየጨመረ የመጣው ቀጠናዊ የዲፕሎማሲ ጫና፣ እንዲሁም በአንካራው ስምምነት መሰረት በቱርክ አሸማጋይነት በኢትዮጵያ እና ሶማሊያ መካከል የተካሄደው ድርድር የስምምነቱን ትግበራ አግዶታል። ይህ ሁኔታ ኢትዮጵያን የቀይ ባህር ተደራሽነት ለማግኘት ሌሎች ስትራቴጂካዊ አማራጮችን እንድትመረምር አስገድዷታል።

"ኢትዮጵያ የበርበራን ወደብ በፈለገችው መንገድ መጠቀም ትችላለች"

የሶማሊላንድ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር አብዲራህማን ዳሂግ ባካል ከሪፖርተር ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ ሀገራቸው በባሕር በር ዙሪያ ከኢትዮጵያ ጋር ለመተባበር አሁንም ሙሉ ዝግጁነት እንዳላት ገልጸዋል። ኢትዮጵያ የባሕር በር የማግኘት መብት እንዳላት ሶማሊላንድ በጽኑ እንደምታምን የጠቆሙት ሚንስትሩ፣ ኢትዮጵያ የበርበራን ወደብ በፈለገችው መንገድ መጠቀም እንደምትችል አረጋግጠዋል።

ሆኖም  ኢትዮጵያ በበርበራ ወደብ አግኝቻለሁ ያለችው የ19 በመቶ የባለቤትነት ድርሻ ምን ደረጃ ላይ እንዳለ ለቀረበላቸው ጥያቄ፣ ባካል ኢትዮጵያ ወደቡን በሙሉ አቅሙ እስካሁን አልተጠቀመችበትም የሚል አጭር ምላሽ መስጠታቸውን ተገልጧል።

በተጨማሪም ሚንስትር ባካል ኢትዮጵያ የሶማሊላንድን ቁልፍ አጋርነት ከግምት ውስጥ በማስገባት አንድ ቀን እውቅና እንደምትሰጣቸው እምነት እንዳላቸው ተናግረዋል። ነገር ግን ሶማሊላንድ ይህንን እውቅና እንድታገኝ በኢትዮጵያ ላይ ምንም ዓይነት ግፊት ማድረግ እንደማትፈልግና ጉዳዩን ለራሷ ለኢትዮጵያ እንደምትተወው አስገንዝበዋል። ይህ መግለጫ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለው የዲፕሎማሲና የኢኮኖሚ ትብብር ቀጣይነት ባለው መልኩ ሊመራ እንደሚችል አመላካች ሆኗል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ ከሶማሊላንድ ጋር ያላትን ግንኙነት በይፋዊ የዲፕሎማሲ እውቅና ላይ ሳይሆን በተግባራዊ የኢኮኖሚና የደህንነት አጋርነት ላይ መሠረት በማድረግ እያሳደገች መምጣቷን አንድ አዲስ የጥናት ሰነድ አጋለጠ። ተመራማሪ ሳሚያ መሐመድ ባቀረቡት በዚህ ትንተና አሜሪካ የሶማሊያን የግዛት አንድነትና ሉዓላዊነት በይፋዊ መግለጫዎቿ ብታስከብርም፤ በተግባር ግን የሶማሊላንድን አስተማማኝ የደህንነትና የኢኮኖሚ አጋርነት በመገንዘብ ግንኙነቷን ደረጃ በደረጃ እያሻሻለች ይገኛል።

ይህ የፖሊሲ ለውጥ ድንገተኛ ወይም አብዮታዊ ሳይሆን የሶማሊላንድን መረጋጋት፣ የአስተዳደር አቅምና ስትራቴጂካዊ መልክዓ ምድር ግምት ውስጥ ያስገባ ቀስ በቀስ የሚደረግ የፖሊሲ ማስተካከያ መሆኑ ተጠቅሷል። በተለይም የበርበራ ወደብ በአካባቢው ካሉ መጨናነቅ የሚታይባቸው ወደቦች እንደ አማራጭ ሆኖ ማገልገል መቻሉ እና ለንግድና ትራንስፖርት ያለው ከፍተኛ ጠቀሜታ በአሜሪካ መንግሥት በኩል አዎንታዊ እይታን አትርፎለታል። ሆኖም ይህ አካሄድ በሞቃዲሾ ከሚገኘው የሶማሊያ ፌዴራላዊ መንግሥት ጋር ውጥረት ላለመፍጠር ሲባል፣ ሙሉ የዲፕሎማሲ እውቅና ከመስጠት ይልቅ በጥንቃቄ የተመጠነ የመካከለኛ መንገድ ስትራቴጂን የሚከተል ነው።

ጥናቱ እንደሚያብራራው በዘመናዊው የዓለም አቀፍ ግንኙነት አገራት አጋሮቻቸውን የሚመዝኑት በይፋዊ የዲፕሎማሲ ማዕረጋቸው ብቻ ሳይሆን፣ በተግባራዊ ብቃታቸው፣ አስተማማኝነታቸውና አገልግሎት ሰጪነታቸው ነው። በዚህ ረገድ ሶማሊላንድ መረጋጋትን በማስፈን፣ የጸረ-ሽብር ግቦችን በመደገፍ እና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎችን በማቀላጠፍ ያሳየችው አንጻራዊ ስኬት፣ ለአሜሪካ ተመራጭ እና ጠቃሚ ተግባራዊ አጋር እንድትሆን አስችሏታል። ይህ ማለት የፖለቲካው ሉዓላዊነት ጥያቄ ሙሉ በሙሉ ተመልሷል ማለት ሳይሆን፣ መሬት ላይ ካለው እውነታ ጋር የሚጣጣም የፖሊሲ አተገባበር እየታየ መሆኑን ያሳያል።

በሌላ በኩል ጥናቱ ለሶማሊላንድ የማስጠንቀቂያ መልእክትም አስተላልፏል። ምቹ መልክዓ ምድር ወይም ስትራቴጂካዊ ቦታ መኖር ብቻውን ቀጣይነት ላለው ዓለም አቀፍ ትብብር ዋስትና እንደማይሆን እና ይህም ጠንካራ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የደህንነት ተቋማዊ አቅምን በማጎልበት መታገዝ እንዳለበት አሳስቧል። በተጨማሪም ይህ የአሜሪካ አዲስ አካሄድ በአካባቢው ሀገራት በተለይም በጅቡቲ ላይ ጫና ሊፈጥር እንደሚችል ተጠቁሟል። የአሜሪካ አማራጭ የመሠረተ ልማት ማዕከሎችን መፈለግ የጅቡቲን ጠቀሜታ ባያሳጣም፣ ቀጠናዊ ፉክክሩን በማጠናከር ሀገራቱ ተወዳዳሪነታቸውን እንዲያሳድጉ ያስገድዳቸዋል ተብሏል።

አሜሪካ የሶማሊላንድን ጉዳይ ከዳር እንደቆመ የፖለቲካ ጥያቄ ከማየት ይልቅ፣ በቀጠናው የደህንነትና የኢኮኖሚ ዕድገት ላይ ጉልህ አስተዋጽኦ ሊያበረክት የሚችል ወሳኝ ተዋናይ አድርጋ እየቆጠረችው መምጣቷን የጥናት ሰነዱ ያትታል። ይህ ሂደት በቅርብ ጊዜ ውስጥ የሕግ እና የዲፕሎማሲ እውቅናን ላያመጣ ቢችልም፣ በአፍሪካ ቀንድ ጂኦ-ፖለቲካ ውስጥ ሶማሊላንድ ያላት ሥፍራ እያደገ መምጣቱን የሚያሳይ ታሪካዊ ማሳያ መሆኑ ተገልጿል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት ከሶማሌላንድ ጋር ያለውን ግንኙነት እና ትብብር ማሻሻል በሚችልባቸው መስኮች ዙሪያ የተዘጋጀ ዝርዝር ሪፖርት ለኮንግረስ ቀረበ። የ2026 የብሔራዊ ደህንነት እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የበጀት አዋጅን መሠረት አድርጎ የወጣው ይህ ሪፖርት፣ አሜሪካ የሶማሊያን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት (ሶማሌላንድን ጨምሮ) እንደምትቀበል በድጋሚ ያረጋገጠ ሲሆን፣ በዚህ ማዕቀፍ ውስጥ ሆኖ ከሶማሌላንድ ባለስልጣናት ጋር አዎንታዊ እና ገንቢ ግንኙነቷን እንደምትቀጥል አስታውቋል። ሪፖርቱ ግንኙነቱ ሊሻሻልባቸው የሚችሉ ሦስት ዋና ዋና መስኮችን በዝርዝር አስቀምጧል፡-

በአፍሪካ ቀንድ ያለው የጸጥታ ሁኔታ አሁንም ውስብስብ መሆኑን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ የጽንፈኛ ኃይሎች ስጋት እና የቀጠናው አለመግባባቶች አሳሳቢ እንደሆኑ ገልጿል። ይሁን እንጂ ሶማሌላንድ ከየመን እና ከባቢ ኤል-ማንደብ ባህረ ሰላጤ አቅራቢያ ያላት ስትራቴጂካዊ አቀማመጥ፣ ከቀይ ባህር እስከ ህንድ ውቅያኖስ ያለውን የንግድ እና ወታደራዊ የባህር ላይ ጉዞ ነፃነት ለማረጋገጥ ወሳኝ አጋር ያደርጋታል። በተጨማሪም የሁቲ ታጣቂዎች እና የአልቃይዳ ትልቁ ክንፍ ከሆነው አል-ሸባብ ጋር ያላቸውን ትስስር ለመቆጣጠር እና የሽብርተኞችን እንቅስቃሴ ለመግታት የሶማሌላንድ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ አመቺ መሆኑ ተገልጿል። ለዚህም ሲባል የአሜሪካ የአፍሪካ ዕዝ (AFRICOM) ከሶማሌላንድ ባለስልጣናት ጋር መደበኛ ግንኙነት እያደረገ መሆኑ ታውቋል።

በሞቃዲሾ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ በጸጥታ፣ በሰብአዊ እርዳታ እና በኢኮኖሚ ጉዳዮች ዙሪያ ለመምከር ወደ ሶማሌላንድ መደበኛ ጉብኝቶችን እንደሚያደርግ ሪፖርቱ ጠቅሷል። ሆኖም የአሜሪካ መንግሥት ሠራተኞች ወደ ስፍራው የሚያደርጉት ጉዞ ልክ እንደሌላው የሶማሊያ ክፍል ጥብቅ የጸጥታ መስፈርቶችን የሚጠይቅ ነው። በመሆኑም የንግድ ያልሆኑ አውሮፕላኖችን እና ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቁ የጸጥታ ጥበቃዎችን መጠቀም ግድ ይላል። ይህንን ሒደት ለማቀላጠፍ ኤምባሲው ከአፍሪካ ዕዝ ወታደራዊ ሀብቶች ጋር በቅርበት በማስተባበር እየሰራ ይገኛል።

የሶማሌላንድ ባለስልጣናት አሜሪካ በማዕድን፣ በመሰረተ ልማት፣ በንግድ እና በኢኮኖሚ ዕድገት ዘርፎች ኢንቨስት እንድታደርግ ሰፊ ማበረታቻ እያደረጉ መሆኑን ሪፖርቱ አስፍሯል። የሶማሌላንድ ወደቦች በቀጠናው ላሉ ሌሎች መጨናነቅ ለሚታይባቸው ወደቦች እንደ አማራጭ ሊያገለግሉ እንደሚችሉ የተገለጸ ሲሆን፣ እየተገነባ ያለው የበርበራ አውሮፕላን ማረፊያ እና ወደብ ለሶማሌላንድም ሆነ የባህር በር ለሌላት ኢትዮጵያ የንግድ እና የትራንስፖርት ማዕከል እየሆነ መምጣቱ፣ ለአሜሪካ የኢንቨስትመንት እና የንግድ ዕድሎችን ሊፈጥር እንደሚችል ተገምቷል።

ነገር ግን የቀጠናው የጸጥታ ስጋት፣ በሶማሌላንድ ፖለቲካዊ ቁመና ላይ ያለው አለመግባባት እና ባለስልጣናቱ ከሶማሊያ ብሔራዊ መንግሥት ጋር ለመተባበር ፈቃደኛ አለመሆናቸው፣ በአሜሪካ የኢንቨስትመንት፣ የባንክ እና የንግድ እንቅስቃሴዎች ላይ ከባድ ተግዳሮት እንደፈጠረ ሪፖርቱ አብራርቷል።

ሰላም፤ እንደምን አደራችሁ?

ዓለማችን የተከበበች እና 71 በመቶዋም የውኃ አካል ሆኖ እያለ ኢትዮጵያችን ለምን የባህር በር ተነፈገች? ውኃ እንዲህ በበዛበት ዓለም ላይ እያለን፣ ለምን ከባህር በር ተገለልን?

ከቀይ ባህሩ የአሰብ ወደብ በቅርብ ርቀት ላይ እያለን ለምን ውኃውን እንዳናይ ተከልክለን የጂኦግራፊ እስረኛ ሆንን?

ኢትዮጵያ ከ30 ዓመታት በላይ ሲነወር የቆየ የባህር በር ጥያቄ አላት፡፡ ጥያቄው የብሔራዊ ጥቅም፣ የደህንነትና ህልውና ጉዳይ ነው፡፡

የባህር በር ከባህር ላይ የሚነሱ የደህንነት ስጋቶችንና ተጋላጭነትን ለመከላከል ያግዛል፡፡

አሁን አሁን በቀይ ባህር ቀጣና በርካታ ኃያላን የኃይል ፉክክርና ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቅማቸውን የማስጠበቅ ሽኩቻ ውስጥ ገብተዋል፡፡

አይበለውና ኢትዮጵያ ከቀይ ባህር አጥፊ የህልውና ሥጋት የሆነ የጦር መሣሪያ ቢጠመድባት፣ የባህር በር ስለሌላት እንዴት አድርጋ ነው ራሷን መከላከል የምትችለው?

ዓለም የባህር በር ተጠቃሚነት ፍትሀዊነትን ለማረጋገጥ ጥረት አድርጋለች፡፡

ለዚህ መፍትሄ ይሆናል የተባለው የዓለምን የባህር በር አጠቃቀም የሚወስነው የተባበሩት መንግሥታት የባህር አጠቃቀም ስምምነት በፈረንጆቹ 1982 ነበር ለሀገራት ፊርማ ይፋ ሆኖ በ1994 ወደ ሥራ የገባው፡፡ ኢትዮጵያም ሕጉን በፈረንጆቹ 1984 ፈርማለች፡፡

ነገር ግን ኢትዮጵያ ለሕጉ ተገዢ ብትሆንም እንደ ኤርትራ፣ አሜሪካ፣ እስራኤል፣ ቱርክ፣ ሶሪያን ጨምሮ 15 የዓለም ሀገራት ስምምነቱን አልፈረሙም፤ በነጻነት ግን ይጠቀማሉ፡፡

በዓለም አቀፉ ሕግ ሀገራት የባህር በር የመጠቀም መብት ቢኖራቸውም፣ በነጻነት ወደብ የመጠቀምም ሆነ በባህር የመንቀሳቀስ መብታቸው ግን በጂኦግራፊ የተገደበ ሆኖ ዘልቋል፡፡

በዚህም ምክንያት የጎረቤት ሀገራትን ወደብ ለመጠቀም ይገደዳሉ፡፡ ይህ ደግሞ ሀገራት በሌሎች ፍላጎቶችና ስሜት ጫና ስር እንዲወድቁ አድርጓቸዋል፡፡ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የብሔራዊ ደህንነት ስጋትም ይደቅናል፡፡

ኢትዮጵያም ይህ ኢ-ፍትሀዊነት ነው በሚል በጠቅላይ ሚኒስትሯ ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) አማካኝነት ጥያቄ በማንሳት ጉዳዩን የዓለም አጀንዳ አድርጋለች፡፡

ጉዳዩም የዓለም አቀፍ የፍትሓዊ ተጠቃሚነትና የባለቤትነት እንዲሁም የሕግ እና የዲፕሎማሲ ጉዳይ ሆኗል፡፡ በዓለም አቀፉ ሕግ እና ዲፕሎማሲ ፊትም የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቷል፡፡

ሀገራችን የባህር በር ስለሌላት፣ የጎረቤት ሀገራት የባህር በሮችን እና ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ ይህ ደግሞ የወጪ እና ገቢ ምርት እንቅስቃሴዋ እና የምርቶች ዋጋ ላይ ከፍተኛ የወጪ ጫና እያስከተለባት ነው፡፡

የባህር በር የአንድን ሀገር ኢኮኖሚ እና የውጭ ንግድ የሚወስን ወሳኝ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ነው። በርካታ የወደብ፣ የጉምሩክ እና የሎጂስቲክስ የስራ እድሎችንም ለዜጎች ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ቀጥታ የባህር በር የሌላት ሀገር በመሆኗ በአሁኑ ወቅት አማራጭ ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ የጅቡቲ ወደብ፣ የኢትዮጵያን የወጪና ገቢ ንግድ ከ90 በመቶ በላይ ያስተናግዳል።

በሶማሊላንድ ያለው የበርበራ ወደብ ሌላኛው የቅርብ አማራጭ ነው። የታጁራ እና የአሰብ ወደቦችም እንደ ተጨማሪ አማራጭ የሚጠቀሱ ናቸው።

በፈረንጆቹ እስከ 1995 ድረስ ከ90 በመቶ በላይ የኢትዮጵያ ገቢ እና ወጪ ንግድ በአሰብ በኩል ሲከናወን የነበረ ሲሆን፣ ከ30 እስከ 40 በመቶ የሚሆነው ደግሞ በምጽዋ ወደብ በኩል ይሳለጥ ነበር።

የባህር በር የሌለው ሀገር ከዓለም የንግድ ሥርዓት እኩልና ፍትሃዊ ተጠቃሚ ሊሆን አይችልም፡፡ የባህር በር የኢኮኖሚ እድገት እንዲፋጠን ከማድረግ አንጻር ሚናው እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡

ምሁራን የባህር በር ካለህ ዓለምን ታገለግላለህ፣ የባህር በር ከሌለህ ግን የጎረቤት ሀገራት አገልጋይ ትሆናለህ የሚል ብሂል አላቸው፡፡

ይህንን የሚሉት የባህር በር ለአንድ ሀገር እድገትና ብሔራዊ ደህንነት ያለውን ጥቅም በደንብ ስለሚረዱ ነው፡፡

የባህር በር አንድ ሀገር ከዓለም ጋር ያለውን ሁለንተናዊ መስተጋብር ይወስናል፡፡

በዓለማችን ላይ ወደ 45 ሀገራት የባህር በር እንደሌላቸው ይነገራል፡፡ ይህም ከዓለም ሀገራት 20 በመቶ እንደ ማለት ሲሆን፤ አዳጊ የሚባሉ ሀገራትን 40 በመቶ የሚሸፍን ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት ለማደግና ለመበልፀግ የባህር በር ካላቸው እኩል አይደክሙም፡፡ የባህር በር የሌላቸውና አዳጊ የሚባሉ 32 ሀገሮች በአፍሪካ፣ አውሮፓ፣ እሲያ እና ደቡብ አሜሪካ ውስጥ ያሉ ሲሆን፣ እነዚህ ሀገራትም ወደ 500 ሚሊየን ሕዝብ አሏቸው፡፡

ይህም የዓለምን ሰባት በመቶ የህዝብ ብዛት ማለት ነው፡፡ ከእነዚህ ውስጥ 16ቱ በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ከእነሱም ትልቋ ኢትዮጵያ ናት፡፡ እነዚህ ሀገራት የባህር በር ስለሌላቸው በዓለም ንግድ ውስጥ ያላቸው ድርሻ ከአንድ በመቶ ማለፍ አልቻለም፡፡

ይህም የባህር በር ስለሌላቸው ነው፡፡ ይህ ጂኦግራፊ የሀገሮችን እጣ ፈንታ እየበየነ እንዳለ ማሳያ ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት በውድ የትራንስፖርት ወጪና በሌሎችም የንግድ እንቅፋቶች የተነሳ ከዓለም ገበያ ያላቸው ትስስር የላላ መሆኑን ልብ ይሏል፡፡

ከዚህ የተነሳም በዓለም የፋይናንስ ስርዓት ችግሮችና በብድር እዳ ጫና ይማቅቃሉ፡፡

የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ዓለም አቀፋዊ የዲፕሎማሲ ቅርጽ ይዞ ትግሉ ቀጥላል፡፡

እናማ የባህር በር ባለቤት ለመሆን ታሪካዊና ሕጋዊ መብት የለንም ትላላችሁ?

​ ሶማሊላንድ በሁቲ  ላይ ከእስራኤል ጋር ለመተባበር ፍላጎት አሳየች

​ራስ ገዟ ሶማሊላንድ በየመን የሚገኙትን ሁቲን እንደ "የጋራ ጠላት" በመቁጠር፣ ቀጠናዊ ደህንነትን ለመጠበቅ ከእስራኤል ጋር የጸጥታ ጥምረት ለመመስረት ዝግጁ መሆኗን ገለጸች።አንድ ከፍተኛ የሶማሊላንድ ባለስልጣን ለእስራኤል ቻናል 12 እንደተናገሩት፣ ሁቲዎች በባህር ላይ የሚያደርሱት ጥቃት የቀጠናውን ጸጥታ የሚያናጋ በመሆኑ ከእስራኤል ጋር ወታደራዊ ትብብር ማድረግ ለሁለቱም ወገኖች ጠቃሚ ነው።

​ ሶማሊላንድ ከዓለም አቀፍ ንግድ 12 በመቶው በሚያልፍበት የ"ባብ አል-መንደብ"  የባህር ወሽመጥ አቅራቢያ የምትገኝ መሆኗ ለጥምረቱ ትልቅ ፋይዳ አለው። አገሪቱ በአሁኑ ወቅት በአሜሪካ እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች (UAE) ከሚመራው ጥምረት ጋር እየሰራች ሲሆን፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች በበርበራ ወደብ ላይ ወታደራዊ መገኘት እንዳላት ይታወቃል።

​ይህ እርምጃ ሶማሊላንድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ዲፕሎማሲያዊ እውቅና ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት እና በቀጠናው ላይ ያላትን ተፅዕኖ ለማሳደግ የምትጠቀምበት አዲሱ ስልትዋ መሆኑ ነው።

seledadotio
seledadotio

መርስክ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ የጭነት አገልግሎቶችን ለጊዜው ማቋረጡን አስታወቀ

የዓለማችን ግዙፍ የመርከብ ድርጅት የሆነው መርስክ ፣ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ እና ከወደቡ የሚወጡ አዳዲስ የጭነት ቦታ ማስያዣዎችን ለጊዜው ማቋረጡን በይፋ አስታውቋል።

ኩባንያው ለዚህ አስቸኳይ ውሳኔ ምክንያት የሆነው በመርከብ የጉዞ መርሃ ግብር ላይ የተደረገ ለውጥ መሆኑን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ውሳኔ በተለይ በርበራን እንደ አማራጭ የንግድ በር ለምትጠቀመው ኢትዮጵያ ከፍተኛ ተጽዕኖ ይኖረዋል ተብሎ ይገመታል።

በቅርብ ዓመታት የበርበራ ወደብ ለኢትዮጵያ ወሳኝ የሆኑ እንደ ማዳበሪያና እህል ያሉ ምርቶችን ለማስገባት ትልቅ ሚና እየተጫወተ የሚገኝ በመሆኑ፣ የአገልግሎቱ መቋረጥ በቀጠናው የንግድ እንቅስቃሴ ላይ የራሱ ጥላ ማረፉ አይቀሬ ነው።

መርስክ አዳዲስ የጭነት ጥያቄዎችን መቀበል ቢያቆምም፣ ቀደም ብለው የተጫኑ እና በጉዞ ላይ ያሉ ንብረቶች በታቀደው መሠረት መድረሻቸው እንዲገቡ እንደሚያደርግ አረጋግጧል።

በተጨማሪም ድርጅቱ ደንበኞቹ የአቅርቦት ሰንሰለታቸው እንዳይስተጓጎል አሁንም አገልግሎት እየሰጡ ያሉትን የጅቡቲ፣ የሞቃዲሾ እና የሞምባሳ ወደቦችን እንደ አማራጭ እንዲጠቀሙ ጥሪ አቅርቧል።

Via Capital

መርስክ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ የጭነት አገልግሎቶችን ለጊዜው ማቋረጡን አስታወቀ
#ethiopia | የዓለማችን ግዙፍ የመርከብ ድርጅት የሆነው መርስክ ፣ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ እና ከወደቡ የሚወጡ አዳዲስ የጭነት ቦታ ማስያዣዎችን ለጊዜው ማቋረጡን በይፋ አስታውቋል።

ኩባንያው ለዚህ አስቸኳይ ውሳኔ ምክንያት የሆነው በመርከብ የጉዞ መርሃ ግብር ላይ የተደረገ ለውጥ መሆኑን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ውሳኔ በተለይ በርበራን እንደ አማራጭ የንግድ በር ለምትጠቀመው ኢትዮጵያ ከፍተኛ ተጽዕኖ ይኖረዋል ተብሎ ይገመታል።

በቅርብ ዓመታት የበርበራ ወደብ ለኢትዮጵያ ወሳኝ የሆኑ እንደ ማዳበሪያና እህል ያሉ ምርቶችን ለማስገባት ትልቅ ሚና እየተጫወተ የሚገኝ በመሆኑ፣ የአገልግሎቱ መቋረጥ በቀጠናው የንግድ እንቅስቃሴ ላይ የራሱ ጥላ ማረፉ አይቀሬ ነው።

መርስክ አዳዲስ የጭነት ጥያቄዎችን መቀበል ቢያቆምም፣ ቀደም ብለው የተጫኑ እና በጉዞ ላይ ያሉ ንብረቶች በታቀደው መሠረት መድረሻቸው እንዲገቡ እንደሚያደርግ አረጋግጧል።

በተጨማሪም ድርጅቱ ደንበኞቹ የአቅርቦት ሰንሰለታቸው እንዳይስተጓጎል አሁንም አገልግሎት እየሰጡ ያሉትን የጅቡቲ፣ የሞቃዲሾ እና የሞምባሳ ወደቦችን እንደ አማራጭ እንዲጠቀሙ ጥሪ አቅርቧል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu #capitalnews

የፌዴራል ፖሊስ በአርቲስቶችና በፊንቴክ ኢንቨስትመንት ባለቤቶች ላይ ክስ መመስረቱን አስታወቀ

​የኢትዮጵያ ፌዴራል ፖሊስ በፊንቴክ ኢንቨስትመንት ድርጅት መስራቾችና በግብረ አበሮቻቸው ላይ የ1.7 ቢሊዮን ብር የማጭበርበር ወንጀል ምርመራ አጠናቆ ለዐቃቤ ሕግ መላኩን ገለጸ።

መስራቾቹ ዳንኤል ዮሃንስ እና ግርማይ ገብረሚካኤል ከ1,200 በላይ ዜጎችን "ከወለድ ነፃ የመኪና ብድር እናመቻቻለን" በማለት እያንዳንዳቸውን እስከ 1.3 ሚሊዮን ብር በማስከፈል ማጭበርበራቸው ተገልጿል።

​ድርጅቱ ከቻይናው ቢ.ዋይ.ዲ (BYD) ካምፓኒ ጋር ውል ሳይኖረው የሐሰት መረጃዎችን በመጠቀም ህዝቡን ሲያታልል መቆየቱ ተረጋግጧል።

በወንጀሉ ተባባሪ በመሆንና የተጋነነ ማስታወቂያ በመስራት የተጠረጠሩ ሰለሞን ቦጋለ፣ ሰራዊት ፍቅሬ እና መንሱር ጀማልን ጨምሮ ሰባት ታዋቂ አርቲስቶችና ባለሙያዎች በቁጥጥር ስር ውለዋል።

እነዚህ ግለሰቦች እያንዳንዳቸው 8 ሚሊዮን ብር የሚያወጣ መኪና በስጦታ መልክ ተቀብለዋል ተብሏል።

ፖሊስ በ19 ዓይነት የወንጀል ድርጊቶች ላይ የጀመረውን ምርመራ አጠናክሮ እንደሚቀጥል አስታውቋል።

የአለም ባንክ በኢትዮጵያ-ኬንያ የኃይል ፕሮጀክት ላይ በተፈጸመ ማጭበርበር PwCን አገደ

​የአለም ባንክ ግሩፕ በቢሊዮን ዶላር በሚቆጠር የኢትዮጵያ የኃይል መሠረተ ልማት ፕሮጀክት ላይ በተፈጸመ “የጥቅም ግጭት እና የማጭበርበር ድርጊት” ምክንያት የፕራይስ ዋተር ሃውስ ኩፐርስ (PwC) ሦስት የአፍሪካ ቅርንጫፎችን ለ21 ወራት አገደ።

1.2 ቢሊዮን ዶላር በሚፈጀው የኢትዮጵያ-ኬንያ የኃይል መስመር ትስስር ፕሮጀክት ላይ የግዥ ሂደቶችን በማጭበርበራቸው እገዳ የተጣለባቸው በሞሪሺየስ፣ ኬንያ እና ሩዋንዳ የሚገኙት የPwC ቅርንጫፎች ናቸው።

​ አንደ አለም ባንክ ገለፃ እነዚህ ቅርንጫፎች ለኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የሚሰጠውን የማማከር ኮንትራት ለማሸነፍ ሲሉ ሚስጥራዊ መረጃዎችን ከባለሥልጣናት አግኝተዋል፤ እንዲሁም ስለ ባለሙያዎቻቸው ብቃት የተሳሳተ መረጃ አቅርበዋል።

​ኩባንያዎቹ ጥፋታቸውን አምነው የተስማሙ ሲሆን፣ በማንኛውም በአለም ባንክ በሚደገፍ ፕሮጀክት ላይ እንዳይሳተፉ ተከልክለዋል።

​ምንም እንኳን ግንባታው ተጠናቆ ኢትዮጵያ ለኬንያ ኃይል መሸጥ ብትጀምርም፣ የአለም ባንክ በሂደቱ ላይ የታዩ የሙስና ምልክቶችን ይፋ ማድረጉ ትኩረት ስቧል።

ምንጭ: ዘ ሪፖርተር ጋዜጣ

ከእስራኤል ጋር የተደረገው ስምምነት እና ክልላዊ አለመረጋጋት በሶማሊላንድ የበርበራ ወደብ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ሊያሳድር ይችላል ተባለ

ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና ማግኘቷ ለበርበራ ወደቧ ትልቅ ጥቅም እንደሚኖረው ትናገራለች።

ነገር ግን በክልሉ ሚሳዔሎች እየተተኮሱ ባለበት በአሁኑ ወቅት ወደቡ የጥቃት ኢላማ ሊሆን ይችላል የሚል ስጋት አለ።

በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ የሚገኘው የበርበራ ወደብ፤ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ኩባንያ (DP World) አማካኝነት በዓለም ላይ ካሉ ሥራ የሚበዛባቸው የንግድ መስመሮች አንዱ ሆኖ ቆይቷል፡፡

በርበራ አሁንም ከአጎራባች ጅቡቲ ወይም ሞምባሳ ያነሰ የኮንቴነር አገልግሎት የሚሰጥ ቢሆንም፤ የወደብ ትራፊክ መጠኑ ከ2023 እስከ 2025 በ30 በመቶ አድጓል፤ የቅርብ ጊዜ የዲፕሎማሲ እንቅስቃሴዎችም ይህንን ይበልጥ ሊያሳድጉት ይችላሉ ተብሏል፡፡

ከ130 ሚሊየን በላይ ህዝብ ካላትና የባህር በር ከሌላት ጎረቤት ኢትዮጵያ ጋር ድርድር ላይ ያለው የስምምነት ሂደት የወደብ ትራፊክን በሌላ 80 በመቶ ሊያሳድግ እንደሚችል የወደብ ባለስልጣን ዳይሬክተር አሊ ዲሪዬ አህመድ ተናግረዋል።

ሶማሊላንድ በ1991 ራሷን ነጻ አገር ብላ ካወጀች በኋላ እውቅና የሰጠች የመጀመሪያዋ ሀገር የሆነችው የእስራኤል ውሳኔ "ከፍተኛ ጭማሪ" እንደሚያመጣ ዳይሬክተሩ ገልጸው፤አሁኑኑ የወደብ ማስፋፊያ እቅድ በማውጣት ላይ መሆናቸዉን አንስተዋል፡፡

በአሜሪካ እና በእስራኤል በኢራን ላይ የተፈጸመው ጥቃት የክልላዊ ጦርነት ስጋትን በጨመረበት በዚህ ወቅት ከእስራኤል ጋር ያለው ጥምረት አደጋዎችንም ያስከትላል ተብሏል፡፡

በየመን የሚገኘው እና በኢራን የሚደገፈው የሁቲ አማፂ ቡድን መሪ አብደል ማሌክ አል-ሁቲ፤ በሶማሊላንድ ውስጥ ማንኛውም ከእስራኤል ጋር የተገናኘ ጉዳይ እንደ "ወታደራዊ ኢላማ" እንደሚቆጠር ቀደም ሲል አስጠንቅቀዋል።

በዚህ ሳምንት መጨረሻ በኢራን ሚሳዔሎች ኢላማ የተደረገችው የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ፤ የበርበራ ወደብን ከማስተዳደሯም በላይ በቅርቡ ያስፋፋችው ወታደራዊ ካምፕ በአቅራቢያው ይገኛል።

ባለሙያዎች እንደሚናገሩት፤የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ሶማሊላንድ በእስራኤል እውቅና እንድታገኝ ቁልፍ ሚና የተጫወተች ሲሆን፤የእስራኤል ኃይሎች በበርበራ ወታደራዊ ካምፕ ውስጥ አስቀድመው ሊገኙ እንደሚችሉ ይገመታል።

አንድ ምዕራባዊ ዲፕሎማት ለኤኤፍፒ የዜና ወኪል በሰጡት ቃል፤‹‹በሀገሪቱ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም የደህንነት አካል እንደሚገኝ ሰፊ ግምት አለ››ብለዋል፤ ሆኖም ማንኛውም ወታደራዊ ትብብር በሚስጥር እንደሚቆይ ይጠበቃል።

በኤምሬትስ ካምፕ ውስጥ የእስራኤል ወታደራዊ ቡድን ወይም ደህንነት መኖሩ ከተረጋገጠ ወደቡ ለሁቲ ወይም ለኢራን ሚሳዔሎች ተጋላጭ ሊሆን ይችላል።

በተጨማሪም የአልቃይዳ ተባባሪ የሆነው የሶማሊያው አል-ሸባብ፤ እስራኤል ሶማሊላንድን ለመጠቀም የምታደርገውን ማንኛውንም ጥረት እንደሚቃወም በመግለጽ በአካባቢዉ ስጋት ፈጥሯል።

የፖለቲካ ተንታኞች እና ምሁራን የሶማሊላንድ ባለስልጣናት ‹‹ስለ ወደፊቱ ጊዜ ሳያስቡ እውቅናውን ብቻ ነው ያዩት›› ሲሉ ስጋታቸውን ገልጸዋል።

እስከዳር ግርማ

የቀይ ባህር የቼዝ ጨዋታ፦ የሳውዲ እና ሶማሊያ ወታደራዊ ስምምነት ጂኦ-ፖለቲካዊ አንድምታ

​በየካቲት መጀመሪያ ላይ ሳውዲ አረቢያ እና ሶማሊያ በሪያድ የተፈራረሙት የወታደራዊ ትብብር ስምምነት በአፍሪካ ቀንድ የነበረውን የሃይል ሚዛን በአንድ ጀምበር የቀየረ ክስተት ሆኗል። ይህ ስምምነት ተራ የሁለትዮሽ ግንኙነት ሳይሆን፣ በአለም አቀፍ የፖለቲካ ኢኮኖሚ እና በባህር ሃይል የበላይነት ፉክክር ውስጥ የሚታይ ትልቅ "የቼዝ ጨዋታ" አካል ነው።

​ የቀጠናዊ መሪነት ፉክክር

​ከፖለቲካ ሳይንስ ጽንሰ-ሀሳብ አንጻር፣ ሳውዲ አረቢያ የምትከተለው "Offensive Realism" የተሰኘውን ስልት ነው። ይህ ማለት አንድ ሀገር ደህንነቷን ለማረጋገጥ በቀጠናው ያላትን ተጽዕኖ በከፍተኛ ሁኔታ ማስፋፋት አለባት የሚል ነው።
​የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) ተጽዕኖን መገደብ፦ ላለፉት ጥቂት አመታት ኤምሬትስ በሶማሌላንድ (በርበራ) እና በፑንትላንድ (ቦሳሶ) ወደቦች በኩል የነበራት የበላይነት ሳውዲን ስጋት ላይ ጥሏታል።

ሳውዲ አረቢያ ከማዕከላዊው የሞቃዲሾ መንግስት ጋር መወገኗ፣ ኤምሬትስ ከክልላዊ መንግስታት ጋር የምታደርገውን ግንኙነት "ህገ-ወጥ" ለማስመሰልና በሶማሊያ ያላትን ብቸኛ ተሰሚነት ለመቀነስ ያለመ ነው።

​የእስራኤል "ድንገተኛ" እውቅና እና ምላሹ፦
እስራኤል ለሶማሌላንድ የሰጠችው እውቅና ለሪያድ ትልቅ የማንቂያ ደወል ነበር። እስራኤል በቀይ ባህር መውጫ ላይ የጦር ሰፈር ወይም የስለላ ጣቢያ ካገኘች፣ የሳውዲን "የአረብ ባህር" የበላይነት ትጋፋለች። ስለዚህ ይህ ስምምነት እስራኤልን ለመገደብ የተዘረጋ ዲፕሎማሲያዊ አጥር ነው።

​የአለም አቀፍ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ አንድምታ

​የሳውዲ አረቢያ የኢኮኖሚ ህልውና የተመሰረተው በነጻ የንግድ መስመሮች ላይ ነው። የዓለም አቀፍ የፖለቲካ ኢኮኖሚ (IPE) ምሁራን እንደሚሉት፣ የንግድ መስመሮችን መቆጣጠር የኢኮኖሚ ልዕለ-ሃያልነት መገለጫ ነው።

​የባብ ኤል-ማንዴብ ጥበቃ፦ በአመት ከ20,000 በላይ መርከቦች የሚያልፉበት ይህ የንግድ መስመር ለሳውዲ "ቪዥን 2030" (Vision 2030) ስኬት ወሳኝ ነው። ሶማሊያ ረጅሙን የባህር ጠረፍ የያዘች ሀገር በመሆኗ፣ ከእሷ ጋር ወታደራዊ ስምምነት ማድረግ ማለት የሳውዲን የንግድ መርከቦች ከባህር ላይ ወንበዴዎችና ከሁቲዎች ጥቃት መከላከያ "Buffer Zone" መፍጠር ማለት ነው።

​የኢንቨስትመንት ዋስትና፦ ሳውዲ አረቢያ በሶማሊያ የግብርና፣ የኢነርጂ እና የወደብ ልማት ላይ ኢንቨስት ለማድረግ ትፈልጋለች። ለዚህ ደግሞ የተረጋጋ ወታደራዊ ሁኔታ የግድ ያስፈልጋል። ስምምነቱ የሳውዲ ኩባንያዎች ወደ ሶማሊያ በልበ ሙሉነት እንዲገቡ መንገድ ይከፍታል።

​ከብቸኝነት ወደ አጋርነት

​ለሶማሊያ ይህ ስምምነት የህልውና ጉዳይ ነው። ሶማሊያ ከኢትዮጵያ ጋር በባህር በር ጉዳይ፣ ከኤምሬትስ ጋር ደግሞ በሉዓላዊነት ጉዳይ በገባችበት ውጥረት ውስጥ ሳውዲን እንደ "ትልቅ ወንድም" አግኝታለች።

​ወታደራዊ ዘመናዊነት፦ የሶማሊያ ጦር ከአል-ሸባብ ጋር በሚያደርገው ትግል የሳውዲን የቴክኖሎጂ እና የገንዘብ ድጋፍ ማግኘቱ የአቅም ሚዛኑን ወደ መንግስት ያዘነብላል።

​ዲፕሎማሲያዊ ጋሻ፦ ሶማሊያ ከሳውዲ ጋር መፈራረሟ፣ ሌሎች ሀገራት (እንደ እስራኤል እና ኤምሬትስ ያሉ) በሶማሊያ የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ ሲገቡ ሪያድን ግምት ውስጥ እንዲያስገቡ ያስገድዳቸዋል።

​የቀጠናው ተዋናዮች ስጋት እና ምላሽ

​ይህ የወታደራዊ ስምምነት ሌሎች የቀጠናውን ሀገራት ዝም አያስኝም።
​ኢትዮጵያ፦ ኢትዮጵያ ከሶማሌላንድ ጋር ያደረገችው የመግባቢያ ሰነድ (MoU) በሳውዲ እና ሶማሊያ ስምምነት ሳቢያ አዳዲስ ፈተናዎች ሊገጥሙት ይችላሉ። ሳውዲ የሶማሊያን የባህር ክልል ደህንነት ለመጠበቅ ቃል መግባቷ፣ ኢትዮጵያ ልታገኝ ያሰበችውን የባህር በር ስምምነት ዲፕሎማሲያዊ ጫና ውስጥ ሊከተው ይችላል።

​ግብፅ፦ ግብፅ ይህን ስምምነት በደስታ ነው የምትቀበለው። ግብፅ እና ሳውዲ በቀይ ባህር ላይ ተመሳሳይ ፍላጎት ስላላቸው፣ ይህ ስምምነት የኢትዮጵያን ተጽዕኖ ለመገደብ የሚሰሩት ሴራ የበለጠ ሊያወሳስበው ይችላል።

​ድምዳሜ

​የሳውዲ-ሶማሊያ ወታደራዊ ስምምነት ከሁለትዮሽ ወታደራዊ ልምምድ የዘለለ ግብ አለው። ሳውዲ አረቢያ በአፍሪካ ቀንድ ያላትን "ሄጂሞኒ" (በላይነት) ለማስከበር፣ ሶማሊያ ደግሞ የፈረሰውን ሉዓላዊነቷን ለመገንባት የተገናኙበት ነጥብ ነው።

​ይህ "የቼዝ ጨዋታ" ወደፊት የቀይ ባህርን ሰላም ሊያስከብር ይችላል፤ ወይም ደግሞ በታላላቅ የባህረ ሰላጤው ሀገራት መካከል ያለውን ፍጥጫ ወደ አፍሪካ ቀንድ በማምጣት ቀጠናውን የውክልና ጦርነት (Proxy War) አውድማ ሊያደርገው ይችላል።

የሚቀጥሉት ጥቂት ወራት ሳውዲ በሶማሊያ ምድር የምታደርገው ወታደራዊ እንቅስቃሴ የጨዋታውን አሸናፊ ይወስነዋል።

"ከኢትዮጵያ ጋር አዲስ የትራንዚትና ትራንስፖርት ስምምነት ለማድረግ እየተነጋገርን ነው" — ፕሬዚዳንት አብዱራህማን አብዱላሂ
#ethiopia | የሶማሊላንዱ ፕሬዚዳንት አብዱራህማን መሐመድ አብዱላሂ ሀገራቸው ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን የኢኮኖሚ ትብብር ወደ ላቀ ደረጃ የሚያሸጋግር አዲስ የትራንዚት ንግድና የትራንስፖርት ስምምነት ለማድረግ በንግግር ላይ መሆናቸውን ገለጹ። ፕሬዚዳንቱ ከሲኤንኤን ቢዝነስ (CNN Business) ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ ይህ ስምምነት በቅርቡ ይጠናቀቃል ተብሎ እንደሚጠበቅም ጠቁመዋል።

ፕሬዚዳንቱ በንግግራቸው ያነሷቸው ዋና ዋና ነጥቦች፦

* የኢንቨስትመንት መነቃቃት፦ ሶማሊላንድ ሰላማዊና ዲሞክራሲያዊት ሀገር መሆኗን የገለጹት ፕሬዚዳንቱ፣ ከእስራኤል ያገኙት እውቅና የውጭ ኢንቨስትመንትን ለመሳብ ትልቅ በር እንደሚከፍት ገልጸዋል።

* የበርበራ ኮሪደር እና ኢትዮጵያ፦ የተባበሩት አረብ ኤምሬቶች የበርበራ ወደብን ከኢትዮጵያ ጋር የሚያገናኘውን ኮሪደር በመገንባት ረገድ ያላትን ድርሻ አውስተው፣ ከኢትዮጵያ የመጣው የመጀመሪያው ዓለም አቀፍ ባንክ በሀገሪቱ የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ ላይ ያለውን ሚና አድንቀዋል።

* የነዳጅ እና ማዕድን ሀብት፦ ሶማሊላንድ በቢሊዮን የሚቆጠር በርሜል የነዳጅ ሀብት እንዳላትና በ2027 ማውጣት እንደምትጀምር የገለጹት ፕሬዚዳንቱ፣ ከወሳኝ ማዕድናት ጋር በተያያዘም ከአሜሪካ ጋር እየሰሩ መሆኑን ጠቁመዋል።

* ለኢንቨስተሮች የቀረበ ጥሪ፦ በሀገሪቱ ፋብሪካ ለሚገነቡ ኢንቨስተሮች ነፃ መሬትና የረጅም ጊዜ የታክስ እረፍት እንደሚሰጥም ቃል ገብተዋል።

በሌላ በኩል፣ የሶማሊያው ፕሬዚዳንት ሀሰን ሼህ መሐሙድ እስራኤል ለሶማሊላንድ የሰጠችውን እውቅና ለመቀልበስ ከሳዑዲ አረቢያ ጋር እንደሚሰሩ መግለጻቸው የሚታወስ ሲሆን፣ ቀጣናዊው ፖለቲካዊ ውጥረት በንግድ ግንኙነቱ ላይ የሚኖረው ተጽዕኖ የብዙዎች መነጋገሪያ ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ኢትዮጵያ #ሶማሊላንድ #ንግድ #ኢንቨስትመንት #በርበራ #ቀይባህር #somaliland #ethiopia #tradeagreement #hornof Africa #economy

የፋይዳ መታወቂያን በ"PDF" አውርዶ የመያዝ አማራጭ በጊዜያዊነት የተቋረጠበት ምክንያት…

አዲስ አበባ፣ ጥር 25፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) የፋይዳ መታወቂያን በ"PDF" አውርዶ የመያዝ አማራጭ በጊዜያዊነት ተቋርጧል አለ የብሔራዊ መታወቂያ ፕሮግራም፡፡

የፋይዳ መታወቂያን በ"PDF" አውርዶ የመያዝ አማራጭ በጊዜያዊነት የተቋረጠበት ምክንያትም እንደሚከተለው ቀርቧል፡-

1. በየአካባቢው የሚገኙ የኢንተርኔት እና ሕትመት ቤቶች ጥራት በሌላቸው ካርዶች እያተሙ በመሆኑ፣

2. የአንድን ግለሰብ ትክክለኛ ያልሆነ መረጃ በፎቶሾፕ እያስመሰሉ በመስራት የተለያዩ የማሕበረሰብ ክፍሎችን እያጭበረበሩ ያሉ አታሚዎች በስፋት መታየታቸው፣

3. ከከተማ ራቅ ብለው የሚኖሩና በቂ ግንዛቤ የሌላቸው ዜጎች ትክክለኛ ባልሆነ የካርድ ሕትመት እየታለሉ ፤ ገንዘብና ጊዜያቸውን ከመጭበርበራቸው ባሻገር የሚፈልጉትን አገልግሎት ማግኘት እንዳይችሉ እያደረገ በመሆኑ የሚሉት ናቸው፡፡

ስለሆነም ዜጎች የኢ-ፋይዳ አማራጭ ሲፈልጉ የ"Fayda ID" ሞባይል መተግበሪያ ላይ በቀላሉ ማግኘት እንደሚችሉ የብሔራዊ መታወቂያ ፕሮግራም አመልክቷል፡፡

seledadotio
seledadotio

⚓ ኤምሬቶች በበርበራ ላይ ናቸው

📌ኩባንያው በቀጠናው ካለው ፖለቲካዊ ውጥረት ነፃ መሆኑን አስታወቀ
#ethiopia | በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ስር የሚገኘው ግዙፉ የወደቦችና ሎጂስቲክስ ኩባንያ ዲፒ ወርልድ (DP World)፣ በሶማሌላንድ በኩል ባለው የበርበራ ወደብ ላይ እያከናወነ ያለው ስራ በምንም ዓይነት ጫና ውስጥ እንዳልወደቀ በይፋ አስታወቀ።

🌍 የፖለቲካ ውጥረትና የኩባንያው አቋም
የሞቃድሾ መንግስት ከአቡ ዳቢ ጋር ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ማቋረጡን ተከትሎ፣ በሶማሌላንድ ያለው የኤሚሬቶች የንግድ መዋቅር አደጋ ላይ ሊወድቅ ይችላል የሚሉ ስጋቶች ተፈጥረው ነበር። ሆኖም ዲፒ ወርልድ የሚከተሉትን ነጥቦች አረጋግጧል፦

* የስራ ቀጣይነት፦ ኩባንያው ከዚህ ቀደም በተደረጉ ስምምነቶች መሠረት በበርበራ ወደብ ላይ እያከናወነ ያለውን ተግባር በተለመደው ሁኔታ እየቀጠለ ይገኛል።

* ከውጥረት ነፃ መሆን፦ በየመን ያለው ጦርነት እንዲሁም በአረብ ኤሚሬቶች፣ በሳውዲ አረቢያ እና በሶማሊያ መካከል ያለው ፖለቲካዊ ሽኩቻ በወደቡ እንቅስቃሴ ላይ እስካሁን ያመጣው ተፅዕኖ የለም።

* የንግድ ፅናት፦ ምንም እንኳን የአፍሪካ ቀንድ ቀጠና በጂኦፖለቲካዊ ውጥረት ውስጥ ቢገኝም፣ የኩባንያው ዕለታዊ የንግድ ፍሰት እንዳልተገታ ሮይተርስ ዘግቧል።

🔍 የበርበራ ወደብ ፋይዳ

የበርበራ ወደብ ለኤሚሬቶች በአፍሪካ ቀንድ ያላትን ስልታዊ የንግድ ተፅዕኖ ለማሳረፍ ቁልፍ ድርሻ አለው። ዲፒ ወርልድ በዚህ ወቅት "ስራዬ ላይ ነኝ" ማለቱ፣ ለባለሀብቶችና ለአጋር ሀገራት (በተለይም ለኢትዮጵያ መሰል የባህር በር ፈላጊ ሀገራት) ትልቅ የደህንነትና የመረጋጋት መልዕክት እንደሆነ ተንታኞች ይገልጻሉ።

​Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ዲፒወርልድ #በርበራ #ሶማሌላንድ #አፍሪካቀንድ #ኢኮኖሚ #ወደብ #dpworld #berberaport #somaliland #uae #maritimenews

ሶማሊላንድ በበርበራ ወደብ ላይ በሶማሊያ የሚነሳባትን የይገባኛል ጥያቄ “መሠረተ ቢስ” ስትል አጣጣለች

​የሶማሊላንድ መንግሥት የሶማሊያ ፌዴራላዊ መንግሥት በበርበራ ወደብ ላይ የሚያነሳውን ማንኛውንም ዓይነት የይገባኛል ጥያቄ “መሠረተ ቢስና ሕጋዊ ተቀባይነት የሌለው” ሲል ተቃወመ።

​የሞቃዲሾ መንግሥት በሶማሊላንድ ግዛትም ሆነ በምታደርጋቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ላይ ምንም ዓይነት አስተዳደራዊ ስልጣን፣ ሕጋዊ ውክልና ወይም ቁመና እንደሌለው መግለጫው አመልክቷል።

ሶማሊላንድ ይህንን ምላሽ የሰጠችው ሶማሊያ የበርበራ ወደብን በሚመለከት ለምታወጣቸው ተደጋጋሚ መግለጫዎች ነው።

​ በመግለጫው በሶማሊላንድ እና በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ መካከል የተደረጉት የበርበራ ወደብ ልማት ስምምነቶች በሙሉ ሕጋዊና አስገዳጅ መሆናቸው ተገልጿል።

እነዚህ ስምምነቶች በሶማሊያ ተቃውሞ የማይታገዱ ወይም የማይቀየሩ ናቸው ስትል
ሶማሊላንድ ገልፃለች።

ሶማሊላንድ በራሷ ግዛት ውስጥ የኢኮኖሚ አጋርነቶችን የመፍጠርና የማስተዳደር ሙሉ መብቷን ያለ ማንም ጣልቃ ገብነት ትጠቀማለች ስትል ገልፃለች።
​

የሶማሊያ መንግሥት ከተባበሩት አረብ ኤምሬቶች ጋር ያለውን ግንኙነት አቋረጠ
#ethiopia | የሶማሊያ መንግሥት ከተባበሩት አረብ ኤምሬቶች ጋር ያለውን ግንኙነት እንዳቋረጠ እና የሁለትዮሽ ስምምነቶችን በአጠቃላይ እንደሰረዘ አስታወቀ።

የሶማሊያ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውይይት ካደረገ በኋላ ባወጣው መግለጫ ከተባበሩት አረብ ኤምሬቶች ጋር የተፈረሙ ስምምነቶችን መሰረዙን ይፋ አድርጓል።

* ውሳኔው
ይህም ከወደብ፣ ከደኅንነት እና ከመከላከያ ጋር የተያያዙ ስምምነቶችን ያካትታል።

* ከበርበራ፣ ከቦሳሶ እና ከኪስማዮ ወደቦች ጋር የሚገናኙ ስምምነቶች እንዲሁም ከሶማሊያ የፌደራል እና ክልላዊ ተቋማት ጋር የተደረጉ ስምምነቶች ተሰርዘዋል።

* የበርበራ ወደብ ስምምነት እአአ በ2016 የሶማሊላንድ አስተዳደር ከዲፒ ወርልድ ጋር የተፈራረመው ሲሆን፤ ሶማሊያ ስምምነቱ ያለ ፌደራል መንግሥቱ ዕውቅና የተፈረመ ነው ብላ ስትቃወመው ቆይታለች።

የሶማሊያ መንግሥት ውሳኔውን ያሳለፈው የአገሪቱን ሉዓላዊነት፣ የግዛት አንድነት እና ሕገ መንግሥት ለማስጠበቅ መሆኑን ገልጿል።

የሶማሊያን መንግሥት የአገሪቱን ነጻነት፣ ብሔራዊ አንድነት እና ፖለቲካዊ ሉዓላዊነት የሚገዳደር ድርጊት ስለመፈጸሙ ማስረጃ በማግኘቱ የወሰደው እርምጃ መሆኑንም አስታውቋል።

መሰል ድርጊቶች ዓለም አቀፍ መርኅን እና ሉዓላዊነትን እንደሚጥሱ እንዲሁም የተባበሩት መንግሥታት፣ የአፍሪካ ኅብረት፣ የኢስላሚክ ትብብር ተቋም እና አረብ ሊግ ያረቀቋቸው ጣልቃ ላለመግባት የተደረሱ ስምምነቶችን እንደሚጣረሱ የሶማሊያ መንግሥት ገልጿል።

ውሳኔው የሶማሊያን አንድነት እና ነጻነት የሚገዳደር ድርጊትን የሚቃወሙ የሶማሊያ ዜጎችም ጭምር እንደሆነ አመልክቷል።

የሶማሊያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ውሳኔውን ለተባበሩት አረብ ኤምሬቶች፣ ለአፍሪካ ኅብረት እንዲሁም ለመንግሥታቱ ድርጅት የሚያሳውቅ መሆኑን ገልጿል።

BBC

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ በጅቡቲ፦ ከቀይ ባህር ጂኦ-ፖለቲካ እስከ ዶራሌህ ወደብ ምልከታ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ዛሬ በጅቡቲ ባደረጉት ጉብኝት፣ ከፕሬዝዳንት ኢስማኤል ዑመር ጌሌ ጋር በመሆን የዶራሌህ ሁለገብ ወደብን (DMP) እና የሆራይዘን የነዳጅ ተርሚናልን ጎብኝተዋል።

​ጉብኝቱ ለምን ትኩረት ሳበ?

​ግብፅ በጅቡቲ ያላት እንቅስቃሴ፦ ይህ ጉብኝት የተደረገው ግብፅ በቅርቡ በዶራሌህ ወደብ ላይ አዲስ የኮንቴይነር ተርሚናል ለማልማት እና የፀሐይ ኃይል ማመንጫ ለመገንባት ከጅቡቲ ጋር ስምምነት መፈራረሟን ተከትሎ ነው። ይህም በኢትዮጵያ በኩል ስትራቴጂካዊ ጥንቃቄን የፈጠረ አጋጣሚ ሆኗል።
​የሎጂስቲክስ ቅኝት፦ ጠቅላይ ሚኒስትሩ የኢትዮጵያን ንግድ 95 በመቶ የሚይዘውን ይህንኑ ወደብ ከኢትዮ-ጅቡቲ የምድር ባቡር መስመር ጋር ያለውን ትስስርና የጭነት አያያዝ ቅልጥፍና በአካል ተመልክተዋል።

​የቀይ ባህር ውጥረት፦ እስራኤል ሶማሊላንድን ዕውቅና መስጠቷን ተከትሎ በቀጠናው እየታየ ባለው አዲስ የፖለቲካ ትኩሳት ወቅት፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጅቡቲ መገኘት ኢትዮጵያ ከዋነኛ የንግድ አጋሯ ጋር ያላትን ወዳጅነት ለማጠናከር እንደሆነ ተገልጿል።
​የመሪዎቹ ውይይት፦
መሪዎቹ በሁለትዮሽ የንግድ ትስስር፣ በክልላዊ ሰላምና ፀጥታ እንዲሁም በኢኮኖሚ ውህደት ዙሪያ ሰፊ ውይይት አድርገዋል። ፕሬዝዳንት ጌሌ ለኢትዮጵያ ልዑክ ባደረጉት አቀባበል የሁለቱ አገራት ግንኙነት "አርአያነት ያለው" መሆኑን ገልጸዋል።

​ኢትዮጵያ ተጨማሪ የባህር በር አማራጮችን (እንደ በርበራ ያሉ) እየፈለገች ባለችበት በዚህ ወቅት፣ የዶራሌህ ጉብኝት አሁንም ጅቡቲ የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ህይወት መስመር መሆኗንና ኢትዮጵያ በዚህ መስመር ላይ ያላትን የጸጥታና የሎጂስቲክስ ፍላጎት ለማረጋገጥ መሆኑን ተንታኞች ይናገራሉ።

የየመን ተገንጣይ መሪ በሶማሊላንድ በኩል አድርገው አቡ ዳቢ መግባታቸው ተገለጸ
​
በየመን የሚንቀሳቀሰው የደቡብ የሽግግር ምክር ቤት (STC) መሪ አይዳሩስ አል-ዙባይዲ፣ በሳውዲ አረቢያ ሊደረግ በነበረው የሰላም ንግግር ላይ ሳይገኙ በመቅረት በሶማሊላንድ በኩል ወደ ተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ማምለጣቸውን በሳውዲ የሚመራው ጥምረት አስታወቀ።

​እንደ ጥምረቱ መግለጫ ከሆነ፣ የአል-ዙባይዲ ጉዞ እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበትና ሚስጥራዊ ነበር። የጉዞው ሂደትም እንደሚከተለው ተዘርዝሯል፦

​የባህር ጉዞ፦ መሪው መጀመሪያ ከየመኗ የወደብ ከተማ አደን በጀልባ ተነስተው የሶማሊላንድ ግዛት ወደሆነችው በርበራ ተጉዘዋል።

​የአየር በረራ፦ ከበርበራ በመነሳት ወደ ሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ ያቀኑ ሲሆን፣ እዚያም ለአንድ ሰዓት ያህል

​ይህ ክስተት በየመን ጉዳይ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ ባላቸው በሳውዲ አረቢያ እና በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች መካከል ያለውን ግንኙነት ይበልጥ እንዳሻከረው ተነግሯል።

አል-ዙባይዲ በሪያድ ሊካሄድ በነበረው የውጥረት ማርገቢያ ንግግር ላይ እንዲገኙ ቀጠሮ ተይዞላቸው የነበረ ቢሆንም፣ ሳይገኙ መቅረታቸው በደቡብ የመን ያለውን ወታደራዊ ግጭት ለማርገብ የሚደረገውን ጥረት አወሳስቦታል።

በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያለው የየመን መንግሥት መሪውን በ "ከፍተኛ የሀገር ክህደት" ወንጀል ከስልጣናቸው ማሰናበቱንና በሕግ እንዲጠየቁ ማዘዙን አስታውቋል።

​የደቡብ የሽግግር ምክር ቤት በበኩሉ የቀረበውን ክስ በማስተባበል፣ አል-ዙባይዲ አሁንም በአደን ሆነው ወታደራዊና የደህንነት እንቅስቃሴዎችን እየመሩ መሆናቸውን ገልጿል።

እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠት እና የቀይ ባሕር ቀጠና አዲሱ የጂኦፖለቲካዊ ለውጥ

ከመሀመድ ካህላፍ ፅሁፍ የተወሰደ

ሶማሊላንድ ማን ናት?

ሶማሊላንድ በሰሜናዊ ሶማሊያ፣ በኤደን ባህረ ሰላጤ ደቡባዊ የባህር ዳርቻ ላይ የሚገኝ ቀጠና ነው። በምስራቅ ከፑንትላንድ፣ በደቡብ ከኢትዮጵያ፣ እንዲሁም በምዕራብ ከጂቡቲ ጋር ይካለላል። ቀጠናው እ.ኤ.አ. በ1991 የማዕከላዊ ሶማሊያ መንግስት መፈራረስን ተከትሎ፣ ነጠላ የነጻነት አዋጅ አውጇል። ይህ ውሳኔ የተመሰረተው እስከ 1960 ድረስ የእንግሊዝ ጥበቃ የሚደረግለት ራሱን የቻለ ግዛት እንደነበረና በኋላም ከጣሊያን ሶማሊላንድ ጋር በመቀላቀል የሶማሊያ ሪፐብሊክን መመስረቱን ታሪክ በማጣቀስ ነው።

​ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ቀጠናው ከቀሪው የሶማሊያ ክፍል ጋር ሲነጻጸር በአንጻራዊ ሁኔታ ውጤታማ የሆኑ የራስ-አስተዳደር ተቋማትን መገንባት ችሏል። እነዚህም የሚመረጥ መንግስት፣ ፓርላማ፣ የጸጥታ አገልግሎት፣ የሀገር ውስጥ ገንዘብ እና የተረጋጋ የአስተዳደር ስርዓትን ያካትታሉ።

ይህም በምዕራባውያን ጽሑፎች ውስጥ ግጭት በበዛበት አካባቢ እንደ "የመረጋጋት ደሴት" ተደርጎ እንዲገለጽ አድርጎታል። ሆኖም ግን፣ እስካሁን ድረስ ይፋዊ ዓለም አቀፍ እውቅና ያላገኘ ሲሆን፣ በህግ ደረጃም የሶማሊያ ሪፐብሊክ አካል ሆኖ ይቆጠራል።

የእስራኤል እውቅና መስጠት

​ከሦስት አስርት ዓመታት በላይ የዘለቀውን የዲፕሎማሲ ግንብ የሰበረ ታሪካዊ እርምጃ በመውሰድ፣ እስራኤል ሶማሊላንድን ዋና ከተማዋ ሃርጌሳ የሆነ ሉዓላዊ እና ገለልተኛ ሀገር አድርጋ በይፋ ማወቋን አስታውቃለች።

እንዲህ ዓይነት ውሳኔ ያሳለፈች የመጀመሪያዋ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል ሀገር ሆናለች።

​ይህ ለውጥ ሊመጣ የቻለው በኅዳር 2024 በሶማሊላንድ ውስጥ በተካሄደው ምርጫ የሥልጣን መዋቅሩ በመቀየሩና እስካሁን ከነበረው የተለየ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ተግባራዊ እንዲሆን መንገድ በመከፈቱ ነው። በፕሬዝዳንታዊ ምርጫው የዋታኒ ፓርቲ መሪ የሆኑትና በሶማሊያ የዲፕሎማሲ መስክ ልምድ ያላቸው የተቃዋሚው ዕጩ አብዲራህማን መሐመድ አብዱላሂ (በቅጽል ስማቸው "አይሮ") ማሸነፋቸው ለዚህ ምክንያት ሆኗል።

​እንደ እስራኤል መገናኛ ብዙኃን ዘገባ፣ እስራኤል በግብርና፣ በጤና፣ በቴክኖሎጂና በኢኮኖሚ መስኮች ከሶማሊላንድ ጋር ያላትን ግንኙነት በፍጥነት ለማስፋፋት አቅዳለች።

ከዚህም በተጨማሪ በኤደን ባህረ ሰላጤ እና በባብ አል-መንደብ ሰርጥ አቅራቢያ ካለው ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ ጋር የተያያዙ ያልተገለጹ የደኅንነት ትብብሮችንም ታደርጋለች።

​ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ ለዚህ "የዲፕሎማሲ ስኬት" አስተዋጽኦ ላደረጉት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩና ለሞሳድ ዳይሬክተር ዴቪድ ባርኒያ ምስጋና አቅርበዋል።

​የዓረብ እና የቱርክ ቁጣ - የግዳጅ ጥምረት

​ለዚህ ውሳኔ ከቀጠናው የተሰጠው ምላሽ ፈጣንና ጠንካራ ነበር። ግብፅ፣ ሶማሊያ፣ ቱርክ እና ጅቡቲ በጋራ ባደረጉት ስብሰባ የእስራኤልን ውሳኔ አውግዘዋል። የሶማሊያን አንድነትና ሉዓላዊነት የሚጥስ ማንኛውንም እርምጃ እንደሚቃወሙና ለሶማሊያ ሕጋዊ ተቋማት ሙሉ ድጋፍ እንደሚሰጡ አስታውቀዋል።

​ታዛቢዎች እንደሚሉት፣ ይህ የእስራኤል እውቅና ግብፅና ቱርክን "የግዳጅ ጥምረት" ውስጥ በመክተት በሞቃዲሾ የሚገኘውን የፌዴራል መንግሥት በወታደራዊ ኃይል እንዲደግፉ ሊያደርጋቸው ይችላል። ይህ ደግሞ በተለይ በሶማሊላንድና በፑንትላንድ መካከል በሚገኘው "ሱል" ግዛት ላይ ቀጠናዊ ኃይሎችን ወደ ውክልና ጦርነት ሊያስገባ ይችላል ተብሎ ይፈራል።

​የምስጢራዊ ጉብኝት ውጤት

​በዚህ ወር የተሰጠው እውቅና በድንገት የመጣ ሳይሆን፣ በከፍተኛ የደኅንነትና የዲፕሎማሲ ሥራዎች የታጀበ ነበር። ፕሬዝዳንት አይሮ ጥቅምት ላይ ወደ እስራኤል ምስጢራዊ ጉብኝት በማድረግ ከሞሳድና ከውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተወካዮች ጋር መወያየታቸው ተገልጿል። ይህ ጉብኝት "እውቅና በስትራቴጂካዊ ቦታ" በሚል ቀመር የደኅንነትና የፖሊሲ መሠረቶችን ጥሏል።

​ለኔታንያሁ ይህ ስምምነት ዲፕሎማሲያዊ ድል ሲሆን፣ ይህም በዋሽንግተን ከፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ባደረጉት ስብሰባ እንደ ትልቅ ስኬት ይዘውት ያቀረቡት ጉዳይ ነው።

​ፍልስጤማውያንን ከጋዛ የማዛወር ዕቅድ

​የእስራኤል ውሳኔ ከወራት በፊት እስራኤል ፍልስጤማውያንን ከጋዛ ወደ የአፍሪካ ቀንድ (ሶማሊላንድ እና ፑንትላንድን ጨምሮ) ለማዛወርና ለማስፈር እያሰበች ነው ከሚለው ዘገባ ጋር ተያይዟል። እስራኤል ለሶማሊላንድ ለሰጠችው እውቅና እና የገንዘብ ድጋፍ በምትኩ ብዙ ቁጥር ያላቸውን ፍልስጤማውያን ሶማሊላንድእንድትቀበል ለማድረግ ሊሆን እንደሚችል ይገመታል። የፍልስጤም ፕሬዝዳንት ማሕሙድ አባስም ይህንን የእውቅና እርምጃ ፍልስጤማውያንን ለማፈናቀል የሚደረግ የቴል አቪቭ ተስፋ የቆረጠ ሙከራ አካል ነው በማለት ተቃውመዋል።

​የሦስቱ ዋና ዋና ተግባራት መድረክ

​ከሁሉም በላይ ሶማሊላንድ ለእስራኤል በርካታ መልክዓ ምድራዊ ጥቅሞችን ትሰጣለች። የ850 ኪሎ ሜትር የባሕር ጠረፍ ያላት ሶማሊላንድ፣ የባብ አል-መንደብ መግቢያን ለመቆጣጠር ትረዳለች። የእስራኤል ብሔራዊ የደኅንነት ጥናት ተቋም (INSS) እንደሚለው፣ ይህ አካባቢ ለእስራኤል ሦስት ዋና ዋና ጥቅሞችን ይሰጣል፦
​ከየመን የሚተኮሱ ሚሳይሎችንና ድሮኖችን ለመከታተልና የራዳር መሣሪያዎችን መትከል።

​በጠላት ዒላማዎች (በተለይም በሁቲዎች) ላይ ለሚደረጉ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽኖች እንደ መነሻ መጠቀም።

​ቀይ ባሕር "የኢራን ሐይቅ" እንዳይሆንና ለሁቲዎች የሚደርሰውን የባሕር ላይ የአቅርቦት መስመር መቁረጥ።

​ወታደራዊ ካምፕ... በርበራ ወይስ ዘይላ?

​አንዳንድ ዲፕሊማቶች እንደሚሉት ይህ እውቅና ከእስራኤል ውጭ ትልቁን ወታደራዊ ካምፕ ለመመሥረት የሚደረግ የፖለቲካ ዝግጅት ነው። ምርጫው በሁለት ቦታዎች መካከል ነው፦
​የበርበራ ወደብ፦ በመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር የፈሰሰበት፣ ዘመናዊ መሠረተ ልማትና ወታደራዊ አየር ማረፊያ ያለው፣ እንዲሁም ወደ ኢትዮጵያ የሚወስደው አውራ ጎዳና መነሻ በመሆኑ የተመረጠ ነው።

​የዘይላ ከተማ፦ ከጅቡቲ ድንበር አቅራቢያ የምትገኝና ለባብ አል-መንደብ በጣም ቅርብ የሆነች ታሪካዊ ቦታ ናት። ይህም ለየመንና ለኤርትራ ቅርብ በመሆኑ ለኤሌክትሮኒክስ የስለላ ሥራዎች ተመራጭ ያደርጋታል።

​የኢኮኖሚ ማበረታቻዎች እና የኢትዮጵያ ሚና

​እስራኤል በ "በርበራ ኮሪደር" አማካኝነት ኢኮኖሚዋን ከአፍሪካ ገበያ ጋር ለማገናኘት ትፈልጋለች። ይህ ኮሪደር ወደ አዲስ አበባ የሚወስድ ሲሆን፣ እስራኤል በጅቡቲ ላይ ብቻ ከመደገፍ እንድትወጣና የቴክኖሎጂ ምርቶቿን ወደ ሰፊው የኢትዮጵያ ገበያ እንዲሁም ወደ ኬንያና ኡጋንዳ እንድታደርስ ይረዳታል።

​የቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ ምላሾች

​ሶማሊያ፦ እርምጃውን "የሉዓላዊነት ጥሰት" በማለት አውግዛለች። ከግብፅ ጋር የፈረመችውን የጋራ መከላከያ ስምምነት ወደ መተግበር ተሸጋግራለች።

​ግብፅ፦ በእስራኤልና በኢትዮጵያ መካከል የሚፈጠር ጥምረት ከደቡብ በኩል ይከበኛል የሚል ስጋት አላት። ይህም የታላቁ የህዳሴ ግድብ ድርድር ላይ የኢትዮጵያን አቋም ሊያጠናክር ይችላል ብላ ታምናለች።

​የአፍሪካ ሕብረት፦ የቅኝ ግዛት ድንበሮች መከበር አለባቸው የሚለውን መርህ በመጥቀስ እውቅናውን ውድቅ አድርጓል። ይህም በሌሎች ሀገራት (እንደ ናይጄሪያና ካሜሩን) የመገንጠል እንቅስቃሴን ሊያነሳሳ ይችላል የሚል ስጋት አለው።

በጀርመን የቁጠባ ባንክን ካዝናውን በመብሳት የዘረፉት ጥሪት ይዘው ወንጀለኞቹ አመለጡ

​ዘራፊዎች በጌልሰንኪርሸን ኒንሆፍስትራሰ በሚገኝ የቁጠባ ባንክ ሕንፃ ላይ ዝርፊያ ፈጽመዋል።

ወንጀለኞቹ ካዝናው ላይ ቀዳዳ በመብሳት የገቡ ሲሆን፣ ፖሊስም ምስክሮችን በመፈለግ ላይ ይገኛል።

​ በወጣው የፖሊስ መግለጫ መሠረት ዛሬ ጠዋት በቡዌር ወረዳ በሚገኘው የኒንሆፍስትራሰ የቁጠባ ባንክ ሕንፃ ላይ የተፈጸመውን ስርቆት ፖሊስ እየመረመረ ይገኛል።

​ማንነታቸው ያልታወቁ ወንጀለኞች የገና በዓላትን ጸጥታ ተጠቅመው በካዝናው ላይ ትልቅ ቀዳዳ በመብሳት ውስጥ ያሉትን የደህንነት ሳጥኖች መበርበራቸው ታውቋል።

ፖሊስ ይፋ ያደረገው ፎቶግራፍ በግድግዳው ላይ የተበሳውን ትልቅ ቀዳዳ ያሳያል።

​ ፖሊስና የእሳት አደጋ ሠራተኞች ወዲያውኑ ሕንፃውን ፈትሸዋል።

እንደ መጀመሪያው ምርመራ ውጤት፣ ወንጀለኛው ወይም ወንጀለኞቹ ወደ ባንኩ የገቡት በዲ-ላ-ሼቫለሪ በኩል ባለው የመኪና ማቆሚያ በኩል ሲሆን፣ ዘረፈው በዚያው መንገድ ማምለጣቸው ተገልጿል።

​የጉዳቱ መጠን በአሁኑ ጊዜ በትክክል ያልታወቀ ሲሆን፣ ጉዳዩ በምርመራ ላይ ይገኛል። ሰፊ የምርመራ ሥራ የተጀመረ ሲሆን ፖሊስ ምስክሮችን እየጠየቀ ነው ሲሊ የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

ኢትዮጵያ በዙሪያዋ ያሉ ወደቦችን በባቡር ለማገናኘት የ5 ሺህ ኪሎ ሜትር መስመር ጥናት ማጠናቀቋን ይፋ አደረገች

በርበራን፣ ሞምባሳን፣ ጂቡቲና ፖርት ሱዳንን ጨምሮ በዙሪያዋ ያሉ ሁሉንም ወደቦች በባቡር መስመር ለማገናኘት ያቀደውን ፕሮጀከት ጥናት በኢትዮ-ጂቡቲ ባቡር ትራንስፖርት ባለሙያዎች መሠራቱን የትራንስፖርት እና ሎጀስቲክ ሚኒስቴር አስታውቋል።

የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስትር ዴኤታ በርዖ ሐሰን፣ ለሀገር ውስጥ ሚዲያ እንደገለፁት፣ ወደቦችን ለማገናኘት የተጠኑ አዳዲስ የባቡር መስመሮችም ወደ ተግባር እንዲገቡ አስፈላጊው ጥረት እየተደረገ መሆኑን ገልጸዋል።

ይህ የባቡር መሠረተ ልማት ዝርጋታ የሀገሪቱን የሎጅስቲክስ ቅልጥፍና በእጅጉ እንደሚያሳድግ ይጠበቃል።

seledadotio
seledadotio

ዜዎታር በተሰኘ ኩባንያ ገንዘብ ተጭበርብረናል በሚል ደንበኞች ቅሬታን ቢያቀርቡም ኩባንያዉ ዝምታን መርጧል

ለብስራት ሬዲዮ ቅሬታቸዉን የተናገሩ ግለሰቦች እንዳሉት አቶ አበበ ባይሌ የሻነዉ የሚባሉ ግለሰብን ጨምሮ ስድስት ሰዎች በርካታ ሰዎችን ህጋዊና መቀመጫዉን ዉጪ ሀገር ካደረገ ዜዎታር ከተባለ ኩባንያ ጋር እንደሚሰሩ ይናገራሉ፡፡ የበርካታ ወጣቶችን ህይወት መቀየር እንደሚፈልጉ በማሳመን ወደዚህ ኩባንያ ብር ስታስገቡ እጥፉን ታገኛላችሁ በማለት የማጭበርበር ተግባር ተፈጽሞብናል ሲሉ ቅሬታ አቅራቢዎች ተደምጠዋል፡፡

እነዚህ ስድስት ግለሰቦች በየጊዜው የስብሰባ አዳራሾችን በመከራየት በርካታ ሰዎችን በመሠብሰብ እንዴት ወደዚህ ኩባንያ ብር አስገብተው ትርፋማ እንደሚሆኑ ስልጠና ይሰጣሉ ። ለጣቢያችን ቅሬታ ካቀረቡ ግለሰቦች መካከል አንዱ እንደተናገረዉ አቶ አበበ የሚባሉት ግለሰብ በተደጋጋሚ ስልክ እየደወሉ እና በአካል እያገኙኝ ኩባንያዉን ብቀላቀል ህይወቴ እንደሚሻሻል ቢነግሩኝም ስራዉ እንዳልገባኝ ለቴክኖሎጂ ያለኝም ቅርበት አናሳ መሆኑን ብነግራቸዉም በግድ አሳምነዉ ወደ ስራ ቀላቅለዉኛል ይላል ።

በራሳቸዉ ባይናንስ ገንዘቡን ገቢ እንደሚያደርጉ ትርፉን እንደሚሰጡኝ በመንገር 31ሺህ 500 ብር ገቢ ሳደርግ ሪዋርድ ተብሎ የተወሰነ ብር ሲሰጡኝ ነገሩ እዉነት መስሎኝ በድጋሚ 162ሺህ ብር ገቢ አድርጌ ትርፉን ስጠይቅ የተወሰነ ብር ከጨመርኩ ወዲያዉ እንደሚመለስልኝ ሲያሳምኑኝ ተጨማሪ ብር ባስገባም ምንም ትርፍ ሳላገኝ ከ200 ሺህ ብር በላይ ተጭበርበራለዉ ሲል አክሏል ። ሌላኛው ቅሬታ አቅራቢ እንዳለዉ የተወሰነ ብር እና 10 ሰዎችን በእኔ በኩል ሳመጣ ሽልማት 16ሺህ ብር ሲሰጡኝ ነገሩ ተስፋ ሰጪ መስሎኝ ከ300ሺህ ብር በላይ ተጭበርብራለዉ ብሏል ።

ብሩ ለምን እንደማይመለስላቸዉ በተደጋጋሚ አቶ አበበ ቢያወራቸዉም በሲስተም ችግር ነዉ ታገሱ ተብለዉ ለረጅም ጊዜ በእምነት ቢጠብቁም ዜዎታር የተሰኘዉ መተግበሪያ መዘጋቱን እና አቶ አበበንም ማግኘት እንዳልቻሉ አንስተዋል ።በቅሬታ አቅራቢዎቺ የማጭበርበር ተግባር ባሉት ድርጊት በርካታ ሰዎች ትዳራቸው መፍረሱን ፣ ለአእምሮ በሽታ የተጋለጡ መኖራቸዉ ይናገራሉል ። በዚህ የፒራሚድ ድርጊት ሌሎች ሰዎች እንዳትታለሉ ጥንቃቄ አድርጉ ያሉት ለጣቢያችን ቅሬታቸዉን ያቀረቡ ግለሰቦች የሚመለከተው የህግ አካል ጉዳዩን አጣርቶ ተገቢዉ እርምጃ እንዲወሰድ ሌሎችንም ከዚህ የማጭበርበር ተግባር የመከላከል ስራ እንዲሰራ ጥሪ አቅርበዋል ።

በጉዳዩ ዙሪያ ብስራት ሬዲዮ አቶ አበበን ለማነጋገር ያደረገዉ ተደጋጋሚ ሙከራ ስልክ ሊነሳ ባለመቻሉ ምላሻቸዉን ማካተት አልቻልንም፡፡ ብስራት በዚህ ጉዳይ ማብራሪያና ምለሽ ለመስጠት ለሚፈልግ የኩባንያዉ አካል አሁንም ምላሻቸዉን ለማካተት ዝግጁ መሆኑን ያሳዉቃል፡፡

seledadotio
seledadotio

ሶማሊላንድ ለኢትዮጵያ የበርበራ ወደብ የንግድ ስምምነትን ለማፋጠን የፋይናንስ ፕሮቶኮሎች እንዲሻሻሉ ጠየቀች

የሶማሊላንድ ማዕከላዊ ባንክ ኃላፊ የሆኑት አብዱልናስር አህመድ ሂርሲ፣ የበርበራ ወደብን ለኢትዮጵያ ንግድ ክፍት ለማድረግ የተጀመረው ስምምነት እንዲፋጠን የባንክና የኢንሹራንስ ፕሮቶኮሎች በአስቸኳይ እንዲሻሻሉ አሳስበዋል።

ይህ ጥሪ የቀረበው አዲስ አበባ ላይ፣ ከኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ ገዥ አቶ ማሞ ምህረቱ ጋር ባደረጉት ውይይት ነው። ሁለቱ ባለሥልጣናት የሁለቱን ሀገራት የንግድ እና የባንክ ግንኙነት ለማጠናከር በሚቻልበት የገንዘብ እና ኢኮኖሚ ትብብር ዙሪያ ተወያይተዋል።

በውይይታቸውም የክፍያ እና ማጣሪያ ስርዓቶች፣ የውጭ ምንዛሪ አጠቃቀም፣ የንግድ ፋይናንስ፣ የሕገወጥ ገንዘብ ዝውውር መከላከል፣ የፊን ቴክ ፍቃድ አሰጣጥ እና የውጭ ምንዛሪ አሰራር ላይ ትብብር ለማድረግ መስማማታቸው ተገልጿል።

አቶ ማሞ በበኩላቸው፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርን በማነጋገር ስምምነቱ እንዲፋጠን ቃል የገቡ ሲሆን፣ ሁለቱም ኃላፊዎች የጋራ የኢኮኖሚ ዕድገትን እና የክልልን መረጋጋት ለማጎልበት የትብብሩን አስፈላጊነት አጽንኦት ሰጥተዋል።

Via Capital

አዲስ አበባ እና በርበራ ወደብ በኤሌክትሪክ ባቡር ሊገናኙ ነው።

በዱባዩ ዓለምአቀፍ የወደብ አገልግሎት አቅራቢ Dubai Port World - DP world አማካኝነት የለማውን የሶማሊላንዱን የበርበራ ወደብን ከአዲስ አበባ ጋር በፈጣን የኤሌክትሪክ ባቡር መስመር ለማስተሳሰር መታቀዱ ተሰምቷል።

አዲስ አበባ እና በርበራ ወደብን በኤሌክትሪክ ባቡር ለሚያስተሳሳረው ፕሮጀክት የሚውል 3 ቢሊዮን ዶላር ከዩናይትድ አረብ ኢሜሬትስ እንደሚገኝም መረጃው ጠቁሟል።

ፕሮጀክቱ በአዲሱ 2018 ዓ.ም በይፋ እንደሚጀመር ታውቋል።

Seledadotio
Seledadotio

በቤተ ክርስቲያኗ ስም የሚደረግ የጎዳና ላይ የገንዘብ ልመና ሕገ ወጥ መሆኑ በድጋሚ ተገለጸ!!!

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የአዳዲስ አብያተ ክርስቲያናት አተካከልና የነባርና የጥንታዊያን አብያተ ክርስቲያናት እድሳት እንዲሁም በአብያተ ክርስቲያናት ዙሪያ የሚታነፁ ሁለገብ የልማት ሕንፃዎች የገንዘብ አሰባሰብ (የልግስና) መጠየቂያ ፈቃድ ሕግና ደንብን የተከተለ መሆኑ ይታወቃል፡፡

ይሁን እንጂ ከሕግና ደንብ ውጭ በየጊዜው የሚደረገው የጎዳና ላይ ልመና በቤተ ክርስቲያኗ እውቅና የሌለው ሕገ ወጥ ድርጊት ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያኗ አዲስ ለሚተከሉ ለሕንፃ አብያተ ክርስቲያናም ሆነ እድሳት ለሚደረግላቸው እንዲሁም በአብያተ ክርስቲያናት ዙሪያ ለሚታነፁ ሁልገብ የልማት ሥራዎች ሁሉ መተግበሪያ የሚሆን በቅዱስ ሲኖዶስ ፀድቆ የወጣ ደንብና ሥርዓት አላት፡፡

ይህን ውሳኔ በማስፈፀም የአሰራር ሂደቱን ተከታትሎ ፈቃድ የሚሰጠው የጠቅላይ ቤተ ክህነት የዕቅድና ልማት መምሪያ አዲስ ለሚተከሉም ሆነ በአገልግሎትና በአደጋ ለተጎዱ አብያተ ክርስቲያናት እንዲሁም በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ ላሉ የልማት ሥራዎች የገንዘብ ልመና ፈቃድ የሚሰጥበት አግባብን ስንመለከት፤ በሀገረ ስብከቱ ጽ/ቤት በሊቀ ጳጳሱ ታምኖበት ለሥራው የተዋቀሩ የኮሚቴዎችን ዝርዝር የያዘ ደብዳቤ በተፈርሞ ሲቀርብ ና የሚሰራው ግንባታ የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ወይም ቅድመ ካርታ ሕጋዊ ሰነድ ግንባታው የሚሠራበት ፕላን የሚፈጀው የዋጋ በዝርዝር ና ጥቅል ዋጋ ተገልፆ በባለሞያ የተረጋገጠ ሆኖ ሲቀርብ ነው፡፡

የጠቅላይ ቤተ ክህነት ዕቅድና ልማት መምሪያ ይህን መሠረት አድርጎ ከአረጋገጠ በኋላ የገንዘብ አሰባሰቡን በተመለከተ ከአካባቢው ተወላጆች ከባለ ሀብትና ከበጎ አድራጊዎች እንዲያሰባስቡ ነገር ግን በጎዳና ላይ መለመን በጥብቅ የተከለከለ መሆኑን ተገልጾ ለሁለት ዓመት የሚቆይ የገንዘብ መሰብሰቢያ ፈቃድ ከአሰራር ደንብ ጋር ፈቃድ ይሰጣል፡፡ ይሁን እንጂ ከዚህ አግባብነት ካለው መሰረታዊ አሰራር ውጭ በመንቀሳቀስ

• የቤተ ክርስቲያኗን ነዋያተ ቅድሳት በመጠቀም በተለይም ሥዕለ አድህኖ በፀሐይና በአዋራ በዝናብ ይዘው የቤተ ክርስቲያኗን ገጽታ ማበላሸታቸው፤

• በአብዛኛው ተመሳሳይ ፎርጅድ የልመና ፈቃድ በመያዝ ሕዝቡን በማታለል ማጭበርበራቸው በርካታ ሕገወጥ ፎርጅድ ፈቃድ በየፖሊስ ጣቢያውን ፍ/ቤት በምርመራ ላይ መሆኑ፤

• በልመና የተሰማሩት ሕገ ወጥ አካላት ካህን ሳይሆኑ ጠምጥመውና ካባ ለብሰው መስቀል ይዘው በሕገ ወጥ መንገድ ገንዘብ እየሰበሰቡ ሕብረተሰቡን መዝረፋቸው በማስረጃ ተረጋግጧል፡፡

ስለሆነም የቤተ ክርስቲያኒቱ አባላት ምዕመናንም ሆኑ በጎ አድራጊ ረጂ ኢትዮጵያዊያን ሕጋዊ መሠረት የሌለውን የእግረኛና የትራፊክ መንገድ በመዝጋት በጎዳና ላይ እየተካሄደ ያለውን በቤተ ክርስቲያኗ ስም የሚደረገው ልመናን ሕጋዊ ሥርዓት ለማስያዝ በድጋሚ ግንዛቤ መስጠቱ አስፈልጓል፡፡ በተጨማሪም የምትለግሱት ገንዘብም ሆነ ማቴሪያል በትክክል ሕጋዊ እውቅና ኖሮት ከላይ በተገለጸው አግባብ ሲሆን ብቻ መሆኑንን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

በአጠቃላይ የጎዳና ላይ ልመና ከቤተ ክርስቲያኗ እውቅና ውጭ መሆኑ ታውቆ እንዳትታለሉ እያስገነዘብን የሕግ አስከባሪ አካላት በቤተ ክርስቲያኗ ስም የሚደረግ የጎዳና ላይ ልመናን ለማስቆም ጠንካራ የሥራ ትብብር እንዲያደርግልን በቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን ስም እንጠይቃለን፡፡

ዘገባው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ህዝብ ግኑኝነት

"ለሱማሌላንድ እዉቅና ለመስጠት አስበናል" ! /ትራምፕ/
‎
‎ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዩኤስ ለሶማሊላንድ የሉአላዊነት ነፃነቷን እና እውቅና ለመስጠት ፍላጎት እንዳላት መግለፃቸው ተነገረ።
‎
‎ፕሬዝዳንቱ ይህንን ያሉት ቅዳሜ እለት የረጅም ጊዜ ተቀናቃኞች ሆነው የቆዩትን በአዘርባጃን እና በአርሜኒያ መሪዎች መካከል የሰላም ስምምነት እያፈራረሙ በነበሩበት ወቅት ስለ ጉዳዩ ተጠይቀው ለጋዜጠኞች ምላሽ በሰጡበት ወቅት ነዉ።
‎
‎ጋዜጠኞች ክቡር ፕሬዘዳንት ለረጂም አመታት የሀገርነት ጥያቄ እየጠየቀች የምትገኘዉ የሱማሌላንድ ጉዳይ እንዴት ያዩታል ? የሚል ጥያቄ ሲመልሱ
‎
‎ "ጥሩ ጥያቄ ነዉ "አሁን ለሶማሊላንድ እዉቅና የምንሰጥበትን መንገድ እየተመለከትን ነው. በእውነቱ ጉዳዩ ውስብስብ ቢሆንም ነገር ግን በዛ ላይ አሁን እየሰራን ነው" በማለት ትረምፕ ምላሽ ሰጥተዋል ።
‎
‎ይህ የትራምፕ ንግግር ለአለም አቀፍ እውቅና ለማግኘት እየሞከሩ የሚገኙት የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት አብዲራህማን መሀመድ አብዲላሂ ኢሪን ለዩኤስ ስትራቴጂካዊ የወደብ ከተማ በርበራ ወታደራዊ ሰፈር እንዲሰጥ እና ሊቲየምን ጨምሮ ጠቃሚ የማዕድን ሃብቶችን እንዲያገኙ ያቀረቡትን ሀሳብ ተከትሎ ነው።
‎
‎ፕሬዝዳንት ኢርሮ ከብሉምበርግ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ሶማሊላንድ ከሁለቱም የዩኤስ የመከላከያ ሚኒስቴር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጋር "ጥሩ ግንኙነት" ገንብታለች፣ ይህም በራስዋ ራሷን በምታወጀው ሪፐብሊክ እና በዋሽንግተን መካከል ያለው ግንኙነት እያደገ መሆኑን ያሳያል። ብለዋል ።
‎
‎ኢርሮ ትራምፕን አስተዳደራቸው በቅርበት መስራት የሚችሉበት “ቢዝነስ-አስተሳሰብ” መሪ ሲሉ ገልጸው አሜሪካ ለሶማሌላንድ እውቅና በመስጠት የመጀመሪያዋ ሀገር እንደምትሆን ያላቸውን ተስፋ ገልጸዋል።
‎
‎እ.ኤ.አ. በ1991 ጀምሮ ሶማሊላንድ ከሶማሊያ የተነጠለች ሉአላዊነት ሀገር እንደሆነች ብትናገርም በየትኛውም ሀገር እውቅና ሳታገኝ ቆይታለች ።
‎
‎ከጥቂት ወራት በፊት በሶማሊያ የአሜሪካ አምባሳደር ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቱ በዋሽንግተን እና በሞቃዲሾ መካከል ያለውን ግንኙነት ሊያሻክር እንደሚችል በማስጠንቀቅ ዩኤስ በጉዳዩ ላይ የሚያደርጉትን ውይይት እንድታቆም ማሳሰቡ ይታወሳል ።
‎በዚህ መልክ የቆየዉ የሱማሌላንድ ጉዳይ ዳግም ወደ መድረኩ ተመልሶ የዩኤስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እዉቅና የመስጠት ሃሳብ እንዳላቸው መናገራቸውን ምናልባት ሀገር የመሆኗ ጉዳይ አይቀሬ መሆኑ ማሳያ ተደርጓል ።
‎
‎ምክንያቱም በስልጣን ላይ ያሉ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ስለ ሶማሌላንድ "እዉቅና መስጠት "ጉዳይ በይፋ ለመገናኛ ብዙሃን ሲናገሩ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ። ተብሏል ።
‎
‎ለዘገባው ታይም ኦፍ እስራኤል TRT GLOBAL አልጀዚራን ተጠቅመናል ።
‎
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎
‎

ሁቲዎች የቀይባህር ቀጠና እያመሱት ነዉ !
‎/ሂዩማን ራይትስ/
‎
‎ የየመን የሁቲ ቡድን በቀይ ባህር በሚንቀሳቀሱ መርከቦች ላይ በሚያደርሰው ጥቃት ምክንያት በምስራቅ አፍሪካ እና የአረብ ባሕረ ገብ መሬት ለሚገኙ በተፈጥሮና ሰዉ ሰራሽ ችግሮች ለተጋለጡ ወገኖች የሚያስፈልግ ወሳኝ ዕርዳታዎችን ማድረስ ከባድ እየሆነ መምጣቱ ተነገረ ።
‎
‎ቀይ ባህር ከዚህ ቀደም ከ12 በመቶ በላይ የአለም ንግድን ይዞ የነበረ ቢሆንም የሃውቲ ጥቃቶች ካገረሹ በኋላ የመርከብ እንቅስቃሴው በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሷል። የምስራቅ አፍሪካ ላኪዎች የጭነት ወጪ በሶስት እጥፍ ጨምሯል ፣በአካባቢው በሚያልፉ መርከቦች ላይ ያለው የኢንሹራንስ አረቦን ከእጥፍ በላይ ጨምሯል። የሶማሊያ ወደ ውጭ የሚላከው ከበርበራ እና ቦሳሳሶ ወደቦች በተለይም በቀላሉ ሊበላሹ ለሚችሉ እንደ ከብቶች እና ለባህረ ሰላጤው ለሚገቡ ምርቶች ተጋላጭ እየሆነ መጥቷል። ሲል ሂዉማን ራይትስ ገልጿል ።
‎
‎ከህዳር 2023 ጀምሮ ሁቲዎች በጋዛ ከሚገኙ ፍልስጤማውያን ጋር ተባብረው እንደሚሰሩ በመግለጽ በክልሉ በሚገኙ የንግድ መርከቦች ላይ ከ100 በላይ ጥቃቶችን ፈፅመዋል ።
‎
‎ባሳለፈዉ ወር ብቻ በግሪክ ኩባንያ የሚተዳደርና ሌሎች መርከቦች በተመሳሳይ ሳምንት ውስጥ ኢላማ ተደርገዋል ያለዉ ተቋሙ ይህም በቀይ ባህር የባህር ላይ የጸጥታ ችግር ላይ ስጋት እንዲፈጠር ማድረጉን ገልጿል ።
‎
‎እ.ኤ.አ. ጁላይ 28 MV Eternity C የተሰኘውና ከሶማሊያ ሰብአዊ ርዳታ የምታጓጉዝ መርከብ በበርበራ ለተባበሩት መንግስታት የዓለም የምግብ ፕሮግራም (WFP) የምግብ አቅርቦቶችን ካደረሰች በኋላ ወደ ሳዑዲ አረቢያ ጂዳህ ስትሄድ ኢላማ በማድረግ በመን የባህር ጠረፍ አቅራቢያ ማስጠሙንና ዘጠኝ ፊሊፒናውያን እና አንድ ሩሲያዊ ኤሌክትሪክ ሠራተኛን ማገቱን በመግለፅ አዉግዟል ።
‎
‎ሂዩማን ራይትስ ዎች መርከቧ ወታደራዊ ስጋት እንዳላት ወይም ከእስራኤል ጋር ግንኙነት እንዳላት ምንም አይነት ማስረጃ እንደሌለ በመግለጽ ፊልሙን አውግዟል፣ ጥቃቱን እና የግዳጅ ኑዛዜዎችን “ከጦርነት ወንጀል ጋር የሚያያዝ” ሲል ጠርቷል።
‎
‎የምግብ ዕርዳታ የሚያደርሱ ሲቪል መርከበኞች ያለምክንያት መታሰር ሕገወጥ እና ከሥነ ምግባር አኳያም የሚያስወቅስ ነው ሲል ሂውማን ራይትስ ዎች በመግለጫው ገልጿል።
‎
‎ዩናይትድ ስቴትስ፣ የአውሮጳ ህብረት ወታደራዊ ሃይል ኦፕሬሽን አስፒድስ እና አለም አቀፍ እውቅና ያለው የየመን መንግስት ሁቲዎችን ለጥቃቱ ተጠያቂ በማድረግ የታፈኑት መርከበኞች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲፈቱ ጠይቀዋል።
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎