(ዘ-ሐበሻ ዜና) በሽራሮ አቅራቢያ ዳግም ውጊያ ማገርሸቱን ተከትሎ፣ በፌደራል መንግስቱ እና በትግራይ ኃይሎች መካከል የተደረገውን የሶስት ዓመት የሰላም ስምምነት ክፉኛ የጣሰ ከባድ ክስተት ተፈጥሯል።

በመቀሌ የሚገኘው የትግራይ ክልላዊ መንግስት ባወጣው መግለጫ፣ የፌደራል መንግስት ኃይሎች ቅዳሜ ንጋት ላይ ከሱዳን ድንበር አቅራቢያ ከሸራሮ አቅጣጫ ጥቃት መክፈታቸውን አስታውቋል። በጦርነቱ ወቅት የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደርን የመሩት ሚኒስትሩ ዶክተር አብርሃም በላይ በበኩላቸው፣ ግጭት መፈጠሩን አረጋግጠው፤ ነገር ግን ጥቃቱን የጀመሩት በህወሓት ሊቀመንበር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል የሚመሩ ኃይሎች መሆናቸውን በመግለጽ ከሰዋል። ሚኒስትሩ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው "ጦርነት ይብቃ! ልዩነቶቻችንን በውይይት እንፍታ" ሲሉ አሳስበዋል።

ይህ ግጭት የተከሰተው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ እ.ኤ.አ. በ2018 ወደ ስልጣን ከመምጣታቸው በፊት ለሶስት አስርት ዓመታት ኢትዮጵያን ያስተዳደረው ህወሓት እና አዲስ አበባ ላለፉት ወራት እያሽቆለቆለ የመጣውን ግንኙነት ተከትሎ ነው። ሁለቱም ወገኖች የ2022ቱን (የ2015 ዓ.ም) የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት ድንጋጌዎችን ተግባራዊ አላደረጉም በሚል እርስ በእርስ ሲወነጃጀሉ ቆይተዋል።

የትግራይ ባለስልጣናት ገዢው ብልጽግና ፓርቲ በክልሉ ላይ የረጅም ጊዜ እገዳ እና የድሮን ጥቃት ዘመቻ ሲያካሂድ መቆየቱን እና ይህ አሁን ወደ ሙሉ ጦርነት ማደጉን ገልጸዋል። የክልሉ መንግስት የትግራይ ኃይሎች፣ የሲቪል ማህበረሰብ እና የሀይማኖት ተቋማት "ለሀገር ጥፋት እምቢ" በሚል መሪ ቃል ለብሔራዊ ህልውና ትግል እንዲዘጋጁ ጥሪ አቅርቧል።

በሌላ በኩል የቀድሞው የህወሓት ቃል አቀባይ እና የአሁኑ የጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ አቶ ጌታቸው ረዳ፣ ዶክተር ደብረፅዮን በኤርትራ እና በአማራ ታጣቂዎች ላይ ተማምነው በጉልበት ወደ ስልጣን ለመመለስ እየሞከሩ ነው ሲሉ በመክሰስ የትግራይ ሰራዊት አመራሮች እርሳቸውን (ደብረፅዮንን) እንዲተዉ አሳስበዋል። እ.ኤ.አ. በ2022 ለህወሓት እና ለፌደራል መንግስቱ የፕሪቶሪያውን ስምምነት የፈረሙት አቶ ጌታቸው እና የደህንነት ሹሙ አቶ ሬድዋን ሁሴን፣ ባለፈው ሰኔ ወር በአልጀዚራ ላይ በጋራ ባወጡት ጽሁፍ ጦርነት ሊቀሰቀስ እንደሚችል ማስጠንቀቃቸው ይታወሳል።

በኦስሎ ኒው ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ የኢትዮጵያ ጉዳዮች ተንታኝ የሆኑት ቸቲል ትሮንቮል ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ ይህ ውጊያ ከ2022ቱ የሰላም ስምምነት ወዲህ የታየ "እጅግ አሳሳቢው ክስተት" ነው። ስምምነቱ ጦርነቱን ቢያስቆምም፣ በመቀሌ እና አዲስ አበባ መካከል ያለውን "የግጭቱን መሰረታዊ ምክንያቶች" ሳይፈታ ማለፉን አክለዋል። ለዚህ ግጭት መነሻ በሆኑት ቀናት ውስጥ፣ የኢትዮጵያ መንግስት መገናኛ ብዙሃን ዶክተር ደብረፅዮንን በስማቸው ጠቅሰው ትግራውያንን ለጦርነት እየቀሰቀሱ ነው የሚል የክስ ዘመቻ ሲያካሂዱ ነበር።

ከሁለት ዓመታት በፊት ተጀምሮ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት የቀጠፈውን ጦርነት ያስቆመው የፕሪቶሪያው ስምምነት፣ የትጥቅ አፈታት እና የህወሓትን ህጋዊ ሰውነት በተመለከቱ ጥልቅ ጉዳዮች ላይ እልባት ሳይሰጥ ቆይቷል። ይህንም ተከትሎ አሜሪካ ባለፈው ሰኔ ወር ሰላምን ያደናቅፋሉ ባላቸው የህወሓት "አክራሪዎች" ላይ የቪዛ ማዕቀብ የጣለች ሲሆን፣ ህወሓትም እርምጃው ያልተሟላ እና ሚዛናዊ ያልሆነ መረጃ ላይ የተመሰረተ ነው ሲል ተችቶታል።

የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ ስምምነቱን ለማትረፍ ወደ መቀሌ ቢያቀኑም፣ በሀምሌ ወር አጋማሽ ህወሓት የፕሪቶሪያው ስምምነት "በተግባር ሞቷል" ሲል አውጇል። የቀጠናው ተንታኝ ፋይሰል ሮብሌ ይህ የውጊያ ጅማሮ አሜሪካ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለውን አለመግባባት ለመፍታት ያደረገችው ጥረት አለመሳካቱን የሚያሳይ ነው ብለዋል። አክለውም "ጠንካራ ዓለም አቀፍ ጣልቃ ገብነት ከሌለ፣ ወደ እጅግ የሰፋ ጦርነት ልናመራ እንችላለን" ሲሉ አስጠንቅቀዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በጅቡቲ የኢትዮጵያ አምባሳደር የሆኑት አምባሳደር ለገሰ ቱሉ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ለተፈጠረው አውዳሚ ጦርነት መቋጫ የሆነው የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት ትግበራን በተመለከተ፣ የህወሓት እሳቸው "ጽንፈኛ" ያሉት አመራሮች እያራመዱት ያለው ፖለቲካዊ ትርክት የትግራይን ህዝብ ፍላጎት የረሳ እና የሰላም ሂደቱን አደጋ ላይ የጣለ መሆኑን የሚያብራራ ትችት አወጡ። አምባሳደሩ "TPLF’s rhetoric and Ethiopia’s reality on the ground: When politics forgets people" (የህወሓት ፖለቲካዊ ትርክቶች እና የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ፦ ፖለቲካ ህዝብን ሲረሳ" በሚል ርዕስ በኒው አፍሪካን መጽሔት ድረገጽ ላይ ዛሬ ባሳተሙት ጽሁፍ፣ ዘላቂ ሰላም ሊመጣ የሚችለው አካላት ከግል እና ከፓርቲ ፍላጎት ይልቅ የዜጎችን ደህንነት ሲያስቀድሙ ብቻ መሆኑን አስገንዝበዋል።

አምባሳደሩ በጽሁፋቸው እንዳስመዘገቡት ከጦርነቱ በኋላ እጅግ አሳሳቢ ከሆኑት ጉዳዮች አንዱ የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችን ወደ ቀዬአቸው የመመለስ ስራ ነው። የፌደራል መንግስት ተፈናቃዮች ያለምንም የፖለቲካ ቅድመ ሁኔታ እና መጓተት ወደ ቤታቸው ሊመለሱ ይገባል የሚል ጽኑ አቋም ቢኖረውም፣ ህወሓቶች ግን የሰብዓዊ እርዳታን እና የተፈናቃዮችን ጉዳይ ካልተፈቱ የፖለቲካ አጀንዳዎቻቸው ጋር በማያያዝ የህዝቡን ስቃይ ለፖለቲካ መደራደሪያነት እያዋሉት መሆኑን ኮንነዋል። ቤተሰቦች በፖለቲካዊ ዲስኩር ብቻ ህይወታቸውን መልሰው ሊገነቡ አይችሉም ያሉት አምባሳደሩ፣ በአከራካሪ ግዛቶች ዙሪያም የፌደራል መንግስት ጉዳዩ በህገ-መንግስታዊ ስርአቱ እና በሰላም ስምምነቱ መሰረት እንዲፈታ ጥረት ቢያደርግም፣ አመራሮቹ እነዚህን ተቋማዊ አሰራሮች ውድቅ በማድረግ እና የጊዜያዊ አስተዳደሩን ስልጣን ጥያቄ ውስጥ በማስገባት እንቅፋት እየፈጠሩ ይገኛሉ ብለዋል።

የፕሪቶሪያው ስምምነት ህገ-መንግስታዊ እና ዲሞክራሲያዊ አስተዳደርን ለመገንባት ምርጫ እንዲካሄድ ቢደነግግም፣ ህወሓቶች የፓርቲው የውስጥ ፖለቲካዊ ልዩነቶች እስኪፈቱ በሚል ሰበብ ምርጫን ላልተወሰነ ጊዜ እንዲራዘም እያደረጉ መሆኑ ተገልጿል። በተጨማሪም የፌደራል መንግስት፣ የሃይማኖት አባቶች፣ የሀገር ሽማግሌዎች እና የብሄራዊ ምክክር ኮሚሽን ያቀረቡትን የሽምግልና እና የውይይት ጥሪዎች በተደጋጋሚ ውድቅ ማድረጋቸው የእርቅ እድሎችን እያጠበበው መምጣቱን አምባሳደር ለገሰ አስረድተዋል።

ተቋማትን እያፈረሱ እና የሽግግር ፍትህ ስርአቱን እየተቃወሙ በተመሳሳይ ጊዜ ፍትህ እንፈልጋለን ማለታቸውም ግልጽ የሆነ የተግባር ተቃርኖ መሆኑን አንስተዋል።

ዳግም ወታደራዊ ቅስቀሳ እና የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ስጋት
የሰላም ስምምነቱ ትጥቅ መፍታት፣ ከወታደራዊ መዋቅር መውጣት እና ወደ ሰላማዊ ህይወት መቀላቀልን (DDR) ቅድሚያ ቢሰጥም፣ አመራሮቹ ግን አሁንም ወታደራዊ ቅስቀሳ እያደረጉ፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎችን እየደበቁ እና ወጣቶችን በግዴታ እየመለመሉ መሆኑ እጅግ አሳሳቢ መሆኑን አምባሳደሩ ገልጸዋል። ከዓመታት የጦርነት ስቃይ በኋላ ወጣቶች ወደ ትምህርት እና ስራ መመለስ ሲገባቸው ዳግም ለጦርነት መመልመላቸው ተቀባይነት የሌለው ተግባር ነው። ይህ ድርጊታቸው የአውሮፓ ህብረትን እና በሰላም አደናቃፊዎች ላይ የቪዛ ማዕቀብ የጣለችውን አሜሪካን ጨምሮ ዓለም አቀፍ አጋሮችን ጭምር በእጅጉ እንዳሳሰበ አምባሳደሩ አስታውሰዋል።

የትግራይ ህዝብ ከዚህ በላይ ጦርነት እና ስቃይ እንደማይገባው ያሳሰቡት አምባሳደር ለገሰ ቱሉ፣ የፕሪቶሪያው ስምምነት ወደ ዘላቂ ሰላም መሻገሪያ ጠንካራ መሰረት መሆኑን አውቆ ማክበር እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥተዋል። ዳግም ወደ ጦርነት እና ወታደራዊ ፉክክር መግባት ትግራይን ብቻ ሳይሆን መላው ኢትዮጵያን አደጋ ላይ የሚጥል መሆኑን በማስጠንቀቅ፣ ፖለቲከኞች የጥቃት ፖለቲካን ትተው ለኢትዮጵያ ህዝብ ሲሉ የዲሞክራሲያዊ ውድድር ፖለቲካን ሊመርጡ እንደሚገባ ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

በአምባሳደሩ ጽሁፍ ዙሪያ፣ ይህ መረጃ እስከቀረበበት ጊዜ ድረስ ከሕወሐት ወገን የተሰጠ ምላሽ የለም።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አምባሳደር ማሂ ኤል-ዲን ሳሌም፣ አሜሪካ፣ ብሪታንያ እና የአውሮፓ ኅብረት በሀገራቸው ላይ የጣሉት ማዕቀብ ግቡን የማያሳካ "የፖለቲካ መሣሪያ" መሆኑን ገለጹ። ሚኒስትሩ በወቅታዊ የሱዳን ጉዳዮች ላይ በሰጡት ሰፊ መግለጫ፣ በሱዳን ጦርነት ውስጥ የውጭ ኃይሎች እጅ እንዳለበት በተጨባጭ መረጋገጡን እና ከጦርነቱ በኋላ የሀገሪቱ ዲፕሎማሲ የተለየ መልክ እንደሚኖረው አስታውቀዋል።

አምባሳደር ማሂ ኤል-ዲን እንዳብራሩት፣ በሱዳን ጉዳይ የውጭ ሀገራት ጣልቃ ገብነት መኖሩን የሚነሱት ጉዳዮች ክስ ሳይሆኑ በተጨባጭ መረጃ የተረጋገጡ እውነታዎች ናቸው። ለአብነትም በአሜሪካ የሚገኘው የዬል ዩኒቨርሲቲ የሳተላይት መረጃዎችን በመጠቀም እንደ ኢትዮጵያ ባለ ቀጣና ውስጥ የጦር ካምፖች መቋቋማቸውን ማረጋገጡን፣ እንዲሁም እንደ ዋሽንግተን ፖስት ያሉ ታላላቅ ዓለም አቀፍ ተቋማት ጉዳዩን መዘገባቸውን አስታውሰዋል። ሚኒስትሩ አክለውም ኃይሎቹ እና ቅጥረኛ ተዋጊዎች ከቻድ፣ ከምስራቃዊ ሊቢያ (በሀፍታር ቡድን በኩል)፣ አልፎ ተርፎም ከኮሎምቢያ ሳይቀር ድንበር አቋርጠው ወደ ካርቱም እየገቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። በደቡብ ሱዳን በኩልም መንግሥት ቀጥተኛ ሚና ባይኖረውም፣ ሕገ-ወጦች እና አማፂያን በሌላ መንገድ ወደ ሱዳን እየገቡ መሆኑን ጠቁመዋል።

ምንም እንኳን አንዳንድ ጎረቤት ሀገራት ሚሊሺያዎችን እና ቅጥረኛ ተዋጊዎችን ቢያስተባብሩም፣ ሱዳን ግን ታሪክ ያላት፣ የጎለመሰች እና በመልካም ጉርብትና የምትታወቅ ሀገር በመሆኗ እስከ አሁን ድረስ ከእነዚህ ሀገራት የሚመጡ ስደተኞችን በክብር እያስተናገደች እንደምትገኝ አብራርተዋል። በሌላ በኩል፣ በሱዳን ላይ ለተቃጣው ፈተና ከጎናቸው ለቆሙት እንደ ኤርትራ እና ግብፅ ላሉ እህትማማች ሀገራት የላቀ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።

ጦርነቱን ተከትሎ የሱዳን የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ላይ ትልቅ ለውጥ እንደሚደረግ ያረጋገጡት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ፣ ከጦርነቱ በኋላ የሱዳን ዲፕሎማሲ የተለየ መልክ እንደሚኖረው እና የሀገራትን አቋም በድጋሚ መገምገም ግድ እንደሚል ተናግረዋል። "ማነው ከእኛ ጋር የቆመው? ማነው ከዚህ ሚሊሺያ ጋር በመሆን በሱዳን ህዝብ ላይ የቆመው? የሚለውን ቅርብም ሆኑ ሩቅ ያሉ ሀገራትን አቋም መገምገም አለብን" ብለዋል።

የሱዳን ህዝብ በለጋስነቱና በመቻቻል የሚታወቅ፣ እንዲሁም በየትኛውም ሀገር ላይ ጥቃት ሰንዝሮ የማያውቅ ሰላማዊ ህዝብ መሆኑን በመጥቀስ፤ በአሁኑ ወቅት በማያሻማ መልኩ በህዝቡ ላይ የተከፈተበት ጦርነት ግን የሁሉንም ሱዳናዊ ህይወት፣ ዘመድ፣ ንብረት፣ ትምህርት እና የህክምና አገልግሎት ያመሰቃቀለ ዘግናኝ ጥቃት በመሆኑ፣ ከዚህ እውነታ አንፃር ሀገሪቱ የዲፕሎማሲ ግንኙነቷን እንደገና ማስተካከል እጅግ አስፈላጊ መሆኑን አስገንዝበዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) እ.ኤ.አ. ጁላይ 21 ቀን 2026 ዓ.ም. በዋሽንግተን ካፒቶል ሒል በተካሄደው የሴኔት የማዕቀብ (የበጀት) ኮሚቴ የሰሚት ችሎት ላይ የቀረቡት የአሜሪካው መከላከያ ሚኒስትር ፒት ሄግሴዝ እንደገለጹት፣ አሜሪካ በኢራን ላይ እያካሄደችው ያለው ጦርነት እስካሁን ድረስ በአጠቃላይ 37.5 ቢሊዮን ዶላር ወጪ አስከትሏል። ይህ አዲስ ይፋ የተደረገው ቁጥር ባለፈው ግንቦት ወር አጋማሽ ላይ ቀርቦ ከነበረው የ29 ቢሊዮን ዶላር ግምት ጋር ሲነጻጸር በጥቂት ሳምንታት ውስጥ ብቻ የሰማኒያ አምስት ቢሊዮን ዶላር (8.5 ቢሊዮን ዶላር) ድንገተኛ ዕድገት ማሳየቱን ያረጋገጠ ነው።

መከላከያ ሚኒስትሩ በዚሁ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት ችሎት ላይ ቀርበው ምስክርነታቸውን የሰጡት፣ ፔንታገን ለወታደራዊ ተግባራት የሚውል ተጨማሪ የ67 ቢሊዮን ዶላር ድንገተኛ በጀት እንዲፈቀድለት ያቀረበውን ጥያቄ ለመከላከልና ለማስረዳት በነበረበት ወቅት ነው።

ይህንን በከፍተኛ ፍጥነት እያደገ የመጣውን የጦርነት ወጪ በጥልቀት ስንመረምረው፣ የትራምፕ አስተዳደር በመካከለኛው ምሥራቅ የጀመረው ወታደራዊ ዘመቻ በአሜሪካ ማክሮ-ኢኮኖሚ እና በዓለም አቀፍ ጂኦ-ፖለቲካ ላይ እያሳደረ ያለውን መጠነ-ሰፊ መዋቅራዊ ጫና ፍንትው አድርጎ ያሳያል። ጦርነቱ በዋለ ቁጥር ወጪው በቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር መጨመሩ፣ በኢራን ላይ የሚደረገው ውጊያ ዋሽንግተን መጀመሪያ ላይ ካሰላችው የረጅም ጊዜ የአየር ጥቃትና ስልታዊ ማዕቀብ ባለፈ፣ ወደ መሬት ላይ ፍጥጫና እጅግ ውድ ወደሆነ የወታደራዊ ሎጅስቲክስ መዋጥ መሸጋገሩን ያረጋግጣል። ፔንታገን በአሁኑ ወቅት ተጨማሪ 67 ቢሊዮን ዶላር በግድ ያስፈልገኛል ማለቱ፣ የአሜሪካ የጦር መሣሪያ ክምችት መመናመኑንና የጦርነቱ ቀጠና እየሰፋ መሄዱን የሚያሳይ ግልጽ ማሳያ ነው።

በሌላ በኩል ይህ መጠነ-ሰፊ የበጀት ዕድገት በአሜሪካ የሀገር ውስጥ ፖለቲካ ላይም ከባድ ውጥረትን መፍጠሩ አይቀሬ ነው። የዋጋ ንረትና የኢኮኖሚ ጫና ባለበት በዚህ ወቅት፣ በቢሊዮኖች የሚቆጠር የታክስ ከፋዩ አሜሪካዊ ገንዘብ ወደ መካከለኛው ምሥራቅ ጦርነት መፍሰሱ፣ በሴኔቱና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውስጥ ባሉ የዴሞክራቶችና የተወሰኑ ሪፐብሊካን የሕግ አውጪዎች ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞን እያስነሳ ይገኛል። ጦርነቱ በዚሁ ፍጥነት የሚቀጥል ከሆነና የኢራን የኑክሌር ተቋማት ላይ የሚደረገው የአየር ጥቃት ወደ ቀጣናዊ መጠነ-ሰፊ ጦርነት ከተቀየረ፣ ወጪው በመቶ ቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር ሊደርስ እንደሚችልና ይህም የአሜሪካን ዓለም አቀፍ የምጣኔ-ሀብት መረጋጋትና ወታደራዊ የበላይነት በከፍተኛ ሁኔታ አደጋ ላይ ሊጥለው እንደሚችል የስትራቴጂክና የፋይናንስ ባለሙያዎች በጥብቅ ያስጠነቅቃሉ።

ኢራን ከአሸማጋዮች የሰላም ዕቅድ እንደቀረበላት አስታወቀች

አሜሪካ እና ኢራንን በድጋሚ ወደ ተኩስ አቁም ስምምነት ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋዮች፣ አዲስ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ቴህራን አስታወቀች።
ሰኔ ላይ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራመው የነበሩት ሁለቱ አገራት፣ ላለፉት ሁለት ሳምንት ገደማ አንዳቸው በሌላቸው ላይ ከባድ ጥቃቶችን ሲፈጽሙ ቆይተዋል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕም ስምምነቱ አብቅቷል ብለዋል።

ይህንን ስምምነት ዳግም ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋይ አገራት የ10 ቀናት የተኩስ አቁም እንዲደረግ የሚጠይቅ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ዜና ወኪሉ ሮይተርስ ዘግቧል።
የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ ዛሬ ሰኞ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ስለዚህ ጉዳይ ተጠይቀዋል። አሸማጋዮች ያዘጋጁትን ዕቅድ ለኢራን እንዳሳወቁ ቃል አቀባዩ አረጋግጠዋል።
“በአሸማጋዮች ስለዘተጋጁት ዕቅዶች ገለጻ ተደርጎል፤ ዕቅዱም ደርሶናል። ነገር ግን ለአሁኑ ወደ ዝርዝር ጉዳዮች ባንገባ ይሻላል” ሲሉ ተጨማሪ መረጃ ከመስጠት ተቆጥበዋል።

ባለፉት ቀናት ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴዎች እየተደረጉ መሆኑን የጠቆሙት ቃል አቀባዩ፤ “በአንዳንድ አሸማጋዮች የቀረቡ ዕቅዶች ለኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ መድረሳቸው የተረጋገጠ ነው” ብለዋል።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ወደፊት ለመደራደር የሚጠይቁ ከሆነ የኢራን ምላሽ ምን እንደሚሆንም ጥያቄ የቀረበላቸው ቃል አቀባዩ ኢስማኤል ባጋይ፣ “ዲፕሎማሲ ወይም ጦርነት” የሚል አማራጭ ለኢራን “ጠቃሚ አይደለም” ሲሉ ተናግረዋል።
“ራስን መከላከል ከዲፕሎማሲ ጋር አይጣጣምም ብሎ ማሰብ ትክክለኛ አመክንዮ አይደለም። [የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ] ሰይድ አባስ አራግቺ የሚያከናውኑት ሥራ እና [የመከላከያ ሚኒስትሩ] ሰይድ መጂድ የሚፈጽሙት ተግባር ተመሳሳይ ግብ የሚያሳኩ ናቸው” ብለዋል።
ባለፈው ሳምንት በመካከለኛው ምሥራቅ ጉብኝት ላይ የነበሩት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ፤ ከጉዟቸው ሲመለሱ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው ቆይታ ዋሽንግተን “አሁንም ከኢራን ጋር ለሚደረግ ዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ በሯ ክፍት” መሆኑን ተናግረው ነበር።
“ሁሌም ለዲፕሎማሲ ክፍት የሆንን ይመስለኛል። [መፍትሔው ግን] እውነተኛ መሆን አለበት። ልንገዛበት ፈቃደኛ የምንሆነው መሆን አለበት” ብለዋል።
ኢራን ሰኔ ላይ ለተፈረመው የመግባቢያ ስምምነት እንዳልተገዛች በመጥቀስ የከሰሱት ሩቢዮ፤ ሆርሙዝ ክፍት መሆን እንደነበረበት እንዲሁም በወሽመጡ የሚጓዙ መርከቦች ከጥቃት እና ከክፍያ ነጻ መሆን እንደነበረባቸው ገልጸዋል።

አሜሪካ ለዲፕሎማሲ ክፍት ስለመሆኗ የተነሳላቸው የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ፣ “አሜሪካ ዲፕሎማሲ የምትለው ማስገደድ፣ ማስፈራራት፣ ዛቻ እና ማዕቀብ ነው” በማለት ተችተዋል።

BBC

የኤርትራው ፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂና የሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ሊቀ-መንበር አብደል ፋታኅ አል ቡርኻን በአስመራ ተገናኙ።

ፕሬዝደንት ኢሳያስ ወደ አስመራ ከተጓዘው የአል-ቡርኻን ልዑክ ጋር በሁለትዮሽ፣ የሱዳን እና የቀጠናው ጉዳዮች ላይ ሰፊ ውይይት እንደሚያደርጉ የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ገብረመስቀል በኤክስ ባሰፈሩት መልዕክት አስታውቀዋል።

የ80 ዓመቱ ፕሬዝደንት ኢሳያስ መንግሥት ከሦስት ዓመታት በላይ ከፈጥኖ ደራሽ ኃይል ታጣቂ ቡድን ውጊያ የገጠመውና የሱዳን ብሔራዊ ጦር የቅርብ ደጋፊ ናቸው። ጦርነቱ ከተቀሰቀሰ ወዲህ ሁለቱ መሪዎች በተደጋጋሚ እየተገናኙ ሲነጋገሩ ቆይተዋል።

የሱዳን መከላከያ ጦር አዛዥ ሉቴናንት ጄኔራል አብደል ፋታህ አል ቡርኻን አስመራ የገቡት ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጦርነቱን ለማቆም ግፊት እያደረገ በሚገኝበት ወቅት ነው። በኢንዱስትሪ የበለጸጉት የቡድን ሰባት አገራት እና የአውሮፓ ኅብረት ከትላንት በስቲያ ረቡዕ የሱዳንብሔራዊ ጦር፣ ፈጥኖ ደራሽ ኃይል እና አጋር ታጣቂ ቡድኖች በአፋጣኝ ግጭት አቁመው በቀጥታ መደራደር እንዲጀምሩ ጥሪ አቅርበው ነበር።

በአል ቡርኻን የሚታዘዘው የመከላከያ ጦር ውጥረቱን ለማርገብ የሚቀርብለትን ጥሪ በተደጋጋሚ ውድቅ ማድረጉን እንዲያቆም ሐገራቱ አሳስበዋል። በጄኔራል መሐመድ ሐምዳን ደጋሎ የሚታዘዘዘው ፈጥኖ ደራሽ ኃይል በፊናው በጅዳ የገባውን ቃል እንዲተገብር ማሳሰቢያ ሰጥተዋል።
የውጭ ኃይሎች ለተፋላሚዎቹ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ወታደራዊ፣ የሎጂስቲክስ እና የገንዘብ ድጋፍ እንዲያቆሙ፤ ውጥረትና ግጭቱን የሚያባብሱ እርምጃዎች ከመውሰድ እንዲቆጠቡ አሳስበዋል። ከዚህ በተጨማሪ የተባበሩት መንግሥታት የጸጥታ ጥበቃ ምክር ቤት በዳርፉር እና በመላ የሱዳን ግዛቶች የተጣለውን የጦር መሣሪያ ማዕቀብ እንዲያራዝም ጠይቀዋል።

ከሱዳን ጦር ውጊያ የገጠመው ፈጥኖ ደራሽ ኃይል ትይዩ መንግሥት ቢመሠርትም እስካሁን ዓለም አቀፍ ተቀባይነት አላገኘውም። ታጣቂ ቡድኑን የሚመሩት መሐመድ ሐምዳን ደጋሎ የሚመሩት ትይዩ መንግሥት ከቀጠናው አገራት እና ዓለም አቀፉ ማኅበረብ ጠንከር ያለው ውግዝት እያስተናገደ ነው። የቡድን ሰባት አገራት ከአውሮፓ ኅብረት ጋር ባወጡት መግለጫም ለሱዳን ሉዓላዊነት፣ አንድነትና የግዛት አንድነት ቁርጠኝነታቸውን አረጋግጠዋል። ሱዳን "እንድትከፈል የሚያደርጉ ማናቸውንም የአንድ ወገን ተነሳሽነቶች እንቃወማለን" ብለዋል።

የሱዳን ፈጥኖ ደራሽ ኃይል የድሮን ጥቃቶችና የሰብአዊ ርዳታ አቅርቦት መስተጓጎልን ጨምሮ በኢል-ኦቤይድ ተጨማሪ ግፍ የሚያስከትሉ ወይም የሲቪል ሰዎችን ደሕንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ እርምጃዎች ከመውሰድ እንዲቆጠብ የቡድን ሰባት አገራትና የአውሮፓ ኅብረት ከፍተኛ ተወካይ አሳስበዋል። በኤል-ፋሽር የተፈጸመውን ግፍ ተከትሎ በኮርዶፋን፣ ዳርፉርና ብሉ ናይል ግዛቶች ተፈጽመዋል የሚባሉ ብርቱ የዓለም አቀፍ የሰብአዊ ሕግ እና የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶች እጅግ እንደሚያሳስባቸው አስታውቀዋል።

DW Amharic

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ሱዳን በደም አፋሳሽ የእርስ በርስ ጦርነትና በከፋ የሰብአዊ መብት ቀውስ አዙሪት ውስጥ ወድቃ ከሦስት ዓመታት በላይ አስቆጥራለች። ይህ የሀገሪቱ ታሪክ በጥቁር ጠባሳ የተሞላበት ወቅት በሆነበት እና ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ግፊቶች በበረቱበት በዚህ ሰዓት፣ የሱዳን ሉዓላዊ ምክር ቤት ሊቀ-መንበር ጄኔራል አብደል ፋታኅ አል ቡርኻን ወደ ኤርትራ መዲና አስመራ አቅንተዋል።

የጄኔራል አል ቡርኻን ልዑክ አስመራ ሲያርፍ፣ የአቪዬሽን ፕሮቶኮል ብቻ ሳይሆን የቀጠናው የጦርነት ጥምረት ይበልጥ የጠበቀበትን ሁነታ የሚያሳይ ነበር። የ80 ዓመቱ የኤርትራ ፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ላለፉት ሦስት ዓመታት ከፈጥኖ ደራሽ ኃይል (RSF) ታጣቂ ቡድን ጋር ውጊያ ለገጠመው የሱዳን ብሔራዊ ጦር ጠንካራና የቅርብ ደጋፊ ሆነው ዘልቀዋል።

የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ገብረመስቀል በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው እንዳረጋገጡት፣ ሁለቱ መሪዎች በሁለትዮሽ ግንኙነት፣ በሱዳን ወቅታዊ ቀውስ እና በቀጠናው ጉዳዮች ዙሪያ ሰፊ ውይይት ያደርጋሉ። ይህ ስብሰባ ጦርነቱ ከተቀሰቀሰ ወዲህ ሁለቱ መሪዎች በተደጋጋሚ ሲያደርጓቸው የቆዩት ምክክሮች ቀጣይ ክፍል ነው።

ይሁን እንጂ የአል ቡርኻን የአስመራ ጉብኝት የተከናወነው በባዶ ሜዳ ላይ አይደለም፤ ከጀርባው የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ከባድ የፖለቲካ ጫና አለ። የሱዳን መከላከያ ጦር አዛዥ አስመራ የገቡት፣ በኢንዱስትሪ የበለጸጉት የቡድን ሰባት (G7) ሀገራት እና የአውሮፓ ኅብረት የሱዳን ብሔራዊ ጦር፣ ፈጥኖ ደራሽ ኃይል እና አጋር ታጣቂ ቡድኖች በአስቸኳይ ግጭት አቁመው ወደ ቀጥታ ድርድር እንዲመለሱ ጥሪ ባቀረቡ ማግስት ነው። ዓለም አቀፉ ኃይል በአል ቡርኻን ለሚመራው የመከላከያ ጦር ግልጽ መልዕክት አስተላልፏል፡ ውጥረቱን ለማርገብ የሚቀርቡለትን የሰላም ጥሪዎች በተደጋጋሚ ማጣጣልና ውድቅ ማድረግ ማቆም አለበት። በተመሳሳይ፣ በጄኔራል መሐመድ ሐምዳን ደጋሎ (ሄሜቲ) ለሚመራው ፈጥኖ ደራሽ ኃይል በጅዳ ድርድር የገባውን ቃል እንዲተገብር ማሳሰቢያ ተሰጥቷል።

ይህ የሚያሳየው የሱዳን ቀውስ በሀገር ውስጥ ኃይሎች ብቻ ሳይሆን በውጭ ጣልቃ ገብነት ጭምር እየተወሳሰበ መመጣቱን ነው። የቡድን ሰባት እና የአውሮፓ ኅብረት፣ የውጭ ኃይሎች ለተፋላሚ ወገኖች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሚያደርጉትን ወታደራዊ፣ የሎጂስቲክስ እና የገንዘብ ድጋፍ በአስቸኳይ እንዲያቆሙ እና ግጭቱን የሚያባብሱ እርምጃዎች ከመውሰድ እንዲቆጠቡ አሳስበዋል። ይህም ሳያበቃ፣ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የጸጥታው ጥበቃ ምክር ቤት በዳርፉር እና በመላ የሱዳን ግዛቶች ላይ የተጣለውን የጦር መሣሪያ ማዕቀብ እንዲያራዝም ግፊት እያደረጉ ነው።

በሌላ በኩል ከብሔራዊ ጦሩ ጋር ደም አፋሳሽ ውጊያ ውስጥ ያለው ፈጥኖ ደራሽ ኃይል “ትይዩ መንግሥት” ለመመሥረት ቢሞክርም፣ ዓለም አቀፍ ተቀባይነትን ለማግኘት ያደረገው ጥረት ግን ከባድ ውድቅነትን እያስተናገደ ይገኛል። ይህ ታጣቂ ቡድን ከቀጠናው አገራት እና ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ጠንከር ያለ ውግዘት እየደረሰበት ነው። የቡድን ሰባት ሀገራት ከአውሮፓ ኅብረት ጋር ባወጡት መግለጫ ለሱዳን ሉዓላዊነት፣ አንድነትና የግዛት አንድነት ያላቸውን ጽኑ አቋም በመግለጽ፣ ሱዳን እንድትከፋፈል የሚያደርጉ ማናቸውንም የአንድ ወገን የፖለቲካ ተነሳሽነቶች በጽኑ እንደሚቃወሙ አስታውቀዋል።

በጦርነቱ ምክንያት የሚከፈለው የሲቪል ዜጎች ዋጋ ግን አሁንም እጅግ አስፈሪ ነው። ፈጥኖ ደራሽ ኃይሉ የድሮን ጥቃቶችን እንዲያቆም እና የሰብአዊ እርዳታ አቅርቦቶችን ማስተጓጎሉን እንዲያቆም፣ በተለይም በኢል-ኦቤይድ ከተማ ተጨማሪ ግፍና የሲቪሎችን ደኅንነት አደጋ ላይ የሚጥሉ እርምጃዎችን ከመውሰድ እንዲቆጠብ ጥብቅ ማሳሰቢያ ተሰጥቶታል። በኤል-ፋሽር የተፈጸመውን አሰቃቂ ግፍ ተከትሎ፣ በኮርዶፋን፣ በዳርፉር እና በብሉ ናይል ግዛቶች የተፈጸሙት ከባድ የዓለም አቀፍ ሰብአዊ ሕግ እና የሰብአዊ መብት ጥሰቶች የዓለምን ማኅበረሰብ እጅግ አሳስበዋል።

በአስመራ የተጀመረው የሁለቱ መሪዎች የጦርነት ዲፕሎማሲ፣ ሱዳንን ከገባችበት የዕልቂት አዘቅት ያወጣት ወይንስ የቀጠናውን ፖለቲካ በማናጋት ጦርነቱን ይበልጥ ያራዝመው? የሚለው ጥያቄ፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ የሱዳን ተፈናቃዮች እና የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ በስጋት የሚጠብቁት አንገብጋቢ ጉዳይ ሆኖ ቀጥሏል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ እና በኢራን መካከል በቅርቡ የተቀሰቀሰውን ውጥረት ተከትሎ፣ የአሜሪካ ኃይሎች በሰሜን ኢራን በምትገኘው የሰምናን ከተማ ላይ ጥቃት መፈጸማቸው ታውቋል። ይህ ጥቃት ባለፈው ሚያዝያ 8 ቀን የተደረሰውን የተኩስ አቁም ስምምነት እና የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ፣ በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ አሜሪካ በሰሜን ኢራን ላይ የሰነዘረችው ሁለተኛው ወታደራዊ እርምጃ ሆኖ ተመዝግቧል።

ባለፈው ሳምንት አሜሪካ በሰሜን ኢራን አቅቃላ በተባለች ቦታ ላይ የመጀመሪያውን የአየር ጥቃት መፈጸሟ የሚታወስ ሲሆን፣ በወቅቱ ኢላማ የተደረገው የባቡር መስመር ድልድይ ነበር። ይህ ድልድይ ኢራን በተጣለባት ዓለም አቀፍ ማዕቀብ እና እገዳ ምክንያት ነዳጇን ለዓለም ገበያ ማቅረብ ባለመቻሏ፣ እንደ አማራጭ የምትጠቀምበት ወሳኝ የንግድ መስመር በመሆኑ አሜሪካ ለጥቃቱ እንደ ምክንያት አቅርባው እንደነበር ይታወሳል።

አሁን ደግሞ በሰሜን የሀገሪቱ ክፍል የምትገኘው የሰምናን ከተማ የአሜሪካ ጥቃት ሰለባ ሆናለች። በአሜሪካ ጦር በተሰነዘረው በዚህ ጥቃት የሲቪል አውሮፕላን ማረፊያ (ኤርፖርት) ዋና ሕንፃ የተመታ ሲሆን፣ የኢራን ባለስልጣናት ስለ ሁኔታው ዝርዝር መረጃ ከመስጠት ተቆጥበዋል። ይሁን እንጂ በአውሮፕላን ማረፊያው ላይ የደረሰው ጉዳት ቀላል መሆኑን አስታውቀዋል።

ከአውሮፕላን ማረፊያው በተጨማሪ በዚሁ ከተማ የሚገኝ አንድ የማከማቻ መጋዘን በአሜሪካ ኃይሎች መመታቱ የታወቀ ቢሆንም፣ በመጋዘኑ ውስጥ ምን ዓይነት ቁሶች ተከማችተው እንደነበርና የደረሰውን የጉዳት መጠን በተመለከተ እስካሁን የወጣ ግልጽ መረጃ የለም።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አምባሳደር ማይክ ዋልትዝ፣ ቻይና ከሲቪል አገልግሎት ባለፈ ለውትድርና ሊውሉ የሚችሉ ቁሳቁሶች ወደ ኢራን እና ሁቲ ታጣቂዎች የሚደረገውን ፍሰት ለማስቆም በቂ ጥረት አላደረገችም ሲሉ ከባድ ወቀሳ አቀረቡ።

አምባሳደሩ ማክሰኞ ምሽት በመንግስታቱ ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት ባደረጉት ንግግር፣ እንደ ኢራን ያሉ ሀገራት እና በተወሰነ ደረጃም በቻይና የሚገኙ ኩባንያዎች በሁቲዎች ላይ የተጣለውን የጦር መሳሪያ ማዕቀብ የሚጥስ ተግባር ቢፈጽሙም፣ እስካሁን የጎላ ተጠያቂነት እንዳልተከተለባቸው ገልጸዋል። ይህንንም ተከትሎ ከቻይናው አቻቸው ጋር ሞቅ ያለ የቃላት ምልልስ ውስጥ መግባታቸው ታውቋል።

አምባሳደር ማይክ ዋልትዝ በክርክራቸው ወቅት አጽንዖት ሰጥተው እንደተናገሩት፣ ለኢራን እና ለሁቲ ታጣቂዎች እየቀረቡ ያሉት "ድርብ አገልግሎት" ሊሰጡ የሚችሉ ቁሳቁሶች እና የሳተላይት ምስሎች፣ መደበኛ የሲቪል አገልግሎት ቢኖራቸውም፤ በአንጻሩ ግን የንግድ መርከቦችን፣ የሲቪል አውሮፕላኖችን እና የአሜሪካን አጋር ሀገራት ደህንነት አደጋ ላይ ለመጣል በስፋት ጥቅም ላይ እየዋሉ ይገኛሉ። ቻይናም ይህንን ድርጊት ለማስቆም የበኩሏን ኃላፊነት እየተወጣች አይደለም ሲሉ ኮንነዋል።

" በ10 ደቂቃ ውይይት የ47 አመት ህግ ተሻረ

* አሜሪካ ሶርያን ከሽብርተኝነት ስም ዝርዝር ውስጥ አወጣች።
#ethiopia | አሜሪካ ከ1979 ጀምራ ሶርያን በሽበርተኝነት ስም ዝርዝር አካታ የነበረውን ማዕቀብ አንስታለች።

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሀገራቸው ሶርያ ሽብርተኛ ቡድኖችን ትደግፋለች በሚል ተጥሎባት የቆየው ማዕቀብ ማንሳቷን ተናግረዋል።

አሜሪካ ሶርያን ሽብርተኝነትን ስፖንሰር" የሚያደርግ መንግስት በሚል ዝርዝር ውስጥ አካታ መቆየቷ የሚታወስ ነው።

አሁን ሶርያን ከዚህ ስም ዝርዝር ውጪ እንዳደረጓት ነው የገለፁት።

ፕሬዚዳንት ትራምፕ በተርክዬ አንካራ ከሶሪያው ፕሬዚዳንት አህመድ አል ሻራ ጋር ተገናኝተው ከተወያዩ በኋላ ነው ይህንን እርምጃ የወሰዱት ተብሏል።

ትራምፕ በወቅቱ ሶሪያ በአል ሻራ አመራር ሥር የተረጋጋች እንደሆነችና ሀገሪቱ በእድገት ጎዳና ላይ እንዳለች ገልጸዋል።

የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ማርኮ ሩቢዮ በሰጡት መግለጫም ፕሬዚዳንት ትራምፕ ሶሪያ ከዚህ ዝርዝር እንድትሰረዝ ለኮንግረስ ማሳወቃቸውን አስታውቀዋል።

አሜሪካ ሶሪያን ከዚህ ዝርዝር ማውጣቷ በሶሪያ ላይ የተጣሉትን ዓለም አቀፍ የንግድና የኢንቨስትመንት ማዕቀቦች የሚነሱላት ይሆናል።

በተጨማሪም ሀገሪቱን መልሶ በመገንባት ሂደት ላይ አሜሪካ የምታግዝ ይሆናል።

ሶሪያ ከ1979 ዓ.ም ጀምሮ በአሜሪካ በሽብርተኝነት ስም ዝርዝር ውስጥ ትገኝ የነበረ ሲሆን ትራምፕ የወሰዱት እርምጃ ለሃገራቱ ግንኙነት መሻሻል ሚናው የጎላ ነው ሲል ሬውተርስ የገለፀው።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #usaliftingsanctionsonsyria #reuterswashington #presidentdonaldtrumsyriaahmedalsharaa

"ከኢራን ጋር የነበረው የተኩስ አቁም ስምምነት አብቅቷል"
- ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ
#ethiopia | በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ያለው ውጥረት በድጋሚ ተባብሷል። የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በቱርክ አንካራ በተካሄደው የኔቶ መሪዎች ጉባኤ ላይ፣ ከኢራን ጋር የነበረው የተኩስ አቁም ስምምነት "አብቅቷል" ሲሉ በይፋ አስታውቀዋል።

ትራምፕ ይህን ያሉት፣ የአሜሪካ ጦር በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ በንግድ መርከቦች ላይ ለተፈጸመ ጥቃት ምላሽ በመስጠት ከ80 በላይ የኢራን ወታደራዊ ኢላማዎችን፣ የራዳር ጣቢያዎችንና ፈጣን የባህር ጀልባዎችን ኢላማ ማድረጉን ተከትሎ ነው።

ፕሬዝዳንቱ ከኢራን ጋር የሚደረግ ድርድር "የጊዜ ማባከን" መሆኑን በመግለጽ፣ የኢራን መሪዎችን "ውሸታሞችና አታላዮች" ሲሉ በጥብቅ ተችተዋል።

በሌላ በኩል ኢራን በአሜሪካ ወታደራዊ ይዞታዎች ላይ የአጸፋ ጥቃት መፈጸሟን ሲገልጽ፣ በአገሪቱ ላይ የተጣለው የዘይት ሽያጭ ማዕቀብ መመለሱም ውጥረቱን ይበልጥ አባብሶታል። በዚሁ ጊዜ የኢራን የፓርላማ አፈ-ጉባኤ መሀመድ ባቀር ቃሊባፍ፣ "የማስፈራራትና የጫና ዘመን አብቅቷል፤ እኛ በፍጹም አንንበረከክም" በማለት ሀገራቸው ለውጫዊ ጫና እንደማትገዛ ገልጸዋል።

የሁለቱ ሀገራት ግጭት እየተባባሰ በመሄዱ፣ በቀጣናው የደህንነት ሁኔታና በዓለም የኃይል ገበያ ላይ አዲስ ስጋት መፍጠሩ ተገልጿል።
#አሜሪካ #ኢራን #ትራምፕ #የዓለምዜና #breakingnews

አሜሪካ እና ኢራን የተኩስ ልውውጥ‼️
የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ (CENTCOM) ፤ " ኢራን በሆርሙዝ ሰርጥ ሶስት የንግድ እና የነዳጅ ጫኝ መርከቦች ላይ የድሮን ጥቃት ፈጽማለች " በማለት እንደ በስትራቴጂካዊ የኢራን ቦታዎች ላይ ከባድ የአየር ድብደባ ፈጽሟል።

የመካከለኛው ምስራቅ ውጥረት ዳግም በእጅጉ አገርሽቷል።

ኢራን፣ ዋሽንግተን ኦማን አቅራቢያ አዳዲስ የባህር መስመሮችን ለመክፈት ጥረት እያደረገች እንደሆነና ይህም የተደረሰውን የመግባቢያ ስምምነት (MoU) የሚጥስ እንደሆነ ትገልጻለች። ይህ እየተባለ ባለበት ሰዓትና ኢራንም መረከቦች በዛ እንዳያልፉ ባስጠነቀቀችበት ሰዓት ነው ኦማን አቅራቢያ 3 መርከቦች የተመቱ።

አሜሪካም ፣ ለተፈጸመው ጥቃት መላሽ ለመስጠት ወሳኝ ስትራቴጂካዊ የሚባሉ የኢራን ወደብ ቦታዎች ደብድባለች። ከዚህ ወታደራዊ እርምጃ ትንሽ ቀደም ብሎ፣ የአሜሪካው ግምጃ ቤት ለኢራን ተሰጥቶ የነበረውን ጊዜያዊ የነዳጅ ማዕቀብ ማቃለያ በይፋ የሰረዘ ሲሆን ይህም ቴህራን በሕጋዊ መንገድ ነዳጅ ወደ ውጭ የመላክ አቅሟን ያግደዋል።

ኢራን፣ አሜሪካ " የተደረሰውን ስምምነት ጥሳለች " የሚል ክስ እያቀረበችባት ነው።
አሁን ላይ የተፈጠረው ሁኔታ ዓለም አቀፍ ነዳጅ ዋጋ እንዲጨምር አድርጓል።
‎
Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ አሜሪካ በኢራን የነዳጅ ሽያጭ ላይ ተጥሎ የነበረውን ማዕቀብ በጊዜያዊነት የሚያነሳውን ውሳኔ በመሰረዝ የመግባቢያ ሰነዱን አንቀጽ 10 በግልጽ ጥሳለች ሲል ከሰሰ። ሚኒስቴሩ ባወጣው መግለጫ፣ የአሜሪካ ግምጃ ቤት የወሰደውን እርምጃ ሰኔ 18 የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ የጣሰ ነው በማለት አውግዞታል።
ስምምነቱ ከተፈረመ ከ20 ቀናት ባነሰ ጊዜ ውስጥ የተላለፈው ይህ ውሳኔ፣ የአሜሪካ አስተዳደር ታማኝነት የጎደለው መሆኑን ያሳየ እና ሊታመን የማይችል መሆኑን ያረጋገጠ ነው ሲል ሚኒስቴሩ ገልጿል። በተጨማሪም፣ ዋሽንግተን በቀጥታም ሆነ እስራኤል በሊባኖስ ላይ በምትወስደው እርምጃ በተዘዋዋሪ የመግባቢያ ሰነዱን ክፍሎች ደጋግማ መጣሷን በመግለጫው በክስ መልክ ተነስቷል።

በሌላ በኩል የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ በኢራን ኢላማዎች ላይ ተከታታይ እና ጠንካራ ጥቃቶችን መፈጸሙን የሚያሳይ መግለጫ አውጥቷል። ዕዙ ከዚህ ባለፈ የሰጠው ዝርዝር መረጃ ባይኖርም፣ በኢራን ተከታታይ ጥቃቶች እና በአሜሪካና ኢራን የድርድር ማዕቀፍ ውስጥ የተካተተውን የመግባቢያ ሰነድ ኢራን ደጋግማ መጣሷ እጅግ እንዳሳሰበው አስታውቋል።

ከዚህ ቀደም የአሜሪካ ግምጃ ቤት፣ በመግባቢያ ሰነዱ መሰረት ኢራን ነዳጅ ወደ ውጭ እንድትልክ ፈቅዶ የነበረውን ማዕቀብ የማንሳት ውሳኔ ሰርዞ ነበር። ግምጃ ቤቱ እንዳብራራው ከሆነ ይህ የማዕቀብ ማንሳት ውሳኔ በቅድመ ሁኔታዎች ላይ የተመሰረተ እንደነበር እና ኢራን እነዚህን ቅድመ ሁኔታዎች ባለማሟላቷ ስረዛው ተፈጽሟል። በመሆኑም የነዳጅ ማዕቀቦቹ ከሐምሌ 17 ጀምሮ ሙሉ ለሙሉ እንደሚመለሱ ይጠበቃል ብሏል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሕወሓት ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ወ/ሮ ፈትለወርቅ ገብረእግዚአብሔር (ሞንጆሪኖ)፣ የፌደራል መንግስቱ ወታደሮቹን ከምዕራብ ትግራይ ወደ ምስራቅ ትግራይ እያዘዋወረ መሆኑን አስታወቁ። ኃላፊዋ ይህንን ወሳኝ ወቅታዊ መረጃ ይፋ ያደረጉት ዛሬ ማምሻውን በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ነው።

በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ በዋናነት ከተነሱት አበይት ጉዳዮች አንዱ የጸጥታ እና የጦር እንቅስቃሴ ጉዳይ ነው። ወ/ሮ ፈትለወርቅ እንዳስታወቁት፣ የፌደራል መንግስቱ በአሁኑ ወቅት ወታደሮቹን ከምዕራብ ትግራይ አካባቢዎች በማንሳት ወደ ምስራቅ ትግራይ እያሰማራ ይገኛል ብለዋል። የዚህን ወታደራዊ እንቅስቃሴ ዝርዝር ዓላማ በመግለጫው ላይ በግልጽ ባያብራሩም፣ ድርጊቱን በቅርበት እየተከታተሉት መሆኑን አመላክተዋል።

በቅርቡ የዩናይትድ ስቴትስ መንግስት "አክራሪ" ባላቸው የሕወሓት አመራሮች እና አባላት ላይ የጣለውን የቪዛ እገዳ አስመልክቶ ኃላፊዋ ጠንከር ያለ ምላሽ ሰጥተዋል። ወ/ሮ ፈትለወርቅ አሜሪካ የወሰደችው ይህ የቪዛ እገዳ እርምጃ፣ በግለሰቦች ላይ የተጣለ ማዕቀብ ሳይሆን በቀጥታ በሕወሓት "መርሆች" ላይ ያነጣጠረ ነው ሲሉ ኮንነውታል። ሕወሓት በማንኛውም ጫና ውስጥ ቢሆን በመሠረታዊ መርሆዎቹ ላይ ፈጽሞ እንደማይደራደርም በመግለጫቸው አጽንዖት ሰጥተዋል።

ይህንኑ ማዕቀብ ተከትሎ አክለውም፣ የሕወሓት አመራር ወደ አዲስ አበባም ሆነ ከኢትዮጵያ ውጭ የመጓዝ ምንም ዓይነት ፍላጎት እንደሌለው ለአሜሪካ መንግስት በግልጽ ተናግረዋል።

ኃላፊዋ በንግግራቸው ማጠቃለያ ላይ የትግራይ ሕዝብ እና የሕወሓት መሠረታዊ ጥያቄ "ራስን በራስ የማስተዳደርና የራስን ዕጣ ፈንታ በራስ የመወሰን" መብትን ማረጋገጥ መሆኑን አስታውሰዋል።

ለአሜሪካ መንግስት ግልጽ መልዕክት ያስተላለፉት ወ/ሮ ፈትለወርቅ፤ የአሜሪካ መንግስት ቀጠናዊ ጥቅሙን ሊያረጋግጥ እና ሊያስጠብቅ የሚችለው ሕወሓትን በማስፈራራት ሳይሆን፣ ከሕወሓት ጋር አብሮ በመስራት ብቻ መሆኑን ማሳሰባቸውን በዘገባው ተጠቅሷል።

-

ዶላር ጉዱ ፈላ
#ethiopia | ​ቻይና በየዓመቱ በሻንጋይ በሚካሄደው የሉጂያዙይ ፎረም ላይ የአሜሪካ ዶላር በዓለም ላይ ያለውን ፍጹም የበላይነት ለመገዳደር የሚያስችላትን አዲስ ስትራቴጂ ይፋ አድርጋለች።

ቤጂንግ ያቀረበቻቸው አዳዲስ እርምጃዎች (RMB) የውጭ ፋይናንስን ማሳደግ ለውጭ ሀገራት ማዕከላዊ ባንኮች አዳዲስ የፋይናንስ አቅርቦቶችን መፍጠር እና የድንበር ተሻጋሪ የንግድ ልውውጦችን ማስፋፋት ላይ ያተኮሩ ናቸው።

ይህ ሂደት ዶላርን በአንድ ጀምበር ሙሉ በሙሉ ለመተካት ሳይሆን የቻይናን እና የሌሎች ሀገራትን በዶላር መዋቅር ላይ ያለውን ጥገኝነት ደረጃ በደረጃ ለመቀነስ ታስቦ በተግባር እየተገነባ ያለ አማራጭ የፋይናንስ ልማት ነው።

​ይህ የቤጂንግ እንቅስቃሴ ከገንዘብ ነክ ጉዳይ ይልቅ ትልቅ የጂኦፖለቲካ ፍልሚያ ሲሆን አሜሪካ ላለፉት ሰማንያ ዓመታት በዶላር ኃይል በመጠቀም ስትጠቀምባቸው የነበሩትን እንደ ማዕቀብ መጣልና የዓለምን የካፒታል ፍሰት መቆጣጠር ያሉ የፖለቲካ ተፅዕኖዎችን ለመቀየር ያለመ ነው።

ቻይና ይህንን የአሜሪካን የአንድ ወገን የፋይናንስ የበላይነት ለመገዳደርና ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ አዲስ አማራጭ መድረክ ለመፍጠር በአሁኑ ወቅት ከመቼውም ጊዜ በላይ ምቹ ጊዜ ላይ ትገኛለች።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

አሜሪካ በሩዋንዳ ወርቅ ማጣሪያ ላይ ማዕቀብ ጣለች

አሜሪካ በሩዋንዳ የሚገኘውን ጋሳቦ ጎልድ ሪፋይነሪ ጨምሮ ከሶስት የሩዋንዳ ማዕድን ኩባንያዎች እና ከፍተኛ አመራሮቻቸው ላይ አዲስ ማዕቀብ መጣሏን የውጭ ሀብት ቁጥጥር ቢሮ አስታውቋል።

ማዕቀቡ የተጣለባቸው የኩባንያው ሊቀመንበር ዣን ማሊክ ካሊማ እና ዋና ስራ አስኪያጁ ቦስኮ ካዮቦትሲ ሲሆኑ፣ ከእነርሱ ጋር በተያያዘ ቡጋምቢራ ማይንስ፣ዎልፍራም ማይኒንግ እና ርዊንክዋቩ ማይኒንግ ኮርፖሬሽን የተባሉ ተቋማትም በዝርዝሩ ውስጥ ተካተዋል።

እንደ አሜሪካ የገንዘብ ሚኒስቴር መረጃ፣ ማጣሪያው በምስራቅ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ በኤም23 አማፂያን ቁጥጥር ስር ካሉ አካባቢዎች የሚመጣውን ወርቅ በህገ-ወጥ መንገድ በማሸሽ እና በህጋዊ የንግድ ስርዓት ውስጥ በመደበቅ ቁልፍ ሚና ተጫውቷል።

በፈረንጆቹ 2026 መጀመሪያ ላይ ብቻ ከ60 ኪሎ ግራም በላይ ወርቅ በህገ-ወጥ መንገድ መተላለፉ የተጠቆመ ሲሆን፣ ሂደቱም በአንዳንድ አጋጣሚዎች በሩዋንዳ መከላከያ ሰራዊት ጥበቃ ታጅቦ እንደነበር የደረሰው መረጃ ያመለክታል።

ይህ እርምጃ ለአማፂ ቡድኑ የሚፈሰውን የገቢ ምንጭ በማድረቅ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የሰላም ስምምነት ለማጠናከር ያለመ እንደሆነ ተገልጿል።

ማዕቀቡ በኢኮኖሚው ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ ከፍተኛ እንደሚሆን የሚጠበቅ ሲሆን፣ የአሜሪካ ዜጎችና ኩባንያዎች ከተጠቀሱት አካላት ጋር የንግድ ግንኙነት እንዳያደርጉ ታግደዋል።

ሩዋንዳ በበኩሏ በአማፂያኑ ላይ ድጋፍ እንደምታደርግ ወይም ህገ-ወጥ የንግድ እንቅስቃሴ እንደምታመቻች የሚነገረውን ክስ በይፋ አስተባብላለች።

ከወሳኙ ፍልሚያ በፊት የግብፁ አሰልጣኝ ለኢራን አጋርነታቸውን ገለጹ
#ethiopia | ​ከኢራን ብሔራዊ ቡድን ጋር ከሚያደርጉት ወሳኝ የዓለም ዋንጫ የምድብ ማጠቃለያ ጨዋታ በፊት የግብጹ ዋና አሰልጣኝ ሆሳም ሀሰን ለተጋጣሚያቸው ያልተጠበቀ አጋርነትና አክብሮት ሰጡ።

አሰልጣኙ የፊፋን “ፍትሃዊ ጨዋታ” መርሆዎችን በመጥቀስ በውድድሩ ላይ የመሳተፍ መብት ያላቸው ሁሉም ቡድኖች እኩልና ፍትሃዊ መስተንግዶ ሊደረግላቸው እንደሚገባ በሴያትል በተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ተናግረዋል።

ይህ አስተያየት የውድድሩ ተባባሪ አስተናጋጅ የሆነችው አሜሪካ በኢራን ቡድን ላይ በጣለችው ጥብቅ የጉዞና የጊዜ ሰሌዳ ገደብ ምክንያት በተፈጠረው ቅሬታ ላይ የተሰነዘረ ሲሆን ለተጋጣሚ ቡድን የተሰጠ ስፖርታዊ ድጋፍም ጭምር ነው።

​የኢራን ብሔራዊ ቡድን በአሜሪካ ማዕቀብ ምክንያት የልምምድ ካምፑን በሜክሲኮ ለማድረግ የተገደደ ሲሆን ጨዋታው ከመጀመሩ አንድ ቀን ቀደም ብሎ ብቻ ወደ አሜሪካ እንዲገባና ጨዋታው እንደተጠናቀቀ ወዲያውኑ ሀገሪቱን ለቆ እንዲወጣ መደረጉ በቡድኑ የአካል ብቃትና ዝግጅት ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደሩን የኢራኑ አሰልጣኝ አሚር ጋሌኖይ ገልጸዋል። አሜሪካ ለዚህ ጨዋታ ገደቡን በትንሹ በማላላት ቡድኑ ሁለት ቀን ቀድሞ ሴያትል እንዲገባ ብታደርግም፣ አሰልጣኝ ጋሌኖይ ግን ያሉትን የፖለቲካና የጉዞ ተግዳሮቶች በሙሉ ወደ ጎን በመተው ሜዳ ላይ ውጤት ለማምጣት እንደሚጫወቱ አስታውቀዋል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

አሜሪካ በኢራን ነዳጅ ላይ የጣለችውን ማዕቀብ አላላች

ዋሽንግተን ከአስርት ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ የኢራን ነዳጅ በአሜሪካ ዶላር እንዲሸጥ በመፍቀድ ቴህራን ላይ የጣለችውን ማዕቀብ በጊዜያዊነት አነሳች።
ለ60 ቀናት የሚቆየውን የማዕቀብ ማላላት እርምጃ ሰኞ ምሽት ይፋ ያደረገው የአሜሪካ ግምጃ ቤት ነው። ይህ እርምጃ የኢራንን ኢኮኖሚ አንቆ የያዘው እና ለረጅም ጊዜ የቆየው የአሜሪካ ማዕቀብ ዋነኛ ምሰሶዎች እንዲወገዱ ያደርጋል።

በዚህ የአስቸኳይ ጊዜ ፈቃድ መሠረት ኢራን እስከ ነሐሴ ወር ድረስ ድፍድፍ ነዳጅ እንዲሁም የፔትሮኬሚካል ምርቶችን ማምረት፣ መሸጥ እና መላክ ትችላለች። ይህ የማዕቀብ እፎይታ የኢራን ነዳጅ በቀጥታ ወደ አሜሪካ እንዲገባም ያስችላል።

በተጨማሪም የኢራን የባንክ ዝውውር፣ ኢንሹራስ እና ትራንስፖርት ዘርፍ ላይ የተጣለው ማዕቀብ መነሳቱ ቴህራን ከዚህ ቀደም ድፍድፍ ነዳጇን ለመሸጥ ስትከተል የነበረውን ውስብስብ አሰራር ያስቀራል።
የግምጃ ቤት ኃላፊው ስኮት ቤንሰንት እንደተናገሩት ለ60 ቀናት የሚቆይ የማዕቀብ እፎይታ የተሰጣት ኢራን በምላሹ ወሳኙ የባሕር መተላለፊያ የሆነውን የሆርሙዝ ወሽመጥ ለመክፈት ቃል ገብታለች።

የዓለም አቀፉ አቶሚክ ኤነርጂ ኤጀንሲ የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎችም ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ትፈቅዳለች ብለዋል።
ኢራን ግን ይህ ተቆጣጣሪዎች ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ልትፈቅድ ነው መባሉን አስተባብላለች።
አሜሪካ የማዕቀብ ማላላት እርምጃውን የወሰደችው ስዊዘርላንድ ውስጥ ሁለቱን አገራት ሲያደራድሩ የነበሩት አሸማጋዮች ጥሩ መሻሻል መታየቱን ከገለጹ በኋላ ነው።
ኳታር እና ፓኪስታን ሰኞ ዕለት ባወጡት መግለጫ አሜሪካ እና ኢራን “በ60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ” ላይ መስማማታቸውን አስታውቀዋል።

የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስም የፎቶው ባለመብት የመጀመሪያው ዙር ንግግር “በጣም ጥሩ መሠረት” መጣሉን ተናግረዋል።

BBC

የአሜሪካና ኢራን የሰላም ውይይት በስዊዘርላንድ…

አዲስ አበባ፣ ሰኔ 14፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) በስዊዘርላንድ የተጀመረው የአሜሪካ እና ኢራን የሰላም ውይይት ከ80 ደቂቃ ንግግር በኋላ መገታቱ ተሰምቷል፡፡

የመጀመሪያው ዙር የአሜሪካ እና ኢራን የሰላም ውይይት የኳታርና ፓኪስታን አደራዳሪዎች በተገኙበት ነው በዛሬው ዕለት በስዊዘርላንድ የተጀመረው፡፡

የኢራን ተደራዳሪዎች በተደረሰው የ60 ቀናት የተኩስ አቁም ስምምነት ላይ የተጠቀሱ የመግባቢያ ስምምነት ነጥቦች እንዲተገበሩ ግፊት ማድረጋቸው ተጠቅሷል፡፡

በተለይም እንዳይንቀሳቀሱ በታገዱ የኢራን ሃብቶች እና በነዳጅ ዘይት ላይ በተጣለው ማዕቀብ ላይ ሃሳብ ልውውጥ መደረጉን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡

ይሁን እንጂ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራንን ማስጠንቀቃቸውን ተከትሎ የሰላም ውይይቱ ከ80 ደቂቃ በኋላ መጠናቀቁ ተመላክቷል፡፡

ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ለሊባኖስ ታጣቂ ቡድን ሂዝቦላህ የምታደርገውን ድጋፍ የማታቆም ከሆነ ከባድ ጥቃት እንደሚፈጽሙ ዝተዋል፡፡

በፕሬዚዳንት ትራምፕ ምክንያት ለጊዜው የተገታው የሁለቱ ሀገራት ድርድር ጦርነቱን በዘላቂነት ማስቆም የሚያስችሉ ነጥቦች ላይ በስፋት ምክክር ይደረግበታል በሚል ተስፋ የተጣለበት ነው፡፡

የሕወሓት ቡድን ለአሜሪካ መልስ ሰጠ!

የአሜሪካ መንግሥት በፓርቲው አመራሮች ላይ የጣለው የቪዛ ገደብ ያልተሟላ እና ሚዛናዊነት የጎደለው ግምገማ ላይ የተመሠረተ ነው ሲል የህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ማዕከላዊ ኮሚቴ ዛሬ ባወጣው ይፋዊ መግለጫ ክፉኛ ኮነነ።

ሕወሓት ለአካባቢው ሰላምና መረጋጋት የአሜሪካን ሚና እንደሚያከብር ቢገልጽም፤ አዲሱ የማዕቀብ ውሳኔ ግን የኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት በፕሪቶሪያው ስምምነት መሠረት ያሉበትን ግዴታዎች በተደጋጋሚ አለመወጣቱን ወደ ጎን በመተው፣ ኃላፊነቱን ሙሉ በሙሉ በሕወሓት ላይ ብቻ የሚጭን በመሆኑ ፍጹም ተቀባይነት የሌለው ነው ብሏል።

የፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ከተፈረመ ከሦስት ዓመታት በላይ ቢያልፉም፣ የሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓት መመለስ፣ የተፈናቃዮች መዋቅራዊ ዕርዳታ፣ የውጭ (የፌደራል ያልሆኑ) ኃይሎች ከትግራይ መሬት መውጣት እና የህወሓት ሕጋዊና ፖለቲካዊ ሰውነት ዕውቅና ማግኘት የተባሉት ቁልፍ ድንጋጌዎች አሁንም አልተተገበሩም ብሏል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ የአረብ እና የአፍሪካ ጉዳዮች ከፍተኛ አማካሪ በዛሬው ዕለት በሰጡት ይፋዊ መግለጫ፣ በኢትዮጵያ ትግራይ ክልል እና በአጠቃላይ በአፍሪካ ቀንድ ለሚከሰቱ ግጭቶችና አለመረጋጋቶች ምክንያት በሆኑ የህወሓት ግለሰቦች ላይ የተጣለው ማዕቀብ፣ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ለቀጠናው ሰላምና ደህንነት ያላቸውን ቁርጠኝነት የሚያሳይ መሆኑን አረጋግጠዋል።

አማካሪው አክለውም የአፍሪካ ህብረት የአፍሪካ ቀንድ ከፍተኛ ተወካይ የሆኑት ኦሉሴጉን ኦባሳንጆ፣ በህወሓት እና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል የተፈጠረውን ውጥረት ለመፍታት እንዲሁም ሰላም እና መረጋጋትን ለማስፈን የሚያደርጉትን ጥረት አሜሪካ በደስታ እንደምትቀበለውና እንደምትደግፈው ገልጸዋል።

ይህ የአሜሪካ መግለጫ በክልሉ እያንዣበበ ያለውን አዲስ ውጥረት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለመፍታት ግፊት እየተደረገ መሆኑን ያሳያል።
ስለዚህ የአሜሪካ አቋም እና ስለ አምባሳደር ኦባሳንጆ የሰላም ጥረት ምን ታስባላችሁ?

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፖለቲካ ተንታኙ ጃዋር መሐመድ፣ የዩናይትድ ስቴትስ መንግስት በህወሓት አመራሮች እና በቤተሰቦቻቸው ላይ የጣለው የቪዛ ማዕቀብ በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም ጦርነት እንዳይቀሰቀስ ከማድረግ ይልቅ፣ ወደ ጦርነት የሚያመራውን መንገድ ይበልጥ ሊያፋጥነው እንደሚችል አስጠነቀቁ።

ጃዋር በኤክስ ጻቸው ባሰፈሩት ዝርዝር ትንታኔ እንዳብራሩት፣ በአሁኑ ወቅት ህወሓት 'መዋጋት' ወይም 'እጅ መስጠት' የሚሉ ሁለት ምርጫዎች ብቻ ከፊቱ ተደቅነዋል። የፌደራል መንግስቱ በበጀት ቅነሳ እና ወደ ትግራይ በሚገቡ መሰረታዊ ቁሳቁሶች ላይ በጣለው ከባድ ገደብ፣ እንዲሁም በፓርቲው ውስጥ በተፈጠረው ጥልቅ መከፋፈል እና በህዝቡ ዘንድ እያደገ በመጣው ቅሬታ ምክንያት፣ የህወሓት አመራሮች ከእጅ መስጠት ይልቅ ዳግም ጦርነት መክፈት የፖለቲካ ህልውናቸውን ለማስጠበቅ የተሻለ ዕድል እንደሚሰጣቸው ያመኑ ይመስላል ብለዋል።
በዚህ ዓይነት የህልውና ስጋት ውስጥ ላሉ አመራሮች የቪዛ ክልከላ ማድረግ ተምሳሌታዊ እንጂ ትርጉም ያለው ጫና እንደማይፈጥር እና አመራሮቹ ለፖለቲካዊ ህልውናቸው ሲሉ የልጆቻቸውን እና የቤተሰቦቻቸውን የጉዞ ዕድል መስዋዕት ከማድረግ ወደኋላ እንደማይሉ ሞግተዋል። ማዕቀቡ ህወሓት የዲፕሎማሲ መንገዶች ሙሉ በሙሉ እንደተዘጋጉበት እንዲያስብ የሚያደርገው እና የጦር ሜዳ ብቸኛ አማራጭ አድርጎ እንዲወስድ ሊገፋፋው እንደሚችል አክለው ገልጸዋል።

ማዕቀቡ ሙሉ በሙሉ በህወሓት አመራሮች ላይ ብቻ ያነጣጠረ መሆኑን የነቀፉት ጃዋር፣ የፌደራል መንግስቱ ወደ ትግራይ እያደረገ ያለው ወታደራዊ ስምሪት እንዲሁም ከፍተኛ የጦር አዛዦች እና ባለስልጣናት እያሰሙት ያለው የጦርነት ቅስቀሳ በአሜሪካ መንግስት ዕይታ ውስጥ አለመግባቱ ሚዛናዊነት የጎደለው መሆኑን አንስተዋል። የዋሽንግተን ውሳኔ የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድን መንግስት ይበልጥ በድፍረት እና በአግላይነት እንዲንቀሳቀስ የሚያበረታታ መሆኑንም አስገንዝበዋል። ፕሪቶሪያን ለማስፈጸም የሸሹት አሜሪካ እና ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ፣ አሁን ላይ ምንም ዓይነት ማበረታቻ ሳያቀርቡ በትንሽ ዱላ ብቻ ማስፈራራታቸው የዲፕሎማሲውን መንገድ እምነት አልባ እንዳደረገው ጠቁመዋል።

"አሜሪካ ለጣለችው ማዕቀብ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ለዶናልድ ትራምፕ ምን ቃል ገብተው ወይም ምን አቅርበው ይሆን?" ሲሉ የጠየቁት ጃዋር፣ ትራምፕ ከግብፁ ፕሬዝዳንት አብዱልፈታህ አል-ሲሲ ጋር ባደረጉት ስብሰባ ላይ የተናገሩትን ግምት ውስጥ በማስገባት፣ ኢትዮጵያውያን በታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ዙሪያ የሚደረጉትን ነገሮች በቅርበት ሊከታተሉ እንደሚገባ አሳስበዋል።

ሰበር መረጃ‼️አሜሪካ በህወሓት ላይ እገዳ‼️

አሜሪካ በህወሓት (TPLF) አባላት እና የቅርብ ቤተሰቦቻቸው ላይ እገዳ ጣለች።

የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ እንዲሁም በመላ ቀጠና ያለውን ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ ጥለዋል ባሏቸው የህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) አባላት እና የቅርብ ቤተሰቦቻቸው ላይ የቪዛ ገደብ መጣሉን አስታውቀዋል።

ውሳኔው የተላለፈው በስደተኞችና ዜግነት አዋጅ አንቀጽ 212(a)(3)(C) በተሰጣቸው ስልጣን መሰረት መሆኑን የገለጹት ሚኒስትሩ፤ እገዳው በትግራይ ክልል ያለውን ቀውስ ለመፍታት የሚደረገውን ጥረት በሚያስተጓጉሉ " አክራሪ አቋም " ባላቸው አባላትና የቅርብ ቤተሰቦቻቸው ላይ ያነጣጠረ መሆኑን ገልጸዋል።

የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ፣ በህወሓት አመራሮችና በኢትዮጵያ መንግሥት መካከል እየተባባሰ የመጣው ውጥረት የሰሜን ኢትዮጵያን ሰላም ዳግም ስጋት ላይ መጣሉን ጠቅሷል።

በተለይም በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ በትግራይ የፀጥታ ኃይሎች (TSF) እና በኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት (ENDF) መካከል የተከሰተው ቀጥተኛ ግጭት የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት ተከትሎ የተገኘውን አንጻራዊ መረጋጋት የሚፈታተን መሆኑ አመልክቷል።

አሜሪካ በሰላምና በክብር መኖር የሚፈልገውን የትግራይን ጨምሮ መላውን የኢትዮጵያ ሕዝብ መደገፏን እንደምትቀጥል የገለጸው መግለጫው፤ በክልሉ ሰላምና መረጋጋትን በሚያናጉ አካላት ላይ ተጠያቂነትን ለማስፈን ያሉትን አማራጮች ሁሉ ጥቅም ላይ እንደምታውል አስታውቃለች።

የቪዛ ማዕቀብ የተጣለባቸው የህወሓት (TPLF) አመራሮች እና ቤተሰቦቻቸው ስም በይፋ አልተገለጸም።

Seledadotio
Seledadotio

የአሜሪካ መንግስት በህወሓት አመራሮች ላይ የቪዛ ማዕቀብ ጣለ
#fastmereja I የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በሰሜን ኢትዮጵያ የሰላም ሂደትን እያደናቀፉ ነው ባላቸው የህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) አመራሮች እና የቅርብ ቤተሰቦቻቸው ላይ ያነጣጠረ የቪዛ ገደብ ማዕቀብ መጣሉን ዛሬ ሐሙስ አስታውቋል።

የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ፥ በህወሓት እና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል እየተፈጠረ ያለው ከፍተኛ ውጥረት በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም ግጭት ሊቀሰቅስና የቀጠናውን ሰላምና ደህንነት አደጋ ላይ ሊጥል እንደሚችል ገልጿል። ይሄው የቪዛ ማዕቀብ ፖሊሲ በትግራይ ክልል ያለውን ቀውስ ለመፍታት የሚደረገውን ጥረት በሚያደናቅፉ፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እጃቸው ባለበት ግለሰቦች ላይ ያነጣጠረ መሆኑ ተነግሯል።

ባለፈው ወር ህወሓት፣ የፌደራል መንግስቱን የሰላም ስምምነት ድንጋጌ የሚጥስ እርምጃ በመውሰድ የክልሉን የፖለቲካ አስተዳደር በበላይነት መቆጣጠሩ ይታወሳል። ፓርቲው ከ2013-2015 ዓ.ም የነበረውን የጦርነት ወቅት ቀድሞ የነበረውን የምክር ቤት መዋቅር በድጋሚ ማቋቋሙንና የምክር ቤቱም የህወሓት ሊቀመንበር የሆኑትን ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤልን የክልሉ ፕሬዝዳንት አድርጎ መምረጡን አስታውቆ ነበር።

የአሜሪካ እና ኢራን ስምምነት የነዳጅ ዋጋን ቀነሰ

አሜሪካ እና ኢራን የሆርሙዝ የባህር መስመርን ለመክፈትና ጦርነቱን ለማቆም የስምምነት ማዕቀፍ ላይ መድረሳቸውን ተከትሎ በዓለም አቀፍ ገበያ ላይ ከፍተኛ ለውጥ ታይቷል።

ስምምነቱን ተከትሎ የጃፓንና የደቡብ ኮሪያ አክሲዮን ገበያዎች እስከ 5.7 በመቶ የደረሰ ታሪካዊ ጭማሪ አሳይተዋል።

በአንጻሩ የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ በ4.5 በመቶ በመቀነስ በአንድ በርሜል ከ83.40 ዶላር በታች ወርዷል።

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን ላይ የተጣለው የባህር ኃይል እገዳ እንዲነሳ ማዘዛቸውን ያስታወቁ ሲሆን፤ ይፋዊው የፊርማ ሥነ-ሥርዓት አርብ ዕለት በስዊዘርላንድ እንደሚካሄድ ተገልጿል።

ስምምነቱ ሊባኖስን ጨምሮ የተኩስ አቁም ማድረግን፣ የማዕቀብ መነሳትን እና የ24 ቢሊየን ዶላር የኢራን ሀብት መልቀቅን ያጠቃልላል ተብሏል።

የባህር መስመሩ መከፈቱ የዓለምን የነዳጅ እጥረት የሚያቃልል ቢሆንም፤ የተከማቹ መርከቦችን ለማፅዳትና የባህር ውስጥ ፈንጂዎችን ስጋት ለመቅረፍ ግን ወራትን ሊወስድ እንደሚችል ባለሙያዎች አስታውቀዋል።

ሳራ ዮሐንስ

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ እና ኢራን በሁሉም ግንባሮች፣ በተለይም በሊባኖስ፣ ዘላቂ የተኩስ አቁም ማድረጋቸውን ይፋ አድርገዋል። በፓኪስታኑ ጠቅላይ ሚኒስትር ሸህባዝ ሻሪፍ እና በኢራን ብሄራዊ ደህንነት ምክር ቤት እንደተገለጸው፣ ወታደራዊ እንቅስቃሴዎች በአስቸኳይ የሚቆሙ ሲሆን፣ መደበኛ የፊርማ ስነ-ስርዓት በስዊዘርላንድ አርብ ዕለት ይካሄዳል። ስምምነቱ እንደተፈረመ የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ለንግድ መርከቦች ክፍት እንደሚሆን እና በኢራን ወደቦች ላይ የተጣለው እገዳ እንደሚነሳ ተረጋግጧል። በፊርማው ተከትሎ በሚመጡት 60 ቀናት ውስጥ በኢራን የኑክሌር ፕሮግራም እና በአሜሪካ ማዕቀቦች ላይ ውስብስብ ድርድሮች እንደሚካሄዱ ይጠበቃል።

በስምምነቱ መሰረት ኢራን የኑክሌር መሳሪያ እንደማታመርት ቃል የገባች ሲሆን.. እስከ መጨረሻው ስምምነት ድረስ የዩራኒየም ማበልጸጊያ ስራዋን እንደምታቆም አስታውቃለች። ፕሬዝዳንት ትራምፕ በኢራን የኑክሌር ቁሳቁስ ላይ ጠንካራ የፍተሻ ስርአት እንደሚኖር ቢናገሩም፣ ዝርዝር ሁኔታዎችን ግን አላብራሩም። በኢኮኖሚው በኩል አሜሪካ እስከ መጨረሻው ስምምነት ድረስ አዲስ ማዕቀብ እንደማትጥል እና የነዳጅ ማዕቀቦችን ለተወሰነ ጊዜ እንደምታነሳ ተገልጿል። ሆኖም የኢራን የቀዘኑ ንብረቶችን ስለመልቀቅ ፕሬዝዳንት ትራምፕ እና ኢራን የሚሰጡት መረጃ መቃረኑ ከፍተኛ አለመተማመንን እያሳየ ነው።

በሌላ በኩል የስምምነቱ ተጽዕኖ በሊባኖስ እና እስራኤል ጉዳይ ላይ እጅግ አሳሳቢ ነው። የኢራን እና የአሜሪካ ስምምነት የሊባኖስን ጦርነት እንደሚያቆም ቢገለጽም፣ የእስራኤል መከላከያ ሚኒስትር እስራኤል ካትዝ ግን ጦርነቱ ቢቆምም በሊባኖስ፣ በሶሪያ እና በጋዛ በያዙት ግዛት እስራኤል "ላልተወሰነ ጊዜ" እንደምትቆይ አረጋግጠዋል።

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራቅቺ አሜሪካ የእስራኤል ጥቃቶች እንዲቆሙ የመቆጣጠር ሃላፊነት እንዳለባት ቢያሳስቡም፣ በስምምነቱ ውስጥ እስራኤል አለመካተቷ ቀጣዩን የሰላም ሂደት እጅግ አደገኛ እና እርግጠኛ ያልሆነ ያደርገዋል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ "ሰላምን አመጣለሁ" ቢሉም፣ በሜዳ ላይ ያለው የእስራኤል አቋም እና የኢራን ተለዋዋጭ ቃል ስምምነቱ በቀላሉ ሊፈርስ እንደሚችል በግልጽ የሚያሳይ ነው።

ከስምምነት የደረሱባቸው ጉዳዮች የትኞቹ ናቸው?
#ethiopia | አሜሪካ እና ኢራን ጦርነቱን ለማቆም ከስምምነት የደረሱባቸው የመግባቢያ ነጥቦች ይፋ ሆኑ።

አሜሪካ እና ኢራን ከሦስት ወራት በላይ የዘለቀውን ጦርነት ለማስቆም የሚያስችል ስምምነት ላይ መድረሳቸውን አስታወቁ።

በመካከለኛው ምሥራቅ ብሎም በመላው ዓለም ከባድ ቀውስን አስከትሎ የቆየውን ጦርነት ለማስቆም ለወራት ሲደረግ የነበረው ድርድረ አርብ ዕለት ስዊትዘርላንድ ውስጥ በሚካሄድ የፊርማ ሥነ ሥርዓቱ ይቋጫል ተብሏል።

አሜሪካ እና ኢራን ጦርነቱ እንዲቆም በደረሱት የመግባቢያ ስምምነት ላይ ሊባኖስን ጨምሮ በሁሉም ግንባሮች ጦርነቱ እንደሚቆም እና የሆርሙዝ ወሽመጥ እንደሚከፈት ተዘግቧል።

የኢራን ብሔራዊ መገናኛ ብዙኃን በቴህራን እና ዋሺንግተን መካከል ጦርነቱን ለማስቆም ስምምነት በተደረሰበት የመግባቢያ ሰነድ ውስጥ የተካተቱ ነጥቦችን ይፋ አድረገዋል።

የመገናኛ ብዙኃኑ ባቀረቧቸው ዝርዝሮች ውስጥ የተካተቱት ነጥቦች በሁለቱም ወገን ማረጋገጫ አልተሰጠባቸውም።

ሜህር የዜና ወኪል ከዘረዘራቸው ነጥቦች መካከል፦

* በሁሉም ግንባሮች ሊባኖስን ጨምሮ በቋሚነት ተኩስ ይቆማል

* አሜሪካ በኢራን ውስጣዊ ጉዳይ ጣልቃ አትገባም

* በ30 ቀናት ውስጥ የአሜሪካ የባሕር ዕገዳ ይነሳል

* የአሜሪካ ጦር ከኢራን ለቅቆ ይወጣል

* የሆርሙዝ ወሽመጥ “በኢራናውያን ቁጥጥር” በ30 ቀናት ውስጥ ዳግም ይከፈታል

* አሜሪካ እና አጋሮቿ 300 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ የመልሶ ግንባታ ዕቅድ ያቀርባሉ

* በኢራን የነዳጅ ዘይት እና ኢነርጂ ምርቶች ላይ የተጣለውን ማዕቀብ ማንሳት

* ኢራን የኒውክሌር ጦር መሣሪያ ላለማምረት ዳግም ታረጋግጣለች
አሜሪካ በቀጣናው ያላትን ጦር አትጨምርም እና አዲስ ማዕቀብም አትጥልም።

* ሜህር አክሎም የስምምነቱ መጨረሻ የኢራን እንዳይንቀሳቀሱ የታገዱ ግማሽ ሃብቷ እስኪለቀቅ፣ የኢራን ነዳጅ ዘይት ላይ የተጣለው ማዕቀብ እና የባሕር ላይ ዕገዳው እስኪነሳ ድረስ የመጨረሻው ድርድር አይጀመርም ሲል ዘግቧል።

እንዲሁም የመጨረሻው ስምምነት በተባበሩት መንግሥታት በፀጥታው ምክር ቤት ውሳኔ እንደሚጸድቅ ዘግቧል።
#አሜሪካ #ኢራን #ጦርነት #ስምምነት #bbc #ጌጡተመስገን #ሚዲያኮሚኒኬሽን #getutemsgen #mediacommunication

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ሰፋ ያለ እና ዝርዝር ጉዳዮችን የሚያካትት ድርድር ለማድረግ የሚያስችል መንገድ እየተከፈተ መሆኑ ተገለጸ። በዶሃ በሚገኘው የሃማድ ቢን ኻሊፋ ዩኒቨርሲቲ ፕሮፌሰር የሆኑት ሱልጣን ባራካት ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ አሁን ላይ የተደረሰው ስምምነት በቀጣይ ወደ ዝርዝር ድርድሮች የሚያመራ እና በመጨረሻም የሰላም ስምምነት ሊያስገኝ የሚችል ነው።

የፓኪስታን ጠቅላይ ሚኒስትር ሁለቱ ወገኖች "የመጨረሻ ሰነድ" ላይ ከስምምነት መድረሳቸውን ማሳወቃቸውን ተከትሎ ፕሮፌሰር ባራካት በሰጡት አስተያየት፣ "ይህ ሁኔታ ትልቅ ተስፋ የሚሰጥ እና እስካሁን ከተገኙት ሁሉ የተሻለ ዕድል ነው" ብለዋል።

እንደ ፕሮፌሰሩ ትንታኔ፣ ሁለቱን ሀገራት ወደዚህ የድርድር ጠረጴዛ ያመጧቸው የየራሳቸው የውስጥ አስገዳጅ ሁኔታዎች ናቸው።
የአሜሪካ ፍላጎት፡ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በሀገር ውስጥ እየገጠማቸው ባለው ጠንካራ የፖለቲካ ትችት እና ጫና ምክንያት፣ ይህን ጦርነት በፍጥነት ማጠናቀቅ ይፈልጋሉ።

የኢራን ፍላጎት በሌላ በኩል ደግሞ ኢራን በከባድ የኢኮኖሚ ጫና እና ማዕቀብ ስር ለረጅም ጊዜ በመቆየቷ ይህ ድርድር ትልቅ እፎይታን ሊሰጣት ይችላል። ኢራናውያን አሁን የተፈጠረውን ሁኔታ ማዕቀቦች የሚቀንሱበት ወይም ሙሉ በሙሉ የሚነሱበት፣ እንዲሁም ዳግም የኢኮኖሚ ልማት የሚያመጡበት መልካም አጋጣሚ አድርገው እንደሚመለከቱት ፕሮፌሰር ባራካት የሁለቱን ወገኖች የጋራ ፍላጎት አስረድተዋል።

ሀገራዊ ምክክር እና ሀገር በቀል የእርቅ ዕሴቶች...

አዲስ አበባ፣ ሰኔ 1፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ዘላቂ ሰላምን ለመገንባት፣ ብሔራዊ መግባባትን ለመፍጠር እንዲሁም ታሪካዊና መዋቅራዊ ቅሬታዎችን በውይይት ለመፍታት ታላቅ የብሔራዊ ምክክር ሂደት እያካሄደች ትገኛለች።

የዚህ ጉዞ ስኬት የሚወሰነው ከውጭ በሚቀዱ የፖለቲካ ቀመሮች ሳይሆን ማህበረሰቡ ለዘመናት ጠብቆ ባቆያቸውና ከማንነቱ ጋር በተሳሰሩ የሰላምና የዕርቅ ዕሴቶች ላይ መመስረት ሲችል ብቻ ነው።

ኢትዮጵያ ከ80 በላይ ብሔረሰቦች የሚኖሩባት የባህልና የማንነት ሕብረቀለም እንደመሆኗ መጠን እያንዳንዱ ማህበረሰብ ግጭቶችን የሚፈታበት፣ ፍትህን የሚያሰፍንበት እና የተናጋ ማህበራዊ ትስስርን የሚያድስበት የራሱ የሆነ ሀገር በቀል የዕርቅ ሥርዓት አለው።

ከእነዚህ ውድና ሕያው ማህበራዊ ዕሴቶች መካከል በደቡብ ኢትዮጵያ የሚገኘው የደራሼ ብሔረሰብ ባህላዊ የዕርቅ ሥርዓት “ደሃ” ተጠቃሽ ነው።

በደራሼ ማህበረሰብ ዘንድ “ደሃ” ወይም ሽምግልና ማለት እንዲሁ ግጭት ሲከሰት ብቻ የሚደረግ የጊዜያዊ ስምምነት ሂደት አይደለም። ይልቁንም ፍትህ የሚረጋገጥበት፣ የበደለ የሚጠየቅበት፣ የተበደለ የሚካስበትና ጠቅላላው ማህበራዊ ኑሮ ሕጋዊና ሞራላዊ እውቅና የሚያገኝበት ጠንካራ ዕሴት ነው።

ይህንን ሥርዓትን የሚመሩትና የሚያስፈጽሙት መሪዎች “ካዳያ” በመባል ይታወቃሉ። እነዚህ መሪዎች የሚመረጡት በማህበረሰቡ ሕገ-ህሊና ውስጥ ባሉ ጥብቅ መስፈርቶች ሲሆን÷ የካዳያዎች የሥልጣን ዘመን ሁለት ዓመት ብቻ ነው።

ይህ የሚያሳየው በባህላዊ ሥርዓት ውስጥ የሥልጣን ሽግግርና ለሌሎች ዕድል የመስጠት የዴሞክራሲ መርህ ቀድሞውኑ የነበረ መሆኑ ነው።

የደራሼ የዕርቅና የፍርድ ተግባር የሚከናወነው የማህበረሰቡ መረጃ የሚለዋወጥበት፣ ወጣቶችና አዛውንቶች የሚገናኙበት ዋነኛ ማዕከል በሆነው “ሞራ” በሚባል ጥላ በሚሰጡ ታላላቅ ዛፎች ሥር ድንጋዮች እንደ እርከን ከፍ ተደርገው በተዘጋጁ የሸንጎ ስፍራዎች ላይ ነው።

በደራሼ ባህል ሞራ ላይ ተከስሶ መቆም ትልቅ ማህበራዊ ውርደት ተደርጎ ይቆጠራል። ይህ ማህበራዊ ሞራል ሰዎች ወንጀልና ጥፋት ከመስራታቸው በፊት ራሳቸውን እንዲገቱ ያደርጋቸዋል።

የደሃ የዳኝነት ሂደት ፍፁም ሰላማዊና ሥርዓታዊ ሲሆን÷ ተበዳዩ አቤቱታውን ካቀረበ በኋላ ተከሳሹ በምስክሮች ፊት እንዲቀርብ ይጠራል። ተከሳሹ የቀረበውን ጥሪ አሻፈረኝ ካለ የመንግሥት ጣልቃ ገብነት ሳይኖር ማህበረሰባዊ ማዕቀብ ይጣልበታል።

በዳዩ በጥፋቱ ካመነ ደግሞ ሌላው አስደናቂ እሴት ይታያል፤ የካሳውን ክፍያ ጥፋተኛው ግለሰብ ብቻውን ሳይሆን የጎሳው አባል በሙሉ አዋጥቶ እንዲከፈል ይደረጋል።

ይህ እኔነትን ወደ እኛነት የሚቀይርና የአንዱ ጥፋት የሁሉንም ትኩረት እንዲስብ የሚያደርግ የጋራ ኃላፊነት መገለጫ ሲሆን÷ ዕርቁ የሚደመደመው ፍፁም ማህበራዊ ትስስርን በሚያድስ ታላቅ በዓል ነው።

ለዕርቁ ማሳረጊያ የሚሆን “ጨቃ” የተባለው ባህላዊ መጠጥና ምግብ የሚዘጋጀው የጎሳ አባላት እህል አዋጥተው በጋራ በመሥራት ነው።

በዕርቁ ቀን ከተበዳይና ከበዳይ ወገን የመጣው ምግብና መጠጥ አንድ ላይ ተደባልቆ በአንድ ማዕድ ይበላል። ፅዋቸውን ካነሱበት ሰዓት ጀምሮ ቁርሾው ሙሉ በሙሉ ተረስቶ ቀኑን በደስታ ያሳልፋሉ።

የደራሼ “ደሃ” ሥርዓት አሁን ኢትዮጵያ ለጀመረችው ብሔራዊ የምክክር ሂደት እጅግ ጠቃሚ የሆኑ ስልቶችንና ፍልስፍናዎችን ማበርከት ይችላል።

የዘመናዊው የፍትህ ሥርዓት ጥፋተኛውን መቅጣት ላይ ብቻ ሲያተኩር÷ የደሃ ሥርዓት ግን ትኩረቱ የተበላሸውን ግንኙነት ማደስ ላይ ነው።

ሀገራዊ ምክክሩም እንደ ደራሼ ዕርቅ ሥርዓት ይቅርታንና ማህበራዊ ፈውስን ማምጣት ላይ ሊያተኩር ይገባል።

ዘመናዊነት ማለት የራስን መልካም እሴት መጣል ሳይሆን ባለው ሀገር በቀል እውቀት ላይ ሳይንሳዊ ጥናት በማድረግ እሴት መጨመር መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል።

የሀገራዊ ምክክር ኮሚሽንም ሆነ መላው ሕዝብ እነዚህን ሕያው የሆኑ የባሕል ዕሴቶችን ለሀገራዊ መግባባት ሊጠቀምባቸው ይገባል።

የደራሼ ባህላዊ የዕርቅ ሥርዓት የሚያስተምረን ታላቅ እውነት ቢኖር ችግሮቻችንን እኛው ራሳችን በራሳችን መድረክ በጥበብና በፍቅር መፍታት እንችላለን የሚለውን ዘላለማዊ ሀቅ ነው።

"የታገደብን 24 ቢሊዮን ዶላር ሳይለቀቅልን አንደራደርም" - የሞጅታባ አማካሪ

ኢራን በአሜሪካ የታገደባት ገንዘብ እንዲለቀቅ ለአደራዳሪዎች መጠየቋ ተገለጸ።

የኑክሌያር ጦር መሳሪያ እና የሆርሙዝ ሰርጥ አድርጋ የቆየችው ቴህራን፣ በውጭ ሀገር የሚገኘው ገንዘቧም እንዲለቀቅላት ጠይቃለች።

የኢራን ጠቅላይ መሪ ሞጅታባ ኮሚኒ አማካሪ የሆኑት ሞህሰን ረዛይ "የገንዘብ ጉዳይም የውይይቱ አካል ሆኖ ቀጥሏል" ሲሉ ተናግረዋል።

ረዛይ "የተያዘብን ገንዘብ የኢኮኖሚ ማዕቀብ አካል መሆኑን ስለምናውቅ ከዋሽንግተን ጋር ያለውን የድርድር ሂደት ሊጎዳው ይችላል" ሲሉም ስጋታቸውን አንጸባርቀዋል።

አማካሪው አክለውም "የታገደብን 24 ቢሊዮን ዶላር ሳይለቀቅልን አንደራደርም" ብለዋል።

"ይህ ውሳኔያችንን አሜሪካ በድርድሩ ምን ያክል ግልጽ እንደሆነች እንፈትንበታለን" ሲሉ አብራርተዋል።

አማካሪው በማብራሪያቸው ቴህራን በእያንዳንዱ ውይይት ተጨባጭ እርምጃ ማየት እንደምትፈልግ ገልጸዋል።  

Seledadotio
Seledadotio