የኢትዮጵያ ፓስታ በፈጣን የፓስታ አገልግሎት ከአፍሪካ በአንደኝነት ደረጃ ላይ ይገኛል ተባለ

የኢትዮጵያ ፖስታ ባለፉት 132 ዓመታት አገልግሎት ሲሰጥ የቆየ ሲሆን በዓለም አቀፍ ደረጃ ከ104 በላይ በሀገር ውስጥ ደግሞ ከ1 ሺህ 800 በላይ መዳረሻዎች እንዳሉት አስታውቋል።

ባለፉት ሶስት ዓመታት በተተገበረው ስትራቴጂ ተቋሙ በEMS ወይም በፈጣን የፓስታ አገልግሎት ከአፍሪካ በ1ኛ፣ ከዓለም ደግሞ 6ኛ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ለብስራት ሬዲዮ የተናገሩት የኢትዮጵያ ፖስታ የማርኬቲንግና ኮሙኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ በላይነህ ማሙሽ ናቸዉ ።

56ኛው የዓለም የፖስታ ቀን እየተከበረ ባለበት ወቅት የአራዳ ፖስታ ቤት ሙዚየም ታድሶ ለህዝብ ክፍት ሆኗል ። ሙዚየሙ ለጥናትና ምርምር እንዲሁም የሀገርን ታሪክና ባህል በቴምብሮች እና በጥንታዊ የፖስታ መገልገያዎች አማካኝነት ለህዝብ ለማስተወቅ ክፍት ሆኗል።የኢትዮጵያ ፖስታ የመልእክትና የእቃ ማጓጓዣ ተቋም ከመሆኑ ባለፈ ፖስታ የሀገር ባህል፣ ታሪክ፣ ተፈጥሮ፣ ሳይንስ እና የኪነ-ጥበብ አምባሳደር መሆኑ ተጠቅሷል፡፡

በተለይም ቴምብሮች ሀገርን፣ ባህልን፣ ታሪክን እና ዓለም አቀፋዊ ግንኙነትን ለትውልድ የሚያስተላልፉ ህያው ማህደሮች እንዲሁም የሀገርን ማንነት አትመው ለአለም የሚያስተዋውቁ ታላላቅ ሰነዶች ናቸው ያሉት ዳይሬክተሩ ሙዚየሙ  ታሪካዊ የቴምብር ስብስቦች እና የተለያዩ የፖስታ ማስታወሻዎችን በተሻለ ሁኔታ ለጎብኚዎችና ለህዝብ ለማቅረብ ያስችላል ብለዋል።

በተጨማሪም ሙዚየሙ ከአድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም አቅራቢያ የሚገኝ እንደመሆኑ በሁሉም የሳምንቱ ቀናት ለጎብኚዎች ክፍት እንደሚሆን ተነግሯል።

በቅድስት ደጀኔ
#ዳጉ_ጆርናል

የፖፕ ፍራንሲስ ምሥጢራዊ የግል ማስታወሻ መጽሐፍ ሊመረቅ ነው!
#ethiopia | የሊቀ ጳጳስ ፍራንሲስ ግላዊ ማስታወሻ የያዘው መጽሐፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሊታተም ነው።

በካርዲናል ቪክቶር ማኑኤል ፈርናንዴዝ የተዘጋጀው "The Private Diary of Pope Francis" የተሰኘው መጽሐፍ ለንባብ እንደሚበቃ ተገለጸ።

መጽሐፉ ሊቀ ጳጳስ ፍራንሲስ ከ1992 እስከ 2024 ባሉት ዓመታት ውስጥ የጻፏቸውን የግል ማስታወሻዎች መሠረት በማድረግ የተዘጋጀ ነው ተብሏል።

መጽሐፉ በህዳር 24 በመላው ዓለም በ5 ቋንቋዎች ተተርጉሞ በ94 ሀገራት ውስጥ በአንድ ጊዜ ለገበያ እንደሚቀርብ ተገልጿል።

እንግሊዝኛ ዕትሙ በፔንግዊን ራንደም ሀውስ እንዲሁም ጣሊያንኛ ዕትሙ በቫቲካን ማተሚያ ቤት አማካኝነት እንደሚሰራጭ ታውቋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #popefrancis #vaticannews #catholicchurch #penguinrandomhouse

ኩኩ ሰብስቤ እና ኤልያስ መልካ — «እንባዬ» የሙዚቃ ቪዲዮ ትዝታ
(ተመስገን ኡካሬ የሐጌ ልጅ

«ከዘፈኑ ይልቅ ኤልያስን ክሊፑ ላይ ሳየው ነው የኔ ትዝታ» — ተወዳጇ ድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ።

ድንቁ የሙዚቃ ሰው ኤልያስ መልካ ካረፈ ዛሬ ሰባት አመታት ተቆጥረዋል ከእልፍ ሙዚቃዎቹ ውስጥ አንዱን መዘን እንገቃችሁ «እንባዬ» የተሰኘው የታወቀ የሙዚቃ ሥራ በመጀመሪያ በክቡር ድምፃዊት ብዙነሽ በቀለ የተዜመ የነበረ ቢሆንም፣ በኋላ ላይ በድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ ድምፅ እንደ አዲስ የተሠራ ድንቅ ሥራ ነው። ትንሽ ጊዜ ስጠኝ የተሰኘ አልበም ላይ የተካተተ ነው፡፡ ሙዚቃው በቅንብር፣ በድምፅ ጥራትና በእንቅስቃሴ ስልት ተሻሽሎና ተውቦ በመቅረቡ የብዙዎችን ቀልብ ሊስብና ትልቅ ቦታ ሊይዝ ችሏል።

ይህንን ሙዚቃ እንደ አዲስ አሳምሮ ያቀናበረው ደግሞ ባለብዙ ሙያና ተወዳጁ ሙዚቀኛ ኤልያስ መልካ ነበር። ድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ ስለ ኤልያስ ታስታውሳለች፤ «ገና ሙዚቃውን ሲሰማው ደስ አለው፤ የክራሩን ቅኝት እንዴት አድርጎ እንደጨመረበት አሁንም ቢሆን በዓይነ ሕሊናዬ ይታየኛል፤ እሱ ራሱ ሠርቶ እንደ አዲስ ይደሰት ነበር» በማለት ምስክርነቷን ትሰጣለች።

ሥራውን በበለጠ ለማሳመር የሙዚቃ ቪዲዮ (ክሊፕ) ለመቅረጽ ስታስብ ከኤልያስ ጋር ተወያየች። «ለዚህ ዘፈን ክሊፕ እንስራ፤ አንተ ግራንድ ፒያኖ ላይ ተቀምጠህ ሱፍህን (ቶክሲዶ) አድርገህ በንጋታው ብቅ በል» አለችው። ኤልያስም በደስታ «እሺ እንዴ! ምን ችግር አለው?» ብሎ ተስማማ። ነገር ግን በነገው ዕለት ለቀረጻ ሲመጣ ቱታ አድርጎ ነበር። ኩኩም «እንዴ! እንደዚያ ተቀጣጥረን አልነበረም ወይ?» ስትለው፣ ኤልያስ ፈገግ የሚያደርግ ምላሽ አዘጋጅቶ ነበር— «ባክሽን አሰብኩበትና ደከመኝ፤ ፊቴን አዙሬ ፒያኖው ላይ እቀመጣለሁ እንጂ ሙሉ አልታይም» አላት። ኩኩም «ይሁን፣ ይሁን፤ ዋናው የአንተ መገኘት ነው» ብላ በመስማማት ክሊፑ ተቀረጸ።

ከጊዜያት በኋላ ኤልያስ ካለፈ በኋላ ኩኩ ያንን አጋጣሚ ስታስታውስ፤ «አሁን አሁን ሳስበው ሙሉ ፊቱን አዙሮ ቢሆን ኖሮ ብዬ እቆጫለሁ፤ ይሄዳል ብለን ማን አሰበና!» በማለት በቁጭት ትናገራለች። አክላም «ከዘፈኑ ይልቅ ኤልያስን ክሊፑ ላይ ሳየው ነው ትዝታው የሚቀሰቀሰው፤ ኤልያስ በብዙ ክሊፖች ላይ አይታይም፣ በልቤ ውስጥ ግን ሁልጊዜ ይኖራል» ስትል ጥልቅ ስሜቷን ገልጻለች።

በሕይወት ውስጥ እንዲህ ዓይነት ነገሮች ቁጭት ቢፈጥሩም፣ ትልቅ ማስታወሻና መታሰቢያ ሆነው ያልፋሉ። አንድ ቀን ትዝታ ሆኖ ይጠቅመኛል ብላችሁ በማሰብ ሥራችሁን በተጠንቀቅና በነፍስ ሥሩ። የኤልያስ መልካ ድንቅ የቅንብር ሥራዎች ምንጊዜም እንደ አዲስ እትም ሲታደሱ ይኖራሉ።

ተመስገን ኡካሬ የሐጌ ልጅ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት፣ ግብጽ በአሜሪካ እና ኢራን ጦርነት ላይ እያበረከተች ያለውን "ጠቃሚ ሚና" ከግምት ውስጥ በማስገባት፣ ከሰብዓዊ መብት አያያዝ ጋር ተያይዞ ተጥሎ የነበረውን ማዕቀብ በማንሳት 320 ሚሊዮን ዶላር ወታደራዊ እርዳታ እንድታገኝ መወሰኑን አስታውቋል።

የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ ባሳለፉት ውሳኔ፣ ለ2025 በጀት ዓመት ለግብጽ ከተመደበው የውጭ ወታደራዊ ፋይናንስ ውስጥ ይህ የገንዘብ መጠን የሰብዓዊ መብት ማረጋገጫ መስፈርቶችን ወደ ጎን በመተው እንዲለቀቅ አድርገዋል። የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤቱ ውሳኔውን አስመልክቶ ባወጣው ማስታወሻ፣ ይህ ወታደራዊ እርዳታ ለጸረ-ሽብርተኝነት፣ ለድንበር ደህንነት እና ለአሜሪካ ብሔራዊ የደህንነት ፍላጎቶች ወሳኝ መሆኑን አብራርቷል።

በተለይም አሜሪካ ከእስራኤል ጋር በመሆን በየካቲት ወር መገባደጃ ላይ በኢራን ላይ የከፈተችውን ወታደራዊ ዘመቻ (Operation Epic Fury) ተከትሎ ግብጽ ላሳየችው አጋርነት እውቅና የሰጠ ውሳኔ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን፣ ነገር ግን ግብጽ በዘመቻው ውስጥ የነበራት ተጨባጭ ሚና በዝርዝር አልተብራራም። የኢራኑ ጦርነት መባባስ በግብጽ ኢኮኖሚ ላይ የነዳጅ ዋጋ ንረትን ጨምሮ ከፍተኛ ጫና እንዳሳደረባት ተጠቁሟል።
ግብጽ እ.ኤ.አ. በ1979 ከእስራኤል ጋር የሰላም ስምምነት ከተፈራረመች በኋላ ከ1980ዎቹ መገባደጃ አንስቶ በየዓመቱ ወደ 1.3 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የአሜሪካ ወታደራዊ እርዳታ ስታገኝ ቆይታለች። ይሁን እንጂ የሰብዓዊ መብት አያያዟን ተከትሎ የሚሰጠው እርዳታ በየጊዜው መስተጓጎሎች ይገጥሙታል። በቀድሞው ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን አስተዳደር ወቅትም የእርዳታው የተወሰነ ክፍል ታግዶ የነበረ ቢሆንም፣ በ2024 የጋዛውን ጦርነት ተከትሎ አስተዳደሩ ሙሉውን 1.3 ቢሊዮን ዶላር መልቀቁ ይታወሳል።

የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ተቋማት የፕሬዚዳንት አብዱል ፋታህ አል-ሲሲን አስተዳደር በከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ደጋግመው የሚከሱት ሲሆን፣ በቅርቡም መንግስት የተከለከለውን የሙስሊም ወንድማማቾች ቡድን አጀንዳ ያራምዳሉ በማለት ስድስት ጋዜጠኞችን በቁጥጥር ስር ማዋሉ ተዘግቧል። የግብጽ መንግስት በበኩሉ የሰብዓዊ መብትን ለማሻሻል እርምጃዎችን እየወሰደ መሆኑንና ቅድሚያ የሚሰጠው ለሀገር መረጋጋት እና የዜጎችን መሰረታዊ ፍላጎት ለማሟላት መሆኑን በመግለጽ ውንጀላውን ያስተባብላል።









(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት፣ ግብጽ በአሜሪካ እና ኢራን ጦርነት ላይ እያበረከተች ያለውን "ጠቃሚ ሚና" ከግምት ውስጥ በማስገባት፣ ከሰብዓዊ መብት አያያዝ ጋር ተያይዞ ተጥሎ የነበረውን ማዕቀብ በማንሳት 320 ሚሊዮን ዶላር ወታደራዊ እርዳታ እንድታገኝ መወሰኑን አስታውቋል።

የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ ባሳለፉት ውሳኔ፣ ለ2025 በጀት ዓመት ለግብጽ ከተመደበው የውጭ ወታደራዊ ፋይናንስ ውስጥ ይህ የገንዘብ መጠን የሰብዓዊ መብት ማረጋገጫ መስፈርቶችን ወደ ጎን በመተው እንዲለቀቅ አድርገዋል። የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤቱ ውሳኔውን አስመልክቶ ባወጣው ማስታወሻ፣ ይህ ወታደራዊ እርዳታ ለጸረ-ሽብርተኝነት፣ ለድንበር ደህንነት እና ለአሜሪካ ብሔራዊ የደህንነት ፍላጎቶች ወሳኝ መሆኑን አብራርቷል።

በተለይም አሜሪካ ከእስራኤል ጋር በመሆን በየካቲት ወር መገባደጃ ላይ በኢራን ላይ የከፈተችውን ወታደራዊ ዘመቻ (Operation Epic Fury) ተከትሎ ግብጽ ላሳየችው አጋርነት እውቅና የሰጠ ውሳኔ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን፣ ነገር ግን ግብጽ በዘመቻው ውስጥ የነበራት ተጨባጭ ሚና በዝርዝር አልተብራራም። የኢራኑ ጦርነት መባባስ በግብጽ ኢኮኖሚ ላይ የነዳጅ ዋጋ ንረትን ጨምሮ ከፍተኛ ጫና እንዳሳደረባት ተጠቁሟል።
ግብጽ እ.ኤ.አ. በ1979 ከእስራኤል ጋር የሰላም ስምምነት ከተፈራረመች በኋላ ከ1980ዎቹ መገባደጃ አንስቶ በየዓመቱ ወደ 1.3 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የአሜሪካ ወታደራዊ እርዳታ ስታገኝ ቆይታለች። ይሁን እንጂ የሰብዓዊ መብት አያያዟን ተከትሎ የሚሰጠው እርዳታ በየጊዜው መስተጓጎሎች ይገጥሙታል። በቀድሞው ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን አስተዳደር ወቅትም የእርዳታው የተወሰነ ክፍል ታግዶ የነበረ ቢሆንም፣ በ2024 የጋዛውን ጦርነት ተከትሎ አስተዳደሩ ሙሉውን 1.3 ቢሊዮን ዶላር መልቀቁ ይታወሳል።

የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ተቋማት የፕሬዚዳንት አብዱል ፋታህ አል-ሲሲን አስተዳደር በከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ደጋግመው የሚከሱት ሲሆን፣ በቅርቡም መንግስት የተከለከለውን የሙስሊም ወንድማማቾች ቡድን አጀንዳ ያራምዳሉ በማለት ስድስት ጋዜጠኞችን በቁጥጥር ስር ማዋሉ ተዘግቧል። የግብጽ መንግስት በበኩሉ የሰብዓዊ መብትን ለማሻሻል እርምጃዎችን እየወሰደ መሆኑንና ቅድሚያ የሚሰጠው ለሀገር መረጋጋት እና የዜጎችን መሰረታዊ ፍላጎት ለማሟላት መሆኑን በመግለጽ ውንጀላውን ያስተባብላል።

(ዘ-ሐብሻ ዜና) የኢትዮጵያ መንግስት በአዲስ አበባ የሚገኙትን አንድ የግብጽ ዲፕሎማት ማባረሩን ተከትሎ፣ ካይሮ በአጸፋው በግብጽ የኢትዮጵያ ኤምባሲ አማካሪ የሆኑትን ዲፕሎማት ሀገር ለቀው እንዲወጡ አዘዘች። ዲፕሎማቱ በ48 ሰዓታት ውስጥ ግብጽን ለቀው እንዲወጡ ተነግሯቸዋል።

ይህ የካይሮ እርምጃ የመጣው ኢትዮጵያ ትላንት ሐሙስ ዕለት አህመድ ሞሀረም አህመድ ሱሊማን የተባሉትን የግብጽ ኤምባሲ ሰራተኛ "ፐርሶና ነን ግራታ" ማወጅ በ48 ሰዓታት ውስጥ ከሀገር እንዲወጡ ማዘዟን ተከትሎ ነው።

የግብጽ መንግስት ምንጮች የኢትዮጵያን ውሳኔ "የሚያሳዝን" እና ተገቢነት የሌለው ሲሉ ተችተውታል። አንድ ስማቸው ያልተጠቀሰ የግብጽ ባለስልጣን እንደገለጹት፤ "ካይሮ በዓለም አቀፍ ህግ እና በተባበሩት መንግስታት ድርጅት (UN) ቻርተር መሰረት፣ በሌሎች ሉዓላዊ ሀገራት የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ መግባትን አጥብቃ ትቃወማለች" ብለዋል።
በተጨማሪም ምንጩ የኢትዮጵያን መንግስት በከፍተኛ ሁኔታ የወነጀሉ ሲሆን "የኢትዮጵያ መንግስት ለሚያጋጥሙት የውስጥ ፈተናዎች እና ሀገራዊ ቀውሶች የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብተዋል እያለ ማመካኘት ልማድ አድርጎታል" ሲሉ ከሰዋል።

ግብጽ ይህንን የዲፕሎማት ማባረር እርምጃ የወሰደችው ዓለም አቀፉን "የአጸፋ መርህ" (Principle of reciprocity) መሰረት በማድረግ መሆኑን በማረጋገጥ፣ የኢትዮጵያው ዲፕሎማት በተመሳሳይ በ48 ሰዓታት ውስጥ ሀገር ለቀው መውጣት እንዳለባቸው አስታውቃለች።
_____
🗣 የዘ-ሐበሻ አጭር ማስታወሻ፡ ከኤርትራ ጋር ሙሉ ለሙሉ የተቋረጠው ግንኙነት እና አሁን ደግሞ ከግብጽ ጋር የተገባው የዲፕሎማቶች መባረር ፉክክር፤ የአፍሪካ ቀንድን የፖለቲካ ውጥረት ወደ አዲስ እና አደገኛ ምዕራፍ አሸጋግሮታል። ይህ የካይሮ እና የአዲስ አበባ እሰጣ ገባ በቀጠናው ላይ ምን ዓይነት የጸጥታ መዘዝ ይዞ ይመጣል ብላችሁ ታስባላችሁ?






(ዘ-ሐብሻ ዜና) የኢትዮጵያ መንግስት በአዲስ አበባ የሚገኙትን አንድ የግብጽ ዲፕሎማት ማባረሩን ተከትሎ፣ ካይሮ በአጸፋው በግብጽ የኢትዮጵያ ኤምባሲ አማካሪ የሆኑትን ዲፕሎማት ሀገር ለቀው እንዲወጡ አዘዘች። ዲፕሎማቱ በ48 ሰዓታት ውስጥ ግብጽን ለቀው እንዲወጡ ተነግሯቸዋል።

ይህ የካይሮ እርምጃ የመጣው ኢትዮጵያ ትላንት ሐሙስ ዕለት አህመድ ሞሀረም አህመድ ሱሊማን የተባሉትን የግብጽ ኤምባሲ ሰራተኛ "ፐርሶና ነን ግራታ" ማወጅ በ48 ሰዓታት ውስጥ ከሀገር እንዲወጡ ማዘዟን ተከትሎ ነው።

የግብጽ መንግስት ምንጮች የኢትዮጵያን ውሳኔ "የሚያሳዝን" እና ተገቢነት የሌለው ሲሉ ተችተውታል። አንድ ስማቸው ያልተጠቀሰ የግብጽ ባለስልጣን እንደገለጹት፤ "ካይሮ በዓለም አቀፍ ህግ እና በተባበሩት መንግስታት ድርጅት (UN) ቻርተር መሰረት፣ በሌሎች ሉዓላዊ ሀገራት የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ መግባትን አጥብቃ ትቃወማለች" ብለዋል።
በተጨማሪም ምንጩ የኢትዮጵያን መንግስት በከፍተኛ ሁኔታ የወነጀሉ ሲሆን "የኢትዮጵያ መንግስት ለሚያጋጥሙት የውስጥ ፈተናዎች እና ሀገራዊ ቀውሶች የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብተዋል እያለ ማመካኘት ልማድ አድርጎታል" ሲሉ ከሰዋል።

ግብጽ ይህንን የዲፕሎማት ማባረር እርምጃ የወሰደችው ዓለም አቀፉን "የአጸፋ መርህ" (Principle of reciprocity) መሰረት በማድረግ መሆኑን በማረጋገጥ፣ የኢትዮጵያው ዲፕሎማት በተመሳሳይ በ48 ሰዓታት ውስጥ ሀገር ለቀው መውጣት እንዳለባቸው አስታውቃለች።
_____
🗣 የዘ-ሐበሻ አጭር ማስታወሻ፡ ከኤርትራ ጋር ሙሉ ለሙሉ የተቋረጠው ግንኙነት እና አሁን ደግሞ ከግብጽ ጋር የተገባው የዲፕሎማቶች መባረር ፉክክር፤ የአፍሪካ ቀንድን የፖለቲካ ውጥረት ወደ አዲስ እና አደገኛ ምዕራፍ አሸጋግሮታል። ይህ የካይሮ እና የአዲስ አበባ እሰጣ ገባ በቀጠናው ላይ ምን ዓይነት የጸጥታ መዘዝ ይዞ ይመጣል ብላችሁ ታስባላችሁ?

ኢትዮጵያ አንድ የግብፅ ዲፕሎማት በ48 ሰዓታት ውስጥ ከሃገር እንዲወጡ አሳሰበች

የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በአዲስ አበባ በሚገኘው የግብፅ ኤምባሲ ውስጥ የሚያገለግሉ አንድ ከፍተኛ ዲፕሎማት በአስቸኳይ የኢትዮጵያን ግዛት ለቀው እንዲወጡ ማዘዙ ታወቀ።

ከሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ለግብፅ ኤምባሲ የተላከውን ይፋዊ የዲፕሎማሲያዊ ማስታወሻ (Diplomatic Note) መሠረት በማድረግ የተገኙ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ በአዲስ አበባ የግብፅ ኤምባሲ የዲፕሎማቲክ አካል የሆኑት አህመድ ሞሀረም አህመድ ሱሊማን (Ahmed Moharam Ahmed Soliman) በኢትዮጵያ መንግሥት ዘንድ ‘ፐርሶና ነን ግራታ’ (Persona Non Grata) ወይም “ተቀባይነት የሌላቸው ግለሰብ” ተብለው ተፈርጀዋል።

ኢትዮጵያ ይህንን ውሳኔ ያሳለፈችው እ.ኤ.አ. በ1961 በፀደቀው የቪየና የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ድንጋጌ (Vienna Convention on Diplomatic Relations) የተሰጣትን መብት መሠረት በማድረግ እንደሆነ ተጠቅሷል።

በዚሁ መሠረት ዲፕሎማቱ ማስታወቂያው ከደረሳቸው ጊዜ ጀምሮ ባሉት 48 ሰዓታት ውስጥ ከኢትዮጵያ ምድር ለቀው እንዲወጡ ጥብቅ ማሳሰቢያ ተሰጥቷቸዋል።

Via የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

የአርቲስት ጥላሁን ገሠሠ ማስታወሻ "ትንፋሼ" ኮንሰርት

‘’ትንፋሼ … የኔ ማስታወሻ’’

አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።

ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።

ሀገርኛ ቀለም…

የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።

በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።

ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።

“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።

እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።

አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።

የጎረቤት ቀለም…

በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ­ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…

አለማቀፋዊ ቀለም…

የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።

በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…

በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።

‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’

በሠራዊት ከበበው


‘’ትንፋሼ … የኔ ማስታወሻ’’

አዲስ አበባ፣ መስከረም 16፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንዳንድ ድምፆች ዘፈንን ብቻ አያሰሙም፤ ትውስታን ይፈጥራሉ። አንዳንድ ድምፆች የአንድ ሰው ድምፅ ሆነው ይጀምራሉ፤ በጊዜ ሂደት ግን የብዙዎች ሕይወት፣ ስሜትና ትዝታ ይሆናሉ።

ጥላሁን ገሠሠ ለኢትዮጵያ ሙዚቃ የተለየ ዘመን የፈጠረ ድምፃዊ ነበር። ከ1950ዎቹ ጀምሮ በሀገር ፍቅር ቲያትር፣ በንጉሠ ነገሥቱ ጥበቃ(በክቡር ዘበኛ) ባንድና በብሔራዊ ቲያትር ያሳለፈው የሙዚቃ ሕይወት ከአራት አስርት ዓመታት በላይ ተዘርግቷል። በድምጹ ቀለም ለማየት እንሞክር።

ሀገርኛ ቀለም…

የጥላሁን ገሠሠን ሙዚቃ ለየት የሚያደርገው ድምፁ ብቻ አይደለም፤ የዘፈነባቸው ቋንቋዎችም ናቸው። አብዛኛው ሥራው በአማርኛ ቢሆንም፣ በአፋን ኦሮሞም አዚሟል። The Guardian እንደሚገልጸው፣ የሁለት ቋንቋ/ባህል ውጤት የሆነው ጥላሁን፣ በሁሉም የሀገሪቱ ማኅበረሰቦች ዘንድ የተወደደ ድምፃዊ ነው።

በዚህ መንገድ “የሀገር ሽታ”፣ “ኢትዮጵያ የኛ መመኪያ” የመሰሉ የሀገር ስሜትን የሚያንጸባርቁ ዘፈኖች ከግል ስሜት ወጥተው ወደ የጋራ ትውስታ ይሸጋገራሉ። አንዱ ሰው ሲሰማው “የኔ” ይላል፤ ሌላውም ሲሰማው ተመሳሳይ ስሜት ያገኛል። እዚያ ላይ የግል ማስታወሻ ወደ ሀገራዊ ማስታወሻ ይለወጣል።

ለምሳሌ፣ “የሕይወቴ ሕይወት” በሚለው ዘፈኑ የፍቅርን ቅርበት በሚያሳይ አጭር ሐረግ ውስጥ ሰው ለሚወደው ሰው የሚኖረውን ጥልቅ ስሜት ያስተላልፋል። የዘፈኑ ዋና ሐሳብም ፍቅር ለሰው ሕይወት ራሱ ሕይወት መሆኑን ያመለክታል።
የጥላሁን የአማርኛ ዘፈኖች ብዙ ናቸው፤ እነሱም የፍቅርን፣ የሀዘንን፣ የተስፋንና የማኅበራዊ ሕይወትን ብዙ ገጾች ያሳያሉ። ሆኖም የጥላሁን ሙዚቃ በአማርኛ ብቻ የተገደበ እልነበረም።

“Dammee Maaloo” እና “Shole Ya Nech Tela” ከአፋን ኦሮሞ ሥራዎቹ መካከል ይጠቀሳሉ። “Dammee Maaloo” በግርድፉ “ውዴ/ውብ ልጅ፣ እባክሽ” የሚል የፍቅር ጥሪ ይይዛል። “Shole Ya Nech Tela” የተቃራኒ ጾታ የፍቅር ዘፈን ሆኖ፣ በጊዜው የኦሮሞ የሙዚቃ ምትን በጥላሁን ድምፅ ለብዙ አድማጮች ያደረሰ ነው። ይህም ሥራው ታዋሽ - ተጠቃሽ ያደርገዋል። ‘’Salaamakaa’’ እና ‘’Ashaam yaa dammee koo’’ እስካሁንም ከቋንቋው ተናጋሪዎች ባሻገር የሄዱ ኪናዊ ሥራዎቹ ናቸው።

እዚህ ላይ የሚታየው ትልቁ ነገር ቋንቋው መቀየሩ አይደለም፤ የሰው ስሜት በተለያዩ ቋንቋዎች እኩል መድረሱ ነው። ሲጠቀለል በሁለቱም ቋንቋዎች የህይወትን ልዩ ልዩ መልኮች ወደ ዜማ እና ግጥም ተርጉሞ ደርሷ-አድርሷል። ይህም አንድ ቀለሙ ነው።

አንድ ሀገር፣ ብዙ ቋንቋዋ፣ አንድ የሰው ልብ።

የጎረቤት ቀለም…

በአማርኛና በኦሮምኛ የዘፈነው ድምጽ፣ ወደ ሱዳን ሲደርስ የሱዳንን ዜማ በመቀበል ከጎረቤት ሕዝብ የሙዚቃ ትውስታ ጋርም ተገናኘ። በ1980ዎቹ ሱዳንን ጎብኝቶ በሱዳን ቴሌቪዢን በመቅረብ: የአህመድ አል-ሙስጠፋን “ሐቢብ አል-ሩሕ­ – ዌይን ያ ናስ’’ ዜማ መዝፈኑ: ይህንን የሙዚቃ ድንበር መሻገሩን በግልጽ ያሳያል። ወደ መጨረሻው ቀለም እንዝለቅ…

አለማቀፋዊ ቀለም…

የጥላሁን ድምፅ ህብረ ብሔራዊ ብቻ አልነበረም። አለማቀፋዊ ጭምር እንጂ። የሙዚቃው ዘይቤም ከአፍሪካና ከዓለም ሙዚቃ ተጽዕኖዎች ጋር የተዋሃደ ነበር። The Guardian የጥላሁንን ድምፅ ከአር-ኤንድ-ቢ፣ ሶልና ጃዝ ጋር የተዋሃደውን የኢትዮጵያ የዳንስ ሙዚቃ ዘመን እንደ ሚያሳይ ይገልጻል። አንዳንድ የድምፅ አቀራረቦቹም የአረብኛ ድምፅ ቅርፅን እንደሚያስታውሱ ይጠቅሳል። ማሳያዎቹም ጩኸቴን ብትሰሙ እና ስግብግብ ጆሮዬ ናቸው።

በመጨረሻም ጥላሁንን ማስታወስ አንድ ድምፃዊን ማስታወስ ብቻ አይደለም። አንድ ዘመንን ማስታወስ ነው። አንድ የሙዚቃ ባህልን ማስታወስ ነው። በተለያዩ ቋንቋዎች የተሰማውን አንድ የሰው ልብ ማስታወስ ነው። ሦስት ሑባሬ/Harmony/ የሰሩ አይነ ግቡ ቀለማትን በአንድ አቡጀዲ አንደማየት…

በሞቱ ጊዜም በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የታዩ ሐዘኖች፤ ታዋቂ ሰዎች፣ የፖለቲካ እና የሐይማኖት መሪዎች፣ የመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት የሰጡት የሀዘን መግለጫ: የእርሱ ተፅዕኖ ከሙዚቃ መድረክ በላይ መሄዱን አሳይቷል። ስለሺ ደምሴ ለአሜሪካ ድምጽ በሰጠው ቃል እናገባድ “የተለያየ የፖለቲካ አቋም ያላቸው ፖለቲከኞች ሁሉ ተቀብለውት ነበር”
ጥላሁን ገሠሠ ሲዘፍን የራሱ ትንፋሽ ነበር፤ ዛሬ ግን ያ ትንፋሽ የትውልድ ማስታወሻ ሆኗል።

‘’ትንፋሼ… የኔ ማስታወሻ’’

በሠራዊት ከበበው

በጉራጌ ምድር በልዩ ባህላዊ ስነ-ስርዓት የሚከበረው የመስቀል በዓል
*********************

የመስቀል ደመራ ሲደመር ችቦው ሲበራ የመስቀል ዝማሬና እልልታ በየመንደሩ ሲሰማ የኢትዮጵያ መስከረም በልዩ ድምቀት ይጎላል። የመስቀል በአል የንግሥት እሌኒ ግማደ መስቀሉን የማግኘት ታሪክን መሰረት ያደረገ በዩኔስኮ የማይዳሰስ የሰው ልጅ ቅርስ ሆኖ የተመዘገበ ሃይማኖታዊና ባህላዊ እሴት ቢሆንም በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ ያለው ማህበራዊና ባህላዊ ፋይዳ ግን የጎላና ልዩ ገፅታ ያለው ነው።

በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ መስቀል ከአንድ ቀን የደስታ በአልነት በላይ የአመቱ ትልቅ መገናኛ የትውልድ ቀዬ መመለሻ የማስታወሻና የህይወት አዲስ ምእራፍ መክፈቻ ተደርጎ ይወሰዳል።

በዓሉ ሲቃረብ ከአዲስ አበባና ከልዩ ልዩ የሀገራችን ክልሎችና ከውጭ ሀገራት የሚኖሩ የብሄሩ ተወላጆች ወደ ትውልድ ቀያቸው በመጓዝ ከቤተሰቦቻቸው ጋር ይገናኛሉ።

የመስቀል ዝግጅት በአሉ ከወር አንስቶ ገንዘብና ቅቤ በማጠራቀም የሚጀመር ሲሆን አራት ወራት ሲቀሩትና በተለይም ከነሐሴ 12 (ከቡሄ) ጀምሮ ዝግጅቱ እየተጧጧፈ ይሄዳል።

በዚሁ መሰረት አባወራዎች ለእርድ የሚሆኑ ሰንጋዎችን ያደልባሉ የከብቶች ሳር ያዘጋጃሉ ፤እማወራዎችና ወጣት ሴቶች ደግሞ እንሰት በመፋቅና ቤቶችን በተለያዩ ባለቀለም አፈሮች በማሳመር ጅባ በመስራትና ለክትፎ የሚያስፈልጉ ቅቤና ሚጥሚጣዎችን ያዘጋጃሉ።

ወጣት ወንዶችና ልጆች ደግሞ ለደመራና ለበአሉ የሚሆን ፍልጥ እንጨት ከጫካ በመልቀምና በማዘጋጀት የስራ ክፍፍላቸውን ይወጣሉ።

የበዓሉ የእለት ተእለት አከባበርም የራሱ የሆነ ባህላዊና ሃይማኖታዊ ስርዓት ያለው ነው። መስከረም 14 "ደንጌሳት" (የዴጚያ እሳት) በሚለው እለት ለሁሉም ቤተሰብ አባል በተዘጋጀለት የሸክላ ጣባት የጎመን ክትፎ የሚቀርብበትና በየደጃፉ የልጆች ደመራ "ጎረ ጎረ" እየተባለ የሚበራበት ነው።

ዋናው የመስቀል በዓልና የእርድ ቀን "ወኸመያ" መስከረም 15 እለት የሚከበር ሲሆን በእዚህ እለት የአባወራዎች ተግባር ጎልቶ የሚታይበት ሲሆን አባወራዎች የደለቡ ሰንጋዎችን በማረድ "ጨፉየ" (ጥሬ ስጋ በቅቤ መንከር) እና ባህላዊውን የጉራጌ ክትፎ ለቤተሰብ በማቅረብ የሚበላበት ዕለት ነው።

መስከረም 16 "ያባንዳ እሳት" (የጉርዝ እሳት) ደግሞ ትልቁና አባቶች የሚመሩት ደመራ የሚበራበት ወጣቶች ባህላዊውን «አዳብና» ጨዋታ የሚጫወቱበትና ሃይማኖታዊ ስርዓቱ የሚፈፀምበት እለት ነው።

ከበአሉ እለታት በኋላም ማህበራዊ ትስስሩ ይበልጥ ይጠናከራል። መስከረም 17 "ንቅ ባር" (የከሰል ማይ) እለት እድርተኞች ደመራው በተቃጠለበት ስፍራ ተሰብስበው አዲስ የአካባቢ ዳኛ የሚሾሙበት አዳዲስ አባላትን የሚመዘግቡበትና የአካባቢ ልማትና ስራዎችን የሚያቅዱበት ነው።

መስከረም 18 "የፊቃቆማይ" ልጃገረዶች የተለያዩ ለስፌት ጌጣ ጌጦች የሚሆን ሰንደዶ የሚለቅሙበት ሲሆን ከመስከረም 17 እስከ 23 "የጀወጀ" (የጀወቸ) ባልና ሚስት አማችና አማቶቻቸውን ሙክትና ስጦታ ይዘው በመጠየቅ መርቃትና ክብር የሚያገኙበት ጊዜ ነው።

በተጨማሪም በሚካሄዱ ባህላዊ የአዳብና ጨዋታዎችና የዘፈን ትእይንቶች ወቅት ወጣቶች ሎሚ፣ ብርቱካንና የሸንኮራ አገዳ በመለዋወጥ የህይወት አጋራቸውን የሚመርጡበት አጋጣሚ ይፈጠራል።

የመስቀል በአል በጉራጌ ምድር የተራራቁ ቤተሰቦችና ዘመዶች የሚገናኙበት፣ በጥል ላይ ያሉ ባልና ሚስቶችና ጎረቤቶች የሚታረቁበት፣ እዳ የሚሰረዝበት፣ ወላጆች ለትውልዱና ለሀገር ሰላም የሚፀልዩበት ታላቅ የማህበራዊ ውህደትና የሰላም መድረክ ነው።

የደመራው እሳት በሌሊት ሰማዩን ሲያበራ በጉራጌ ቤቶች ውስጥ ደግሞ የፍቅር የእርቅና የአብሮነት ብርሃን ይበራል ይህም መስቀልን ከበአልነት በላይ ሰዎችን ከስራቸው፣ ከቤተሰባቸውና ከጋራ ትውፊታቸው የሚያገናኝ የፍቅር ድልድይ ያደርገዋል።

በብሌን ደምበሎ




በጉራጌ ምድር በልዩ ባህላዊ ስነ-ስርዓት የሚከበረው የመስቀል በዓል
*********************

የመስቀል ደመራ ሲደመር ችቦው ሲበራ የመስቀል ዝማሬና እልልታ በየመንደሩ ሲሰማ የኢትዮጵያ መስከረም በልዩ ድምቀት ይጎላል። የመስቀል በአል የንግሥት እሌኒ ግማደ መስቀሉን የማግኘት ታሪክን መሰረት ያደረገ በዩኔስኮ የማይዳሰስ የሰው ልጅ ቅርስ ሆኖ የተመዘገበ ሃይማኖታዊና ባህላዊ እሴት ቢሆንም በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ ያለው ማህበራዊና ባህላዊ ፋይዳ ግን የጎላና ልዩ ገፅታ ያለው ነው።

በጉራጌ ማህበረሰብ ዘንድ መስቀል ከአንድ ቀን የደስታ በአልነት በላይ የአመቱ ትልቅ መገናኛ የትውልድ ቀዬ መመለሻ የማስታወሻና የህይወት አዲስ ምእራፍ መክፈቻ ተደርጎ ይወሰዳል።

በዓሉ ሲቃረብ ከአዲስ አበባና ከልዩ ልዩ የሀገራችን ክልሎችና ከውጭ ሀገራት የሚኖሩ የብሄሩ ተወላጆች ወደ ትውልድ ቀያቸው በመጓዝ ከቤተሰቦቻቸው ጋር ይገናኛሉ።

የመስቀል ዝግጅት በአሉ ከወር አንስቶ ገንዘብና ቅቤ በማጠራቀም የሚጀመር ሲሆን አራት ወራት ሲቀሩትና በተለይም ከነሐሴ 12 (ከቡሄ) ጀምሮ ዝግጅቱ እየተጧጧፈ ይሄዳል።

በዚሁ መሰረት አባወራዎች ለእርድ የሚሆኑ ሰንጋዎችን ያደልባሉ የከብቶች ሳር ያዘጋጃሉ ፤እማወራዎችና ወጣት ሴቶች ደግሞ እንሰት በመፋቅና ቤቶችን በተለያዩ ባለቀለም አፈሮች በማሳመር ጅባ በመስራትና ለክትፎ የሚያስፈልጉ ቅቤና ሚጥሚጣዎችን ያዘጋጃሉ።

ወጣት ወንዶችና ልጆች ደግሞ ለደመራና ለበአሉ የሚሆን ፍልጥ እንጨት ከጫካ በመልቀምና በማዘጋጀት የስራ ክፍፍላቸውን ይወጣሉ።

የበዓሉ የእለት ተእለት አከባበርም የራሱ የሆነ ባህላዊና ሃይማኖታዊ ስርዓት ያለው ነው። መስከረም 14 "ደንጌሳት" (የዴጚያ እሳት) በሚለው እለት ለሁሉም ቤተሰብ አባል በተዘጋጀለት የሸክላ ጣባት የጎመን ክትፎ የሚቀርብበትና በየደጃፉ የልጆች ደመራ "ጎረ ጎረ" እየተባለ የሚበራበት ነው።

ዋናው የመስቀል በዓልና የእርድ ቀን "ወኸመያ" መስከረም 15 እለት የሚከበር ሲሆን በእዚህ እለት የአባወራዎች ተግባር ጎልቶ የሚታይበት ሲሆን አባወራዎች የደለቡ ሰንጋዎችን በማረድ "ጨፉየ" (ጥሬ ስጋ በቅቤ መንከር) እና ባህላዊውን የጉራጌ ክትፎ ለቤተሰብ በማቅረብ የሚበላበት ዕለት ነው።

መስከረም 16 "ያባንዳ እሳት" (የጉርዝ እሳት) ደግሞ ትልቁና አባቶች የሚመሩት ደመራ የሚበራበት ወጣቶች ባህላዊውን «አዳብና» ጨዋታ የሚጫወቱበትና ሃይማኖታዊ ስርዓቱ የሚፈፀምበት እለት ነው።

ከበአሉ እለታት በኋላም ማህበራዊ ትስስሩ ይበልጥ ይጠናከራል። መስከረም 17 "ንቅ ባር" (የከሰል ማይ) እለት እድርተኞች ደመራው በተቃጠለበት ስፍራ ተሰብስበው አዲስ የአካባቢ ዳኛ የሚሾሙበት አዳዲስ አባላትን የሚመዘግቡበትና የአካባቢ ልማትና ስራዎችን የሚያቅዱበት ነው።

መስከረም 18 "የፊቃቆማይ" ልጃገረዶች የተለያዩ ለስፌት ጌጣ ጌጦች የሚሆን ሰንደዶ የሚለቅሙበት ሲሆን ከመስከረም 17 እስከ 23 "የጀወጀ" (የጀወቸ) ባልና ሚስት አማችና አማቶቻቸውን ሙክትና ስጦታ ይዘው በመጠየቅ መርቃትና ክብር የሚያገኙበት ጊዜ ነው።

በተጨማሪም በሚካሄዱ ባህላዊ የአዳብና ጨዋታዎችና የዘፈን ትእይንቶች ወቅት ወጣቶች ሎሚ፣ ብርቱካንና የሸንኮራ አገዳ በመለዋወጥ የህይወት አጋራቸውን የሚመርጡበት አጋጣሚ ይፈጠራል።

የመስቀል በአል በጉራጌ ምድር የተራራቁ ቤተሰቦችና ዘመዶች የሚገናኙበት፣ በጥል ላይ ያሉ ባልና ሚስቶችና ጎረቤቶች የሚታረቁበት፣ እዳ የሚሰረዝበት፣ ወላጆች ለትውልዱና ለሀገር ሰላም የሚፀልዩበት ታላቅ የማህበራዊ ውህደትና የሰላም መድረክ ነው።

የደመራው እሳት በሌሊት ሰማዩን ሲያበራ በጉራጌ ቤቶች ውስጥ ደግሞ የፍቅር የእርቅና የአብሮነት ብርሃን ይበራል ይህም መስቀልን ከበአልነት በላይ ሰዎችን ከስራቸው፣ ከቤተሰባቸውና ከጋራ ትውፊታቸው የሚያገናኝ የፍቅር ድልድይ ያደርገዋል።

በብሌን ደምበሎ

የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የእሳት እና አደጋ ስጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን በመስቀል ደመራ በዓል ወቅት ህብረተሰቡ ከአደጋ እንዲጠነቀቅ አሳሰበ።

በየመስቀል ደመራ በዓል ወቅት፥ ህብረተሰቡ ከእሳት እና ኤሌክትሪክ ፍጆታ መጨመር፣ ከመዝናናት እንቅስቃሴ አንፃር በጥንቃቄ ጉድለት ሊደርሱ ለሚችሉ አደጋዎችን ቀድሞ ትኩረት በመስጠት ጥንቃቄ እንዲደረግ በቲክቫህ ኢትዮጵያ በኩል አሳስቧል፡፡

ከኮሚሽኑ የአደጋ ስጋት ቅነሳ ዘርፍ አቶ ሰሎሞን መኮንን፣ ለመስቀል ደመራ የሚሆነው ችቦ እርጥብ ሆኖ አልነድ ሲል በፈሳሽ ነዳጅ በማራስ ከማቀጣጠል መቆጠብ አንዱ የጥናቃቄ መንገድ መሆኑን አስገንዝበዋል።

አቶ ሰለሞን አክለው ባስተላለፉት መልዕክት ፦

- ችቦ በቤት ውስጥ ሲለኮስነ በቤት ወስጥ የሚገኙ ምንጣፎች እና መጋረጃዎች እንዳይቀጣጠሉ መጠንቀቅ፣

- ዘመናዊ ችቦ ወይም ርችት ሲለኮስ የአጠቃቀም ጥንቃቄ ማድረግ፣

- ርችቱ ተወርውሮ ሲሄድ በአካባቢው በሚገኙ በሳር ክምር፣ የሳር ክዳን ባላቸው ጎጆ ቤቶች፣ ነዳጅ ማደያ ዴፖዎችና ማደያ ጣቢያ ላይ እንዳያርፍ የጥንቃቄ መመሪያዎችን ተግባራዊ ማድረግ፣

- የመስቀል ደመራ የሚደመርበት ስፍራ ከነዳጅ ማደያ፣ ከኤሌክትሪክና ስልክ ምሰሶዎች እና መስመሮች የራቀ መሆኑን ማረጋገጥ፣

- ደመራ ተለኩሶ ተቀጣጥሎ ካለቀ በኋላ በውሃ ማጥፋት፣

- በምግብ ማብሰያ አካባቢ የኤሌክትሪክ ምድጃዎች፣ የቡታ ጋዝ፣ የጧፍ እና ከሰል ምድጃዎችን በአግባቡ እና በጥንቄ መጠቀም፣

- ሻማ እና ጧፍ በሚጠቀሙበት ወቅት ከተቀጣጣይ ነገር ማራቅ፣

- ጠጥቶ አለመሽከርከር፣ ለመዝናናት ገደብ መስጠት እንደሚገባ አሳስቧል።

እነዚህ ሁሉ ጥንቃቄዎች ተደርገው በአጋጣሚና ባልታወቀ ምክንያት በቤትም ሆነ በአቅራቢያ አካባቢ የእሳት እና ሌሎች አደጋዎች ቢከሰቱ ማህበረሰቡ በኮሚሽኑ አደጋ ጥሪ መቀበያ መስመሮች ፈጥኖ እንዲያሳውቅ ተጠይቋል።

#ማስታወሻ፥ ለእሳትና ድንገተኛ አደጋዎች፣ ለወላድና የድንገተኛ ህክምና እና አምቡላንስአገልግሎትበነፃ መስመር 939፣ በቀጥታ መስመሮች 011155 53 00/011156 86 01 በመደወል ኮሚሽኑ ይገኛል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
#tikvahethiopiafamilyaa

@tikvahethiopia

ተስፋዬ ገሠሠ
ጎምቱ የጥበብ ባለሟል

የሕይወት ታሪክ

ደራሲ፦ ደረጀ ትዕዛዙ

የአዘጋጁ መልዕክት
#ethiopia | የሰው ልጅ ሲፈጠር በምክንያት ነው። እግዚአብሔር አዶልፍ ሂትለርን እና ሞሶሎኒን በአንድ በኩል፤ ማሃትመ ጋንዲ እና አልበርት አንስታይን በሌላ ቋት ሲፈጥር፤ ሕይወትን ፅንሰ ሀሳብ ለመስጠት፤ ለሰዎች ወጥ የሆነ የአኗኗር ዘይቤ እንዳይኖር ፈልጎ ሊሆን ይችላል ብሎ ማሰብ ይቻላል።

እነዚህ በአንድ ወቅት በተግባራቸው ዓለም ያገናኛቸው ሰዎች፤ ማንነታቸው ቢፈተሽ ማህበራዊ እርከናቸው፤ ስብዕናቸው የተለየ ሆኖ እናገኘዋለን። ባሕሪያቸው ከተወለዱበት፤ ከያዙትና አብረው ከኖሩት ማህበረሰብ ሊቀዳ እንደሚችል ሁሉ፤ ከየራሳቸውም የዚያ ሥራቸው ነፀብራቅ እንደሆነ ይታመናል። መልካምነትና መጥፎነት ዘወር ብሎ ምንጩ ከዚያው ነው። የሆነው ሆኖ፤ ቅንና አስተዋይ ልቦና መታደል ግን መልካም መታደል ነው። ሁሉም በሚፈፅሙት ተግባር ምድራዊም ሆነ በሰማይ የሚጠየቁበት ወይም የሚመሰገኑበት ነገር እንዳለ ሁሉ፤ እነሱም በየራሳቸው የተደሰቱበት ወይም ተፀፅተው ያለፉባቸው ጊዜያት ስለመኖራቸው አይጠረጠርም።

የሰው ልጅ በማንነቱ፤ በቀለሙ እና በተግባሩ ዥንጉርጉር ነው። እያንዳንዱ ግለሰብ በኖረበት ዘመናት ሁሉ በተግባሩ ለዚች ዓለም ይነስም ይበዛም ስለማንነቱ የሚያስቀምጠው አሻራ አለው። መታወቂያው እንደየ ተግባሩ ቢለያይም ሁሉም ታሪክ አለው። የግለሰቦች ታሪክ የሀገር ታሪክ አካል የሚሆንበትም አገባብ አለ። ይህ የሚሆነው ደግሞ ታሪክ ከቃል ትሬት ወደ ጽሑፍ ተለውጦ ሲመዘገብ፤ በአግባቡ ሲሰነድ፤ ሲያያዝ፤ ከዚያም አልፎ ለቀጣዩ ትውልድ ሲተላለፍ ነው። "የግለሰቦች ታሪክ ስብስብ የሀገር ታሪክ ይሆናል" የሚለውም ከዚሁ ጋር ነው።

ከዚህ ሀሳብ በመነሳት ይህ መጽሐፍ ምን ይዟል? የሚል ጥያቄ መነሳቱ አይቀርም።፤ ዋናው ነገር ገልጦ ማነበብ ነው። መጽሐፉ የዕድላቸው እና የሥራቸው ስለ አጋጣሚያቸው ጎምቱ የጥበብ ባለሟል ተባለው ፕሮፌሰር ተስፋዬ ገሠሠ የሕይወት ታሪክና ሥራዎችን ይተርካል:: ተስፋዬ ማን ነው? በኖሩባቸው ዓመታት ምን ሠሩ፤ አሻራቸው በሀገር ታሪክ ውስጥ ምን ፋይዳ አለው? የሚሉና ሌሎችንም ተያያዥ ጉዳዮችን ይጠይቃል፤ ይመልሳል፤ ይተነትናል።

ተስፋዬ በአንድ ሙያና ሥራ ብቻ የተወሰነ አይደለም:: የሕይወቱን ከሥራው ጋር እያነፃፀርኩ ማቅረቤም ለዚሁ ነው። ይህ ደግሞ ታሪኩ ሲነበብ ሰልችቶት እንዳይፈጠር ይረዳል የሚል እምነት አለኝ።

አብዛኛው የመጽሐፉ ክፍል ሲዘጋጅ ባለ ታሪኩ በሕይወት ስለነበረ ለመረጃ መብዛትና ተአማኒነት በአጅጉ ጠቅሞኛል። ከዚህ ቀደም ስለ ባለ ታሪኩ የተጻፉና የተነገሩ አጠራጣሪ ታሪኮችንና መረጃዎችን በቃለ መጠይቅ ለማጣራት ዕድሉን ፈጥሮልኛል።

ተስፋዬ በባህሪው "እንዲህ አደረግሁ፤ እንዲህ ፈጠርሁ..." እያለ ማንነቱን የመጎረድም ሆነ የመጎዳት ሰው አይደለም። ድንቅ ድንቅ ተግባሮቹ፤ መናገር የማይፈልጋቸው በጎ ሥራዎቹ ብዙ ናቸው። ስለዚህም በአመዛኙ በደራሲያን ደረጃ የተቀመጡ፤ በማስረጃዎችና በእውነቶች ተረጋግጠው እንዲወጡ ለማድረግ ጥሬአለሁ።

የጥበብ ሰው "አንቱ" አይባልም ከሚል ሀሳብ በመነሳት በአብዛኛው የመጽሐፉ ክፍል "አንተ"ን ብጠቀምም፤ አልፎ አልፎ እንደጽሑፉ አገባብና እንደየሁኔታው አጠራር "ጋሽ ተስፋዬ"፤ "ተጋባዥ ፕሮፌሰር ተስፋዬ" እና "አንቱ"ን ተጠቅሜበታለሁ። በዚህም የባለታሪኩን የመጫወቻም ሆነ የማህበራዊ ክብር የጎደልሁ ሁኚ እንደማይታሰብኝ አተማመናለሁ። እሱም ይህ እንዲሆን ፍቃዱን ሰጥቶኛል። አልፎ አልፎ ሌሎች የጥበብ ሰዎችንም በዚህ መልኩ መጥራቴ አልቀረም።

አልፎ አልፎ በታሪክ አፅንኦት ሊሰጣቸው የሚገቡ ጉዳዮችን እና በቃለ መጠይቅ ያገኛኋቸውን ሀሳቦች እንዳሉ አስቀምጣቸዋለሁ። በዚህም ወዳጆቹን፤ የሥነ ጥበብ ተማሪዎቹን፤ ቅርበት ያላቸው ቤተሰቦቹን እና ዘመዶቹን ጭምር አነጋግሬ የእውነተኝነት ቃላቸውን እንደ አግባቡ አሰፍሬአለሁ። አንዳንድ በሕይወት የሌሉና እኔ በአካል ያላገኘኋቸው ጥቂት ወዳጆቹ፤ በተለያዩ ወቅቶችና መድረኮች ስለ ተስፋዬ የሰጡትን የምስክርነት ቃል ስብስቤ አድርጌ አቅርቤአለሁ። ሥራዎቹን፤ በተለያዩ ጊዜያት ስለ እሱ የተጻፉና የተነገሩ ጉዳዮችን ፈትሻለሁ። የግል ማስታወሻና የተወሰኑ የዕለት ማስታወሻዎቹን /Daily diary/ ጭምር በርብሬአለሁ። ለዚህ ይጠቅማል፤ ይበጃል ያልኩትን ቁም-ነገር፤ ፍሬ-ነገር፤ ይሆናል ልክነቱን ነቅሼ በማውጣት በአስፈላጊው ቦታ አስፍሬአለሁ። ይህ ነው የዚህ መጽሐፍ ሂደት።

ይህ መጽሐፍ፤ የሕይወት ታሪክ (Biography) አጻጻፍ መርሁን የተከተለ እንዲሆን አድርጌአለሁ። ጋሽ ተስፋዬ የዚችኛውን ዓለም የጥበብ አውራ ኖሮ በ84 ዓመት ዕድሜው ወደማይቀረው ሄዷል። ከዚችኛዋ ዓለም በአካል ሞት ቢለይም ሥራውና ማንነቱ ግን እንዲህ ሲወሳ እና ሲዘከር ይኖራል።

መልካም ንባብ

***

የመጽሐፉ የጀርባ

“ግልጽነትን የሚያደፋፍርህ እውነት ነው። ሐሰት ውስጥህ ካለ ለመናገር ትሸማቀቃለህ። እርግጥ የፖለቲካ ሰዎች ይህንን ሊያደርጉት ይችላሉ፤ የፖለቲካ ሰው ግን ዲፕሎማት ነው። የሚናገረው የት፤ መቼ፤ እንዴት፤ ለማን፤ የሚሉትን አጢኖ፤ መትሮ ነው።

እኔ የፖለቲካ ሰው አይደለሁም፤ ተፈጥሮዬ አልፈቀደም። ስለዚህ ፊት ለፊት እናገራለሁ። መስዋዕትነት መክፈል አለብኝ፤ ይሁኑ! ይክፈል፤ እውነትን የያዘ ሁሉ ግን አሸናፊ ነው። በነጻ ህሊና ይኖራል።”

“ከፖለቲካዊ ሹመቱ በሕዝብ የታመነበት ሽልማት ይበልጥብኛል። ያስተማርኳቸው የጥበብ ልጆቼ በመድረክ፤ በፊልም፤ በሥነ-ጽሑፍ ውስጥ ተሰማርተው ማየት ደስታ ይሰማኛል። ፍሬ አለኝ፤፤ ትልቁ ሽልማቴ እነሱ ናቸው።”

***
የአዘጋጁ ቀደሙት ሥራዎች፦

ደራሲ ደረጀ ትዕዛዙ

ጳውሎስ ኞኞ ከ1926-1984 (የሕይወት ታሪክ)

ሳተናው (የአጫጭር ልብወለዶችና የግጥሞች ስብስብ)

​#የሕይወትታሪክ #ተስፋዬገሠሠ #መጽሐፍ #ኪነጥበብ #ደራሲደረጀትዕዛዙ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

28 ሰአት የሚፈጀውን የሩሲያ የባቡር ጉዞ «በአሸናፊ ማስታወሻ»
(ባሪያስ በዛብህ)

​ከስፋቷ የተነሳ ከአሥራ አንድ በላይ የሰዓት አቆጣጠር ያላት የአለማችን ቁጥር አንድ ግዙፍ ሀገር ራሽያ፤ የInternational Festival of Youth 2026 መድረክን ለመታደም በሩሲያ ግብዣ እዚያ ተገኝቼ ነበር። የሩሲያ ዘንድሮ ፌስቲቫል በየካተሪንበርግ ከተማ እንዲካሄድ የሩሲያ ፕሬዚዳንት ቭላድሚር ፑቲን ትእዛዝ ስለነበር፣ ሞስኮ ከገባን በኋላ ለሃያ ስምንት ሰዓታት በባቡር መጓዝ ነበረብኝ (ደርሶ መልስ ሐምሳ ስድስት ሰዓት ማለት ነው)።

​ታዲያ ጉዞዎ እንዴት ነበር ካላችሁኝ፦ «ሦስት ነገሮች አጠገብዎ ካሉ ጉዞ ቀላል ነው፤ ሦስቱ ነገሮች ምን ምን ናቸው ካላችሁኝ ደግሞ፡ ቆንጆ ሙዚቃ፣ ቆንጆ ሴት እና ቆንጆ መጽሐፍ»። ታዲያ ከሦስቱ ሁለቱ አብረውኝ ነበሩ—ሙዚቃው እና መጽሐፉ። መጽሐፉም በቅርቡ ለገበያ የቀረበው የወንድሜ የአርቲስት አሸናፊ ማህሌት «የአሸናፊ ማስታወሻ» የተሰኘው መጽሐፍ ነው።

​ታዲያ በመጽሐፉ ምን አገኘህ ካላችሁኝ፦
​በህይወት ስትኖሩ በምን አይነት የህይወት መከራ ውስጥ አልፋችኋል? የናንተንስ የገጠማችሁን ችግር ከሰዎች ጋር ስታነጻጽሩ «አረ የኔ በስንት ጣዕሙ!» ትላላችሁ ወይስ «በኔ ልክ የአለምን መከራ የቀመሰ የለም» ብላችሁ «ለምን እኔ ብቻ?» በማለት ከራሳችሁ ጋር እንድታወሩ መጽሐፉ እድል ይሰጣችኋል።

​በተለምዶ «የኢትዮጵያ እናትነት ከሁሉ ይለያል» ለሚለው ሀገራዊ ወሬ፣ ይሄ መጽሐፍ ማረጋገጫ ይሰጣችኋል። ጠንቃቃ እናት አጠገብህ ከሌለች፣ ያለ አባት ያደጉ ልጆች ለአለም ምን አይነት ሰው እንደሚሆኑ የሚጠቁም ምክረ ሀሳብ ይሰጣችኋል። እንደሚያልፍ ስለምታውቅ፣ ለጊዜውም ቢሆን በማይመጥንህ ቦታ ታሳልፋለህ።
​በህይወት ዘመንህ በሩጫህ ወቅት ውሃ የሚቀብሉህ ደጋግ ሰዎች በህይወትህ ይገጥሙሃል። ተስፋ ቆርጠህ ከትራክህ ልትወጣ ስትል በቁጣና በግጻጼ ያበረቱህና ትራክህን ያስጨርሱሃል። ይህንን በመጽሐፉ ውስጥ ሳነብ፣ በህይወት አጋጣሚ ወደ ህይወታችን የመጡ ደጋግ ሰዎችን ብንሸጣቸው እንኳ መልሰን የምንከስረው እኛ መሆናችንን እንዲገባኝ አድርጎኛል።

​በአጠቃላይ፣ «ምን ገጥሟችሁ ከእግዚአብሔር ጋር እንዴት አሳለፋችሁት?» ይህንን እና ሌሎች ነገሮችን ስታነቡ ታገኙታላችሁ።
​አሸናፊ፣ ይህን መጽሐፍ ስትጽፍ መንፈስ ቅዱስ አብሮክ ነበርና አመስግን! ስለሰጠኸን ነገር ሁሉ በብዙ አመስግነናል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ ዋሽንግተን ዲሲ፣ አንድ የእንጀራ አባት የትዳር አጋሩ ከሌላ ሰው የወለደቻትን የሁለት ወር መንታ ህጻን ህይወት በማጥፋት እና ወንጀሉን ኦቲዝም ባለበት የ7 ዓመት ልጁ ላይ ለማላከክ በመሞከሩ በቁጥጥር ስር መዋሉን ፖሊስ አስታወቀ።

ዲሜትሪየስ ቢቲ የተባለው ይህ ግለሰብ፣ ካሚያህ ኦነስቲ የተባለችውን የሁለት ወር ህጻን ህይወት በማጥፋት፤ በአንደኛ ደረጃ የነፍስ ግድያ እና በህጻናት ላይ ጭካኔ የተሞላበት ወንጀል መፈጸም ክስ ተመስርቶበታል። አቃቤ ህግ ለፍርድ ቤት ባቀረበው ሰነድ መሰረት፣ ግለሰቡ ይህን አሳዛኝ ድርጊት የፈጸመው ህጻኗ ከሌላ አባት በመወለዷ ባደረበት የቅናት ስሜት መሆኑ ተገልጿል።

ባለፈው ኦገስት 16 ምሽት የህጻኗ እናት ወደ ገበያ በሄደችበት ወቅት፣ ግለሰቡ ለፖሊስ (911) ስልክ በመደወል "መናገር የማይችለው የ7 ዓመት ኦቲስቲክ ልጄ ህጻኗን ክፉኛ ጎድቷታል" በማለት የፈጸመውን ወንጀል በልጁ ላይ ለመለጠፍ ሞክሮ ነበር። ሆኖም የህክምና ባለሙያዎች ባደረጉት ምርመራ፣ በህጻኗ ላይ የደረሰው ከባድ ጉዳት በ7 ዓመት ልጅ ሊፈጸም እንደማይችል በሳይንሳዊ መንገድ አረጋግጠዋል።

የፍርድ ቤት ሰነዶች እንደሚያሳዩት ከግድያው አንድ ሳምንት በፊት ግለሰቡ መንታ ህጻናቱን ጥላቸው ከሄደች "ህይወታቸው እንደሚያልፍ" ለእናትየው ዛቻ አዘል ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ነበር። በዕለቱ ፖሊስ ወደ ቤቱ ሲደርስ፣ ሌሎች የቤተሰቡ ህጻናትም ተገቢ ያልሆነ አያያዝ እና መጠነኛ ጉዳቶች ታይቶባቸው ስለነበር፣ በአስቸኳይ ከተጠርጣሪው ተነጥለው ለዲሲ የህጻናት እና ቤተሰብ ደህንነት ተቋም እንክብካቤ እንዲሰጣቸው ተደርጓል።

በአሁኑ ወቅት ተጠርጣሪው ዲሜትሪየስ ቢቲ ምንም አይነት የዋስትና መብት ሳይፈቀድለት በማረሚያ ቤት እንዲቆይ የተወሰነ ሲሆን፣ በመጪው ሴፕቴምበር 28 ለሚሰማው የመጀመሪያ የፍርድ ቤት ቀጠሮ እየተጠባበቀ ይገኛል። አቃቤ ህግ ይህን መሰል በህጻናት ላይ የሚፈጸም ወንጀል ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን በአጽንኦት ገልጿል።

(የአዘጋጁ ማስታወሻ፦ ይህ አሳዛኝ ክስተት በቤተሰብ ውስጥ ያሉ ህጻናት ደህንነት ላይ ምን ያህል ጥንቃቄ እና ትኩረት ሊደረግ እንደሚገባ ትልቅ ማሳሰቢያ የሚሰጥ ነው።)

ሎተስ — የሕንድ ብሔራዊ አበባ

* ከጭቃ ውስጥ ወጥቶ የንጽሕና፣ የመንፈሳዊነትና የሕይወት መነቃቃት ምልክት የሆነው አበባ

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 18)
#ethiopia | ማኖጅ - Manoj V P.K. Vasudevan በመላ ሕንድ ( PAN INDIA) — እንዲያስጎበኝን የፕላቲኒየም ደረጃ (PLATINUM) ፈቃድ ተሰጥቶታል። የሕንድ መንግሥት የቱሪዝም ሚኒስቴር “Incredible India Tourist Guide” መታወቂያ ይዟል።

ማኖጅ ቪ - ለጉዟችንም፣ ለመረጃችንም በእጅጉን ጠቅሞናል። ሳይሰለች ፡ ሳይደክም በመንገድ ላይ እንደወይን ጠጅ የጣፈጡ ታሪኮችን በጥልቀት አጠጥቶናል።

ክብር ምስጋና - ለማኖጅ ቪ ይሁን።

በመንገድ ላይ ሎተስ አበባ ከወንዝ ዳርቻ ተመለከትኩ።

ሎተስ (Lotus)፣ በሳይንሳዊ ስሙ Nelumbo nucifera፣ የሕንድ ብሔራዊ አበባ ነው። በሕንድ ባህል ውስጥ ሎተስ ከአበባነት በላይ ትርጉም ያለው ምልክት ነው፤ በሃይማኖት፣ በፍልስፍና፣ በሥነ-ጥበብ፣ በሥነ-ሕንፃና በየዕለቱ የሕንድ ባህላዊ ምስል ውስጥ በጥልቅ የተሰረጸ ነው።

የሕንድ የባህል ተቋማትም ሎተስን በተለያዩ የሕንድ ቅርስ፣ ሥነ-ጥበብና የመንፈሳዊ ትርክቶች ውስጥ ያሳያሉ።

ሎተስ ምንድን ነው? - ስል ማኖጅን ጠየኩት።
እኔ እጠይቃለሁ - እርሱ ይመልሳል።

ሎተስ በውሃ ውስጥ የሚያድግ የውሃ ተክል ነው። ሥሩ በጭቃማ የውሃ ውስጥ ይገኛል፤ ግን ቅጠሉና አበባው ከውሃው ላይ ወጥተው ይታያሉ።

ይህ ባህሪው ለሕንዳውያን የጥልቅ ፍልስፍና ምሳሌ ሆኗል፦

“በጭቃ ውስጥ ቢያድግም ከጭቃው ንጹሕ ሆኖ ይወጣል።”

ስለዚህ ሎተስ ችግር ውስጥ እያለ ንጽሕናን መጠበቅ፣ ከአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ውበትን ማፍራትና ከጨለማ ወደ ብርሃን መውጣት የሚለውን ሐሳብ ይወክላል።

ሎተስና የሕንድ መንፈሳዊነት

ሎተስ በሂንዱ ሃይማኖታዊ ባህል እጅግ የተከበረ ነው። በብዙ የሕንድ ሥነ-ጥበብ ሥራዎች አማልክትና የመንፈሳዊ ምስሎች በሎተስ ላይ ቆመው ወይም ተቀምጠው ይታያሉ።

በተለይ ላክሽሚ (Lakshmi)፣ የብልጽግናና የሀብት አምላክት፣ በሎተስ ላይ ተቀምጣ በሚያሳይ ምስል በስፋት ትታወቃለች። ሎተስ ከብልጽግና፣ ውበትና ንጽሕና ጋር ይያያዛል።

በተጨማሪም በሕንድ ባህል ውስጥ ሎተስ ከፈጠራና ከመነሻ ጽንሰ-ሐሳቦች ጋር የተያያዙ ትርክቶች ይዟል።

በቡድሂዝም ውስጥ ያለው ትርጉም

ሎተስ በቡድሂስት ባህልም ከፍተኛ ምልክታዊ ትርጉም አለው።

የሰው ልጅ ከዓለማዊ መከራ፣ ጭንቀትና ፈተና ውስጥ እያለ ወደ ጥበብና መንፈሳዊ ንቃት ሊደርስ እንደሚችል ይወክላል።

ስለዚህ የሎተስ ምስል በቡድሂስት ቅርጻ-ቅርጽና ሥዕል ውስጥ በብዛት ይገኛል።

ለምን የሕንድ ብሔራዊ አበባ ሆነ?

ሎተስ ከሕንድ ሥልጣኔ ጋር ለረጅም ጊዜ የተያያዘ ተክል ነው። በሕንድ ታሪክ፣ ሥነ-ጥበብ፣ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችና ሥነ-ጽሑፍ ውስጥ የሚደጋገም ምስል ነው።

በመንፈሳዊ አስተሳሰብም ንጽሕናን፣ ትዕግሥትን፣ ውበትንና መነቃቃትን ስለሚወክል እንደ ብሔራዊ ምልክት ተስማሚ ሆኗል።

የሕንድ የባህል ሚኒስቴር ሰነዶች በሕንድ ብሔራዊ ምልክቶች መካከል ሎተስ - National Flower ሆኖ መመዝገቡን ያትታል።

ሎተስ በሕንድ ሥነ-ጥበብ

ሎተስ በሕንድ ሥዕል፣ ቅርጻ-ቅርጽ፣ ጌጣጌጥ፣ ጨርቃ-ጨርቅና ሥነ-ሕንፃ ውስጥ በብዛት ይገኛል።

የሕንድ የባህል ቅርስ ማስተዋወቂያ ሥራዎችም የሎተስ ምስል በተለያዩ የባህል ዕቃዎችና የጥበብ ሥራዎች ውስጥ ይታያሉ።

በተለይ የሎተስ ቅርጽ የተፈጥሮ ውበትን ከመንፈሳዊ ምልክት ጋር ያጣምራል።

ከተፈጥሮ ወደ ሥነ-ሕንፃ

በሕንድ ሥነ-ሕንፃም የሎተስ ቅርጽ በጣም የታወቀ ነው። የሎተስ አበባ የሚከፈትበት ቅርጽ እንደ መክፈት፣ መነቃቃትና ወደ ብርሃን መውጣት ተተርጉሞ በሕንድ የሥነ-ሕንፃ ባህል ውስጥ ተጠቅሷል።

የሎተስ ቀለም ምን ይወክላል?

ሮዝ ሎተስ — በተለይ ከመንፈሳዊነትና ከመለኮታዊ ክብር ጋር ይያያዛል።

ነጭ ሎተስ — ንጽሕናንና መንፈሳዊ ጸጥታን ይወክላል።

ሰማያዊ ሎተስ — በአንዳንድ የሥነ-ጥበብና መንፈሳዊ ትርጉሞች ጥበብና እውቀትን ያመለክታል።

ከጭቃ ወደ ውበት — የሕንድ ፍልስፍና

ሎተስን ከሕንድ ጋር የሚያገናኘው ትልቁ ምስላዊ መልዕክት ይህ ነው፦

ሥሩ በጭቃ ውስጥ ነው፤ ግን አበባው በውሃው ላይ ይከፈታል።

ይህ ለሕንድ ሥልጣኔ አንድ የሚያምር ፍልስፍናዊ ምሳሌ ሊሆን ይችላል፤ ሰው በዓለም ውስጥ ቢኖርም በዓለም አሉታዊ ጎኖች ሳይበከል ንጹሕ ሆኖ መኖር ይችላል የሚል ሐሳብ።

ስለዚህ ሎተስ ለሕንድ ብሔራዊ አበባ ብቻ አይደለም፤ የሕንድን የብዙ ሺህ ዓመታት ባህላዊ፣ መንፈሳዊና ፍልስፍናዊ ቅርስ የሚወክል ኃይለኛ ምልክት ነው።

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 19)
ይቀጥላል ....

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ውድድር ባሕር ዳር !

የአፍሪካ እግር ኳስ ፌደረሽን ባወጣው መርሃ ግብር መሰረት በዚህ አመት መስከረም 19 /2019ዓ.ም ቀን የአለም ዋንጫ የማጣሪያ ውድድር በኢትዮጵያ እንደሚደረግ አስታውቋል ። በዚህ መሰረት ውድድሮቹ በባህር ዳር አለም አቀፍ ስታድየም እንደሚካሄድ ከወጣው መረሃ ግብር ማወቅ ተችሏል ። በዚህ መሰረት በባህር ዳር ከተማ የሚገኙ ደረጃቸውን የጠበቁ ሆቴሎች እንግዶቹን ለማስተናገድ በቂ ዝግጅት አድርገዋል ።ውድድሩን ለመመልከት ወደ ውቢቱ ባሕር ዳር የምትመጡ እንግዶች በጣና ሀይቅ እና በአባይ ወንዝ ዳርቻ ዙሪያ እንዲሁም ውብ ሆና በተመሰረተችው ባህርዳር ከተማ ስትቆዩ ልዩ ትዝታ እንዲኖራችሁ ከታች የተዘረዘሩት ሆቴሎች :ሎጂዎች እና ሪዞርቶች ዝግጅታቸውን አጠናቀዋል ። አድራሻቸውም ከታች ተዘርዝሯል

❶ ፈለገ ግዮን ሪዞርት (ማሪና)
0903 33 33 33 -
ጎርጎራ ኢኮ ሪዞርት
0997 21 21 21-

❷ ጃካራንዳ ሆቴል=>0918760006፣

❸ ሆምላንድ ሆቴል=>0918340022፣

➍ ብሉናይል ሪዞርት ሆቴል(አቫንቲ )
=>0935981950፣

➎ አልዋቅ ሆቴል=>0935981950፣

❻ ድብ አንበሳ ሆቴል=>0918340094፣

❼ ፓፒረስ ሆቴል=>0911202504፣

❽ ራህ ናይል ሆቴል=>0918341727፣

❾ ቤተ ዳንኤል=>0911207665፣

❿ ዩኒሰን ሆቴል=>0918341157፣

⓫ ዲላኖ ሆቴል=>0930296600፣

⓬ ሶሊያና ሆቴል=>0918341474፣

⓭ ሰመርላንድ ሆቴል=>0917095292፣

⓮ ኖቫ ሆቴል=>0918004747፣

⓯ አዲስ አምባ ሆቴል=>0930111684፣

⓰ ዊን ሆቴል=>0930415765፣

⓱ ቤንማስ ሆቴል=>0918340958፣

⓲ ናኪ ሆቴል=>0918760075፣

⓳ ሌክማርክ ሆቴል=>0918761399፣

⓴ አሲኗራ ሆቴል=>0918340218፣

21.ፓልም ፓላስ=>0918248721፣

22.አዝዋ ሆቴል=>0936749369፣

23.ወተርፍሮንት=>0918560295/ 0934050506፣

24.አባይ ኢንተርናሽናል=>0918341055፣

25.ባህር ዳር ቁ.2 ሆቴል=>0918340024፣

27.ተፈሪ መኮንን ሆቴል=>0900909151፣

28. ኦሊቭ ሆቴል=>0946147546፣

29.ብሉ ናይል ሆቴል=>0930352095፣
0930101053

30.ናይል ቪው ሆቴል=>0911208663፣

31.ናርጋ ሆቴል=>0918286189፣

32.ህብርጸጋ ሆቴል=>0918353592፣

34.ሚናት ሆቴል=>0934221190፣

35.ሪቨርላንድ ሆቴል=>0918353443፣

36.አድያም ሆቴል=>0918349571፣

37.ፊደል ሆቴል=>0918489151፣

38.የአሜን ሆቴል=>0910576768፣

39.ስካይ ሪዞርት=>0583207080፣

40.አባይምንጭ ሎጂ=>0918353453፣

41.አጋር ሎጂ=>0918353421፣

42.ሽመላ ሎጂ=>0918340810፣

43.ኩሪፍቱ ሎጂ=>0923410789፣

44 , ፊደል ሆቴል
0583202212 / 0920157060
45 ኪትስል ሆቴል=>0918340953

ማስታወሻ

እንደዚህ አይነት አለም አቀፍ ውድድሮች በባህር ዳር ከተማ መካሄዳቸው የከተማዋን ገፅታ በአለም አቀፍ ደረጃ ለማስተዋወቅ የሚረዳ ትለቅ እድል በመሆኑ የከተማው ነዋሪ የተለመደውን እንግዳ ተቀባይነት ባህሉን ይበልጥ በማዘመን እንግዶቹን በፍቅር እና በአክብሮት ተቀብሎ ማስተናገድ እንዳለበት ባለሙያዎች ይመክራሉ ።

መልካም እድል ለኢትዮጰያ ብሄራዊ ቡድን !!!!

ኮቺ (Kochi / Cochin)
- የሕንድ “የአረቢያ ባሕር ንግሥት”
(Queen of the Arabian Sea)

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል 16 )
— ኮቺ፣ ሕንድ
#ethiopia | በደቡብ ምዕራብ ሕንድ በኬረላ (Kerala) ግዛት የምትገኘው ኮቺ (Kochi)—በቀደመው መጠሪያዋ ኮቺን (Cochin)—በታሪክ፣ በባህል፣ በንግድ እና በዘመናዊ የቴክኖሎጂ ዕድገቷ የምትታወቅ የሕንድ ቁልፍ የባሕር በርና የወደብ ከተማ ናት።

“የአረቢያ ባሕር ንግሥት” (Queen of the Arabian Sea) በሚል የክብር ስም የምትጠራው ይህች ከተማ ለዘመናት የቅመማ ቅመም ንግድ ማዕከል በመሆን ዓለም አቀፍ ነጋዴዎችን ስትስብ ቆይታለች።

ኮቺን ለመጎብኘት የመጣ ተጓዥ አንድ ከተማ ብቻ እንዳልጎበኘ ይሰማዋል። እዚህ ታሪክና ዘመናዊነት፣ ባህልና ንግድ፣ ባሕርና የውሃ መንገዶች፣ የቅኝ ግዛት ዘመን ሕንፃዎችና የዘመኑ የከተማ ሕይወት በአንድ ላይ ተዋህደው ይታያሉ።

ኮቺ (Kochi) ወይም ኮቺን (Cochin) በሕንድ ኬራላ ግዛት የምትገኝ ታሪካዊ የወደብ ከተማ ስትሆን፣ የኬራላ የንግድ ማዕከል በመሆን ትታወቃለች። “የአረቢያ ባሕር ንግሥት” በሚል ስያሜም ትጠራለች። ለዘመናት ከእስያና ከአውሮፓ የመጡ ነጋዴዎችና መርከቦች ወደዚህ ወደብ ይመጡ ነበር።

የቅመማ ቅመም ንግድ ከተማ

ኮቺን ለመረዳት የኬራላን የቅመማ ቅመም ታሪክ ማወቅ ያስፈልጋል። ኬራላ በበርበሬ፣ ካርዳሞም፣ ቅርንፉድ፣ ቀረፋ፣ ዝንጅብልና ሌሎች ቅመማ ቅመሞች ትታወቃለች። ኮቺ ደግሞ በዚህ የቅመማ ቅመም ንግድ ውስጥ ዋና የማሰባሰቢያና የመላኪያ ማዕከል ሆና ቆይታለች።

በተለይ Mattancherry የቅመማ ቅመም ንግድ የተጠናከረበት ታሪካዊ ስፍራ ነው። አይሁዶች፣ ጉጃራቲዎች፣ ኮንካኒዎች፣ ጄይኖች፣ ማራቲዎችና ሌሎች ማኅበረሰቦች በዚህ አካባቢ ሰፍረው የከተማዋን ባህላዊ ብዝሃነት አበልጽገዋል።

ማታንቼሪ ቤተ መንግሥት (Mattancherry Palace)፦ በ1555 በፖርቹጋሎች ተገንብቶ በኋላ በደች የተጠናከረው ይህ ቤተ መንግሥት የኬረላን ባሕላዊ ሥዕሎችና የታሪክ ቅርሶች አቃፊ ነው።

ኮቺ የኬረላ ግዛት የኢኮኖሚ፣ የንግድ እና የኢንዱስትሪ ማዕከል ናት።

Fort Kochi — ታሪክ በጎዳናዎች ላይ

ከኮቺ ታሪካዊ ስፍራዎች መካከል Fort Kochi ልዩ ቦታ አላት። ፖርቱጋሎች፣ ደች እና ብሪታኒያውያን በተለያዩ ዘመናት በአካባቢው ተጽዕኖ አሳድረዋል። የድሮ የአውሮፓ የሕንፃ ቅርጾች ከባህላዊ የኬራላ አርክቴክቸር ጋር ተቀላቅለው የሚታዩበት አካባቢ ነው።

በFort Kochi የሚገኙት St. Francis Church፣ Dutch Cemetery፣ Vasco House፣ Santa Cruz Basilica እና ሌሎች ታሪካዊ ሕንፃዎች ኮቺ በተለያዩ የታሪክ ዘመናት ያሳለፈችውን ሂደት ይናገራሉ።

ቅዱስ ፍራንሲስ ቤተክርስቲያን (St. Francis CSI Church)፦ በ1503 የተገነባችው ይህች ቤተክርስቲያን በሕንድ የመጀመሪያዋ የአውሮፓውያን ቤተክርስቲያን ስትሆን፣ ታዋቂው ፖርቹጋላዊ አሰሳዊ ቫስኮ ዳ ጋማ (Vasco da Gama) መጀመሪያ የተቀበረበት ቦታ በመሆኗ ይታወቃል።

የቻይና የዓሣ ማጥመጃ መረቦች
— የኮቺ ምልክት

Fort Kochiን ከሌሎች የዓለም ከተሞች የሚለየው አንዱ ድንቅ ነገር Chinese Fishing Nets — Cheenavala ነው።

እነዚህ ግዙፍ መረቦች በእንጨትና በቀርከሃ ምሰሶዎች ላይ ተደግፈው፣ በክብደት ሚዛን መርህ የሚሰሩ የዓሣ ማጥመጃ መሳሪያዎች ናቸው።

የኬራላ ቱሪዝም መረጃ እንደሚገልጸው ይህ የማጥመድ ዘዴ በኮቺ ዳርቻ ከ1350–1450 ዓ.ም. አካባቢ መታየቱ ይታመናል።

በፀሐይ መጥለቂያ ሰዓት የሚታዩት መረቦች በባሕሩ ላይ ግዙፍ ሥዕል ይመስላሉ። እንጨቶቹ ወደ ሰማይ ተዘርግተው፣ መረቦቹ ወደ ውሃው ሲወርዱና ሲወጡ መመልከት የኮቺ ጉዞ ልዩ ትውስታ ይሆናል።

የይሁዲ ምኩራብ (Paradesi Synagogue)

በማታንቼሪ 'Jew Town' በሚባለው አካባቢ የሚገኘው ይህ ምኩራብ በ1568 የተገነባ ሲሆን በደቡብ ኤሺያ ከሚገኙ የቆዩ ምኩራቦች አንዱ ነው።

የኮቺ የውሃ ዓለም

ኮቺ የምትታወቀው በባሕር ብቻ አይደለም። በዙሪያዋ የተዘረጉ የውሃ መስመሮች፣ ደሴቶች፣ ጀልባዎችና አረንጓዴ ዳርቻዎች የከተማዋን ሌላ ፊት ያሳያሉ። በጀልባ ሲጓዙ ከተማዋ ከሰማይ ጠቀስ ሕንፃዎች ወደ ባህላዊ ቤቶችና የዓሣ አጥማጆች መንደሮች ስትቀየር ይታያል።

የባሕር ንግድና ወደብ፦

ኮቺ በሕንድ ውቅያኖስ የንግድ መስመር ላይ የምትገኝ ተፈጥሯዊ የባሕር በር በመሆኗ የዓለም አቀፍ መርከቦች ማረፊያና የመርከብ ጥገና (Shipbuilding) ማዕከል ናት።

Kochi Water Metro — ዘመናዊ ኮቺ

እኔ በኮቺ ያለኝ ጉዞ ከታሪካዊው የFort Kochi ዓለም ብቻ አይደለም፤ የከተማዋን ዘመናዊ የውሃ መጓጓዣም ለማየት እድል አግኝቻለሁ።

Kochi Water Metro የከተማዋን የተለያዩ ክፍሎች በውሃ መስመሮች የሚያገናኝ ዘመናዊ የመጓጓዣ ሥርዓት ነው። የፕሮጀክቱ ኦፊሴላዊ መረጃ 75+ ኤሌክትሪክ ጀልባዎች፣ 15 መስመሮችና 75+ ኪሎሜትር የሚደርስ አውታረ መስመር እንዳለው ያሳያል።

ይህ ማለት ኮቺ የድሮ የጀልባ ባህልን ብቻ አትጠብቅም፤ ውሃውን እንደ ዘመናዊ የከተማ መጓጓዣ መሠረተ ልማትም ትጠቀማለች።

ከተማዋ የሜትሮ ባቡር (Kochi Metro) እና በባሕር ላይ የሚንቀሳቀስ የውኃ ሜትሮ (Kochi Water Metro) አቀናጅታ በመጠቀም የትራፊክ ፍሰቷን የዘመነ አድርጋለች።

የባህልና የሃይማኖት ብዝሃነት

ኮቺ የተለያዩ ሕዝቦችና ባህሎች ለዘመናት የተገናኙባት ከተማ ናት። በMattancherry አካባቢ ቤተ ክርስቲያናት፣ መስጊዶች፣ ምኩራቦች እና የተለያዩ የማኅበረሰብ መኖሪያዎች በአንድ ቦታ ይገኛሉ።

ይህ ብዝሃነት ኮቺን ከቱሪስት መዳረሻ በላይ ያደርጋታል፤ ከተማዋ የንግድ፣ የፍልሰት፣ የሃይማኖትና የባህል መገናኛ ቦታ እንደነበረች የሚያሳይ ሕያው ማስረጃ ናት።

ማሪን ድራይቭ (Marine Drive)፦

በከተማዋ መሐል የሚገኝ፣ የባሕርና የዘመናዊ ሕንፃዎችን ውበት የሚያሳይ ረጅም የእግር መንገድና የንግድ ማዕከል ነው።

የኬራላ ጣዕም

ኮቺን ማየት ብቻ ሳይሆን መቅመስም ነው። የኬራላ ምግብ በኮኮናት፣ በቅመማ ቅመም፣ በዓሣና በባህላዊ የምግብ አዘገጃጀት የተለየ ጣዕም አለው። በቅመማ ቅመም ገበያዎች ውስጥ ሲዘዋወሩ የበርበሬ፣ የካርዳሞም፣ የቀረፋና የዝንጅብል ሽታ የጉዞውን ልምድ ያሟላዋል።

ኮቺን ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ (Cochin International Airport - CIAL)፦ ሙሉ በሙሉ በፀሐይ ኃይል (Solar Power) በመሥራት በዓለም የመጀመሪያው አውሮፕላን ማረፊያ በመሆን የዓለም አቀፍ አካባቢ ጥበቃ ሽልማት አሸናፊ ሆኗል።

ቱሪዝምና ተፈጥሮአዊ ውበት
(Tourism & Environment)

ኮቺ በዓለም አቀፍ ቱሪስቶች ዘንድ በብዛት ከሚጎበኙ የሕንድ ከተሞች አንዷ ናት።

ቸራይ የባሕር ዳርቻ (Cherai Beach)፦ ለዋና፣ ለእግር ጉዞ እና ለዶልፊን እይታ ተስማሚ የሆነ ውብ የባሕር ዳርቻ ነው።

የባሕርና የሐይቅ ትስስር (Backwaters)፦

በቦይ እና በሐይቆች የተከበቡት አካባቢዎች በቤት-መርከቦች (Houseboats) የሚደረጉ ጉዞዎችን ያቀርባሉ።

ባሕላዊ ኪነ-ጥበብ፦

የኬረላ ባህላዊ የውዝዋዜና የትያትር ጥበብ የሆነው ካታካሊ (Kathakali) የቀጥታ ትርኢቶች በየቀኑ ለጎብኚዎች ይቀርባሉ።

ማጠቃለያ

ኮቺ በጥንታዊ የታሪክ ቅርስ እና በዘመናዊ የአረንጓዴ ቴክኖሎጂ ልማት መካከል ፍጹም ሚዛን የጠበቀች፣ በደቡብ ኤሺያ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ካሉ ማረፊያዎች አንዷ ናት።

ኮቺን ሲለዩ...

ኮቺ እንደ አንድ መዳረሻ ብቻ አትታይም። በአንድ በኩል የቻይና የዓሣ መረቦች የቆየውን የባሕር ታሪክ ይነግራሉ፤ በሌላ በኩል የWater Metro ጀልባዎች የዘመናዊ ሕንድን ገጽታ ያሳያሉ። Fort Kochi ያለፈውን ዘመን ያስታውሳል፤ የዘመኑ ከተማ ደግሞ ወደፊት የምትጓዝ ኮቺን ያሳያል።

ኮቺ ታሪክን በሙዚየም ውስጥ ብቻ የማታስቀምጥ፣ በጎዳናዎቿ፣ በባሕሯ፣ በውሃ መንገዶቿ፣ በገበያዎቿ እና በሰዎቿ ውስጥ በየቀኑ የምትኖር ከተማ ናት።

ለእኔም የኮቺ ጉዞ የአንድ ከተማ ጉብኝት ብቻ ሳይሆን፣ የባሕር ታሪክን፣ የቅመማ ቅመም ንግድን፣ የኬራላን ባህልና የዘመናዊ ሕንድን ፈጠራ በአንድ ጉዞ የመመልከት ተሞክሮ ሆኖ ይቀራል።

ኮቺ — ያለፈው ታሪክ ከወደፊቱ ጋር የሚገናኝባት ከተማ!

የጉዞ ማስታወሻ — ክፍል 17

ይቀጥላል...

Getu Temesgen — ጌጡ ተመስገን
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababaindiainethiopia #indiaethiopia #brics #kumarakom #kerala #vembanadlake #kottayam #india #newdelhi #traveldiary #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa #kerala #shaikhhassankhan #sevensummits #mountaineering #everest #india #travelstory

የውሃ መንገዶች ገነት ...
ኩማራኮም (Kumarakom) — ኬራላ፣ ሕንድ

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 14)

ከኬሬላ፣ ከደቡባዊ ሕንድ አልወጣሁም።
#ethiopia | ኬራላን ስጎበኝ ከነበሩኝ የጉዞ ፍላጎቶች መካከል አንዱ ታዋቂውን የኩማራኮምን የውሃ ዓለም በዓይኔ ማየት ነበር።

ኩማራኮም በሕንድ ኬራላ ግዛት፣ በኮታያም (Kottayam) ወረዳ፣ በቬምባናድ (Vembanad) ሐይቅ ዳርቻ ላይ የምትገኝ ታዋቂ የቱሪስት መዳረሻ ናት።

ቦታዋን ልዩ የሚያደርገው ሐይቁ ብቻ አይደለም። የውሃ መንገዶቿ፣ የኮኮናት ዛፎቿ፣ የሩዝ ማሳዎቿ፣ የገጠር መንደሮቿ፣ የጀልባ ጉዞዎቿና ከውሃው ጋር የተሳሰረው የሰዎቿ ዕለታዊ ሕይወት ናቸው ኩማራኮምን ልዩ የሚያደርጉት።

በተለይም በባህላዊው Kettuvallam የጀልባ ዓይነት የሚደረገው የውሃ ጉዞ ኩማራኮምን ከኬራላ የውሃ መንገድ ቱሪዝም ጋር በጥብቅ ያገናኛታል።

እዚህ ውሃው መንገድ ነው።

ጀልባው መጓጓዣ ነው።

ኮኮናቱ የመልክዓ ምድሩ አካል ብቻ ሳይሆን የኑሮ አካል ነው።

ሐይቁም የተፈጥሮ ሀብት ብቻ ሳይሆን የሰዎች ዕለታዊ ሕይወት ነው።

የእኔ የኩማራኮም ጉዞ

ኬራላን ለመጎብኘት ስወስን፣ ኩማራኮምን ማየት ከምፈልጋቸው ቦታዎች መካከል አንዷ ነበረች።

ስለ ኬራላ የውሃ መንገዶች ከዘጋቢ ፊልሞች ብዙ አይቻለሁ። የBBC እና Al Jazeera ዘገባዎችም በአእምሮዬ የተለያዩ ምስሎችን ትተውልኝ ነበር።

ነገር ግን ማየትና መኖር ሁለት የተለያዩ ነገሮች ናቸው።

ስለዚህ በዚህ ጉዞ ከማየት በላይ ለመሰማት ፈለግሁ።

ተሳካ።
ሆነ።
ተከናወነ።

ወደ ኩማራኮም ስደርስ የመጀመሪያው የተሰማኝ ነገር ጸጥታ ነበር።

ከከተማ ጫጫታ የተለየ ሰላም።

በዙሪያዬ የኮኮናት ዛፎች፣ የውሃ መንገዶች፣ የሩዝ ማሳዎችና በውሃው ዳር የተቀመጡ ትንንሽ ቤቶች ተዘርግተው አየሁ።

በዚያ ቅጽበት ከተማዋን በፍጥነት ለማለፍ ሳይሆን፣ ቆሜ ለመመልከት እንደመጣሁ ተሰማኝ።

---

በቬምባናድ ሐይቅ ላይ...

በኩማራኮም ካደረግኳቸው ነገሮች መካከል በጀልባ መጓዝ በጣም የማልረሳው ተሞክሮ ነበር።

ጀልባው በቀስታ ሲንሳፈፍ እኔም በዙሪያዬ ያለውን ዓለም በጸጥታ እመለከት ነበር።

የውሃው ሞገድ፣ የነፋሱ ንፋስ፣ የወፎች ድምፅ፣ በሩቅ የሚታዩ ጀልባዎች፣ የኮኮናት ዛፎች...

ሁሉም እንደ አንድ ተፈጥሯዊ ሙዚቃ ነበር።

ከአንዱ መንደር ወደ ሌላው መንደር በጀልባ እየተጓዝኩ ነው።

ከጀልባው ላይ ሆኜ የአካባቢውን ሰዎች ዕለታዊ ሕይወት መመልከት በጣም ያስደስተኝ ነበር።

አንዳንዶች በትንንሽ ጀልባዎች ይጓዛሉ፤ ሌሎች በውሃው ዳር ይሠራሉ።

እኔ ከቱሪስት መስህብ ይልቅ የሰዎችን እውነተኛ ዕለታዊ ሕይወት ማየት ስለምወድ፣ ይህ የጉዞው ክፍል በተለይ ደስ አሰኝቶኛል።

ያን ጊዜ አንድ ነገር ተረዳሁ፦

አንዳንድ ጉዞዎች የሚያስተምሩት በምንደርስበት ቦታ ሳይሆን፣ በጉዞው ላይ በምናገኘው ሰላም ነው።

---

የኩማራኮም የተፈጥሮ ሙዚቃ

የኩማራኮም ሌላው የማልረሳው ነገር የተፈጥሮ ድምፅ ነው።

የወፎች ጩኸት፣ የውሃው ድምፅና በነፋስ የሚንቀሳቀሱት የኮኮናት ቅጠሎች እንደ ተፈጥሯዊ ሙዚቃ ሆነው ተሰሙኝ።

የKumarakom Bird Sanctuary አካባቢም የኬራላ የተፈጥሮ ሀብት ምን ያህል የበለፀገ እንደሆነ እንድገነዘብ አድርጎኛል።

---

ከጉዞዬ በጣም የተለየ ትዝታ የሆነልኝ ደግሞ የፀሐይ መጥለቂያው ነው።

ፀሐይ በቀስታ ከአድማስ ጀርባ ስትጠልቅ፣ ብርሃኗ በቬምባናድ ሐይቅ ላይ ይንጸባረቅ ነበር።

እኔም ያን ዕይታ በጸጥታ እመለከት ነበር።

በዚያ ቅጽበት ስልኬን አውጥቼ ፎቶ ከማንሳት ይልቅ ያንን ትዕይንት በዓይኔ ለማስቀረት ፈለግሁ።

ምክንያቱም፣

አንዳንድ ውብ ጊዜያት በካሜራ ውስጥ ከሚቀመጡት በላይ በልብ ውስጥ ሲቀመጡ ይሻላሉ።

---

ኩማራኮም ቶዲ

ከኮኮናት ዛፍ እስከ የኬራላ ገጠር ማዕድ

ኩማራኮምን ስጎበኝ የተለየ ትኩረቴን የሳበው የቬምባናድ ሐይቅ ውበት ብቻ አልነበረም።

ከውሃ መንገዶቹና ከኮኮናት ዛፎቹ ጋር የተሳሰረው የኬራላ ባህላዊ የቶዲ ባህልም የጉዞዬ አንድ ልዩ ክፍል ሆነ።

ቶዲ (Toddy) ወይም ካሉ (Kallu) በኬራላ ከኮኮናት ዛፍ የሚገኝ ጭማቂ በተፈጥሮ ሲፈላ የሚዘጋጅ ባህላዊ መጠጥ ነው።

ቶዲን ግን እዚህ እንደ መጠጥ ብቻ መመልከት የኬራላን ባህል በከፊል ብቻ ማየት ይሆናል።

ከምግብ፣ ከገጠር ሕይወት፣ ከኮኮናት ዛፍና ከአካባቢው ማኅበራዊ ባህል ጋር የተሳሰረ የኑሮ አካል ነው።

ቶዲ የሚጀምረው ከኮኮናት ዛፍ ነው።

የተለየ ክህሎት ያላቸው ሰዎች ወደ ዛፉ በመውጣት ከአበባው ክፍል የሚወጣውን ጭማቂ ይሰበስባሉ። ከዚያም ጭማቂው በተፈጥሮ ሲፈላ የአልኮል ይዘት ይፈጠርበታል።

ከኮኮናት ዛፍ የሚጀምረው ይህ ሂደት እስከ የኬራላ ገጠር ማዕድ ድረስ ይደርሳል።

---

ቶዲ እና የኬራላ ምግብ

በኩማራኮም የቶዲ ሱቅ ላይ ያስተዋልኩት አንድ ልዩ ነገር ቶዲ ከምግብ ጋር ያለው ጥምረት ነው።

የባህር ምግቦች፣ የዓሣ ካሪ፣ ታፒዮካ (Kappa) እና በቅመም የተዘጋጁ የኬራላ ምግቦች ከቶዲ ጋር በሰፊው ይታወቃሉ።

የቶዲ ሱቁን በቀላሉ የመጠጥ ቤት ብቻ አድርጎ መመልከት አልፈለግሁም።

ለእኔ ይህ የኬራላን ምግብ፣ የገጠር ባህልና የአካባቢውን የኑሮ ዘይቤ በአንድ ማዕድ ላይ ለመመልከት የሚያስችል ሌላ የጉዞ ተሞክሮ ነበር።

የባህር ምግብ፣ የቅመም ሽታ፣ የኮኮናት ጣዕም፣ ታፒዮካ እና የዓሣ ካሪ...

ይህ ሁሉ የኬራላን ገጠር ማዕድ በራሱ ታሪክ እንዳለው አሳየኝ።

---

የኩማራኮም ሌላ ገጽታ

በጀልባ ከቬምባናድ ሐይቅ ላይ ስጓዝ ያየኋቸው የኮኮናት ዛፎችና የውሃ መንገዶች ከቶዲ ባህሉ ጋር ሲገናኙ፣ ኩማራኮምን በሌላ መልኩ እንድመለከታት አደረጉኝ።

ከዚያ በፊት ኮኮናት ለእኔ የኬራላ ውብ መልክዓ ምድር አካል ብቻ ነበር።

አሁን ግን ከኮኮናት ዛፍ ጀምሮ ወደ ምግብ፣ ወደ ሥራ፣ ወደ ገጠር ኑሮና ወደ ባህል የሚያያዝ ረጅም ታሪክ እንዳለው ተረዳሁ።

ኩማራኮምን መጎብኘት ማለት ሐይቁን ብቻ ማየት አይደለም።

የኬራላን ሕይወት ከውሃው፣ ከኮኮናት ዛፉ፣ ከምግቡና ከሰዎቹ ጋር ማየት ነው።

የመጨረሻው የጀልባ ጉዞ...

የኩማራኮምን ስንብት ሳደርግ በጀልባው ላይ “Deep Focus Tabla Vol. XI” እየተሰማ ነበር።

የታብላው ድምፅ፣ የውሃው ሞገድ፣ የኮኮናት ዛፎች እና ቀስ ብሎ የሚርቀው የኩማራኮም መልክዓ ምድር...

ሙዚቃው እና የውሃው ድምፅ እንደተቀላቀሉ ተሰማኝ።

እኔም በዚያ ጀልባ ላይ ተሳፍሬ ኩማራኮምን በቀስታ ተሰናበትኳት።

እዚህ የተማርኩት ነገር አንድ ነው፦

አንዳንድ ቦታዎች የምንጎበኛቸው ብቻ አይደሉም፤ የምንሰማቸው፣ የምንኖራቸውና በልባችን የምናስቀራቸው ናቸው።

በአእምሮዬ - በልቤ የሚቀር።

ደህና ሁኚ — ኩማራኮም።
ደህና ሁኚ።

የጉዞ ማስታወሻ — ክፍል 15

ይቀጥላል...

Getu Temesgen — ጌጡ ተመስገን
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababaindiainethiopia #indiaethiopia #brics #kumarakom #kerala #vembanadlake #kottayam #india #newdelhi #traveldiary #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

ኬራላ፤ “God’s Own Country”

* ኬራላ፤ የተፈጥሮ፣ የባህልና የእምነት ውበት የተሰነቀባት የሕንድ ግዛት

የጉዞ ማስታወሻ ( 10 )

ከጌጡ ተመስገን — ሕንድ

Ethiopia | “ኬራላ” የሚለውን ስም ስንሰማ ብዙዎቻችን በአእምሯችን የምናመጣው አረንጓዴ የዘንባባ ዛፎች፣ ሰፊ የውሃ መስመሮች፣ የጀልባ ቤቶች፣ የሻይ እርሻዎች፣ የአረብ ባሕር ዳርቻዎችና የደቡብ ሕንድ ልዩ ባህል ነው።

ኬራላ በሕንድ ደቡብ-ምዕራብ ጫፍ፣ በምዕራብ በአረብ ባሕርና በምሥራቅ በዌስተርን ጋትስ (Western Ghats) መካከል የምትገኝ ግዛት ናት። ስፋቷ 38,863 ካሬ ኪሎ ሜትር ሲሆን፣ ወደ 580 ኪሎ ሜትር የሚጠጋ የባሕር ዳርቻ አላት። ግዛቱ 14 ወረዳዎች አሉት።

ኬራላ፤ “God’s Own Country”

ኬራላ በቱሪዝም ዘርፍ “God’s Own Country” በሚል መጠሪያ በዓለም የምትታወቅ ናት። ይህ ስም በተፈጥሮ ውበቷ የተነሳ የተሰጣት ሲሆን፣ ባሕር፣ ተራራ፣ ወንዝ፣ ሐይቅ፣ የውሃ መስመር፣ ደንና የእርሻ መሬት በአንድ ስፍራ የሚገናኙባት ልዩ የተፈጥሮ ስፍራ ናት።

ከአረብ ባሕር ዳርቻ እስከ ዌስተርን ጋትስ ተራሮች ድረስ ያለው የመሬት ልዩነት ኬራላን ለቱሪዝም በጣም ምቹ አድርጓታል። በግዛቱ 44 ተያያዥ ወንዞች እንዳሉ የኬራላ ቱሪዝም መረጃ ያሳያል።

ዋና ከተማዋ ቲሩቫናንታፑራም

የኬራላ ዋና ከተማ ቲሩቫናንታፑራም ናት። ከተማዋ በግዛቱ ደቡብ-ምዕራብ ጫፍ የምትገኝ ሲሆን፣ ከተማዋን በታሪክ፣ በእምነትና በባህል የሚያስተሳስረው ዋነኛ ምልክት ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ ነው።

ከተማዋ ከአናንታ ፓድማናብሃ፣ የቪሽኑ መልክ ጋር የተያያዘች ሲሆን፣ በታሪክም የTravancore መንግሥት ዋና ማዕከል ነበረች።

በዚህ ከተማ የሚገኘው Sree Padmanabhaswamy Temple በኬራላ የሃይማኖትና የታሪክ ቅርስ ውስጥ ልዩ ስፍራ ይይዛል።

የውሃ ሀገር፤ የኬራላ ባክዋተርስ

ኬራላን ከሌሎች የሕንድ ክፍሎች በጣም የሚለያት አንዱ ታላቅ የተፈጥሮ ሀብቷ Backwaters ነው።

ይህ የሐይቆች፣ የወንዞች፣ የቦዮችና የሐይቅ መሰል የውሃ መስመሮች ሰፊ አውታር ነው። በአላፑዛ (Alappuzha)፣ ኩማራኮም (Kumarakom) እና ኮላም (Kollam) አካባቢዎች የሚታየው የውሃ ዓለም ከኬራላ ቱሪዝም ዋነኛ መለያዎች አንዱ ነው።

በባክዋተርስ ላይ በHouseboat መጓዝ ከኬራላ ጉዞ የማይረሳ ተሞክሮ ነው። ተጓዦች በጀልባ ቤቶች ላይ እየተጓዙ የሩዝ እርሻዎችን፣ የኮኮናት ዛፎችን፣ ትንንሽ መንደሮችንና በውሃ ዳር የሚኖሩ ማኅበረሰቦችን ይመለከታሉ።

ተራሮችና የሻይ እርሻዎች

ከባሕር ዳርቻዎች በምሥራቅ በኩል የሚወጡት የዌስተርን ጋትስ ተራሮች ኬራላን ሌላ ዓለም ያደርጓታል።

ሙናር (Munnar) በተለይ በሻይ እርሻዎቿ፣ በቀዝቃዛ አየር ንብረቷና በተራራማ መልክዓ ምድሯ የምትታወቅ ናት። በኬራላ የሚገኘው Anamudi ተራራም 2,694 ሜትር ከፍታ ያለው የግዛቱ ከፍተኛው ጫፍ ነው።

የአረብ ባሕር ዳርቻ

ኬራላ ረጅም የባሕር ዳርቻ አላት። Kovalam፣ Varkala፣ Marari፣ Bekal እና Muzhappilangad ከሚታወቁ የባሕር ዳርቻዎቿ መካከል ናቸው።

የባሕሩ ዳርቻ፣ የኮኮናት ዛፎችና የሞቃታማ አየር ንብረት ኬራላን ለዕረፍትና ለቱሪዝም ተመራጭ ስፍራ አድርጓታል።

ታሪክ፤ የቅመማ ቅመም መንገድ

ኬራላ ከጥንት ጀምሮ በቅመማ ቅመም ንግድ በጣም የታወቀች ናት። ለዚህም “Spice Coast of India” የሚል መጠሪያ አግኝታለች።

ግሪኮች፣ ሮማውያን፣ አረቦች፣ ቻይናውያን፣ ፖርቹጋሎች፣ ደች፣ ፈረንሳዮችና ብሪታንያውያን ከኬራላ ጋር የንግድና የባህል ግንኙነት ነበራቸው። ይህ ረጅም የንግድ ታሪክ የኬራላን ማኅበረሰብ በባህልና በሃይማኖት ብዝሃነት እንዲበለጽግ አድርጓል።

ኬራላ የአሁኑን የግዛት ቅርጽ በ1956 አግኝታለች፤ ይህም በሕንድ የግዛቶች እንደገና ማደራጀት ሂደት የተከናወነ ነው።

ባህልና ሥነ-ጥበብ

ኬራላ የሕንድ ባህል ውስጥ ልዩ ቦታ የሚይዙ ብዙ የሥነ-ጥበብ ዓይነቶች አሏት።

ከእነሱ መካከል Kathakali በጣም ዝነኛ ነው። ተዋናዮቹ የሚያምር ሜካፕ፣ ልዩ አልባሳትና የፊት እንቅስቃሴ በመጠቀም ታሪኮችን በዳንስና በድራማ ያቀርባሉ።

Theyyam በሰሜናዊ ኬራላ የሚታወቅ ሌላ ልዩ ሥርዓተ-ጥበብ ሲሆን፣ Kalaripayattu ደግሞ ከዚህ ክልል ጋር በጥልቅ የተያያዘ ጥንታዊ የሕንድ ማርሻል አርት ነው።

ሃይማኖትና ብዝሃነት

ኬራላ የተለያዩ ሃይማኖቶችና ባህሎች በአንድ ማኅበረሰብ የሚኖሩባት ክልል ናት። የሂንዱ ቤተ መቅደሶች፣ የክርስቲያን አብያተ ክርስቲያናትና የሙስሊም መስጊዶች የክልሉን የሃይማኖት ብዝሃነት ያሳያሉ።

በተለይም በቲሩቫናንታፑራም የሚገኘው Sree Padmanabhaswamy Temple ከኬራላ የሃይማኖትና የታሪክ ቅርስ ዋነኛ ምልክቶች አንዱ ነው።

ኦናም፤ የኬራላ ታላቅ በዓል

Onam በኬራላ በሰፊው ከሚከበሩ በዓላት አንዱ ነው። በዓሉ ከባህላዊ ዘፈኖች፣ ዳንሶች፣ የአበባ ጌጦች፣ የጀልባ ውድድሮችና በተለይም Sadya ከሚባለው ባህላዊ ምግብ ጋር ይያያዛል።

ከታዋቂዎቹ የባህላዊ ምግቦች Sadya፣ Appam፣ Puttu፣ Kadala Curry እና የተለያዩ የዓሣ ምግቦች ይገኙበታል።

አዩርቬዳ፤ የጤና ባህል

ኬራላ በAyurveda እና በባህላዊ የጤና ሕክምና ልምዶቿም በዓለም ትታወቃለች። ብዙ የጤናና የዕረፍት ማዕከላት የአዩርቬዳ ሕክምናና የWellness አገልግሎቶችን ይሰጣሉ።

ኢኮኖሚና የሰው ኃይል

ኬራላ በተፈጥሮ ሀብቷ ብቻ ሳይሆን በሰው ልማት አመልካቾቿም ትታወቃለች። ትምህርት፣ ጤና፣ ማኅበራዊ ደህንነትና የሰው ሕይወት ጥራት ላይ በሕንድ ውስጥ ከፍተኛ ውጤቶችን እንዳስመዘገበች የኬራላ መንግሥት ምንጮች ይገልጻሉ።

ቱሪዝም፣ የቅመማ ቅመም ምርትና ንግድ፣ ግብርና፣ የጎማ ምርት፣ የኮኮናት ምርት፣ የአዩርቬዳ እና የጤና ቱሪዝም ከክልሉ ኢኮኖሚ ጋር የተያያዙ ዘርፎች ናቸው።

አየር ንብረት

ኬራላ ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላት ሲሆን፣ የዝናብ ወቅት በግዛቱ መልክዓ ምድርና በግብርናው ላይ ትልቅ ሚና ይጫወታል። የደቡብ-ምዕራብ ዝናብ በተለምዶ ከሰኔ እስከ መስከረም ይታያል፣ ሌላው የዝናብ ወቅት ደግሞ ከጥቅምት እስከ ታኅሣሥ ይከሰታል።

ከተሞቿና የቱሪዝም መዳረሻዎቿ

ኬራላ ከተለያዩ ባህሪያት ያላቸው ከተሞችና መዳረሻዎች የተሠራች ናት።

ቲሩቫናንታፑራም — የግዛቱ ዋና ከተማ፣ ታሪክና መንፈሳዊ ቅርስ የበለፀገች።

ኮቺ (Kochi) — የንግድ፣ የባሕር ንግድና የታሪክ ማዕከል።

ኮዚኮድ (Kozhikode) — የማላባር ክልል ታሪካዊ የንግድ ማዕከል።

ኮላም (Kollam) — ከጥንት የንግድ ታሪክ ጋር የተያያዘች፣ የአሽታሙዲ ሐይቅ መግቢያ የሆነች።ሀ፣ሠሀዞዝጠከወዠ

አላፑዛ (Alappuzha) — በባክዋተርስና በHouseboat ጉዞዎች የታወቀች።

ሙናር (Munnar) — የተራራ፣ የሻይ እርሻና የቀዝቃዛ አየር ስፍራ።

ዋያናድ (Wayanad) — ተራራ፣ ደንና የዱር እንስሳት የሚገኙበት ክልል።

ከአረብ ባሕር ዳርቻ እስከ ዌስተርን ጋትስ ተራሮች፣ ከባክዋተርስ ጀልባዎች እስከ ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ፣ ከKathakali እስከ Kalaripayattu፣ ከቅመማ ቅመም ንግድ ታሪክ እስከ ዘመናዊ ቱሪዝም—ኬራላ በተፈጥሮ፣ በታሪክ፣ በባህልና በሰው ልማት የተለየች የደቡብ ሕንድ ምድር ናት።

እንደ ተጓዥ እዚህ መምጣት የተፈጥሮ ውበት ብቻ አይደለም፤ የሕንድ የተለያዩ ታሪኮች፣ እምነቶችና ባህሎች በአንድ ምድር ላይ እንዴት ሊኖሩ እንደሚችሉም ይመለከታሉ።

***
ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ

Sree Padmanabhaswamy Temple

የሕንድ መንግሥት የቱሪዝም ሚኒስቴር “Incredible India Tourist Guide” መታወቂያ ይዟል። ማኖጅ - Manoj V P.K. Vasudevan በመላ ሕንድ ( PAN INDIA) — እንዲያስጎበኝን የፕላቲኒየም ደረጃ (PLATINUM) ፈቃድ ተሰጥቶታል - ይገባዋል።

“በኬራላ ግዛት፣ ቲሩቫናንታፑራም ከተማ የሚገኘው ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ”

ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ በሕንድ የኬራላ ግዛት ዋና ከተማ ቲሩቫናንታፑራም (Thiruvananthapuram) የሚገኝ በጣም ታዋቂ የሂንዱ ቤተ መቅደስ ነው። ቤተ መቅደሱ ለቪሽኑ የተሰጠ ሲሆን፣ ዋናው አምላክ ስሪ ፓድማናብሃ በ“Anantha Shayana” ወይም በአናንታ እባብ ላይ ተኝቶ የሚታይ ቪሽኑ ነው።

ታሪክና አርክቴክቸር

ቤተ መቅደሱ ከኬራላ ባህላዊ የሕንፃ ቅርጽ እና ከደቡብ ሕንድ የድራቪዲያን አርክቴክቸር ባህሎች የተዋሃደ ልዩ ገጽታ አለው። በተለይም ከፍ ያለው ጎፑራም (Gopuram) ቤተ መቅደሱን ከሩቅ ሆኖ እንኳን እንዲለይ ያደርገዋል።

ቦታው ከቲሩቫናንታፑራም ከተማ ታሪክ ጋር በጥልቅ የተያያዘ ሲሆን፣ ከTravancore የንጉሣዊ ቤተሰብ ታሪክ ጋርም ትልቅ ግንኙነት አለው።

ለምን ዓለም አቀፍ ትኩረት አገኘ?

ማኖጅ - Manoj V መልስ አለው።

ቤተ መቅደሱ በ2011 ከተከናወነው የሕንፃው ውስጣዊ ክፍሎች ምርመራ በኋላ በዓለም ዙሪያ ከፍተኛ ዝና አገኘ። በተዘጋጁ የማከማቻ ክፍሎች ውስጥ እጅግ ብዙ የወርቅ፣ የብር፣ የዕንቁና የከበሩ ድንጋዮች ሀብቶች መገኘታቸው ዓለምን አስደንቋል።

ይህም ቤተ መቅደሱ በዓለም ካሉ በጣም ሀብታም የሃይማኖት ተቋማት መካከል እንዲጠቀስ አድርጎታል። ሆኖም የተገኘው ሀብት ጠቅላላ ዋጋ በትክክል መወሰን እንደማይቻል መገንዘብ ይገባል።

የአምልኮ ሥርዓት

ማኖጅ - Manoj V ማስረዳት ቀጥሏል።

ቤተ መቅደሱ ንቁ የአምልኮ ማዕከል ነው። የአምልኮ ሥርዓቶቹ በጥንታዊ የሂንዱ ልማዶችና ሥርዓቶች መሠረት ይከናወናሉ። ለጎብኚዎችም የአለባበስ እና የመግቢያ ሕጎች አሉ፤ በተለይም ወደ ውስጥ መግባት ከሃይማኖታዊ ሥርዓቱ ጋር በተያያዙ መመሪያዎች ይመራል።

በኬራላ ባህል ውስጥ ያለው ሚና

ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ የእምነት ማዕከል ብቻ ሳይሆን፣ የኬራላ ታሪክ፣ ባህል፣ ሥነ-ሕንፃ እና የTravancore ንጉሣዊ ታሪክ የሚያገናኝ ትልቅ ቅርስ ነው ሲል አስጎብኛችን ማኖጅ - Manoj V ይተነትናል።

ስሪ ፓድማናብሃስዋሚ ቤተ መቅደስ—የእምነት፣ የታሪክ፣ የንጉሣዊ ቅርስና የኬራላ ልዩ ሥነ-ሕንፃ በአንድ ላይ የተገናኙበት ታላቅ ማዕከል፤ ቱሪስቶች የሚመታላቅ ምድር ናት ።

መደምደሚያ
በነገራችን ላይ - ኬራላ ለቱሪስት የሚያታይ ቦታ ብቻ ሳትሆን፣ ለመኖር፣ ለመማር፣ ለመመልከትና ለመረዳት የምትጋብዝ ምድር የሆነችው።

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 11)
ይቀጥላል ....

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

ሞዲ እና የሕንድ መልክዓ ምድር

የጉዞ ማስታወሻ - ( ክፍል - 9 )
#ethiopia | ሕንድ — ተራሮች፣ ሜዳዎችና ወንዞች ይናፈቃሉ።

ሕንድ በሰፊ የተፈጥሮ መልክዓ ምድር የምትታወቅ ሀገር ስትሆን፣ ከፍተኛ ተራሮች፣ ሰፊ ሜዳዎች፣ ወንዞችና ረጅም የባሕር ዳርቻዎች አሏት።

ሂማላያ (Himalayas) — በሰሜን ሕንድ የሚገኝ ሥመጥር ተራራ ነው።

ካንቸንጁንጋ (Kangchenjunga) — በሕንድና ኔፓል ድንበር አካባቢ የሚገኝ፣ በሕንድ ውስጥ ከፍተኛው ተራራ ይዟል።

ዌስተርን ጋትስ እና ኢስተርን ጋትስ — በደቡብና ምዕራብ ክፍሎች የሚገኙ የተራራ ሰንሰለቶች አይዘነጉም።

ኢንዶ–ጋንጌቲክ ሜዳ (Indo-Gangetic Plain) — በሰሜን ሕንድ የሚገኝ በጣም ሰፊና ለእርሻ ምቹ ሜዳ ሲሆን ይህ አካባቢ በወንዞች በሚመጣ ለም አፈር ምክንያት ለሩዝ፣ ስንዴና ሌሎች ሰብሎች አስፈላጊ ምድር ሆኗል።

ጋንጋ (Ganges/Ganga) — ከሕንድ ታላላቅና በባህል እጅግ አስፈላጊ ወንዞች አንዱ ነው።

ያሙና (Yamuna) — በሰሜን ሕንድ የሚፈስ፣ በአግራና ዴልሂ አካባቢ በጸጥታ፤ በዝምታ የሚጓዝ ወንዝ- እንደ ዓባይ ወንዝ አይገማሸርም።

ብራህማፑትራ (Brahmaputra) — በሰሜን-ምሥራቅ ሕንድ የሚፈስ ትልቅ ወንዛችን ነው - ይላሉ።

ጎዳቫሪ (Godavari)፣ ክሪሽና (Krishna) እና ናርማዳ (Narmada) — በሕንድ የውሃና የግብርና ሥርዓት ውስጥ ትልቅ ሚና ያላቸው ወንዞች ናቸው።

ከወንዞቹ ግርጌ የሂማላያ ተራራ፤ ከፍታ ይታያችሁ።

ሂማላያ በሰሜን፣ ሰፊው የኢንዶ–ጋንጌቲክ ሜዳ በመካከል፣ ብዙ ትላልቅ ወንዞች ደግሞ በሀገሪቱ ውስጥ ተስፋፍተው ይገኛሉ።

ከ1.4 ቢሊዮን በላይ ሕዝብ ያላት ሀገር፤
በለውጥ መንገድ ...

ሕንድ በዓለም ትልቁ የሕዝብ ብዛት ያላት ሀገር፣ በፈጣን እድገት ላይ ካሉ ኢኮኖሚዎች አንዷ እና በእስያ የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ተጽዕኖዋን እያሳደገች የምትገኝ ሀገር ናት። አዲስ ዴልሂ በአንድ በኩል የውስጥ ልማትንና ዲጂታል ኢኮኖሚን ለማስፋፋት ሲሠራ፣ በሌላ በኩል ከአሜሪካ፣ ቻይና፣ ሩሲያ፣ የአውሮፓ ሀገራትና ከአፍሪካ ጋር ያላትን ግንኙነት ለማስፋት ትጥራለች።

ሞዲ እና የሕንድ የፖለቲካ ገጽታ

የሕንድ ፖለቲካ በፕሬዚዳንታዊ ሥርዓት ሳይሆን በፓርላማዊ ዴሞክራሲ ላይ የተመሠረተ ነው። የጠቅላይ ሚኒስትር መንግሥት በሕንድ ፖለቲካ ውስጥ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያለውን ቦታ ይዟል።

በተለይም የሕንድ ፖለቲካ በልማት፣ በብሔራዊ ማንነት፣ በዲጂታል ለውጥ፣ በሥራ ዕድል እና በማኅበራዊ ፖሊሲዎች ዙሪያ የሚደረጉ ክርክሮች ይበዛባቸዋል።

ሕንድና ቻይና

ሕንድና ቻይና በአንድ በኩል ትልቅ የንግድ አጋሮች ሲሆኑ፣ በሌላ በኩል በድንበርና በጂኦፖለቲካ ጉዳዮች ውዝግብ ያላቸው ሁለት ኃያላን ሀገራት ናቸው።

በ2020 የተከሰተው የድንበር ግጭት ግንኙነታቸውን አበላሽቶ ነበር። አሁን ግን ሁለቱ ሀገራት ግንኙነታቸውን በቀስታ ለማሻሻል እየሞከሩ ናቸው። የሁለቱ ሀገራት ንግድ በ2025 ወደ 155 ቢሊዮን ዶላር ደርሶ ነበር፣ በ2026 የመጀመሪያዎቹ ሰባት ወራትም ተጨማሪ 23% ጭማሪ ተመዝግቧል።

ይህ ለሕንድ ትልቅ የስትራቴጂ ጉዳይ ነው፤ ቻይናን እንደ ተፎካካሪ እያየች በተመሳሳይ ጊዜ ከቻይና ጋር ያለውን የንግድ ግንኙነት ማቋረጥ አትፈልግም።

BRICS እና የሕንድ ዓለም አቀፍ ተጽዕኖ

በ2026 ሕንድ የBRICS የመሪዎች ጉባኤን እያስተናገደች ነው። የ18ኛው BRICS Summit በኒው ዴልሂ ዛሬ፣ መስከረም 12 ቀን 2026 ተጀምሯል። የጉባኤው ዋና አጀንዳዎች ብዙ-ወገን ዓለም አቀፍ ሥርዓት፣ ፈጠራ፣ ዘላቂነት እና ሁሉን አካታች እድገት ናቸው።

ይህም ሕንድ ከምዕራባዊ ሀገራት ጋር ያላት ግንኙነት እያጠናከረች በተመሳሳይ ጊዜ ከሩሲያ፣ ቻይና እና ከGlobal South ሀገራት ጋር የራሷን የዲፕሎማሲ መንገድ እየገነባች መሆኗን ያሳያል።

ኢኮኖሚ
ከዓለም ገበያ ንዝረት ነፃ ያልሆነ

የሕንድ ኢኮኖሚ በዓለም ላይ ካሉ ትልልቅ ኢኮኖሚዎች አንዱ ነው። ሀገሪቱ በማምረት፣ IT፣ ፋይናንስ፣ ቴሌኮሙኒኬሽን፣ መድኃኒት ማምረት፣ አውቶሞቢል እና አገልግሎት ዘርፎች እያደገች ነው።

ነገር ግን የዓለም የነዳጅ ዋጋ መጨመር ለሕንድ ትልቅ ፈተና ነው። ዛሬ፣ መስከረም 12፣ 2026፣ Brent crude ከ100 ዶላር በላይ በመጨመሩ የሕንድ የአክሲዮን ገበያ በግፊት ውስጥ ገብቷል። Nifty 50 0.86% ወርዶ 23,431.50 ሲደርስ፣ Sensex 1.08% ቀንሶ 74,764.23 ላይ ተዘግቷል።

የሕንድ ሩፒም ወደ 94.82 ሩፒ ለ1 የአሜሪካ ዶላር ደክሟል።

ቴክኖሎጂ
ሕንድ የዲጂታል ኢኮኖሚ ኃይል

ሕንድ በIT እና በዲጂታል አገልግሎት ዘርፍ ዓለም አቀፍ ማዕከል ሆናለች። Bengaluru፣ Hyderabad፣ Mumbai፣ Delhi-NCR እና Pune የቴክኖሎጂ እና የStartup ኢኮሲስተም ዋና ማዕከላት ናቸው።

AI፣ FinTech፣ Digital Payments፣ Cloud Computing እና E-commerce በፍጥነት እያደጉ ናቸው። የUPI ዲጂታል ክፍያ ሥርዓት በተለይ ሕንድን ከዓለም የዲጂታል ክፍያ ምሳሌዎች አንዷ አድርጓታል።

በዚሁ ሳምንት በMumbai የሚካሄደው Global Fintech Fest 2026 የAI፣ FinTech እና የዲጂታል ፋይናንስ የወደፊት አቅጣጫ ዋና የውይይት ርዕስ ሆኗል።

መጓጓዣ እና መሠረተ ልማት

ሕንድ የባቡር፣ የአውራ ጎዳና፣ የአየር ማረፊያ እና የከተማ መጓጓዣ መሠረተ ልማትን በፍጥነት እያስፋፋች ነው።

የDelhi Airport አለም አቀፍ የመንገደኞች አቅምን ለማሳደግ እየሰራ ሲሆን፣ አዲስ የT3 አቅም ማስፋፊያ ሙሉ በሙሉ ሲሰራ ዓመታዊ የአለም አቀፍ ተጓዦች አቅሙ ወደ 31 ሚሊዮን ሊደርስ ይችላል።

ይህ በተለይ ሕንድ እየተቀበለች ካለችው የንግድ፣ የቱሪዝም እና የዓለም አቀፍ ስብሰባ ቁጥር ጋር ተያይዞ ወሳኝ ምዕራፍ ይዟል።

የአየር ሁኔታና የዝናብ ወቅት

የ2026 የMonsoon ወቅት በሕንድ በርካታ ክልሎች የዝናብ እና የጎርፍ ችግሮችን አስከትሏል። በተለይ በBihar 14 ወረዳዎች ከ4 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በጎርፍ ተጎድተዋል፣ ምንም እንኳ የወንዞች የውሃ መጠን መቀነስ ቢጀምርም።

የሕንድ የሜትሮሎጂ መምሪያም በተለያዩ ክልሎች ከፍተኛ ዝናብ እንደሚጠበቅ አስታውቋል።

ባህል፣ ሃይማኖትና ቱሪዝም

ሕንድ በባህላዊ ቅርስ፣ በሃይማኖታዊ ቦታዎች፣ በተፈጥሯዊ ውበት፣ በዮጋ፣ በምግብ ባህል እና በታሪካዊ ሐውልቶች በዓለም ከሚታወቁ የቱሪዝም መዳረሻዎች አንዷ ናት።

የሕንድ መንግሥት ቱሪዝምን እንደ የኢኮኖሚ እድገት፣ የሥራ ዕድል እና የክልል ልማት ዋና መሣሪያ እያየው ነው።

ከዚህ በተጨማሪ ሕንድ የባህል ቅርሶቿን በዲጂታል መንገድ ለመመዝገብና ለመጠበቅ እየሰራች ነው። የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎቿም ወደ 44 ደርሰዋል።

ቦሊውድ እና የመዝናኛ ኢንዱስትሪ

ሕንድ የዓለም ትልቁ የፊልም ምርት ኢንዱስትሪዎች አንዷ ናት። Bollywood ብቻ ሳይሆን Telugu፣ Tamil፣ Malayalam፣ Kannada እና ሌሎች የክልል የፊልም ኢንዱስትሪዎች በጣም ኃያላን ናቸው።

የሕንድ ፊልም፣ ሙዚቃ፣ ፋሽን እና የTV ይዘት ከአገር ውስጥ ባሻገር በእስያ፣ አፍሪካ እና በዲያስፖራ ማኅበረሰቦች ዘንድ ትልቅ ተደማጭነት አለው።

ክሪኬት : ከስፖርት በላይ

በሕንድ ክሪኬት የስፖርት ጨዋታ ብቻ አይደለም፤ የሚዲያ፣ የማስታወቂያ፣ የንግድ እና የብሔራዊ ማንነት አካል ነው።

በቅርቡ የሕንድ ታዋቂ ተጫዋቾች እና በ2027 World Cup ይሳተፋሉን የሚለው ጥያቄ የስፖርት ዜናውን ተቆጣጥሮታል። ሁለቱም በዚያን ጊዜ ከፍተኛ ዕድሜ ላይ ስለሚሆኑ የተሳትፎአቸው ጉዳይ አሁንም ክፍት ነው።

ሕንድ — ቋንቋ

ሕንድ በርካታ ቋንቋዎች የሚነገሩባት አገር ናት።
ሂንዲ (Hindi) በሕንድ ማዕከላዊ መንግሥት የሕብረቱ/የUnion ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው። ሕገ-መንግሥቱ ሂንዲን በDevanagari ፊደል እንደ የUnion ኦፊሴላዊ ቋንቋ ይደነግጋል።

እንግሊዝኛ (English) ደግሞ ከሂንዲ ጋር በማዕከላዊ መንግሥት ኦፊሴላዊ ሥራዎች፣ ሰነዶችና ግንኙነቶች በስፋት ይጠቀማል። የOfficial Languages Act ሁለቱም ቋንቋዎች በብዙ የUnion መንግሥት ሥራዎች እንዲጠቀሙ ያስቀጥላል።

ሕንድ አንድ ብቻ የአገር አቀፍ “National Language” ያላት አገር አይደለችም። የተለያዩ ግዛቶች የራሳቸውን ኦፊሴላዊ ቋንቋ በሕግ ሊወስኑ ይችላሉ።

ሕንድ ከዓለም ትልቁ እና በፍጥነት እያደጉ ካሉ ኢኮኖሚዎች አንዷ ናት። IMF በ2026 የሕንድ Real GDP ዕድገት 6.4% እንደሚሆን ይገምታል።

ሕንድን በአንድ ሐረግ

ሕንድ የጥንታዊ ሥልጣኔን ቅርስ ከዘመናዊ ቴክኖሎጂ፣ ከፈጣን ኢኮኖሚ እድገት እና ከተጽዕኖ ፈጣሪ ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲ ጋር በማጣመር ወደ 21ኛው ክፍለ ዘመን ኃያል ሀገርነት እየተሸጋገረች ያለች ሀገር ናት።

በ2026 - የነዳጅ ዋጋ፣ የዓለም ጂኦፖለቲካዊ ግጭቶች፣ የከተማ መሠረተ ልማት፣ የሥራ ዕድል፣ የአካባቢ ለውጥ እና በፍጥነት የሚለወጠው የAI ቴክኖሎጂ እየፈተኗት፤ ከወዲሁ እጀጇን እየጠመዘዟት ነው።

ሕንድ ብዙ የፖለቲካ ፓርቲዎች ያሏት ፌዴራላዊ የፓርላማ ሥርዓት ያላት አገር ናት። በብሔራዊና በግዛት ደረጃ የሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎች አሉ።

የሕንድ ፖለቲካ ፓርቲዎች

Bharatiya Janata Party (BJP) — ብሔራዊ ደረጃ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያለው ፓርቲ ሲሆን፣ ፕሬዚዳንት ድሮፓዲ ሙርሙ ከፓርቲው ቢመጡም የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ናሬንድራ ሞዲ የBJP መሪ ናቸው።

Indian National Congress (INC) — በሕንድ ታሪክ ውስጥ ረጅም ታሪክ ያለው ዋና የተቃዋሚ ፓርቲ

Aam Aadmi Party (AAP) — በተለይ በዴልሂ ፖለቲካ የታወቀ ፓርቲ

All India Trinamool Congress (AITC/TMC) — በምዕራብ ቤንጋል ጠንካራ የፖለቲካ መሠረት ያለው ፓርቲ ነው።

Dravida Munnetra Kazhagam (DMK) — በታሚል ናዱ ዋና የፖለቲካ ፓርቲ

Samajwadi Party (SP) — በኡታር ፕራዴሽ ጠንካራ ተጽዕኖ ያለው ፓርቲ

Bahujan Samaj Party (BSP) — በተለይ በኡታር ፕራዴሽ የሚታወቅ ፓርቲ

Nationalist Congress Party (NCP) — በማሃራሽትራ የተለየ ተጽዕኖ ያለው ፓርቲ

Shiv Sena — በማሃራሽትራ የተመሠረተ ታዋቂ የክልል ፓርቲ

የፖለቲካ ሥርዓቱ

ሕንድ ባለብዙ ፓርቲ የፓርላማ ዲሞክራሲ ናት። የሕንድ ፓርላማ ሁለት ምክር ቤቶች አሉት፦

Lok Sabha — የሕዝብ ምክር ቤት

Rajya Sabha — የክልሎች ምክር ቤት

በአገሪቱ የሚካሄዱ ምርጫዎች በElection Commission of India ይመራሉ። የሕንድ ፖለቲካ ልዩ ባህሪው ብሔራዊ ፓርቲዎች ከክልላዊ ፓርቲዎች ጋር በጥምረት መንግሥት መመሥረታቸው ነው።

ለዘገባዎ አንድ አስፈላጊ ነጥብ፦ BJP በአሁኑ ወቅት የሕንድ ፌዴራል መንግሥትን የሚመራ ዋና ፓርቲ ሲሆን፣ ኮንግረስ ደግሞ ከዋና የተቃዋሚ ኃይሎች አንዱ ነው።

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 10)
ይቀጥላል ....

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

"እባክህን ቤትህን አጽዳ!"
#ethiopia | ሌባው ወደ ቤት ገብቶ ዕቃ ከመስረቅ ይልቅ ቤቱን አጽድቶ ወጥቷል።

በእንግሊዝ አንድ ሌባ ወደ አንድ ቤት ገብቶ ዕቃዎችን ለመስረቅ ሲፈልግ ቤቱ በጣም የተዝረከረከ ሆኖ ያገኘዋል።

ሌባው መስረቁን ትቶ በመጀመሪያ በቤቱ ውስጥ ያሉትን ልብሶች ያጥባል የቆሸሹትን ሳህኖች አጥቦ ያስቀምጣል በመጨረሻም ወለሉን በቫክዩም ክሊነር ይጠርጋል።

የቤቱ ባለቤት ሲመጣ ቤቱ ተጠርጎና አምሮ ሲያየው ደንግጦ የተፈጠረውን መመልከት ጀመረ።

ሌባው ግን ምንም ሳይሰርቅ ማስታወሻ ብቻ ጽፎ ሄደ "እባክህን ቤትህን አጽዳ!" የሚል።

በኋላ ላይ በፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋለው ይህ ግለሰብ በፍርድ ቤት ቀርቦ ጥፋተኛ በመባሉ የ19 ወራት የእስራት ፍርድ ተፈርዶበታል።

ክስተቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ በብዙሃን መገናኛዎች እና በማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ላይ ትልቅ መነጋገርያ እና አስገራሚ ዜና ለመሆን ችሏል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #uknews #bizarrenews #viralnews #damianwojnilowicz #cleaningburglar

ብሔራዊ የእደ ጥበብ ሙዚየም እና የሀስትካላ አካዳሚ
(National Crafts Museum & Hastkala Academy)

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል - 2 )
#ethiopia |በኒው ዴልሂ በሚገኘው ብሔራዊ የዕደ-ጥበብ ሙዚየምና ሀስትካላ አካዳሚ (National Crafts Museum & Hastkala Academy) ዘለቅን። የብሪክስ ባዛር (BRICS Bazaar - ከመስከረም 10–15, 2026) እየተካሄደ ነው።

የብሪክስ ባዛር፦ ባህሎችን መቅረጽ፣ ሕዝቦችን ማገናኘት (BRICS Bazaar: Crafting Cultures, Connecting People) መሪ ቃል ይዟል። የንግድ ትርኢቱ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እና በጨርቃጨርቅ ሚኒስቴር አዘጋጅነት የቀረበ ሲሆን፣ አማርኛ፣ ህንዲ፣ አረብኛ፣ እስፓንኛ፣ ፖርቱጋልኛ፣ ቻይንኛ ጨምሮ በተለያዩ ቋንቋዎች የተዘጋጁ የእንኳን ደህና መጣችሁ መልእክቶችን ያካተተ ነው።

Ms. Shakshi Gupta - አስጎብኚያችን ስለሙዚየሙ መተንተን፤ ማስረዳት ጀመረች።

የቤንጋል መንደር ገጽታ (ምዕራብ ቤንጋል)
በ'ኩምሃር' (የሸክላ ሰሪ) ባለሙያዎች ማህበረሰብ ከተሰሩ የክሪሽናናጋር (ናዲያ ዞን) የሸክላ ምስሎች፣ ከሳርና የቀርከሃ ጎጆዎች እንዲሁም ከጌጣጌጥ ስራዎች ጋር የገጠር ሕይወትን ያሳያል።

የኪንሃል አሻንጉሊቶች (ካርናታካ)
ከኪንሃል የመጡ በእጅ በእንጨት የተቀረጹ አሻንጉሊቶች ሲሆኑ፣ በኮምጣጤ ፍሬ የተወለወሉና በደማቅ የከለር ቀለም የተሸለሙ ናቸው፤ በታሪክ ለሙሽሮች በስጦታ መልክ ይሰጡ ነበር።

የፓታቺትራ ስዕል (ኦዲሻ)፦ ከፑሪ፣ ራጉራጅፑር እና ቡባኔስዋር የመነጨ ባህላዊ የጨርቅ ላይ ስዕል (ፓታ + ቺትራ) ሲሆን፣ ከራማያና፣ ማሃባራታ እና ባጋቫታ ታሪኮችን ያቀርባል።

የናጋ ጥበብ (ናጋላንድ / ሰሜን-ምስራቅ ህንድ)፦ የጎሳ ባህል ያላቸው የእንጨት የቀደመ አባቶች ምስሎች፣ የተሸመኑ የሸንበቆና ቀርከሃ ቅርጫቶች፣ እንዲሁም በዐጥንት፣ ቀንድ እና ፀጉር ያጌጡ የትንባሆ ማጫሻዎች፣ ጦሮች እና ባርኔጣዎች ናቸው።

የፓቡጂ ፋድ (Phad of Pabuji - ራጃስታን)

በታጠበ የጥጥ ጨርቅ ላይ የሚሳሉ የመጠቅለያ (ስክሮል) ስዕሎች ሲሆኑ፣ በ13ኛው ክፍለ ዘመን በምዕራብ ራጃስታን ኮሉ (ማርዋር) ይኖር የነበረውን የፓቡጂ የተባለ የህዝብ ጀግና ህይወትና ተረቶች ያሳያሉ።

ታሪኩ ሙሉ ሌሊት በሚከናወኑ ስነ-ስርዓቶች ላይ 'ቦፓስ' (ከናያክ ማህበረሰብ የተወጣጡ ዘማሪዎች) በትልልቅ የሸክላ ማማዎች እየታጀቡ 'ፓቡጂ ራ ፓንዋራ' የተሰኙ የጀግንነት ዜማዎችን ሲዘምሩ ይተረካል።

ስዕሎቹ በቢልዋራ (ሜዋር) ሻህፑራ በሚገኙ የ'ጆሺ' ቤተሰብ ባለሙያዎች ብቻ የሚሳሉ ሲሆን፣ ጨርቁን አዘጋጅተው መልካም ቀን በመጠበቅ በባህላዊ ተፈጥሯዊ ቀለሞች ይስሏቸዋል።

አስጎብኚያችን Ms. Shakshi Gupta - ፈትፍታ የማጉረስ ትህትና ያላት ናት።

ጥያቄ አለ? - አለች።

የዶክራ ብረታ ብረት ዕደ-ጥበብ (Dhokra Metal Craft - ቻቲስጋርህ እና ማዕከላዊ/ምስራቅ ህንድ) ጥበብ ማውጋት ቀጠለች።

በሸክላ ቅርጾች ላይ በሚቀልጥ ሰም (cire perdue) የሚሰራ የ5,000 ዓመታት ዕድሜ ያለው የብረት ማቅለጥና ማፍሰስ ጥበብ ሲሆን፣ የተጠላለፈ ወይም የተጠቀለለ የላይኛው ገጽታ ቅርፅ በመያዙ ይታወቃል።

በቻቲስጋርህ (ባስታር)፣ ኦዲሻ፣ ጃርካንድ፣ ምዕራብ ቤንጋል እና አንድራ ፕራዴሽ ባሉ ከፊል-ዘላን የጎሳ ብረት ሰሪዎች የተሰራ ሲሆን፣ የእህል መለኪያ ማሰሮዎችን፣ የከብት ቃጭሎችን እና የነሐስ የጎሳ ምስሎችን (እንደ ከአደን የሚመለሱ አደንኞችን ምስል) ያመርታሉ።

የኮንድሃ / ኮንድ ነሐስ ስራዎች
(Kondha Bronzes - ኦዲሻ)

በኦዲሻ የራያጋዳ እና ጋጃፓቲ ዞኖች በሚኖሩ የኮንድሃ (ዶንጋሪያ ኮንድሃ) የጎሳ ቡድኖች በብረት ሰሪዎች ለዘመናት የተከናወነ የነሐስ ማፍሰስ ጥበብ ነው።

ሙሉ በሙሉ በማፍሰስና ሰም በማቅለጥ ቴክኒኮች ለ'ዳራኒ ፔኑ' (የምድር አምላክ) የመስዋዕት ስጦታዎች፣ የክብረ-በዓል ምልክቶች፣ የተለያዩ ቅርሶች እና በስጦታ (ሚዜ) የሚሰጡ አሻንጉሊቶችን ለመስራት ያገለግላል።

የካርናታካ የቡታ እምነት ቅርጻ ቅርጾች
(Bhuta Cult Sculptures - ካርናታካ)

በባህር ዳርቻይቱ ካርናታካ ኡዱፒ ዞን ከ19ኛው ክፍለ ዘመን የመጡ በእንጨት የተቀረጹ ምስሎችና የነሐስ ጭንብሎች ሲሆኑ፣ ከ'ቡታራዳኔ' (የመንፈስ አምልኮ ስነ-ስርዓት) ጋር የተያያዙ ናቸው።

በ'ጉዲጋር' የእደ-ጥበብ ማህበረሰብ ከጽኑ የጃክፍሩት እንጨት የሚቀረጹ ሲሆን፣ እንደ 'ፓንጁርሊ' (የዱር አሳማ መንፈስ)፣ 'ፒሊቻንዲ' (የነብር መንፈስ)፣ 'ጁማዲ' እና እንደ 'ኮቲ እና ቼናያ' ያሉ የአባቶች ጀግኖችን ይወክላሉ።

በወፍ በረር ማጠቃለያ ላይ ደረሰች

የማዱባኒ ስዕል (Madhubani Painting - ቢሃር)

በሰሜን ቢሃር የሚቲላ አካባቢ የሚገኝ ጥንታዊና መስመራዊ የህዝብ ስዕል ዘይቤ ሲሆን፣ በባህላዊ መልኩ በመንደር ሴቶች በግድግዳዎችና ወለሎች ላይ ይሳላል።

'ኮህባርቺትራ' (ለአዲስ ተጋቢዎች የመኝታ ክፍል ግድግዳ ስዕል) እና 'አሪፓና' (ለስለትና ባህላዊ ስነ-ስርዓቶች የሚሰራ የወለል ጌጣጌጥ) የሚያካትት ሲሆን፣ በአሁኑ ጊዜ በወረቀትና በሸራ ላይ ይሰራል።

ጠቅላላ የብረታ ብረት ዕደ-ጥበብ
(General Metal Crafts)

ከዕለት ተዕለት ቁሳቁሶች፣ የማስቀመጫ ሳጥኖችና የአልጋ እግሮች እስከ ባህላዊ ምስሎችና የወፍ እና የእንስሳት ቅርጽ ያላቸው የሱፓሪ መቁረጫዎች (sarota) ድረስ ያሉትን ባህላዊ የህንድ የነሐስና የብረት ጥበቦችን ያጎላል።

***
ከሙዚየም ወደ ባዛር ዘለቅን

ኢትዮጵያውያን የእደ ጥበብ ባለሙያዎች በBRICS Bazaar 2026 ላይ ተሳትፈዋል

በሕንድ ኒው ዴልሂ በሚገኘው ብሔራዊ የእደ ጥበብ ሙዚየም እና ሀስትካላ አካዳሚ (National Crafts Museum & Hastkala Academy) ከመስከረም 10 እስከ 15 ቀን 2026 እየተካሄደ ባለው BRICS Bazaar 2026 ላይ ኢትዮጵያውያን የእደ ጥበብ ባለሙያዎች ሀገራቸውን ወክለው ተሳትፈዋል።

ዝግጅቱ “Crafting Cultures, Connecting People” — “ባህሎችን መቅረጽ፣ ሕዝቦችን ማገናኘት” በሚል መሪ ቃል የተዘጋጀ ሲሆን፣ የተለያዩ የBRICS አገራትን ባህላዊ የእደ ጥበብ፣ ፋሽን፣ ጨርቃ ጨርቅ፣ ሸክላ ስራ እና ሌሎች ባህላዊ የእጅ ሥራዎችን ለዓለም አቀፍ ጎብኚዎች ያስተዋውቃል።

እጂጋየሁ ኃይለጊዮርጊስ አራርሶ

ከኢትዮጵያ በHandweaving – የእጅ ጨርቃ ጨርቅ ሥራ የተሳተፈችው እጅጋየሁ ኃይለጊዮርጊስ አራርሶ የፋሽን ዲዛይነርና ሥራ ፈጣሪ ስትሆን፣ Ejig Tibeb መስራች እና Ethiopian Fashion Designers Association ተባባሪ መስራች ናት።

የኢትዮጵያን ቡና ለታዳሚዎቹ በክብር አጠጥታለች።

መዓዛ አሰግድ አሰፋ

በሌላ በኩል መአዛ አሰግድ አሰፋ (Meaza Asegid Assefa) በHand Modelling / Pottery – የእጅ ሸክላ ሥራ ዘርፍ ኢትዮጵያን ወክላለች።

“Meaza Pottery – መአዛ ሸክላ ሥራ” በሚል የንግድ ስም ትሠራለች። በእጅ የተሰሩ ባህላዊ የሸክላ እቃዎችንና መያዣዎችን በማምረት የባህላዊ የሸክላ ጥበብን ለመጠበቅና ለማስቀጠል እየሰራች መሆኑ ተናግራለች።

የኢትዮጵያ የእደ ጥበብ ውበት በዓለም መድረክ

የኢትዮጵያ የእደ ጥበብ ባለሙያዎች በዚህ ዓይነት ዓለም አቀፍ መድረክ መሳተፋቸው፣ የአገሪቱን ባህላዊ የእጅ ሥራዎች፣ ፋሽንና የፈጠራ ሥራዎችን ለዓለም ማስተዋወቅ ከመቻሉ ባሻገር ለእደ ጥበብ ምርቶች አዳዲስ የገበያና የትብብር ዕድሎችን የሚከፍት አጋጣሚ ነው።

የጉዞ ማስታወሻ
ከፍል ( 3 ) ይቀጥላል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks :
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics2026 #bricsbazaar2026 #ethiopia #india #newdelhi #crafts #handicraft #handweaving #pottery #ethiopianfashion #getutemesgen

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila)

የጉዞ ማስታወሻ - ( ክፍል - 1 )

ከደቡብ እስያ ዋነኛ የቱሪዝም መዳረሻ ደጃፍ ቆመናል፤ ዴልሂ - ቀይ ምሽግ።
#ethiopia | ዴልሂ በሰሜን ሕንድ የምትገኝ ሲሆን፣ የያሙና ወንዝ በምሥራቅ በኩል ያልፋል። በምዕራብና በደቡብ አካባቢዎቿ የአራቫሊ ተራራማ ሰንሰለት (Aravalli Ridge) ቅርንጫፍ ይገኛል። ይህ የተለያየ የተፈጥሮ አቀማመጥ ከከተማዋ የከተማ ልማት ጋር ተደምሮ ልዩ ገጽታ ይሰጣታል።

ዴልሂ የብዙ ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎችና ምግቦች መገናኛ ናት። Hindi በሰፊው የሚነገር ሲሆን Punjabi፣ Urdu፣ Bengali እና English ደግሞ በከተማዋ በስፋት ይጠቀማሉ።

Old Delhi በባህላዊ ገበያዎች፣ ጠባብ መንገዶች፣ ታሪካዊ ሕንፃዎችና የመንገድ ምግቦች ይታወቃል። በተቃራኒው New Delhi ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ የመንግሥት ማዕከላት፣ ሰፊ መንገዶችና አረንጓዴ መናፈሻዎች ያሏት ናት።

Red Fort – የሙጋል ዘመን ታላቅ ምሽግ
Qutub Minar – የ12ኛው ክፍለ-ዘመን ታሪካዊ ሕንፃ
Humayun’s Tomb – የሙጋል የመቃብር ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምሳሌ
India Gate – ታዋቂው የመታሰቢያ ሐውልት
Lotus Temple
Rashtrapati Bhavan
Jantar Mantar
Akshardham Temple
Lodhi Garden
Red Fort፣ Qutub Minar እና Humayun’s Tomb ከዴልሂ የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎች መካከል ይገኛሉ።

ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው። በአንድ ቀን የሙጋል ዘመን ቅርስ ማየት፣ በOld Delhi ባህላዊ ምግብ መብላት፣ ከዚያም በNew Delhi ዘመናዊ የንግድና የመንግሥት ማዕከላትን መጎብኘት ይቻላል።

ኒው ዴልሂ የሕንድ የፖለቲካ ልብ ብቻ ሳትሆን፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የምግብ፣ የሥነ-ሕንፃና የዘመናዊ እድገት መገናኛ ናት።

***
በሕንድ ኒው ዴልሂ የሚገኘውና ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በመባል የሚታወቀው ታሪካዊ ቅርስ የሕንድ የነጻነት፣ የፖለቲካ ሥልጣንና የበለጸገ የሙጋል የሥነ-ሕንጻ ጥበብ ዋነኛ መገለጫ ነው።

ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንና ተቋማት ቅርሱን ከታሪካዊ እሴቱ ባሻገር በዘመናዊቷ ሕንድ ፖለቲካዊና ጸጥታዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ከሚጫወተው ማዕከላዊ ሚና አንጻር በሰፊው ይዘግቡታል።

ታሪካዊ መሠረትና የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በጥልቀት ለማየት ይጋብዛል። ምሽጉ እ.ኤ.አ. በ1638 በሙጋል ኢምፓየር ንጉሥ ሻህ ጃሃን (Shah Jahan) ዋና ከተማቸውን ከአግራ ወደ ዴልሂ ባዛወሩበት ወቅት የተገነባ ነው።

ሕንጻው ከተራቀቀ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ (Red Sandstone) የተገነባ ሲሆን፤ የእስላማዊ፣ ፐርሺያዊ፣ ቲሙሪድና ሕንዳዊ የሥነ-ሕንጻ ዘይቤዎች ድንቅ ውህደት ነው።

እ.ኤ.አ. በ2007 የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) ቅርሱን የዓለም ቅርስ አድርጎ መዝግቦታል።

Dr. Jay Bir Singh Guide, Delhi (ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ - እያስጎበኙን፤ ታሪክ እየነገሩን ነው። እንዲህም አሉ ፦ "ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) የሕንድ ነጻነትና ፖለቲካዊ ምልክትነት ነው። በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በሚከበረው የሕንድ የነጻነት ቀን የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) አደባባይ የሕንድን ሰንደቅ ዓላማ በመስቀል ለሕዝቡ ታሪካዊ ንግግር ያደርጋሉ።

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በሕንድ የነጻነት ትግል ወቅት የብሪታንያ ቅኝ ገዥዎችና የነጻነት ታጋዮች የፍልሚያና የፖለቲካ ውሳኔዎች ማዕከል ሆኖ አገልግሏል።"

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ "እግር በእግር ተከተሉኝ!" የሚል ትዕዛዝ ሰጡን ።

የሙጋል እምፓየር የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በ16ኛው እና 18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በሕንድ ክፍለ-አህጉር የጎለበተ፣ የፋርስ፣ የእስላማዊ፣ የቱርክ እና የሕንዳዊ ባህሎችን አዋህዶ የያዘ ድንቅ የኪነ-ሕንጻ ዘመን ነው። ይህም ዘመን በጂኦሜትሪያዊ ሚዛን፣ በሽንኩርት ቅርጽ ጉልላቶች፣ በከበሩ ድንጋዮች ዝርዝር ቅርጻ ቅርጽና በውብ የአትክልት ስፍራዎች ይታወቃል።

የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ዋና

ጂኦሜትሪያዊ ሚዛንና ተመጣጣኝነት (Symmetry): ሕንጻዎችና ቅፅሮቻቸው ከተመሳሳይ ማዕከል የተመጠኑና የግራና ቀኝ ሚዛናቸውን የጠበቁ ናቸው።

የቻርባግ (Charbagh) የአትክልት ስልት: በውሃ ቦዮች አራት ቦታዎች የተከፈሉና የገነትን መሰል ውበት የሚወክሉ መሬቶች።

ፒዬትራ ዱራ (Pietra Dura): በነጭ ማርብል ላይ ባለቀለም የከበሩ ድንጋዮችን በመቅረጽ የሚሰራ ውብ የአበባና የጂኦሜትሪ ጌጣጌጥ።

የተራቀቁ ጉልላቶችና ሚናሬቶች: በከፍተኛ ጥበብ የተሰሩ የሽንኩርት ቅርጽ ያላቸው ጉልላቶችና ረጃጅም ግንቦች።

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ በሕንድ የሚገኙ ዋና ዋና የሙጋል ቅርሶች መተንተን ይዘዋል።

"የቅርሱ ስም የሚገኝበት ቦታ የገነባው ንጉሥ ዋና መገለጫና ታሪካዊ እሴት ታጅ ማሃል (Taj Mahal) አግራሻህ ጃሃን የነጭ ማርብል ድንቅ ውጤትና የዓለም የዩኔስኮ ቅርስ። ... የሁማዩን መቃብር (Humayun's Tomb) ኒው ዴልሂሀሚዳ ባኑ ቤጉምየቻርባግ ስልት አቅኚና ለታጅ ማሃል ግንባታ መነሻ የሆነ ቅርስ። ... ፋተህፑር ሲክሪ (Fatehpur Sikri) አግራ አቅራቢያ አክባር በበሉንድ ዳርዋዛ (Buland Darwaza) በርና በባህሎች ውህደት የሚታወቅ ከተማ። ... የአግራ ምሽግ (Agra Fort)አግራአክባር / ሻህ ጃሃንከቀይ አሸዋ ድንጋይ የተገነባ ታላቅ የቤተ-መንግሥትና የጦር ምሽግ። ... ጃማ መስጊድ (Jama Masjid)ኒው ዴልሂሻህ ጃሃንበሕንድ ከሚገኙ ትልልቅ መስጂዶች አንዱና የቀይ አሸዋ ድንጋይ ድንቅ ሥራ ናቸው።

የታሪክ እድገትና የወርቃማው ዘመን አሻራ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ላይ ይወድቃል። የሙጋል ሥነ-ሕንጻ በእምፓየሩ አጼዎች ዘመን የተለያየ መልክ ነበረው። በንጉሥ አክባር ዘመን (1556–1605) የሂንዱና የእስላማዊ ጥበባት ውህደት ጎልቶ የወጣ ሲሆን፣ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። በንጉሥ ሻህ ጃሃን ዘመን (1628–1658) ደግሞ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ወደ "ወርቃማ ዘመኑ" ከፍ ብሏል፤ በዚህ ወቅት ነጭ ማርብል፣ የተራቀቀ የድንጋይ ውቅርና ድንቅ ሚዛን ያላቸው ግንባታዎች የኪነ-ሕንጻው ዋነኛ መታወቂያ ሆነዋል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

የታሪክ አመጣጥና ምሽጉ የተመረጠበት ምክንያት

የመጀመሪያው የነጻነት ብስራት (1947)፦ ሕንድ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 15 ቀን 1947 ከብሪታንያ የቅኝ ግዛት አገዛዝ ነጻ ስትወጣ፣ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ነህሩ (Jawaharlal Nehru) የመጀመሪያውን የሕንድ ሦስት ቀለም ሰንደቅ ዓላማ በምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) ላይ ሰቀሉ።

የሥልጣንና የምልክትነት መቀየር፦ ቀይ ምሽግ ቀደም ሲል የሙጋል እምፓየር የሥልጣን ማዕከል እና በኋላም የብሪታንያ ጦር ሰፈር የነበረ በመሆኑ፣ ሰንደቅ ዓላማውን እዚያ መስቀል የቅኝ ግዛት ጭቆና ማብቃቱንና ሥልጣን ወደ ሕንድ ሕዝብ መመለሱን የሚያሳይ ትልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም ነበረው።

የሰንደቅ ዓላማ መስቀልና የ21 መድፍ ተኩስ፦ የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሰንደቅ ዓላማውን ሲሰቅሉ የሀገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር (Jana Gana Mana) ይዘመራል፤ በተመሳሳይ ጊዜም 21 ጊዜ የመድፍ ተኩስ አክብሮት ይፈጸማል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከላሆሪ ጌት አደባባይ ሆነው ለሕዝቡ ባሕላዊና ፖለቲካዊ መልእክት ያስተላልፋሉ። ንግግሩ ያለፉት ዓመታት ስኬቶችን፣ የሀገሪቱን የኤኮኖሚና ማህበራዊ አቅጣጫዎች እንዲሁም የወደፊት የልማት ግቦችን ያካትታል።

የሰራዊትና የባህል ሰልፍ፦ የሕንድ መከላከያ ሠራዊት፣ ፖሊስና የወጣቶች ቡድኖች የክብር ሰልፍ የሚያደርጉ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችና የባህል ቡድናት ልዩ ልዩ ትርኢቶችን ያቀርባሉ።

በልዩነት ውስጥ ያለ አንድነት (Unity in Diversity)፦ ሕንድ በብዙ ቋንቋዎች፣ ሃይማኖቶችና ባህሎች የተከፈለች ብትሆንም፣ በዕለቱ ሁሉም ዜጎች በሕንዳዊነታቸው ሥር የሚሰበሰቡበት ማዕከል ነው።

የትውልድ ቅብብልና የሀገር ፍቅር ወጣቱ ትውልድ የሀገሩን ታሪክ፣ የነጻነት ታጋዮችን መስዋዕትነትና የሀገራዊ ኃላፊነት ስሜትን እንዲገነዘብ ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ትርጉም የሕንድን ወታደራዊ፣ ባህላዊና ኤኮኖሚያዊ እድገት ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚያሳይ ትልቅ የዲፕሎማሲ መድረክ ሆኖ ያገለግላል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

ይህ ትዕይንት ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው።

ቁጡብ ሚናር
— የኒው ዴልሂ ታሪካዊ ሐውልት

ቁጡብ ሚናር (Qutub Minar) በሕንድ ኒው ዴልሂ መህራውሊ አካባቢ የሚገኝ፣ ከሕንድ ታሪካዊና ሥነ-ሕንፃ ቅርሶች ውስጥ በዓለም የሚታወቀው አንዱ ነው።

72.5 ሜትር ከፍታ ያለው ይህ አስደናቂ የቀይ ድንጋይ ማማ ግንባታው በ1199 ዓ.ም. በቁጥብ-ዑዲን አይባክ ተጀምሮ በተከታዮቹ ገዢዎች ተጠናቋል።

ቁጡብ ሚናር ብቻውን ሳይሆን በዙሪያው ካሉት የታሪክ ቅርሶች ጋር በመሆን የቁጡብ ሚናር እና ሐውልቶቹ (Qutb Minar and its Monuments) የUNESCO ዓለም ቅርስ ስፍራ ሆኖ ከ1993 ጀምሮ ተመዝግቧል።

በቅርሱ ዙሪያ የሚገኙት የኩዋት-ኡል-ኢስላም መስጊድ፣ አላይ ዳርዋዛ፣ የብረት ምሰሶው (Iron Pillar) እና ሌሎች ጥንታዊ ሕንፃዎች የዴልሂን ረጅም የታሪክና የሥነ-ሕንፃ ቅርስ ያሳያሉ።

Qutub Minar — የታሪክ፣ የባህልና የሕንድ ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምስክር።

ameti āderesachihu

इथियोपियाई लोगों को – नया साल 2019 मुबारक हो
ኢትዮጵያውያን - እንኳን ለ2019ዓ.ም ለዓዲስ ዓመት አደረሳችሁ - ብለዋል

ክፍል ( -2- )ይቀጥላል ...

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks : #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco
#(Dhruv Mishra) Under Secretary (Press Relations) #mir . Randhir Jaiswal Additional Secretary (XP) & Spokesperson #mr . Dhruv Mishra Under Secretary (Press Relations) #mr . Manoj Madhav Under Secretary (XPD) #mr . Amit Raghav Publicity Officer (XLM) #mr . Chandreshwer Singh Media Liaison Officer #mr . Ishu Bhadouria Media Liaison Officer #mr . Om Shahi Media Liaison Office
​#delhi #redfort #india #history #tourism #culture #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

አዲስ ዓመት፤ አዲስ ተስፋና የተግባር ዘመን
************

(የዕለቱ መልዕክት)

ዘመን ፈጣሪ ለሰው ልጆች የሰጠውና የራሳችንን ታሪክ እንድንጽፍበት የተቸረን ባዶ ማስታወሻ ነው። በዚህ ማስታወሻ ላይ የዕድገትን፣ የሥልጣኔንና የፈጠራን ብሩህ ገጾች መጻፍ እንደሚቻለው ሁሉ፤ የጥፋትን፣ የጦርነትንና የኋላቀርነትን ታሪክም ማሰፈር ይቻላል።

እኛ ኢትዮጵያውያን በረጅም ታሪካችን በዘመን መጽሐፋችን ላይ ዓለምን ያስደነቁ የሥነ-ሕንፃ፣ የንግድ፣ የጥበብና የነፃነት ታሪኮችን ጽፈናል።

በሌላ በኩል ደግሞ የእርስ በርስ ግጭት፣ የረሃብ፣ የመለያየትና የውድቀት መራራ ገጾችንም አኑረናል። ይሁን እንጂ ከትናንት ስሕተታችን ተምረን ዛሬን በብሩህ ተስፋ ለመቅረጽ የቆረጥንበት ወሳኝ ምዕራፍ ላይ እንገኛለን።

የተሰናበትነው 2018 ዓ.ም የዚህ አዲስ ንቅናቄ ማሳያ ሲሆን የተቀበልነው አዲሱ የ2019 ዓ.ም ደግሞ የጀመርናቸውን ዐበይት ሀገራዊ ራእዮች ይበልጥ አጽንተን የምናሰፋበት የብልጽግና ዘመን እንደሚሆን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ( ዶ/ር) ለ2019 ዓ.ም አዲስ ዓመት ባስተላለፉት መልዕክት ያለቸዉን እምነት ገልጸዋል።

ባለፉት ጥቂት ዓመታት ኢትዮጵያን ወደ አዲስ ከፍታ የሚያሸጋግሩ በርካታ ታላላቅ ተግባራት እውን ማድረግ ተችሏል። በአረንጓዴ አሻራን የተፈጥሮ ሚዛንን ከመጠበቅ ጀምሮ በቱሪዝም የገበታ ፕሮጀክቶች፣ በበጋ ስንዴና በሌማት ትሩፋት የምግብ ሉዓላዊነትን ለማረጋገጥ እየተሠራ ነው። በተጨማሪም 'ኢትዮጵያ ታምርት' በሚል ንቅናቄ የማኑፋክቸሪንግ ዘርፉ እየተነቃቃ ይገኛል።

የሕዳሴው ግድብ ለፍጻሜ ማብቃቱ፣ የኮሪደር ልማቱ የከተሞቻችንን ውበትና ጤናማነት መቀየሩ እንዲሁም ሰፊው የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያና የዲጂታል 2030 ስኬቶቻችን፤ አዲሱ ዓመት ይበልጥ ፍሬያማ እንደሚሆን የሚያበስሩ ማሳያዎች ናቸው።

ከሁሉ በላይ ግን ይህንን አዲስ ዓመት ልዩ የሚያደርገው የዘመናት የፖለቲካ ስብራታችንን ለመጠገን የሚያስችለውን ታሪካዊ ሀገራዊ ምክክር በስኬት ማጠናቀቃችን ነው።

ይህ የምክክር መድረክ "ኢትዮጵያውያን ሊግባቡ አይችሉም፤ ሐሳብ ለሐሳብ መሸማገል አይችሉም" የሚለውን ሟርት ያከሸፈ ነው። ከልሂቃን የሥልጣን ክፍፍልና "እኛ እናውቅልሃለን" ባይነት ወጥተን፤ ሕዝብ ራሱ ለችግሮቹ መፍትሔ የሚያመነጭበትን አዲስ የዴሞክራሲ ባህል ተፈጥሯል።

በምክክሩ የተደረሰባቸው ስምምነቶች የነገይቱን ኢትዮጵያ ጽኑ መሠረት የጣሉ ሲሆን የዚህ ሀገራዊ መግባባት የመጀመሪያ ፍሬም በአዲስ ዓመት ዋዜማ በመቶዎች የሚቆጠሩ ታራሚዎች በይቅርታ እንዲፈቱ መደረጉ ነው።

ይህ እርምጃ መንግሥት ለሰላምና ለዕርቅ ያለውን ቁርጠኝነት የሚያሳይ ከመሆኑም በላይ የጉልበትና የመሣሪያ ፖለቲካ አብቅቶ የብዕር፣ የሐሳብና የውይይት ዘመን መጀመሩን ያረጋግጣል። ከዚህ በኋላ በኢትዮጵያ የዘመን መጽሐፍ ላይ አሮጌው የጦርነትና የመጠላለፍ ታሪክ ዳግም ሊጻፍ አይገባም።

በመሆኑም አዲሱ የ2019 ዓ.ም የዴሞክራሲ ባህላችን የበለጠ የሚጎለብትበት፤ ኢትዮጵያ የባሕር በር ለማግኘት የጀመረችሁ ጥረት ፍሬ የሚያፈራበትና በማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያው የተሻለ ውጤት የምታስመዘግብበት የዕመርታ ዘመን ይሆናል። ይህ ታላቅ ራእይ እውን ሊሆን የሚችለው ግን የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ የሃይማኖት አባቶች፣ አምራቹ ዘርፍ፣ ሲቪል ሰርቪሱ፣ ወጣቶች፣ ሴቶች እንዲሁም መላው ሕዝብ በብሔራዊ ጥቅማችን ዙሪያ በአንድነት ሲቆሙ ብቻ ነው።

ልዩነቶቻችንን በውይይት እየፈታን፣ አንድነታችንን እያጸናን፣ አዲሱን ዓመት በኢትዮጵያ ታሪክ አዲስ ሥልጣኔ የምንጽፍበት የሰላምና የብልጽግና ዘመን እናድርገው!

የኢቢሲ ዶትስትሪም ኤዲቶሪያል

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila)

የጉዞ ማስታወሻ

ከደቡብ እስያ ዋነኛ የቱሪዝም መዳረሻ ደጃፍ ቆመናል፤ ዴልሂ - ቀይ ምሽግ።
#ethiopia | ዴልሂ በሰሜን ሕንድ የምትገኝ ሲሆን፣ የያሙና ወንዝ በምሥራቅ በኩል ያልፋል። በምዕራብና በደቡብ አካባቢዎቿ የአራቫሊ ተራራማ ሰንሰለት (Aravalli Ridge) ቅርንጫፍ ይገኛል። ይህ የተለያየ የተፈጥሮ አቀማመጥ ከከተማዋ የከተማ ልማት ጋር ተደምሮ ልዩ ገጽታ ይሰጣታል።

ዴልሂ የብዙ ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎችና ምግቦች መገናኛ ናት። Hindi በሰፊው የሚነገር ሲሆን Punjabi፣ Urdu፣ Bengali እና English ደግሞ በከተማዋ በስፋት ይጠቀማሉ።

Old Delhi በባህላዊ ገበያዎች፣ ጠባብ መንገዶች፣ ታሪካዊ ሕንፃዎችና የመንገድ ምግቦች ይታወቃል። በተቃራኒው New Delhi ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ የመንግሥት ማዕከላት፣ ሰፊ መንገዶችና አረንጓዴ መናፈሻዎች ያሏት ናት።

Red Fort – የሙጋል ዘመን ታላቅ ምሽግ
Qutub Minar – የ12ኛው ክፍለ-ዘመን ታሪካዊ ሕንፃ
Humayun’s Tomb – የሙጋል የመቃብር ሥነ-ሕንፃ ድንቅ ምሳሌ
India Gate – ታዋቂው የመታሰቢያ ሐውልት
Lotus Temple
Rashtrapati Bhavan
Jantar Mantar
Akshardham Temple
Lodhi Garden
Red Fort፣ Qutub Minar እና Humayun’s Tomb ከዴልሂ የUNESCO የዓለም ቅርስ ቦታዎች መካከል ይገኛሉ።

ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው። በአንድ ቀን የሙጋል ዘመን ቅርስ ማየት፣ በOld Delhi ባህላዊ ምግብ መብላት፣ ከዚያም በNew Delhi ዘመናዊ የንግድና የመንግሥት ማዕከላትን መጎብኘት ይቻላል።

ኒው ዴልሂ የሕንድ የፖለቲካ ልብ ብቻ ሳትሆን፣ የታሪክ፣ የባህል፣ የምግብ፣ የሥነ-ሕንፃና የዘመናዊ እድገት መገናኛ ናት።

***
በሕንድ ኒው ዴልሂ የሚገኘውና ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በመባል የሚታወቀው ታሪካዊ ቅርስ የሕንድ የነጻነት፣ የፖለቲካ ሥልጣንና የበለጸገ የሙጋል የሥነ-ሕንጻ ጥበብ ዋነኛ መገለጫ ነው።

ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙኃንና ተቋማት ቅርሱን ከታሪካዊ እሴቱ ባሻገር በዘመናዊቷ ሕንድ ፖለቲካዊና ጸጥታዊ እንቅስቃሴዎች ውስጥ ከሚጫወተው ማዕከላዊ ሚና አንጻር በሰፊው ይዘግቡታል።

ታሪካዊ መሠረትና የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በጥልቀት ለማየት ይጋብዛል። ምሽጉ እ.ኤ.አ. በ1638 በሙጋል ኢምፓየር ንጉሥ ሻህ ጃሃን (Shah Jahan) ዋና ከተማቸውን ከአግራ ወደ ዴልሂ ባዛወሩበት ወቅት የተገነባ ነው።

ሕንጻው ከተራቀቀ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ (Red Sandstone) የተገነባ ሲሆን፤ የእስላማዊ፣ ፐርሺያዊ፣ ቲሙሪድና ሕንዳዊ የሥነ-ሕንጻ ዘይቤዎች ድንቅ ውህደት ነው።

እ.ኤ.አ. በ2007 የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ድርጅት (UNESCO) ቅርሱን የዓለም ቅርስ አድርጎ መዝግቦታል።

Dr. Jay Bir Singh Guide, Delhi (ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ - እያስጎበኙን፤ ታሪክ እየነገሩን ነው። እንዲህም አሉ ፦ "ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) የሕንድ ነጻነትና ፖለቲካዊ ምልክትነት ነው። በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በሚከበረው የሕንድ የነጻነት ቀን የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ከምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) አደባባይ የሕንድን ሰንደቅ ዓላማ በመስቀል ለሕዝቡ ታሪካዊ ንግግር ያደርጋሉ።

ቀይ ምሽግ (Red Fort / Lal Qila) በሕንድ የነጻነት ትግል ወቅት የብሪታንያ ቅኝ ገዥዎችና የነጻነት ታጋዮች የፍልሚያና የፖለቲካ ውሳኔዎች ማዕከል ሆኖ አገልግሏል።"

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ "እግር በእግር ተከተሉኝ!" የሚል ትዕዛዝ ሰጡን ።

የሙጋል እምፓየር የሥነ-ሕንጻ ጥበብ በ16ኛው እና 18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በሕንድ ክፍለ-አህጉር የጎለበተ፣ የፋርስ፣ የእስላማዊ፣ የቱርክ እና የሕንዳዊ ባህሎችን አዋህዶ የያዘ ድንቅ የኪነ-ሕንጻ ዘመን ነው። ይህም ዘመን በጂኦሜትሪያዊ ሚዛን፣ በሽንኩርት ቅርጽ ጉልላቶች፣ በከበሩ ድንጋዮች ዝርዝር ቅርጻ ቅርጽና በውብ የአትክልት ስፍራዎች ይታወቃል።

የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ዋና

ጂኦሜትሪያዊ ሚዛንና ተመጣጣኝነት (Symmetry): ሕንጻዎችና ቅፅሮቻቸው ከተመሳሳይ ማዕከል የተመጠኑና የግራና ቀኝ ሚዛናቸውን የጠበቁ ናቸው።

የቻርባግ (Charbagh) የአትክልት ስልት: በውሃ ቦዮች አራት ቦታዎች የተከፈሉና የገነትን መሰል ውበት የሚወክሉ መሬቶች።

ፒዬትራ ዱራ (Pietra Dura): በነጭ ማርብል ላይ ባለቀለም የከበሩ ድንጋዮችን በመቅረጽ የሚሰራ ውብ የአበባና የጂኦሜትሪ ጌጣጌጥ።

የተራቀቁ ጉልላቶችና ሚናሬቶች: በከፍተኛ ጥበብ የተሰሩ የሽንኩርት ቅርጽ ያላቸው ጉልላቶችና ረጃጅም ግንቦች።

ዶ/ር ጃይ ቢር ሲንግ በሕንድ የሚገኙ ዋና ዋና የሙጋል ቅርሶች መተንተን ይዘዋል።

"የቅርሱ ስም የሚገኝበት ቦታ የገነባው ንጉሥ ዋና መገለጫና ታሪካዊ እሴት ታጅ ማሃል (Taj Mahal) አግራሻህ ጃሃን የነጭ ማርብል ድንቅ ውጤትና የዓለም የዩኔስኮ ቅርስ። ... የሁማዩን መቃብር (Humayun's Tomb) ኒው ዴልሂሀሚዳ ባኑ ቤጉምየቻርባግ ስልት አቅኚና ለታጅ ማሃል ግንባታ መነሻ የሆነ ቅርስ። ... ፋተህፑር ሲክሪ (Fatehpur Sikri) አግራ አቅራቢያ አክባር በበሉንድ ዳርዋዛ (Buland Darwaza) በርና በባህሎች ውህደት የሚታወቅ ከተማ። ... የአግራ ምሽግ (Agra Fort)አግራአክባር / ሻህ ጃሃንከቀይ አሸዋ ድንጋይ የተገነባ ታላቅ የቤተ-መንግሥትና የጦር ምሽግ። ... ጃማ መስጊድ (Jama Masjid)ኒው ዴልሂሻህ ጃሃንበሕንድ ከሚገኙ ትልልቅ መስጂዶች አንዱና የቀይ አሸዋ ድንጋይ ድንቅ ሥራ ናቸው።

የታሪክ እድገትና የወርቃማው ዘመን አሻራ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ላይ ይወድቃል። የሙጋል ሥነ-ሕንጻ በእምፓየሩ አጼዎች ዘመን የተለያየ መልክ ነበረው። በንጉሥ አክባር ዘመን (1556–1605) የሂንዱና የእስላማዊ ጥበባት ውህደት ጎልቶ የወጣ ሲሆን፣ ቀይ የአሸዋ ድንጋይ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። በንጉሥ ሻህ ጃሃን ዘመን (1628–1658) ደግሞ የሙጋል ሥነ-ሕንጻ ወደ "ወርቃማ ዘመኑ" ከፍ ብሏል፤ በዚህ ወቅት ነጭ ማርብል፣ የተራቀቀ የድንጋይ ውቅርና ድንቅ ሚዛን ያላቸው ግንባታዎች የኪነ-ሕንጻው ዋነኛ መታወቂያ ሆነዋል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

የታሪክ አመጣጥና ምሽጉ የተመረጠበት ምክንያት

የመጀመሪያው የነጻነት ብስራት (1947)፦ ሕንድ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 15 ቀን 1947 ከብሪታንያ የቅኝ ግዛት አገዛዝ ነጻ ስትወጣ፣ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ነህሩ (Jawaharlal Nehru) የመጀመሪያውን የሕንድ ሦስት ቀለም ሰንደቅ ዓላማ በምሽጉ ላሆሪ ጌት (Lahori Gate) ላይ ሰቀሉ።

የሥልጣንና የምልክትነት መቀየር፦ ቀይ ምሽግ ቀደም ሲል የሙጋል እምፓየር የሥልጣን ማዕከል እና በኋላም የብሪታንያ ጦር ሰፈር የነበረ በመሆኑ፣ ሰንደቅ ዓላማውን እዚያ መስቀል የቅኝ ግዛት ጭቆና ማብቃቱንና ሥልጣን ወደ ሕንድ ሕዝብ መመለሱን የሚያሳይ ትልቅ ምሳሌያዊ ትርጉም ነበረው።

የሰንደቅ ዓላማ መስቀልና የ21 መድፍ ተኩስ፦ የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ሰንደቅ ዓላማውን ሲሰቅሉ የሀገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር (Jana Gana Mana) ይዘመራል፤ በተመሳሳይ ጊዜም 21 ጊዜ የመድፍ ተኩስ አክብሮት ይፈጸማል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከላሆሪ ጌት አደባባይ ሆነው ለሕዝቡ ባሕላዊና ፖለቲካዊ መልእክት ያስተላልፋሉ። ንግግሩ ያለፉት ዓመታት ስኬቶችን፣ የሀገሪቱን የኤኮኖሚና ማህበራዊ አቅጣጫዎች እንዲሁም የወደፊት የልማት ግቦችን ያካትታል።

የሰራዊትና የባህል ሰልፍ፦ የሕንድ መከላከያ ሠራዊት፣ ፖሊስና የወጣቶች ቡድኖች የክብር ሰልፍ የሚያደርጉ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችና የባህል ቡድናት ልዩ ልዩ ትርኢቶችን ያቀርባሉ።

በልዩነት ውስጥ ያለ አንድነት (Unity in Diversity)፦ ሕንድ በብዙ ቋንቋዎች፣ ሃይማኖቶችና ባህሎች የተከፈለች ብትሆንም፣ በዕለቱ ሁሉም ዜጎች በሕንዳዊነታቸው ሥር የሚሰበሰቡበት ማዕከል ነው።

የትውልድ ቅብብልና የሀገር ፍቅር ወጣቱ ትውልድ የሀገሩን ታሪክ፣ የነጻነት ታጋዮችን መስዋዕትነትና የሀገራዊ ኃላፊነት ስሜትን እንዲገነዘብ ያደርጋል።

ዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲያዊ ትርጉም የሕንድን ወታደራዊ፣ ባህላዊና ኤኮኖሚያዊ እድገት ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚያሳይ ትልቅ የዲፕሎማሲ መድረክ ሆኖ ያገለግላል።

በየዓመቱ ነሐሴ 15 (August 15) በኒው ዴልሂው ቀይ ምሽግ (Red Fort) የሚካሄደው የሕንድ የነጻነት ቀን ሥነ-ሥርዓት፣ የሀገሪቱ ታላቅ የፖለቲካዊ ነጻነትና ብሔራዊ አንድነት መግለጫ ነው። ይህ በዓል የነጻነት ውጊያውን መስዋዕትነት የሚያስታውስና የዘመናዊቷን ሕንድ ጉዞ የሚያሳይ ታሪካዊና ባህላዊ ሁነቶች ስብስብ ነው።

ይህ ትዕይንት ዴልሂን ልዩ የሚያደርጋት “ታሪክና ዘመናዊነት በአንድ ከተማ” መኖራቸው ነው።

ይቀጥላል ...

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

Special thanks : #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco
#(Dhruv Mishra) Under Secretary (Press Relations) #mir . Randhir Jaiswal Additional Secretary (XP) & Spokesperson #mr . Dhruv Mishra Under Secretary (Press Relations) #mr . Manoj Madhav Under Secretary (XPD) #mr . Amit Raghav Publicity Officer (XLM) #mr . Chandreshwer Singh Media Liaison Officer #mr . Ishu Bhadouria Media Liaison Officer #mr . Om Shahi Media Liaison Officer

ለሃይማኖት በፍቃዱ ድምፅዎን ይስጡ!

🏆 NCFW AWARDS 2026
✨ ምርጥ ዓለም አቀፍ የፋሽን ዲዛይነር ምድብ

ሃይማኖት በፍቃዱ በዚህ ዓለም አቀፍ የፋሽን ሽልማት ለሽልማት ታጭታለች።

እንዴት ድምፅ መስጠት ይችላሉ?

በWhatsApp ወደ +27 79 854 8861 መልዕክት ይላኩ፦

👉 302601 – Haimanot Befkadu

እያንዳንዱ ድምፅ ወሳኝ ነው!
ለሃይማኖት ድጋፍዎን በመስጠት ይህን መልዕክት ለጓደኞችዎና ለቤተሰቦቻችሁ ያጋሩ።

የሽልማት ቀን፦ 26 ሴፕቴምበር 2026
ኩሩማን፣ ደቡብ አፍሪካ

ማስታወሻ፦ ታጭቶ መመረጥ ማሸነፍን አያረጋግጥም። አሸናፊው የሚወሰነው በNCFW Awards ይፋዊ የሽልማት ሂደት መሠረት ነው።

የኢትዮጵያን ተሰጥኦ በዓለም መድረክ እናሳይ!
#ncfwawards2026 #haimanotbefkadu #votehaimanot #bestfashiondesigner #internationalfashion #ncfw2026 #ethiopianfashion

የአርቲስትና ታጋይ እልፍነሽ ቀኖ ሥርዓተ ቀብር ተፈጸመ
#ethiopia | የአንጋፋዋ አርቲስትና ታጋይ እልፍነሽ ቀኖ ሥርዓተ ቀብር በዛሬው ዕለት በአምቦ ከተማ ተፈጸመ።

በቀብር ሥነ-ሥርዓቱ ላይ ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ የቤተሰብ አባላቷ፣ ወዳጅ ዘመዶቿ፣ አርቲስቶች፣ አድናቂዎቿ እና የተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ተገኝተዋል።

እልፍነሽ ቀኖ በአፋን ኦሮሞ የሙዚቃ ኢንዱስትሪ ውስጥ ፈር ቀዳጅ ከነበሩ አንጋፋ አርቲስቶች መካከል አንዷ ስትሆን፣ በርካታ የማይረሱ የሙዚቃ ሥራዎችን ለትውልድ አበርክታለች።

በወጣትነቷ ወደ ጥበብ ዓለም በመቀላቀል የኦሮሞን ባህልና ኪነ-ጥበብ ለማሳደግ የሰራችው እልፍነሽ፣ እስከ መጨረሻው የሕይወቷ ዘመን ድረስ ከመድረክ ድምፇን ሳታርቅ ለአድናቂዎቿ የማይረሱ ሥራዎችን አበርክታለች።

በምሥራቅ ወለጋ ዞን፣ ነቀምቴ ከተማ አቅራቢያ በምትገኘው ታሪካዊቷ ሲቡ ጉቶ የተወለደችው እልፍነሽ ቀኖ፣ በሙዚቃዎቿ ያሳየችው ቁርጠኝነትና የዓላማ ጽናት በብዙዎች ዘንድ የጀግንነትና የጽናት ምሳሌ እንድትሆን አድርጓታል።

በተለይም በ1969 ዓ.ም. ወደ ትግል በመቀላቀል፣ ጥበብን እንደ የመብትና የነፃነት ድምፅ በመጠቀም የተጫወተችው ሚና በኦሮሞ ሥነ-ጽሑፍና ኪነ-ጥበብ ታሪክ ውስጥ ልዩ ቦታ ያለው ነው።

እልፍነሽ ቀኖ ጳጉሜን 1 ቀን 2018 ዓ.ም. ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች። ከእሷ በኋላ የተረፈው የሙዚቃ ሥራዋ፣ የጥበብ አስተዋፅኦዋና የትውልድ ቅርስ ግን በማስታወሻነት ይቀጥላል።

አርቲስትና ታጋይ እልፍነሽ ቀኖ የሁለት ሴት ልጆችና የአንድ ወንድ ልጅ እናት ነበረች።

ነፍሷ በሰላም ትረፍ።
ለቤተሰቦቿ፣ ለወዳጅ ዘመዶቿ፣ ለአድናቂዎቿና ለመላው የጥበብ ቤተሰብ መጽናናትን እንመኛለን።
#እልፍነሽቀኖ #elfneshkeno #oromomusic #oromoart #ethiopia #የኦሮሞጥበብ #የኢትዮጵያጥበብ #ጌጡተመስገን

የአሸናፊ ማስታወሻ
​ሕይወት እንዲሁ የምናልፋት መንገድ ብቻ አይደለችም፤ በእያንዳንዱ እርምጃችን ውስጥ የማይረሱ ታሪኮች፣ የማይደገሙ ስሜቶች፣ የወደቅንባቸውና ተነስተን በኩራት የቆምንባቸው በርካታ ገጾች አሉባት።
​
​ይህ መጽሐፍ የእኔ ታሪክ ብቻ አይደለም፤ የሁላችንም የሕይወት መስታወት፣ የጥንካሬያችን ምስክር፣ እንዲሁም በተስፋ የመሙያ መንገድ ነው። እያንዳንዱ ገጽ አንጀት የሚያርስ፣ ልብ የሚነካ፣ በሳቅ የተዋዛ እና ከራሳችሁ ሕይወት ጋር የምታገናኙት ትልቅ ትዝታ ይዞላችሁ ይመጣል።

​የኔ የታናሻችሁን ጉዞ ለእናንተ ለማጋራት ቀኖችን እየቆጠርኩ ነው…
አሸናፊ ማህሌት

ሼር

ከቦምብ የተሰራው ልብ የሚነካ ሐውልት 😭

​ በእሲያ ጉብኝቴ ላኦስ የተባለችውን ሀገር ስጎበኝ ይህን ሐውልት አየሁት መጀመሪያ ስመለከተው ከተራ ቆርቆሮና ብረት የተሰራ የጥበብ ስራ መስሎኝ ነበር። ነገር ግን ጠጋ ብዬ ሳስተውልና የጀርባ ታሪኩን ስረዳ፣ ትኩረቴን ሳበው። ይህ ሀውልት የተሰራው የሰውን ህይወት ከሚቀጥፉ ትክክለኛ የከሸፉ የቦምብ እና የሚሳኤል ቅርፊቶች ነው! ታሪክ እንደሚነግረን፣ አሜሪካ በላኦስ ላይ ከ260 ሚሊዮን በላይ ቦምቦችን አዝንባለች። በዚህ አሰቃቂ የቦምብ ድብደባ ምክንያት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ተጎድተዋል፤ ህይወታቸውን አጥተዋል፣ አካል ጉዳተኛ ሆነዋል፣ ትውልድ ተመሰቃቅሏል።

​ከእነዚህ የሞት እና የጥፋት መሳሪያዎች ስብርባሪ የተሰራው ይህ ሀውልት ከቦምብ ዝናብ እና ከጦርነት አውድማ ነፍሳቸውን ለማትረፍ የሚሸሹ እናትና ልጅን ያሳያል። እናትየው በአንደኛው እጇ የልጇን እጅ አጥብቃ ይዛ፣ በሌላኛው እጇ ደግሞ መጪውን አደጋ ለመከላከል ስትጥር ትታያለች።

እስካሁን በጎበኘኋቸው ሀገራት ሁሉ የተገነዘብኩት ትልቅ ሀቅ ቢኖር፣ ሁሉም የየራሳቸው የጦርነት ጠባሳና ታሪክ እንዳላቸው ነው። አንዳንዶቹ አሁንም ጦርነት ላይ ናቸው ታዋቂው ፈላስፋ በርትራንድ ራስል "ጦርነት ማን ትክክል እንደሆነ አይወስንም፤ ይልቁንስ ማን በህይወት እንደሚተርፍ እንጂ" እንዳለው፣ ይህ አውዳሚ ክስተት ማንንም አሸናፊ አያደርግም። በአጭሩ ታሪክን ብንፈትሽ የጦርነት አስከፊነት ያላንኳኳው እና ሰቆቃው ያላረፈበት የዓለም ጥግ ማግኘት ይከብዳል።

​የሰላም ዋጋ እጅግ ውድ ነው። ​ይህንን ሀውልት እና ከጀርባው ያለውን ታሪክ ስትመለከቱ እናንተስ ምን ተሰማችሁ?

አቤል ብርሃኑ የወይኗ ልጅ
ከጉዞ ማስታወሻዬ ሴፕቴምበር / 2026 /
ላኦስ ቪየንቲየን ከተማ

ተማሪዎች ባሉበት ቦታ ሆነው በስልካቸው እንዲማሩ የሚያስችል መተግበሪያ ይፋ ሆነ!
#fastmereja :-በኢትዮጵያ የሚገኙ ተማሪዎች ባሉበት ቦታ ሆነው በስልካቸው በቀላሉ ዘመናዊና አሳታፊ ትምህርት እንዲያገኙ የሚያስችል “MySeed” የተሰኘ የትምህርት ሞባይል መተግበሪያ በዛሬው ዕለት በይፋ ተመረቀ።

በማህበራዊ ሚዲያ “ቲቸር ዳኒ” በሚል ስም የሚታወቁት የመተግበሪያው መስራች ዳኛቸው ሻምበል እንደገለጹት፤ የመተግበሪያው ዋና ዓላማ በገጠርም ሆነ በከተማ የሚገኙ ተማሪዎች በየቤታቸው ሆነው በእጃቸው ባለው ስልክ በቀላሉ ተምረው ካሰቡበት የትምህርት ደረጃ እንዲደርሱ ማስቻል ነው ሲሉ ገልፀዋል።

አቶ ዳኛቸዉ አክሎም ትምህርቶቹ ከተለመደው የክፍል ውስጥ የማስተማር ዘዴ በተለየ መልኩ እንደ ፊልም በተመራ አቀራረብ (Directed) ተማሪዎች ተዝናንተው እንዲማሩ ሆነው በቪዲዮ የተቀረጹ ስለመሆናቸዉም ነዉ ያስረዱት።

አፕሊኬሽኑ ከ5ኛ እስከ 12ኛ ክፍል ላሉ ተማሪዎች የተዘጋጀ ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ (11ኛ እና 12ኛ ክፍል) ለተፈጥሮ ሳይንስ እና ማህበራዊ ሳይንስ ተማሪዎች ሁሉንም የትምህርት ዓይነቶች አሟልቶ መያዙ ተገልጿል።

ይህ አፕሊኬሽን ከመደበኛ ትምህርት በተጨማሪ የአስተሳሰብ (Mindset) ስልጠናዎችን እና ተማሪዎች ለወደፊት የሙያ ህልማቸው እንዲዘጋጁ የሚያስችሉ መሪ ትምህርቶች በአፕሊኬሽኑ መካተታቸው ተጠቅሷል።

እንዲሁም ተማሪዎች በወር 399 ብር ክፍያ በመፈጸም የቪዲዮ ትምህርቶችን፣ የፒዲኤፍ (PDF) ማስታወሻዎችን እና የልምምድ ጥያቄዎችን ማግኘት እንደሚችሉም ተገልጿል።

በተጨማሪም በወር ተማሪዎች ቪዲዮዎችን አንድ ጊዜ ዳውንሎድ ካደረጉ በኋላ ያለ ምንም ተጨማሪ የኢንተርኔት ዳታ ዓመቱን ሙሉ በኦፍላይን (Offline) መከታተል የሚያስችላቸው አሰራር የተዘረጋ ሲሆን በዓመቱ መጨረሻ በመተግበሪያው ከፍተኛ ውጤት ለሚያመጡ ተማሪዎች የሚሰጥ የመኪና ሽልማት የተዘጋጀ መሆኑም ተበስሯል።

አፕሊኬሽኑ በአሁኑ ወቅት በGoogle Play Store እና App Store ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ በአማርኛ ቋንቋ አገልግሎት መስጠት መጀመሩን እንዲሁም በቀጣይም ከሶስት ወራት በኋላ ትምህርቱን በሌሎች አራት የሀገር ውስጥ ቋንቋዎች ተዳራሽ ለማድረግ ዝግጅት እየተደረገ መሆኑ ተገልጻል።

"My Seed" የተሰኘ የሞባይል ስልክ መተግበሪያ ይፋ ተደረገ!
‎
‎#ethiopia | ​በማህበራዊ ሚዲያ «ቲቸር ዳኒ» በሚል ስሙ የሚታወቀው መምህር ዳኛቸው ሻምበል፣ ተማሪዎች ባሉበት ቦታ ሆነው በስልካቸው በቀላሉ ትምህርት የሚከታተሉበትን "My Seed" የተሰኘ አዲስ የሞባይል መተግበሪያ ይፋ ማድረጉን ገለጸ።
‎
‎መተግበሪያው በተለይም ከአምስተኛ እስከ 12ኛ ክፍል ላሉ ተማሪዎች የተዘጋጀ ሲሆን በገጠርም ሆነ በከተማ የሚገኙ ተማሪዎችን በቴክኖሎጂ ታግዞ እኩል የትምህርት እድል ተጠቃሚ ለማድረግ ያለመ መሆኑን ገልጿል።
‎
‎በላይ የተጫነው ይህ መተግበሪያ ተማሪዎች የሀገሪቱን የትምህርት ካሪኩለም መሰረት ያደረጉ ትምህርቶችን አሰልቺ ባልሆነና ልክ እንደ ፊልም የተቃኙ ማራኪ ቪዲዮዎች አማካኝነት እንጅ በማድረግ እንዲማሩ ተደርጎ የተቃኘ ነው።
‎
‎​ከተለመዱት የትምህርት አይነቶች በተጨማሪ የመንፈስ ጥንካሬና አስተሳሰብን የሚያጎለብቱ የማይንደሴት ስልጠናዎችን እንዲሁም ተማሪዎች ወደፊት መሆን የሚፈልጉትን ሙያ እንደ ዶክተር ኢንጂነርና ፓይለት የመሳሰሉትን እንዲረዱ የሚያስችሉ ትምህርቶችን አካቷል።
‎
‎አፕሊኬሽኑ በአሁኑ ወቅት በአማርኛ ቋንቋ አገልግሎት መስጠት የጀመረ ሲሆን ወደፊትም እያንዳንዱ ተማሪ በአፍ መፈቻ ቋንቋው እንዲማር ለማስቻል በሌሎች አራት የሀገር ውስጥ ቋንቋዎች ተደራሽ ለማድረግ ዝግጅት እየተደረገ ይገኛል።
‎
‎​አፕሊኬሽኑን ተጠቃሚ ለማድረግ በቀረበው እቅድ መሰረት ተማሪዎች በወር 399 ብር ክፍያ በመፈፀም ሁሉንም የትምህርት አይነቶች ማስታወሻዎችንና የልምምድ ጥያቄዎችን ማግኘት ይችላሉ።

በተጨማሪም በኔትወርክ ችግር ምክንያት የዳታ እጥረት እንዳይገጥማቸው ቪዲዮዎችን አንድ ጊዜ ዳውንሎድ በማድረግ ያለ ኢንተርኔት ኮኔክሽን መከታተል የሚችሉበት አሰራር የተዘረጋ ሲሆን በቅርቡም ሙሉ በሙሉ ዳታ በማይስፈልግበት መልኩ አገልግሎቱን ለማስፋፋት እየሰራ መሆኑን መምህር ዳኛቸው አስታውቋል።

ተማሪዎችን ለማበረታታትም በአመቱ መጨረሻ የተሻለ ውጤት የሚያስመዘግቡ ተጠቃሚዎችን በልዩ መስፈርት በመምረጥ የመኪና ሽልማት የሚያበረክት "መማር ያሸልማል" የተሰኘ ፕሮግራም ማዘጋጀቱ ተገልጿል።
‎
‎Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
‎
‎#getutemesgen #getu #ጌጡ
‎#english #education #myseed #teacherdanny #amharic #ethiopia #learningapp #digitaleducation #elearning #studymotivation