ኤርትራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆና ተመረጠች

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ በ85ኛው መደበኛ ስብሰባው ላይ በባለብዙ ወገን ዲፕሎማሲ ዙሪያ ያተኮሩ ቁልፍ አጀንዳዎችን የተወያየ ሲሆን፣ በስብሰባውም ለድርጅቱ 81ኛ ጠቅላላ ጉባኤ መሪ የሚሆኑትን አካላት መርጧል።

በዚህም መሰረት የምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኤርትራ የከፍተኛ አባል ሀገራትን ድምጽ በማግኘት ከጠቅላላ ጉባኤው ምክትል ፕሬዝዳንቶች አንዷ ሆና

ኤርትራ ከተመረጡ ሌሎች 16 አገራት ጋር በመሆን የጸጥታው ምክር ቤት አምስት ቋሚ አባላትን (ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ ብሪታንያ እና አሜሪካ) በመቀላቀል የጠቅላላ ጉባኤውን ቢሮ በጋራ ትመራለች።

በተጨማሪም ከእሷ ጋር እንደ አፍጋኒስታን፣ ፊንላንድ፣ ግብፅ፣ ሊባኖስ፣ ፓራጓይ እና ዚምባብዌ ያሉ ሀገራትም በምክትል ፕሬዝዳንትነት መመረጣቸውን ለመረዳት ተችሏል።

በተመሳሳይ ዕለት በምስጢር በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት፣ የወቅቱ የባንግላዲሽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካሊሉር ራህማን የ81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል

ሚስተር ራህማን 99 ድምጽ በማግኘት የተመረጡ ሲሆን፣ ተፎካካሪያቸውን የቆጵሮሱን አንድሪያስ ካኩሪስን በ91 ድምጽ አሸንፈዋል። በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ሥራቸውን በይፋ የሚረከቡት ተመራጩ ፕሬዝዳንት ካሊሉር ራህማን ከአሸናፊነታቸው በኋላ ባደረጉት ንግግር፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአሁኑ ወቅት ከባድ የፋይናንስ ቀውስ እና ዓለም አቀፍ የእምነት ማጣት ጉድለት እየገጠመው መሆኑን ጠቅሰው፣ አባል ሀገራቱ ድርጅቱ መለወጥና የተሻለ ውጤት ማምጣት እንደሚችል በተግባር ማሳየት እንዳለባቸውና በየብስ የሚደረገውን እያንዳንዱን አስተዋጽኦ ውጤታማ በማድረግ የጠፋውን እምነት መመለስ እንደሚገባ አሳስበዋል

Via capital

ሕወሃት አዲስ አውዳሚ ጦርነት ሊቀሰቀስ እንደሚችል በማስጠንቀቅ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ አስቸኳይ ጥሪ አቀረበ።

ህውሃት ከፊታችን አውዳሚ ጦርነት እየመጣ ይገኛል አስወግዱ ሲል ለአለማቀፍ ማህብረሰብ ባሰራጨው ደብዳቤ፣ በኢትዮጵያ ያለው የፖለቲካ ሁኔታ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል ሲል ገልጿል።

በምርጫ ቦርድ እውቅናው የተሰረዘው ድርጅቱ ግንቦት 26 ቀን 2018 ዓ.ም "ሊቀረፍ የማይችልና አውዳሚ ጦርነትን ለመከላከል የቀረበ አስቸኳይ ጥሪ" በሚል ርዕስ ለዲፕሎማሲያዊ ሚሲዮኖች እና ለዓለም አቀፍ አጋሮች ባሰራጨው የዲፕሎማሲያዊ ማስታወሻ ሀገሪቱ ወደ አዲስ የትጥቅ ግጭት እያመራች መሆኑን አስጠንቅቋል።

እንደ ሕወሃት መግለጫ ከሆነ በአሁኑ ወቅት በሀገሪቱ የውይይት እና የስምምነት መንፈስ እየጠፋ በመምጣቱ በእርሱ ፋንታ "የአንድ ወገን ውሳኔ፣ ማስገደድ እና ወታደራዊ የኃይል እርምጃ" ፖሊሲዎች እየነገሱ መጥተዋል ብሏል። ይህ አካሄድ መቀጠሉ ደግሞ ዳግም የትጥቅ ግጭት መከሰቱ የማይቀሬ እንዲሆን እያደረገው ነው ብሏል።

ይህ ሊቀሰቀስ የሚችለው ጦርነት በኢትዮጵያ ድንበር ብቻ ተወስኖ እንደማይቀር የጠቆመው መግለጫው በአፍሪካ ቀንድ ያለውን ቀጣናዊ ውጥረት እና ለጎረቤት ሀገራት የሚታየውን የጠብ አጫሪነት ዝንባሌ ከግምት ውስጥ በማስገባት፣ ግጭቱ አጠቃላይ ቀጣናውን ሊያናጋና ሰብዓዊ ቀውሱን ሊያባብስ እንደሚችል አመልክቷል።

የፌዴራል መንግሥቱ "ግትር አቋም" ይዟል ሲል የወቀሰው ሕወሃት፣ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ግን አሁንም ለሰላማዊ መፍትሔ ያለውን ቁርጠኝነት ገልጿል።

ከሰሞኑ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የትግራይ ወጣቶች ወደ ወታደራዊ የስልጠና ካምፖች መግባታቸውን ሪፖርቶች በተሰሙበት በዚህ ወቅት የወጣው መግለጫ ጨምሮም "ማንኛውም ማህበረሰብ ሊሸከመው የሚችለው የጽናት ገደብ አለው" በሚል በትግራይ ላይ ያለው ጫና መጥበቁን የገለጸው ድርጅቱ፣ ቢሆንም ግን ብቸኛው አማራጭ መንገድ የፖለቲካ ውይይት መሆኑን በጽኑ እንደሚያምን አስታውቋል።

በመጨረሻም ሕወሃት የችግሩን ስር የሰደዱ መንስኤዎች ለመፍታት እንዲቻል፣ በዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሚመራና የሚደገፍ ታማኝ የፖለቲካ ሂደት እንዲጀመርና ለዚህም ዝግጁ መሆኑን በመግለጫው ገልጿል።

Seledadotio
Seledadotio

በኢትዮጵያ የአውሮጳ ኅብረት ልዑክ እና በአዲስ አበባ የሚገኙ የኅብረቱ አባል አገራት ኤምባሲዎች ስለ ሰባተኛው የኢትዮጵያ ጠቅላላ ምርጫ ያወጡት መግለጫ

በኢትዮጵያ የአውሮጳ ኅብረት ልዑክ እና በአዲስ አበባ የሚገኙ የኅብረቱ አባል አገራት ኤምባሲዎች ግንቦት 24 ቀን 2018 ምርጫ ያልተካሔደባቸው የምርጫ ክልሎች ድምጽ የመስጠት “ዕድል ይሰጣቸዋል” የሚል ተስፋ እንዳላቸው አስታወቁ።

በኢትዮጵያ ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም. ምርጫ መካሄዱን በበጎ እንደሚቀበሉ የኅብረቱ ተልዕኮ መቀመጫቸውን በአዲስ አበባ ካደረጉ 25 ኤምባሲዎች ጋር በጋራ ባወጡት መግለጫ አስታውቀዋል።

ምርጫው በተካሔደ በሁለተኛው ቀን ዛሬ ረቡዕ መግለጫውን ከኅብረቱ ጋር ካወጡ የአውሮፓ ኅብረት አባል አገራት ኤምባሲዎች መካከል የጀርመን እና የፈረንሳይ የዲፕሎማሲ ተልዕኮዎች ይገኙበታል። የአውሮፓ ኅብረት አባል አገር ያልሆኑት ካናዳ፣ ኖርዌይ እና ስዊትዘርላንድም ምርጫን በተመለከተ በመግለጫው አቋማቸውን ካንጸባረቁ መካከል ናቸው።

በመግለጫው “የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ፣ የምርጫ ሠራተኞች፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ዕጩዎች እና የሲቪል ማኅበራት ተዋናዮች ያበረከቱትን አስተዋጽዖ እናደንቃለን” ብለዋል።
የአፍሪካ ኅብረት እና የምሥራቅ አፍሪቃ የልማት በይነ መንግሥታት ባለሥልጣን (ኢጋድ) እንደ ዓለም አቀፍ ታዛቢዎች ያላቸውን ጠቃሚ ሚና እንገነዘባለን ያለው የጋራ መግለጫው ዘገባዎቻቸውን በጉጉት እንደሚጠብቅም አስታውቋል።

ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓ.ም. ምርጫ ማካሄድ ያልቻሉ የምርጫ ክልሎች በሙሉ ይህን ለማድረግ እድሉ እንደሚሰጣቸው ተስፋ እናደርጋለን ሲል በኢትዮጵያ የኅብረቱ ልዑካንና የኅብረቱ አባል ሀገራት ዲፕሎማሲያዊ ተልዕኮዎች የጋራ መግለጫ አስታውቋል።

DW Amharic

የግብፅን የኢትዮጵያ የባህር በር ጥረት ማደናቀፍ እንቅስቃሴ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ኮነነ
#ethiopia | የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ግብፅ ሀገሪቱ የወደብ ባለቤት እንዳትሆን እያደረገች ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ጫና እና የእንቅፋት ፈጠራ ስትራቴጂ አጥብቆ ተቃውሟል።

የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ዳርቻ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው በማለት በግብፅ በኩል የሚሰነዘረውን አቋም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው ፍጹም ተቀባይነት የሌለው ሲሉ አጣጥለውታል።

በተጨማሪም ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ሶማሊያ እና ሱዳን ጋር የመሰረተችው ወታደራዊ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ትብብር ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲው መድረክ የማግለልና የመክበብ ስልት አካል ተደርጎ ተወስዷል።

ይህ አዲስ ውጥረት ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድርድር አለመግባባት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ግን የወደብ ባለቤት ለመሆን የጀመረችውን ዲፕሎማሲያዊ ጥረት በቁርጠኝነት እንደምትቀጥል አስታውቃለች።

በተለይም ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ ጨምሮ፣ ሀገሪቱ ያላትን የባህር በር የማግኘት ህጋዊ ፍላጎት በማናቸውም ውጫዊ ጫና ሳትበገር በሰላማዊ መንገድ እንደምታስፈጽም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ በድጋሚ አረጋግጧል።
#ግብፅ #የባህርበር #የቀይባህር #የህዳሴግድብ #ዲፕሎማሲ #የአፍሪካቀንድ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

⚡ "የጽምዶ ጥምረት" በርካታ የኢትዮጵያ ተቃዋሚ ቡድኖችን እያካተተ መሆኑ ተገለጠ

​በኤርትራ እና ህወሃት መካከል የተጀመረውና "ጽምዶ" (Ximdo) በመባል የሚታወቀው አዲሱ የፖለቲካ ትስስር፣ አሁን ላይ በርካታ የኢትዮጵያ የታጠቁና የፖለቲካ ተቃዋሚ ቡድኖችን ወደማካተት እየሰፋ መሄዱን አፍሪካ ኢንተለጀንስ  ዘግቧል።

​📌 የአዲስ አበባውን ማዕከላዊ መንግስት የሚቃወሙት የህወሃት/ትግራይ መከላከያ ኃይል አመራሮች፣ በቅርቡ በሱዳን የወደብ ከተማ ፖርት ሱዳን ከተደረጉ የኤርትራ ከፍተኛ ባለስልጣናት እና ከሱዳን ጦር ኃይል ተወካዮች ጋር ስብሰባ ማድረጋቸው ተረጋግጧል።

​ይህ በኤርትራ መንግስት  አስተባባሪነት እየተመራ ያለው ጥምረት የህወሃትን "የአሮጌው ጎራ ጨምሮ፣ እንደ ፋኖ  ያሉ፣ የኦብነግ የተገነጠሉ ክንፎችን እና ሌሎች ታዋቂ የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን በአንድ ጥላ ስር ለማሰባሰብ እየሰራ እንደሆነ የደህንነት ምንጮች ጠቁመዋል።

​የሰሜኑ ጦርነት ወቅት ኤርትራ እና ህወሃት እርስ በእርስ የገጠሙ ደመኛ ጠላቶች የነበሩ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን "የጠላቴ ጠላት ወዳጄ ነው" በሚለው መርህ የአዲስ አበባውን መንግስት ለመጫንና የራሳቸውን የፖለቲካ ህልውና ለማስጠበቅ ስልታዊ ህብረት ፈጥረዋል።ይህ አዲስ የሀይሎች መሸጋሸግ በኢትዮጵያ፣ በኤርትራ እና በሱዳን መካከል ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ይበልጥ እያሻከረው ሲሆን፣ ቀጠናዊ ቀውስ ሊያስከትል ይችላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።

Seledadotio
Seledadotio

⚡ "ግብፅ ወደ ባህር በር እንዳንደርስ እያገደችን ነው" — ኢትዮጵያ

​ኢትዮጵያ የባህር በር ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ግብፅ ለማደናቀፍ እየሞከረች ነው ስትል በይፋ ከሰሰች። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው፣ የግብፅን አካሄድ "ተቀባይነት የሌለው" ሲሉ ኮንነዋል።

​📌 ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ከሶማሊያ እና ከሱዳን ጋር ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ስምምነቶችን በማድረግ ኢትዮጵያን የመክበብ ስትራቴጂ እየተከተለች እንደሆነ ይነገራል። የግብፅ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር "የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ጠረፍ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው" ማለታቸው፣ ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲ የማግለል ሙከራ ተደርጎ ተወስዷል።

​ አለመግባባቱ ከህዳሴው ግድብ ውጥረት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የጀመረችውን ጨምሮ የባህር በር ባለቤት የመሆን ፍላጎቷን በሰላማዊ መንገድ እንደምትቀጥል አስታውቃለች

Seledadotio
Seledadotio

የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ፡ የኢትዮጵያ አዲስ ጂኦፖለቲካዊ ምዕራፍ
#ethiopia | በ21ኛው ክፍለ ዘመን የአገራት ኃይል የሚለካው በወታደራዊ አቅም ብቻ ሳይሆን የኢኮኖሚ፣ የኢነርጂ፣ የውሃ እና የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ በመፍጠር ጭምር ነው።

በዚህ መሠረት ኢትዮጵያ ባለፉት አስርት ዓመታት ውስጥ በሁለት ታላላቅ ብሔራዊ አጀንዳዎች ዙሪያ የተለየ የዲፕሎማሲ ጉዞ አድርጋለች።

እነዚህም የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ እና የቀይ ባህር ተደራሽነት ጉዳይ ናቸው።

ሁለቱም ጉዳዮች ከኢኮኖሚ ጥቅም ባሻገር የአገሪቱን የህልውና ጥያቄ፣ የቀጣናዊ ተጽዕኖ ፈጣሪነት እና የወደፊት የልማት አቅጣጫ የሚወስኑ ናቸው።

በእነዚህ መስኮች የተመዘገቡ ዲፕሎማሲያዊ ስኬቶችም ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ እና በምሥራቅ አፍሪካ እየተጠናከረ የመጣ የኃይል ማዕከል መሆኗን አመላክተዋል።

የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ከመጀመሪያው ቀን ጀምሮ ከፍተኛ ዓለም አቀፍ ትኩረት የሳበ ፕሮጀክት ነበር።

በተለይም የዓባይ ውሃ አጠቃቀምን በተመለከተ በታሪክ የተፈጠሩ የፖለቲካ እና የጂኦፖለቲካ አለመግባባቶች ግድቡን ከቀላል የልማት ፕሮጀክት ወደ የዲፕሎማሲ ፈተና ቀይረውት ነበር።

ሆኖም ኢትዮጵያ “ፍትሐዊና ምክንያታዊ የውሃ አጠቃቀም” እንዲሁም “በሌሎች ላይ ጉልህ ጉዳት አለማድረስ” በሚሉ ዓለም አቀፍ መርሆዎች ላይ ተመስርታ የተከተለችው የዲፕሎማሲ መንገድ ትልቅ ውጤቶችን አስመዝግቧል።

ከተመዘገቡት ታላላቅ ድሎች አንዱ የግድቡ ጉዳይ በአፍሪካ ሕብረት ማዕቀፍ እንዲመራ ማድረግ ነው።

ጉዳዩን ወደ ዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረኮች በመውሰድ ጫና ለመፍጠር የተደረጉ ጥረቶች ቢኖሩም፣ ኢትዮጵያ የአፍሪካ ችግሮች በአፍሪካውያን መፍትሔ ሊያገኙ ይገባል የሚለውን መርህ በተግባር አስከብራለች።

ይህ የዲፕሎማሲ ድል ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው አፍሪካ የተቋማዊ ነጻነት እና የአህጉራዊ ትብብር ማሳያ ሆኗል።

ሌላው ታላቅ ስኬት የግድቡ ግንባታ በውጭ ጫናዎች ሳይቆም እስከ መጨረሻው የውሃ ሙሌት መድረሱ ነው።

በሕዝብ ገንዘብና በብሔራዊ አንድነት የተገነባው ግድብ የኢትዮጵያን የራስ አቅም እና የውጭ ጫናን የመቋቋም ችሎታ አሳይቷል።

ዛሬ ግድቡ የኤሌክትሪክ ኃይል በማመንጨት ለአጎራባች አገራት ለሚደረገው የኃይል ሽያጭ መሠረት ሆኗል። ይህም ግድቡ የግጭት ምንጭ ሳይሆን የቀጣናዊ ትስስርና የጋራ ልማት መሣሪያ መሆኑን በተግባር አረጋግጧል።

የህዳሴ ግድብ ኢትዮጵያን ከተራ የኤሌክትሪክ አምራች ወደ የቀጣናው የኢነርጂ ማዕከል እየቀየራት ነው። ለጅቡቲ፣ ለኬንያ፣ ለሱዳን እና ለሌሎች አገራት የኃይል አቅርቦት መስፋፋቱ የኢኮኖሚ ትስስርን ከማጠናከሩም በላይ የፖለቲካ መተማመንን እየፈጠረ ነው።

ኢትዮጵያ ከ120 ሚሊዮን በላይ ሕዝብ ያላትና ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት እያሳየች ያለች አገር ብትሆንም፣ የባሕር በር አልባ መሆኗ ለንግድ፣ ለኢኮኖሚ እና ለብሔራዊ ደኅንነት ከፍተኛ ፈተና ሆኖ ቆይቷል።

በቅርብ ዓመታት ግን ኢትዮጵያ የባሕር በር ጥያቄዋን ከታሪካዊ ቅሬታ ወደ ስትራቴጂካዊ ዲፕሎማሲ ቀይራለች።

ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ (MoU) በዚህ ረገድ ታሪካዊ እርምጃ ተብሎ ይታያል። ይህ እርምጃ ኢትዮጵያ የባሕር በር ፍላጎቷን በሰላማዊ እና በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለማሳካት ያላትን ቁርጠኝነት አሳይቷል።

ይህ የዲፕሎማሲ አቅጣጫ ኢትዮጵያ ከአንድ ወደብ ብቻ ጥገኛ የመሆን አደጋን ለመቀነስና የንግድ ወጪዋን ለመቆጣጠር የሚያስችል አዲስ የጂኦኢኮኖሚ አስተሳሰብ እንዳላት አሳይቷል።

ቀይ ባህር ከዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች አንዱ እንደመሆኑ መጠን በዚህ አካባቢ የሚፈጠሩ የደኅንነት ችግሮች በቀጥታ ኢትዮጵያን ይነካሉ።

በመሆኑም ኢትዮጵያ በቀይ ባህር ጉዳይ ተመልካች ሳይሆን ንቁ ባለድርሻ መሆን እንዳለባት በዲፕሎማሲ መድረኮች ላይ በግልጽ ማስቀመጥ ችላለች። ይህም የአገሪቱን የጂኦፖለቲካ ተጽዕኖ እያሳደገ ነው።

የህዳሴ ግድብና የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ በተለያዩ ጉዳዮች ዙሪያ ቢመስሉም፣ የጋራ ዓላማ አላቸው። ይህም ኢትዮጵያን በኢኮኖሚ፣ በኢነርጂ እና በጂኦፖለቲካ የቀጣናው የኃይል ማዕከል ማድረግ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ተጽዕኖን ሲፈጥር፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የንግድና የስትራቴጂካዊ ተደራሽነትን ያጠናክራል። ሁለቱም ተደጋጋፊ ሲሆኑ የኢትዮጵያን የወደፊት ኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ኃይል ለመገንባት ወሳኝ ሚና አላቸው።

በህዳሴ ግድብና በቀይ ባህር ጉዳዮች ዙሪያ የታዩት የዲፕሎማሲ ስኬቶች ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅሞቿን በውይይት፣ በጽናት እና በስትራቴጂካዊ አመራር ማስከበር እንደምትችል አረጋግጠዋል።

ይሁን እንጂ እነዚህ ድሎች ዘላቂ ውጤት እንዲያመጡ የውስጥ አንድነትን ማጠናከር፣ ከጎረቤት አገራት ጋር በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሠረተ ግንኙነት መገንባት እና የሰላም ዲፕሎማሲን ማስቀጠል አስፈላጊ ነው።

የህዳሴ ግድብ የኢነርጂ ነፃነትን ሲያመጣ፣ የቀይ ባህር ዲፕሎማሲ ደግሞ የኢትዮጵያን የጂኦፖለቲካ ተደራሽነት ያሰፋል። ሁለቱም ተደምረው ኢትዮጵያን በአፍሪካ ቀንድ ዘላቂ ተጽዕኖ ፈጣሪ አገር ወደማድረግ እየመሯት ነው።

ውሃና ኢነርጂ ሚኒስቴር

የኢራኑ ፕሬዚዳንት የስራ
መልቀቂያ ማቅረባቸው ተሰማ

የኢራኑ ፕሬዚዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያን ለሀገሪቱ የበላይ መሪ ጽህፈት ቤት ይፋዊ የስራ መልቀቂያ ደብዳቤ ማስገባታቸውን ለጉዳዩ ቅርብ የሆነ ምንጭ ለኢራን ኢንተርናሽናል ገልጧል። እሁድ ዕለት በተላከው በዚህ ደብዳቤ ላይ ፕሬዝዳንቱና መንግስታቸው በሀገሪቱ ዋና ዋና እና ወሳኝ የውሳኔ አሰጣጥ ሂደቶች ውስጥ ሙሉ በሙሉ መገለላቸውን ፔዜሽኪያን አጽንኦት ሰጥተውበታል። በዚህም ምክንያት በተፈጠረው ክፍተት የኢስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ጦር ውስጥ ያሉ ጽንፈኛ አንጃዎች የሀገሪቱን ጉዳዮች እንዲቆጣጠሩ ዕድል እንደሰጣቸው ምንጩ ጠቁሟል።

ፕሬዝዳንቱ አክለውም፣ በእንዲህ ያለ አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ መንግስትን መምራትም ሆነ ህጋዊ ኃላፊነታቸውን መወጣት እንደማይችሉ በመግለጽ፣ በአስቸኳይ ከስልጣናቸው ለመልቀቅ መጠየቃቸውን አስታውቀዋል።
የበላይ መሪው ሞጅታባ ኻሜኒ የፕሬዝዳንቱን መልቀቂያ ይቀበሉት አይቀበሉት እስካሁን ግልጽ ባይሆንም፣ የደብዳቤው ይዘት ግን በከፍተኛ የስልጣን እርከን ላይ ታይቶ የማይታወቅና ጥልቅ የሆነ የስልጣን ክፍፍል  መኖሩን በግልጽ ያሳያል። ይህ ክስተት የመጣው በመንግስትና በኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ ወታደራዊ-ደህንነት ተቋማት መካከል ለወራት የዘለቀው ውጥረት ከተቀሰቀሰ በኋላ ነው።

ኢራን ኢንተርናሽናል ቀደም ሲል እንደዘገበው፣  የኢስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ጦር የፕሬዝዳንቱን በርካታ ስልጣኖች ደረጃ በደረጃ በመገደብ ቁልፍ የመንግስት አካላትን በቁጥጥሩ ስር አውሏል። የውስጥ ምንጮች እንደሚሉት ከሆነ፣ ይህ ሁኔታ የፔዜሽኪያን አስተዳደር በፖለቲካዊና አስፈፃሚ የውሳኔ ማጣት አዙሪት ውስጥ እንዲገባ ያደረገው ሲሆን፣ ይህም ዲፕሎማሲያዊ ድርድሮች ወደፊት እንዳይራመዱና በካቢኔ መዋቅር ላይ የሚፈለጉ ለውጦች እንዳይተገበሩ እንቅፋት ሆኗል።
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዶናልድ ትራምፕ ከኢራን ጋር የነበረው የዲፕሎማሲ ድርድር ቢቋረጥም ምንም እንደማይገዳቸው እና የነዳጅ ዋጋ ንረትም ፈጽሞ እንደማያሳስባቸው በአደባባይ መግለጻቸውን ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ገበያ በከፍተኛ መደናገጥ ውስጥ ወድቋል። ከዋሽንግተን ዲሲ የወጡ ወቅታዊ ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት፣ ይህ አስተያየት ከተሰማበት ከጥቂት ደቂቃዎች ጀምሮ በዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ዘንድ ከባድ ስጋት ተፈጥሯል።

ይህ አሳሳቢ ዜና መሰራጨት ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ የወደፊቱ የነዳጅ መሸጫ ዋጋ በከፍተኛ ፍጥነት በማሻቀብ አንድ በርሜል ከመቶ ዶላር በላይ የዋጋ ጣሪያን ጥሶ አልፏል። የዛሬው የገበያ ውሎ ሲጀመር ከዚህ ዋጋ በእጅጉ ያነሰ የነበረ ቢሆንም፣ የፖለቲካው ውጥረት እና የትራምፕ ግዴለሽነት የተሞላበት ንግግር የገበያውን መረጋጋት በአጭር ጊዜ ውስጥ አናግቶታል።

ይባስ ብሎም በገበያው ውስጥ ያለውን አሳሳቢ የነዳጅ ክምችት እጥረት በቅርበት የሚከታተሉ አንድ የኩባንያ ዋና ሥራ አስፈፃሚ፣ የአቅርቦት እጥረቱን ተከትሎ የአንድ በርሜል ነዳጅ ዋጋ እስከ መቶ ሃምሳ ወይም መቶ ስልሳ ዶላር ሊደርስ እንደሚችል አስደንጋጭ ትንበያቸውን አስቀምጠዋል። ይህ ዓይነቱ አስፈሪ የዋጋ ንረት እውን ከሆነ፣ የትራንስፖርት እና የማምረቻ ወጪዎችን በከፍተኛ ደረጃ በማሳደግ በዓለም አቀፍ ደረጃ እጅግ የከፋ እና በቀላሉ ሊቀለበስ የማይችል የኢኮኖሚ ቀውስ እንደሚያስከትል የዘርፉ ባለሙያዎች አጥብቀው እያስጠነቀቁ ይገኛሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዶናልድ ትራምፕ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ እና ከሊባኖሱ ታጣቂ ቡድን ሄዝቦላህ ጋር ስኬታማ የስልክ ውይይት ማድረጋቸውን እና በተኩስ አቁም ዙሪያ ስምምነት ላይ መደረሱን ባስታወቁበት በአሁኑ ወቅት፣ የመካከለኛው ምስራቅ የፖለቲካ ትኩሳት ይበልጥ አሳሳቢ ወደሆነ እና ግራ አጋቢ ምዕራፍ ተሸጋግሯል። ትራምፕ ከኔታንያሁ ጋር ባደረጉት "እጅግ ፍሬያማ" ባሉት ውይይት፣ ወደ ሊባኖስ ዋና ከተማ ቤሩት የሚገቡ ተጨማሪ የእስራኤል ወታደሮች እንደማይኖሩ እና በመንገድ ላይ የነበሩትም ወደኋላ እንዲመለሱ መደረጉን ተናግረዋል።
ከዚህም ባሻገር ትራምፕ ከሄዝቦላህ ጋር "በጣም ጥሩ" የሚባል የስልክ ልውውጥ ማድረጋቸውን ገልጸው፣ ታጣቂ ቡድኑ ማናቸውንም የተኩስ ልውውጦች ለማቆም መስማማቱን አውጀዋል። በእሳቸው አባባል እስራኤል በሄዝቦላህ ላይ፣ ሄዝቦላህም በእስራኤል ላይ ምንም ዓይነት ጥቃት እንደማይፈጽሙ መግባባት ላይ ተደርሷል። ይሁን እንጂ ይህን የትራምፕን ድንገተኛ የሰላም ብስራት በተመለከተ እስካሁን ከእስራኤልም ሆነ ከሄዝቦላህ በኩል የተሰጠ ምንም ዓይነት ይፋዊ ማረጋገጫም ሆነ አስተያየት አለመኖሩ፣ የጉዳዩን እውነተኛነት እና በመሬት ላይ ያለውን ተፈጻሚነት ከባድ ጥያቄ ውስጥ ይጥለዋል።

በሌላ በኩል ይህ የተኩስ አቁም ወሬ እየተናፈሰ ባለበት አውድ፣ የኢራን መንግስት የወሰደው ጠንካራ አቋም የቀጠናውን ውጥረት ሌላ መልክ ሰጥቶታል። የኢራን ጠቅላይ መሪ አማካሪ የሆኑት ሞህሰን ሬዛኢ፣ ሀገራቸው በዓለም የነዳጅ ማስተላለፊያ የደም ስር በሆነው የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ላይ ያላትን ሙሉ ቁጥጥር በድጋሚ በማረጋገጥ ጠንካራ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል። አማካሪው በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት መልዕክት፣ የባህር ላይ እገዳው እንዲቀጥል እንደማይፈቅዱ እና በሊባኖስ ላይ የሚደረገው የውጥረት መባባስም ፈጽሞ ተቀባይነት እንደሌለው አሳስበዋል። የኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ የጦር ኃይሎች ትዕግስት ገደብ አለው ያሉት ሬዛኢ፣ የውጭ የንግድ እና ወታደራዊ መርከቦች በስልታዊ የውሃ መስመሩ ላይ የተቀመጡትን ህጎች የማያከብሩ ከሆነ ኢላማ እንደሚደረጉ ያሳለፍነው ቅዳሜ የተሰጠውን ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ዳግም አጠናክረውታል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ኢራን ከአሜሪካ ጋር የነበራትን ድርድር ለማቋረጥ እያሰበች ነው ለሚለው ዘገባ ዶናልድ ትራምፕ የሰጡት ምላሽ እጅግ ቀዝቃዛ እና ግዴለሽነት የተሞላበት ነበር። ትራምፕ ለሲኤንቢሲ የቴሌቪዥን ጣቢያ በሰጡት ቃለ ምልልስ፣ ከኢራን ጋር ያለው የዲፕሎማሲ ድርድር ቢቋረጥም ምንም እንደማይገዳቸው እና ጉዳዩ እንደማያሳስባቸው በግልጽ ተናግረዋል። አክለውም ከዚህ የቀጠናው ውጥረት ጋር ተያይዞ የነዳጅ ዋጋ ሊጨምር ይችላል የሚል ስጋት እንደሌላቸው በማስገንዘብ፣ በቅርብ ጊዜ ውስጥ የነዳጅ ዋጋ እንደ ድንጋይ ቁልቁል እንደሚወርድ ትንበያቸውን አስቀምጠዋል።

እነዚህ ያልተረጋገጡ የሰላም ስምምነቶች ተቋማዊ ወታደራዊ ዛቻዎች እና ቸልተኝነት የተሞላባቸው የኢኮኖሚ ግምቶች ፉክክር፣ ዓለም አቀፉን ማህበረሰብ በከፍተኛ ስጋት ውስጥ ጥሎት ይገኛል። የፖለቲካው ሚዛን በማንኛውም ሰዓት ሊለወጥ በሚችልበት በዚህ ወቅት፣ የመካከለኛው ምስራቅ እጣ ፈንታ በቃላት ጦርነት እና በተግባራዊ እርምጃዎች መካከል ክፉኛ እየተወዛወዘ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በፈረንሳይ ዋና ከተማ ፓሪስ በሚካሄደው የዘንድሮው የጦር መሣሪያ እና መከላከያ አውደ ርዕይ ላይ እስራኤል እንዳትሳተፍ መታገዷን ተከትሎ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለው የዲፕሎማሲ ውጥረት ወደ አዲስ እና አሳሳቢ ምዕራፍ ተሸጋግሯል። የእስራኤል መከላከያ ሚኒስቴር እንዳስታወቀው፣ የፈረንሳይ ባለስልጣናት እስራኤል ብሔራዊ ድንኳን እንዳትተክል እና የመንግስት ተወካዮቿን ወደ ዝግጅቱ እንዳትልክ በይፋ ከልክለዋል። በዚህ ውሳኔ መሰረት፣ የፈረንሳይ መንግስት የእስራኤል የመከላከያ ኩባንያዎች የአየር መከላከያ ስርአቶችን ብቻ እንዲያሳዩ የፈቀደ ሲሆን፣ ማናቸውንም የማጥቃት አቅም ያላቸውን የጦር መሳሪያዎች ማቅረብን ግን በጥብቅ አግዷል።

ይህንን ድርጊት ተከትሎ የእስራኤል መከላከያ ሚኒስቴር ውሳኔውን "አሳፋሪ" ሲል አውግዞታል። ሚኒስቴሩ እርምጃው ከፖለቲካዊ እና የንግድ ስሌቶች የመነጨ መሆኑን በመግለጽ፣ ፈረንሳይ በሌሎች ተሳታፊ ሀገራት ላይ ያልተገበረችውን አድሏዊ ክልከላ በእስራኤል ላይ ብቻ መጫኗ ዓለም አቀፍ የአውደ ርዕይ ህጎችንና መርሆዎችን የጣሰ ነው ብሏል። ከዚህም ባሻገር፣ ፈረንሳይ ቆሜላቸዋለሁ ከምትላቸው መርሆች ጋር የሚጋጭ ድርጊት እየፈጸመች መሆኑን በመሞገት፣ የታገዱት የእስራኤል አጥቂ የጦር መሳሪያዎች ዓለም አቀፍ እና ቀጠናዊ መረጋጋትን በሚያናጉ አሸባሪ ቡድኖች እና መንግስታት ላይ ያላቸውን ውጤታማነት በተግባር ያስመሰከሩ መሆናቸውን አበክሮ ተከራክሯል።

ይህ አሳሳቢ ክልከላ የመጣው በእየሩሳሌም እና በፓሪስ መካከል ያለው የፖለቲካ ትኩሳት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመጣበት ወቅት መሆኑ ጉዳዩን ይበልጥ አሳሳቢ ያደርገዋል። ባለፈው ሚያዝያ ወር፣ ፈረንሳይ የእስራኤል አውሮፕላኖች ከኢራን ጋር ለነበረው ውጊያ የፈረንሳይን የአየር ክልል እንዳይጠቀሙ መከልከሏን ተከትሎ፣ የእስራኤል መከላከያ ሚኒስቴር ከፈረንሳይ የሚያደርገውን ማናቸውንም የጦር መሳሪያ ግዢ ማቋረጡ ይታወሳል። ይህ እርምጃ የእስራኤልን ደህንነት የሚጎዳ ነው በሚል የተወሰደ የቅጣት ምላሽ እንደነበር ሚኒስቴሩ በወቅቱ አሳውቆ ነበር።
የሁለቱ ሀገራት የጦር መሳሪያ አውደ ርዕይ ውዝግብ አዲስ ክስተት አይደለም።

የፈረንሳይ ባለስልጣናት ባለፈው የ2024 አውደ ርዕይ ላይ የእስራኤል ኩባንያዎች እንዳይሳተፉ መጀመሪያ ላይ አግደው በኋላ ላይ ውሳኔውን መቀልበሳቸው አይዘነጋም። እንዲሁም በ2025ቱ የፓሪስ የአየር ትርኢት ላይ አዘጋጆቹ የእስራኤል ኩባንያዎች አጥቂ መሳሪያዎችን በሚያሳዩባቸው ማሳያዎች ዙሪያ ጥቁር የከለላ ግድግዳዎችን በመገንባት ማግለላቸው የፈጠረው ቁርሾ አሁንም ድረስ አልበረደም። የዘንድሮው ሙሉ እገዳ ግን የሁለቱን ሀገራት ወታደራዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ከምንጊዜውም በላይ ወደ ከፋ ደረጃ ሊያሸጋግረው እንደሚችል የፖለቲካ ተንታኞች እየገለጹ ይገኛሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኳታር መንግስት ለተባበሩት መንግስታት ድርጅት (ተመድ) ቻርተር ያለውን ሙሉ ቁርጠኝነት በማረጋገጥ፣ በቻርተሩ ላይ እየተፈጸሙ ያሉ ተደጋጋሚ ጥሰቶች በአስቸኳይ እንዲቆሙ ጥሪ አቀረበ። ኳታር በተመድ ማዕከልነት እና በቻርተሩ ላይ የተመሰረተውን ዓለም አቀፍ ስርዓት ለማጠናከር የምታደርገውን ጥረት እንዲሁም ቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ አጋርነቷን አጠናክራ እንደምትቀጥል አስታውቃለች።

ይህ የተገለጸው በኒውዮርክ የድርጅቱ ዋና መስሪያ ቤት “የተመድ ቻርተርን ማክበር እና በተመድ ላይ የተመሰረተውን ዓለም አቀፍ ስርዓት ማጠናከር” በሚል ርዕስ በተካሄደው ከፍተኛ የውይይት መድረክ ላይ፣ በተመድ የኳታር ቋሚ መልዕክተኛ በሆኑት ሼክ አሊያ አህመድ ቢን ሰይፍ አል-ታኒ አማካኝነት ነው። መልዕክተኛዋ በመግለጫቸው፣ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ማብቂያ በኋላ የተመሰረተው የተመድ ቻርተር የህግ ሰነድ ብቻ ሳይሆን የጦርነትን አደጋ ለመከላከል ቃል የተገባበት የሞራል ስምምነት መሆኑን አስምረውበታል።

አክለውም አሁን ያለው በቻርተር ላይ የተመሰረተው ዓለም አቀፍ ስርዓት፣ የሀገራትን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት በሚጥሱ አደገኛ ጥቃቶች ምክንያት ከዚህ ቀደም ታይቶ ለማይታወቅ ፈተና መጋለጡን ጠቁመዋል። እነዚህ ጥቃቶች የተመድን ተዓማኒነት የሚሸረሽሩ በመሆናቸው፣ ለቻርተሩ ቁርጠኛ የሆነ እና በተባበሩት መንግስታት በኩል ብዝሃነትን የሚያጠናክር እውነተኛ የፖለቲካ ፍላጎት ማምጣት በእጅጉ እንደሚያስፈልግ አስረድተዋል። አሁን ያሉትን ዓለም አቀፋዊ ፈተናዎች ለመፍታት ከቻርተሩ አላማዎች እና ከተመድ ምስረታ ግቦች ጋር የሚጣጣም የጋራ ዓለም አቀፋዊ ምላሽ እንደሚያስፈልግም መልዕክተኛዋ አብራርተዋል።
በዚህ ረገድ ሼክ አሊያ የቻርተሩን መርሆዎች ሙሉ በሙሉ መተግበር አስፈላጊ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተው፣ የቻርተሩን ድንጋጌዎች በሚተረጉሙበት ወቅት አድልዎ ከማድረግ መቆጠብ ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል። በተጨማሪም በሀገራት መካከል ያለውን የሉዓላዊነት እኩልነት መርህ በማጉላት፣ በተለይም አሁን ባለው የዓለም አቀፍ ህግ እና የዓለም አቀፍ የሰብአዊ ህግ ግልጽ ጥሰቶች መሃል የኃይል እርምጃ መውሰድ ወይም በኃይል መዛት ሊከለከል እንደሚገባ አሳስበዋል።
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የነባሩ ዓለም አቀፍ ስርዓት ዋነኛ ማዕቀፍ ሆኖ መቀጠሉ ወሳኝ መሆኑን ኳታር እንደምትገነዘብ ያነሱት መልዕክተኛዋ፣ ስርዓቱ የሃያ አንደኛውን ክፍለ ዘመን ተግዳሮቶች መቋቋም የሚችል፣ ሁሉን አቀፍ እና ውጤታማ እንዲሆን የተመድ ተቋማዊ ማሻሻያ በፍጥነት ሊተገበር እንደሚገባ አሳስበዋል። ተቋሙ ተልዕኮውን በሚገባ እንዲወጣ በፋይናንስ፣ በሰው ኃይል እና በተቋማዊ አቅም ሊጠናከር እንደሚገባም ጠቁመዋል።

ከዚህ ጋር ተያይዞ ግጭትን የመከላከል ስርዓት ላይ ኢንቨስት ማድረግ እና የግጭቶችን መንስኤዎች መፍታት ወሳኝ መሆኑን የገለጹት መልዕክተኛዋ፣ ኳታር ሽምግልናን እና የመከላከያ ዲፕሎማሲን የውጭ ጉዳይ ፖሊሲዋ ዋነኛ ምሰሶ አድርጋ እንደምትጠቀም አስታውሰዋል። ኳታር የተኩስ አቁም ስምምነቶችን፣ የፖለቲካ እስረኞች ልውውጥን፣ የግጭት አፈታት እና የሰላም ስምምነቶችን በተለያዩ አህጉራት በማመቻቸት የተመድ ስትራቴጂካዊ አጋር እና ታማኝ ዓለም አቀፍ አደራዳሪ መሆኗን አስመስክራለች ብለዋል።

የኳታር መንግስት በአሜሪካ እና በኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ መካከል ፓኪስታን እየመራች ላለው የሽምግልና ጥረት ምስጋናዋን እንደምታቀርብ እና ጥረቱንም እንደምትደግፍ አረጋግጠዋል። በቀጠናው ውጥረትን ለማርገብ፣ ሰላም እና መረጋጋትን ለማምጣት የሚያስችሉ እነዚህን የሽምግልና ጥረቶች ኳታር ሙሉ በሙሉ እንደምትደግፍም መልዕክተኛዋ አረጋግጠዋል።

የኢትዮጵያ አየር መንገድ በዓለም አቀፍ ደረጃ
#ethiopia | የኢትዮጵያ አየር መንገድ በዓለም አቀፍ መድረክ ጠንካራ የፉክክር አቅም መገንባት የቻለ ታላቅ ተቋም መሆኑን በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ አስታወቁ።

አየር መንገዱ ሰሞኑን የ80ኛ ዓመት የምስረታ በዓሉን በተለያዩ ደማቅ ዝግጅቶች ማክበሩ ይታወሳል።

አምባሳደሩ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገለጹት አየር መንገዱ የሚሰጠው የበረራ አገልግሎት ጥራትና ሰፊ ተደራሽነት ተከታታይ ተቋማዊ ዕድገት እንዲያስመዘግብ ረድቶታል።

ተቋሙ ባስመዘገበው የረጅም ዘመናት ዓለም አቀፍ ዝና አማካኝነት ከአሜሪካ የአቪዬሽን ዘርፍ ኩባንያዎች ጋር ጠንካራ ስትራቴጂካዊ ትብብር መፍጠሩን የጠቀሱት አምባሳደሩ ለዚህም በዓለም አቀፍ ደረጃ ተጽዕኖ ፈጣሪ ከሆኑት ቦይንግና ጂኢ ኤሮስፔስ ኩባንያዎች ጋር ያለውን የጠበቀ አጋርነት በምሳሌነት አንስተዋል።

ኢትዮጵያ የአፍሪካን አህጉር ከቀሪው ዓለም ጋር የሚያገናኝ እጅግ ግዙፍ የአቪዬሽን መሠረተ ልማት በማስፋፋት ላይ የምትገኝ ሀገር መሆኗን የገለጹት አምባሳደር ማሲንጋ አየር መንገዱ አዳዲስ ዘመናዊ አውሮፕላኖችን በማስገባት የበረራ መዳረሻዎችን በማስፋት እንዲሁም በሀገር ውስጥ የአውሮፕላን ማረፊያዎችን በመገንባት ረገድ የሚደነቅ ሥራ እያከናወነ ይገኛል ብለዋል።

ይህ የዳበረ አቅም ተቋሙ ቀጣናዊ ተዋናይ ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ መድረክም ተወዳዳሪ እንዲሆን አድርጎታል።

በተለይም በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ወቅት በአሜሪካ እና በኢትዮጵያ አየር መንገድ መካከል የነበረው ትብብር ከፍተኛ አስተዋጽኦ የነበረው ሲሆን አየር መንገዱ ክትባቶችንና ሕይወት አድን የሕክምና ቁሳቁሶችን በማጓጓዝ ረገድ የላቀ ሚና ተጫውቷል።

የአየር መንገዱ የወደፊት ስትራቴጂካዊ ዕቅዶችና የአቅም ግንባታ ሥራዎች ለቀጣይ ስኬቱ ወሳኝ መሆናቸውን የገለጹት አምባሳደሩ አሜሪካና የሀገሪቱ የአቪዬሽን ኩባንያዎች ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ጋር ያላቸውን አጋርነት አጠናክረው እንደሚቀጥሉ አረጋግጠዋል።

ይህም በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ታሪካዊና ዘርፈ ብዙ የልማት ትብብር ይበልጥ እንደሚያሳድገው ገልጸዋል።
#የኢትዮጵያአየርመንገድ #አቪዬሽን #ኢትዮጵያ #አሜሪካ #ዲፕሎማሲ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

የቻይና የእርዳታ እህል ኩባ ገብቷል
#ethiopia | ቻይና ለከባድ የምግብና የኃይል ቀውስ ውስጥ ለምትገኘው ኩባ ቃል ከገባችው 60 ሺህ ቶን የአደጋ ጊዜ የምግብ ድጋፍ ውስጥ የመጀመሪያውን 15 ሺህ ቶን ሩዝ በሃቫና ወደብ በኩል አስረከበች።

​ይህ በቤጂንግ የተላከው ግዙፍ ጭነት በኩባ በቅርብ ታሪክ የተደረገ ትልቁ የምግብ ድጋፍ ሲሆን፥ በአሜሪካ ማዕቀብና ከቬንዙዌላ የሚመጣው ነዳጅ በመቋረጡ ምክንያት በደሴቲቱ ላይ የተከሰተውን ታይቶ የማይታወቅ የሸቀጦችና የኃይል እጥረት ለመቅረፍ ያለመ ነው።

​የኩባው ፕሬዝዳንት ሚጌል ዲያዝ-ካኔል ዕርዳታው በሁሉም ግዛቶች ለሚገኙ በሚሊዮን ለሚቆጠሩ ዜጎች፣ ለሆስፒታሎችና ለትምህርት ቤቶች እንደሚሰራጭ የገለጹ ሲሆን፥ በኩባ የቻይና አምባሳደር ሁዋ ሺን በበኩላቸው እርምጃው በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ጠንካራ ዲፕሎማሲያዊ አጋርነት የሚያሳይ መሆኑን ተናግረዋል።

​#china #cuba #havana #foodaid #geopolitics #globalnews #chinacubarelations

የዲጂታል ዲፕሎማሲ አዲስ ምዕራፍ፦ የኢትዮጵያ ገጽታ በዓለም አደባባይ
***************

ዓለም ከተለመደው የሚዲያ እና የሕዝብ ግንኙነት አሠራር ወጥታ፣ ፈጣን ወደሆነው የዲጂታል ሚዲያ ዓለም ተሻግራለች።

በዚህ ዘመን ሀገርን ለማስተዋወቅ ዲፕሎማቶችን ማሰማራት እና መደበኛ መገናኛ ሚዲያን ‘ሎቢ’ ማድረግ ብቻ በቂ አይደለም።

ዘመኑን ለመዋጀት በደቂቃዎች ውስጥ ሚሊዮኖችን የሚደርሰውን የማኅበራዊ ሚዲያ አማራጭ መጠቀም ብልህነት ነው።

በርካታ ሀገራት ከፍተኛ በጀት በመመደብ የሰዎች ዓይን በሚያርፍባቸው ታዋቂ መድረኮች ላይ ማስታወቂያዎችን ይገዛሉ።

ለዚህም ለታዋቂው የአርሴናል እግር ኳስ ክለብ በሚሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር በመክፈል፣ "ሩዋንዳን ይጎብኙ" (Visit Rwanda) በሚል ራሷን እያስተዋወቀች ያለችው ሩዋንዳ ተጠቃሽ ምሳሌ ናት።

የኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ገፅታ ለዓመታት በምዕራባውያን ሚዲያዎች በተዛባ ትርክት ስር ወድቆ መቆየቱ ይታወቃል።

ይህ ኢትዮጵያን የችግር እና የጉስቁልና ተምሳሌት ብቻ አድርጎ የሳለው ትርክት፣ ከሀገራቸው የተሰደዱ ኢትዮጵያውያን ሁልጊዜም በቁጭት የሚያነሱት ጉዳይ ነው።

በአሁኑ ወቅት ግን ሀገራችን በጀመረችው አዲስ የዲጂታል ዲፕሎማሲ ስትራቴጂ፣ እውነተኛ እና ብሩህ ገፅታዋን ለዓለም ማሳየት ጀምራለች።

ከተለመዱት የሕዝብ ግንኙነት ዘመቻዎች በመውጣት፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ተከታዮች ባሏቸው ዓለም አቀፍ የማኅበራዊ ሚዲያ ተፅዕኖ ፈጣሪዎች አማካኝነት የራሷን ታሪክ በራሷ አንደበት እየተረከች ትገኛለች።

በቅርቡ ታዋቂው አሜሪካዊ ዩቲዩበር ‘አይሾውስፒድ’ በአዲስ አበባ ባደረገው እና አህጉራዊ የተመልካች ክብረ ወሰንን በሰበረው የቀጥታ ሥርጭት የከተማዋን ዘመናዊነት አስተዋውቋል።

ይህ የ‘አይሾውስፒድ’ የቀጥታ ሥርጭት በ20 ሰዓታት ውስጥ ብቻ 10 ሚሊዮን እይታዎችን ከማስመዝገቡም በላይ፣ ሥርጭቱ በነበረበት ወቅት ከ260 ሺህ በላይ አዳዲስ ሰብስክራይበሮችን አግኝቷል።

በተመሳሳይ በቲክቶክ የዜና አቅራቢነቱ የሚታወቀው ዲለን ፔጅ (ኒውስ ዳዲ) እና የጉዞ ቪሎገሩ ድሩ ቢንስኪ የተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎችን በመጎብኘት፣ ሀገራችን ያላትን ጥንታዊ የታሪክ በረከት እና የቴክኖሎጂ ሽግግር ለዓለም ሕዝብ አጋርተዋል።

ከዚህም ባሻገር ታዋቂው ጋናዊ ዩቲዩበር ዎዴ ማያ በሁለት የተለያዩ የጉብኝት መርሐ ግብሮቹ ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብን ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ በማሳየት በግድቡ ላይ የሚነዛውን አሉታዊ ትርክት ሰብሯል።

ዎዴ ማያ ከሕዳሴ ግድብ በተጨማሪ እስከ ዓድዋ ድረስ በመጓዝ ኢትዮጵያ ለአፍሪካ የነጻነት ችቦ የለኮሰችበትን ታሪካዊ ምድር ጎብኝቷል።

በርካታ ታላላቅ የኢትዮጵያ ፕሮጀክቶችን ለዓለም በማሳየት የምዕራባውያንን አሉታዊ ትርክት ከማክሸፉም በላይ፣ የፓን አፍሪካኒዝም ትብብርን አጉልቶ አሳይቷል።

ይህ የትርክት ለውጥ በቅርቡ አዲስ አበባ ባስተናገደችው የአፍሪካ ማኅበራዊ ሚዲያ ተፅዕኖ ፈጣሪዎች ጉባኤ ይበልጥ ተቋማዊ መልክ እንዲይዝ ተደርጓል።

ከ321 ሚሊዮን በላይ ተከታዮች ያሏቸው 61 የአፍሪካ ይዘት ፈጣሪዎች በተሳተፉበት በዚህ ጉባኤ፣ ኢትዮጵያ የአፍሪካ የዲጂታል ትርክት ማዕከል መሆኗ ተረጋግጧል።

እነዚህ ስኬቶች እውን ሊሆኑ የቻሉት ደግሞ እንደ አዲስ አበባ የኮሪደር ልማት ባሉ ሰፊ የመሠረተ ልማት ዝርጋታዎች አማካኝነት ነው።

ውበትን እየተላበሰች እና እየዘመነች ያለችው አዲስ አበባ ለዲጂታል ቀረጻ ምቹና ማራኪ ከመሆኗም በላይ፣ የአፍሪካ መዲናነቷን በተግባር እያረጋገጠች መምጣቷ የእነዚህን ተፅዕኖ ፈጣሪዎች ቀልብ ሊገዛ ችሏል።

በለሚ ታደሰ
#ethiopia #digitaldiplomacy #visitethiopia #nationbranding #wodemaya #africa #addisababa

"ስራዎች አሁንም ቀጥለዋል፣ የሆርሙዝ ሰርጥን ለመክፈት ተጨባጭ ነገር አሳይተዋል፤ በኑክሌር ጉዳይም ጉልህ ድርድር ይደረጋል"  - ማርክ ሩቢዮ

የአሜሪካ እና ኢራን ውይይት በቅርብ ቀን ውስጥ እንደሚጀመር ተጠቁሟል።

የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ቢሮ ሀላፊ ማርክ ሩቢዮ "ስምምነቱ በአንድም በሌላም መንገድ ይደረጋል" ብለዋል።

በህንድ ይፋዊ የስራ ጉብኝት እያደረጉ የሚገኙት ሩቢዮ "ጦርነቱን የሚቋጨው ስምምነቱ ዛሬም ሊፈፀም ይችላል" ሲሉ ያላቸውን እምነት ገልጸዋል።

"ስራዎች አሁንም ቀጥለዋል፣ የሆርሙዝ ሰርጥን ለመክፈት ተጨባጭ ነገር አሳይተዋል፤ በኑክሌር ጉዳይም ጉልህ ድርድር ይደረጋል" በማለት ተናግረዋል።

ሩቢዮ "ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አይቸኩሉም፣ መጥፎ ስምምነት አይፈርሙም" ባይ ናቸው።

ዩናይትድ ስቴትስ ለዲፕሎማሲ "ቅድሚያ እድል እንደምትሰጥ" አብራርተዋል።  #trtworld

Seledadotio
Seledadotio

u1353u122du1272u12ceu127d u1260u12cdu132d u1309u12f3u12ed u1356u120au1232 u12a0u121bu122bu132eu127d u120bu12ed u12ebu12f0u1228u1309u1275 u12adu122du12adu122d
#ethiopia #ethiopianpolitics #foreignpolicy #ethionews #u12e8u12cdu132du1309u12f3u12ed #u1356u1208u1272u12ab #ethiofirst #u12f2u1355u120eu121bu1232 #ethiopianparties #debate ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ፓርቲዎች በውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አማራጮች ላይ ያደረጉት ክርክር
#ethiopia #ethiopianpolitics #foreignpolicy #ethionews #የውጭጉዳይ #ፖለቲካ #ethiofirst #ዲፕሎማሲ #ethiopianparties #debate

"በዐይኔ በብረቱ ...!"

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 16፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ዓለም ማህበራዊ ጉዷንም፣ ገዷንም በድሯ ሸምና የሰው ልጅ የደረሰበትን ታላላቅ አብዮቶች ታስመለክተን ይዛለች ።

ይህ የዲጂታሉ ዘመን፣ አዲስ መስኮት ነው።

የዓለምን ታሪክ ሰፊ ንዋይ፣ ብዙ የሰው ኃይል እና ጊዜ በልቶ የመንገር ሩጫ በዚህ የመስኮት አቋራጭ በግለሰቦች ስልክና ካሜራ መዳፍ ላይ እየወደቀ ነው።

የማህበራዊ ትስስር ሜዳው ከትናንት ዛሬ፣ ከዛሬም ነገ ትተው ቢሄዱ ቆሞ አይጠብቅም። በዐይን ጥቅሻ ፈትለክ ነው። ለውጡ ፈጣን፣ ተለዋዋጭነቱ ነቅተው እንደ ቴኒስ ዳኛ ወዲህ ወዲያ አንገትዎን የሚነቀንቅ ሆኗል።

ወደ ምድረ ቀደምት ኢትዮጵያ የካሜራ ሌንሳቸውንና በሚሊየን የሚከተሏቸውን ዐይን ይዘው የሚመጡ የመስኮቱ ዘዋሪዎች ለኢትዮጵያ አዲስ ነጋሪት የሚጎስሙ ናቸው።

በሚሊየን የሚቆጠሩ ተከታዮቻቸው በየሰከንዱ ለሚለቀቁ ይዘቶች ሲሉ ዐይንና ጆሯቸውን በእነዚህ የዘዋሪዎች ዳና ላይ አድርገዋል።

ምክንያቱም ዓለም የዲጂታል ዝመና አብዮቷ ላይ ወደ ፊት እንጂ የኋልዮች ዳራዋን ለመመልከት አፍታም የላትም፤ ተከታዮቻቸውም ጊዜ የለቸውም። አጭር፣ ፈጣን፣ አዲስ ይናፍቃሉ።

የአሜሪካው ታዋቂ የቀጥታ ስርጭት አቅራቢ አይሾው ስፒድ፣ እንዲሁም ከ19 ሚሊየን በላይ የቲክቶክ ተከታዮች ያሉት የዲጂታል ዜና አቅራቢው ዲላን ፔጅ ወደ አዲስ አበባ መምጣት ኢትዮጵያ በአፍሪካ የዲጂታል ዲፕሎማሲና የቱሪዝም ስበት ማዕከል እየሆነች መምጣቷን የሚያሳይ ትልቅ የጂኦፖለቲካዊና የማኅበራዊ ሚዲያ ለውጥ ማሳያ ነው።

ቀድሞ በኢትዮጵያ ፍቅር የወደቀው ብሪታኒያዊው የቲክቶክ ዜና አቅራቢ ዲላን ፔጅ ስለ ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ግንባታና ስለ ኢትዮጵያውያን የአንድነት መንፈስ በአዎንታ በመዘገብ መንፈሱ ከአካሉ ቀድሞ አዲስ አበባ ከደረሰ ከርሟል።

ይህ ፕሮጀክት በውጭ ዕዳ ሳይሆን በሕዝብ ቦንድና በላብ የተገነባ ነው በማለት አጉልቶ አሳይቷል።

ግድቡንም “በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት የሚቀይረው የአፍሪካ የብርሃን ተስፋ” በማለት ለዓለም ማስተዋወቁን አንረሳም።

ዲላን በርካታ ቀናትን የሚወስደውን ታላቁን ጉዞዬን፣ በቅኝ ግዛት ባልተገዛችው ሀገር ኢትዮጵያ ጀምሬያለሁ በማለት ወደ አዲስ አበባ ሲገባ ይዞት የመጣው የካሜራ ሌንስ የኢትዮጵያን ጥንታዊነት ብቻ ሳይሆን አዲሱን የቴክኖሎጂ ምዕራፍም ጭምር የገለጠ ሆኗል።

በአዲስ አበባ ቆይታው የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩትን በጎበኘበት ወቅት፥ ይህን በቴክኖሎጂ የተቃኘ ቦታ ሳየው ተደምሜያለሁ፤ አፍሪካ ተቀይራለች፣ አዲሱን ገፅታዋን ለዓለም የሚያሳይ ቦታ ሆኖ አግኝቼዋለሁ ብሏል።

አዲስ አበባ በቅርቡ ከ30 በላይ የአፍሪካ ሀገራት የተውጣጡና በጥምረት ከ470 ሚሊየን በላይ ተከታዮች ያሏቸው ከ200 በላይ የዲጂታል ፈጣሪዎች የተሳተፉበትን የአፍሪካ ማኅበራዊ ሚዲያ ተፅእኖ ፈጣሪዎች ጉባኤን ማስተናገዷ የይዘት ፈጣሪዎች የዲፕሎማሲ ዋና ከተማ አድርጓታል።

በጉባኤው ላይ በቀረቡ መረጃዎች መሠረት ስለ አፍሪካ የሚሰራጩ የተዛቡና አሉታዊ ትረካዎች በአህጉሪቱ ላይ በየዓመቱ እስከ 4 ነጥብ 2 ቢሊየን ዶላር የሚደርስ የኢኮኖሚ ኪሳራ ያደርሳሉ።

ዲላን ፔጅ እና መሰል የይዘት ፈጣሪዎች ይህንን የተዛባ ምስል ለመስበር 'ሳይነገራችሁ በዓይናችሁ እዩት' በሚል መርህ እየመጡ ነው።

የዲላን ፔጅ ጉዞ ስኬታማ እንዲሆን እንደ አዶናይ ያሉ የሀገር ውስጥ ይዘት ፈጣሪዎች የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ ነው።

የተጽእኖ ፈጣሪዎች ጉብኝት የዲጂታል ዲፕሎማሲና የሀገር ገፅታ ግንባታ ወሳኝ ተግባር ሲሆን፥ የወቅቱ የሀያላን ሀገራት ፉክክር ገር ኃይል መሆኑን ላጤነ ዲፕሎማሲው ይገለጥለታል።

ገር ዲፕሎማሲ ሰዎችን ሳያስገድዱ፣ ወደውና ፈቅደው አንተ የምትፈልገውን ነገር እንዲያደርጉ የማድረግ ብቃት መሆኑን የጽንሰ ሀሳቡ ፈጣሪ አሜሪካዊው ጆሴፍ ናይ ያስረዳሉ።

ለጆሴፍ ምስጋና ይግባውና ሀገራት ከጦር መሳሪያ እሽቅድምድሞሽ ወደ ለስላሳው አቀራረብ ፊታቸውን እንዲያዞሩ አድርጓል።

ከአሜሪካ ገር መንገዶች መካከል ሆሊውድ፣ ዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂ ብራንዶች (አፕል, ጎግል, ማይክሮሶፍት)፣ ምግቦች (ማክዶናልድ፣ ኮካ ኮላ) እና ታዋቂ ዩኒቨርሲቲዎች ይጠቀሳሉ።

ለደቡብ ኮሪያ "ሃሊዩ" ወይም የኮሪያ ማዕበል። ይህም የኬ-ፖፕ ሙዚቃ፣ የኮሪያ ፊልሞችና ድራማዎች እንዲሁም የውበት ምርቶች፤ ለብሪታንያ የእንግሊዝኛ ቋንቋ፣ ቢቢሲ እና የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ገሩ መንገዳቸው ነው።

ሳዑዲ ዓረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች እንደ ማንችስተር ሲቲ እና ኒውካስል ዩናይትድ የእግር ኳስ ክለቦችን በመግዛት እንዲሁም የዓለም ዋንጫዎችን በማዘጋጀትና እንደ ሮናልዶ ታዋቂ ተጫዋቾችን ወደ ሀገራቸው በማምጣት የዓለምን ትኩረት በመሳብ የሀገራቸውን ገጽታ እያደሱ ይገኛሉ።

ኢትዮጵያም ምድረ ቀደምት፣ የጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ምልክት የአድዋ ድል፣ የፓን-አፍሪካኒዝም ማዕከል መሆኗ፣ የቡና መገኛነቷ፣ የቱሪዝም መዳረሻ ስፍራዎቿን በማስተዋወቅ የራሷን የዲጂታል ለስላሳ ኃይል እየገነባች ትገኛለች።

በዚህም በቱሪዝም ዘርፍ ላይ ፈጣን የኢኮኖሚ መነቃቃትን ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ይህንን ወርቃማ የዲጂታል ዲፕሎማሲ ዕድል በመጠቀም፣ የቱሪዝምና የኢኮኖሚ ምሰሶዎቿን ለማጠናከር በጥበብና በስልታዊ መሪነት ልትራመድበት ይጠበቃል።

ዲጂታሉ ዓለም በሮችን ከፍቷል፤ የኢትዮጵያን መልኮች በአዲሱ ነጋሪት ማስተጋባት የዛሬ ስራ ነው ።

በኃይለኢየሱስ መኮንን

የባሕር በር ትንሳዔ፦ የኢትዮጵያ አዲሱ የብልጽግና መንገድ
*************

የባሕር በር ለአንድ ሀገር የሉዓላዊነት፣ የክብር፣ የስትራቴጂክ ጠቀሜታ እንዲሁም የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አቅም ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል።

የባሕር በር ከሌለ ገበያው የጎረቤት ሀገር ብቻ ሲሆን፣ ወደብ አልባ ሀገራትም የጎረቤቶቻቸው እስረኞች ለመሆን ይገደዳሉ።

ደማቁ የታሪክ ማህደር፦ ከአዱሊስ እስከ ዜይላ

ኢትዮጵያ በረዥም ታሪኳ የባሕር በር ባለቤት የነበረች እና በራሷ ከዓለም ጋር ስትገበያይ የኖረች ሀገር መሆኗን የታሪክ ማስረጃዎች በሚገባ ያሳያሉ።

በሀገራችን ወደብ በተደራጀ መልኩ ጥቅም ላይ መዋል የጀመረው ገና በአክሱማውያን ዘመን ነበር።

አክሱማውያን እና ከእነሱ በፊት የነበሩት የዳማት ነገሥታት በአዱሊስ ወደብ በመጠቀም ከግሪክ እና ከባዛንታይን ነገሥታት ጋር ይገበያዩ ነበር።

በዚህም የዳማት ልዑላን እና አክሱማውያን ነገሥታት እጅግ እንደከበሩ እና መንግሥታቸውንም ገናና ያደረጉት ከዚህ ንግድ በሚገኝ ገቢ እንደነበር ፕላይኒ ትልቁ በጽሁፉ አብራርቷል።

የአክሱም መንግሥት መዳከም ኢትዮጵያን የባሕር በር አላሳጣትም ነበር። የዛግዌ ሥርወ መንግሥት ንጉሥ ላሊበላን ጨምሮ በሰሜን ኢትዮጵያ የተቋቋሙት መንግሥታት የምጽዋን ወደብ ለፖለቲካዊ እና ሃይማኖታዊ ፍላጎታቸው ማሳኪያነት ይጠቀሙበት ነበር።

በኦቶማን ቱርኮች ጫና ሲፈጠር ደግሞ፣ የኢትዮጵያ ነገሥታት ፊታቸውን ወደ ሕንድ ውቅያኖሷ ዜይላ ወደብ በማዞር የአርጎባ ሕዝቦችን በመጠቀም ዜይላን የኢትዮጵያ ዋና ወደብ አድርገውት ነበር።

በኋላም ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ከፈረንሳይ ጋር ባደረጉት ስምምነት ጅቡቲን በሚገባ ተጠቅመውባታል።

ዳግማዊ አፄ ምኒልክ እ.አ.አ በ1876 ዓ.ም ለንጉሥ ኡምቤርቶ በላኩት ደብዳቤ የዜይላን በር ለማግኘት ያደረጉት ጥረት ኢትዮጵያውያን በየዘመናቱ የባሕር በር ባለቤትነታቸውን ለማስከበር ያደረጉትን ዲፕሎማሲያዊ ትግል ያመላክታል።

ይህ የሚያሳየው፣ ሀገራችን በውጭ ኃይሎች ወረራ ተግዳሮት ቢገጥማትም፣ በየጊዜው የተፈራረቁት ነገሥታት የባሕር በርን ለማስከበር ሁለገብ ትግል ከማድረግ የቦዘኑበት ጊዜ አለመኖሩን ነው።

የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፍልሚያ

ዛሬ ላይ የቀይ ባሕር አካባቢ ከፍተኛ የዓለም ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚደረግበት እና በርካታ ሀገራት ኃይላቸውን የሚያሳዩበት ስትራቴጂያዊ ቀጣና ሆኗል።

በቀጣናው ያሉ ኃያላን ሀገራት ከባሕር ውንብድና ጋር በተያያዘ በሚል ሰበብ በጅቡቲ ላይ ወታደራዊ ካምፕ መስርተው ከከተሙ ቆይተዋል።

እነዚህ ኃያላን ሀገራት ግዙፍ ወታደራዊ ሰፈሮችን የገነቡ ሲሆን፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ወታደሮችን እና ዘመናዊ የጦር መርከቦችን በቀጣናው አሰማርተዋል።

ከሩቅ ከሚመጡት ኃያላን በተጨማሪም የቅርብ ሀገራትም ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ለመፍጠር እጅግ በተወሳሰበ ፉክክር ውስጥ ገብተዋል።

ይህ የኃያላኑ ፉክክር በቀጣናው ሊፈጥር የሚችለው ግጭት ለኢትዮጵያና ለመሳሰሉት የአካባቢው ሀገራት ከፍተኛ የብሔራዊ ደህንነት ስጋት የደቀነ ነው።

ፍትሐዊ ያልሆነው እጣ ፈንታ

አሰብ በደቡባዊ ቀይ ባሕር ጫፍ የሚገኝ ወደብ ሲሆን፣ ኤርትራ ነፃ በወጣችበት ጊዜ አሰብ የኤርትራ አካል አልነበረችም፤ ይልቁንም ራስ ገዝ አስተዳደር ነበረች።

ሆኖም ኤርትራ አሰብን በሕገ-ወጥ መንገድ በመጠቅለሏ ኢትዮጵያ የባሕር በሮቿን ተነጥቃ በዓለም በህዝብ ቁጥር ትልቋ ወደብ አልባ ሀገር ሆናለች።

በኢትዮጵያ ወሰን እና በቀይ ባሕር መካከል ያለው ርቀት ከ60 ኪሎ ሜትር ያነሰ ቢሆንም፣ የሀገራችን ወጪ ንግድ እና ስትራቴጂያዊ ደኅንነት ግን በከፍተኛ ደረጃ ተጎድቷል።

ፕሮፍሰር ያዕቆብ ኃይለማርያም በመጽሐፋቸው እንደሚያስረዱት፣ በሕዝብ ብዛት ግዝፈቷ እና ለባሕር ባላት ታሪካዊ ቅርበት ኢትዮጵያ ወደብ አልባ ሀገር መሆን አይገባትም።

የአልጀርሱ ሥምምነት የወደብ ባለቤትነት መብትን ለማስከበር ጥሩ አጋጣሚ የነበረ ቢሆንም፣ ጥያቄው ሳይነሳ መቅረቱ ለወደፊቱም የሰላም ጠንቅ ሊሆን የሚችል ጉዳይ ነው።

የማዕበል ሽውታ እና የባሕር ጠረን ለዘመናት የኢትዮጵያ የነፃነት እና የብልፅግና ታሪክ አካል ነበሩ።

ኢትዮጵያ በታሪኳ ያለፈችባቸው መነሳት እና መውደቆች ከባሕር ጋር ከነበራት ቅርበት እና ርቀት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አላቸው።

የባሕር በሮቿ በእጇ በነበሩበት ዘመን የጎለበተች እና የበለፀገች ኢትዮጵያን መመስረት የተቻለ ሲሆን፣ በሯን በተነጠቀችበት ጊዜ ግን ኢኮኖሚዋ የኮሰሰና ፖለቲካዋ የተናጋ ሆኗል።

በእርግጥም የባሕር በር ለአንድ ሀገር ሁለንተናዊ ዕድገት ወሳኝ ሚና አለው።

ኢትዮጵያ የባሕር በር ባለቤት መሆን የሚገባት ታላቅ ሀገር ናት። ታሪካዊ መብቷን፣ የሕዝብ ብዛቷን እና እየተወሳሰበ የመጣውን የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ስትራቴጂ ግምት ውስጥ በማስገባት የባሕር በርን ማረጋገጥ የቅንጦት ሳይሆን የሥልውና ጉዳይ ነው።

የአሁኑ ትውልድ ያለፈውን ደማቅ ታሪክ ጠንቅቆ በመረዳት፣ በቀጣናው ካሉ ጎረቤቶቹ ጋር በመከባበርና በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ላይ ተመስርቶ፣ የኢትዮጵያን የባሕር በር ባለቤትነት ዳግም ለማረጋገጥ ከመቼውም ጊዜ በላይ ቆርጦ ተነስቷል።

የኢትዮጵያ እጣ ፈንታ በየብስ ላይ ብቻ ሳይሆን በባሕርም ላይ የተፃፈ ነው። ይህን ታሪካዊ አደራ ከዳር ማድረስ የትውልዱ ጽኑ ቃል ኪዳን ነው።

በለሚ ታደሰ

አሜሪካ ኢራን ላይ ጥቃት ለመሰንዘር መዘጋጀቷ ተሰማ

የትራምፕ አስተዳደር ከኢራን ጋር ዲፕሎማሲያዊ ንግግሮችን እያደረገ ባለበት በአሁኑ ወቅት፣ አዲስ ወታደራዊ ጥቃት ለመሰንዘር እያቀደ መሆኑን የሲቢኤስ ኒውስ ዘገባ ያመለክታል።

ምንም እንኳን እስካሁን የመጨረሻ ውሳኔ ባይሰጥም፣ የአሜሪካ ባለስልጣናት ሊኖር የሚችለውን የኢራን የአጸፋ ምላሽ ከግምት ውስጥ በማስገባት ወታደራዊ ዝግጁነታቸውን እያሻሻሉ ይገኛሉ።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና | ዋሽንግተን) የትራምፕ አስተዳደር በኢራን ላይ አዲስ ዙር ወታደራዊ ጥቃት ለመክፈት ዝግጅት እያደረገ መሆኑን ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ምንጮች አርብ ዕለት አስታወቁ። ይሁን እንጂ የዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች አሁንም የቀጠሉ ሲሆን፣ እስከ አርብ ከሰዓት በኋላ ድረስ በጥቃቱ መከፈት ላይ የተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔ የለም።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በማህበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መልእክት፣ "ከመንግስት ስራ ጋር በተያያዙ አጣዳፊ ሁኔታዎች" ምክንያት በዚህ የሳምንት መጨረሻ በሚካሄደው የልጃቸው ዶናልድ ትራምፕ ጁኒየር የሰርግ ስነስርዓት ላይ መገኘት እንደማይችሉ ገልጸዋል። በመጀመሪያ የመታሰቢያ ቀን (Memorial Day) የሳምንት መጨረሻ በዓልን በኒው ጀርሲ በሚገኘው የጎልፍ ማረፊያቸው ለማሳለፍ አቅደው የነበረ ቢሆንም፣ ክስተቶችን ተከትሎ ወደ ዋይት ሀውስ እንደሚመለሱ ታውቋል።
ሊኖር ይችላል ተብሎ በሚጠበቀው አዲስ ጥቃት ምክንያት፣ አንዳንድ የአሜሪካ ጦር እና የስለላ ማህበረሰብ አባላት የመታሰቢያ ቀን የዕረፍት ዕቅዳቸውን መሰረዛቸውን በርካታ ምንጮች ጠቁመዋል። የመከላከያ እና የስለላ ባለስልጣናት በባህር ማዶ በሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ውስጥ ያሉ ወታደሮች ዝርዝር ላይ ማሻሻያ እያደረጉ ሲሆን፤ ይህ እርምጃ ኢራን ልትወስድ ከምትችለው የአጸፋ ጥቃት ስጋት አንጻር በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን የአሜሪካ ጦር ቁጥር ለመቀነስ ያለመ ነው።

አሜሪካ እና ኢራን ከሚያዝያ ወር መጀመሪያ አንስቶ በነበረው ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ምክንያት እርስ በእርስ ከመጠቃቃት ተቆጥበው የቆዩ ሲሆን፣ ይህ ጊዜም ዘላቂ ስምምነት ላይ ለመድረስ ለሚደረገው ቀጥተኛ ያልሆነ ድርድር ዕድል የሰጠ ነበር። የዋይት ሀውስ ቃል አቀባይ አና ኬሊ ለሲቢኤስ ኒውስ እንደተናገሩት፣ ፕሬዝዳንት ትራምፕ "ኢራን መቼም ቢሆን የኒውክሌር ጦር መሳሪያ ባለቤት መሆን አትችልም፤ እንዲሁም ያበለጸገችውን ዩራኒየም ማስቀመጥ አትችልም" በማለት ቀይ መስመራቸውን በሚገባ ግልጽ አድርገዋል። አክለውም፣ ፕሬዝዳንቱ ሁልጊዜም ሁሉንም አማራጮች እንደሚያስቀምጡ እና ኢራን ስምምነት ላይ መድረስ ካልቻለች የሚጠብቃትን መዘዝ አስጠንቅቀዋል ብለዋል።
በሌላ በኩል የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ (IRGC) ረቡዕ ዕለት ባወጣው መግለጫ፣ ከአሜሪካም ሆነ ከእስራኤል በሀገሪቱ ላይ ተጨማሪ ጥቃት ከተሰነዘረ፣ ግጭቱ ከመካከለኛው ምስራቅም አልፎ ሊሰፋ እንደሚችል እና ማንም ሊገምተው በማይችለው ቦታ ላይ አውዳሚ ምት እንደሚሰጥ አጸፋዊ ማስጠንቀቂያ አውጥቷል።

ቴህራን ወደ ሶስት ወር ገደማ የተጠጋውን እና የዓለምን የነዳጅ ገበያ በማናወጥ ዋጋ ያንረውን ጦርነት ለማስቆም የቀረበላትን የቅርብ ጊዜ የአሜሪካ የውሳኔ ሃሳብ እየገመገመች ትገኛለች። ረቡዕ ዕለት ለኢራን የተላከው ይህ ሰነድ፣ "የመጨረሻው ግብዣ" መሆኑን እና ይህ ውድቅ ከተደረገ ወታደራዊ ጥቃቱ እንደገና እንደሚቀጥል የሚያስጠነቅቅ መልዕክት አብሮት እንደነበር ምንጮች አመልክተዋል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ አርብ ዕለት፣ "ኢራን ስምምነት ለማድረግ እጅግ ጓጉታለች፣ ምን እንደሚፈጠር አብረን እናያለን" ሲሉ የኢራንን ምላሽ ለመጠበቅ ጥቂት ቀናት እንደሚሰጡ ተናግረዋል።

ከማቅናታቸው በፊት ለጋዜጠኞች እንደገለጹት፣ አሜሪካ የኢራንን ምላሽ እንደ ዋነኛ አገናኝ ሆኖ እያገለገለ ባለው የፓኪስታን አምባሳደር (ፊልድ ማርሻል) በኩል ትጠብቃለች። ሩቢዮ ትራምፕ ከጥቃት ይልቅ ለዲፕሎማሲ ቅድሚያ እንደሚሰጡ እና በድርድሩ መሻሻሎች ቢኖሩም ገና ብዙ መስራት እንደሚቀር ተናግረዋል። ከዚህም በተጨማሪ፣ ኢራን በራሷ ፈቃድ የሆርሙዝ ባህር ሰላጤን ክፍት የማታደርግ ከሆነ፣ በወታደራዊ ኃይል አስገድዶ ለመክፈት ከኔቶ አጋሮች ጋር በስዊድን ውይይት መደረጉን እና ይህም እንደ "ፕላን ቢ" (Plan B) መያዙን አመላክተዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ በዋሽንግተን የሚገኙ የሪፐብሊካን የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ፕሬዝዳንት ትራምፕ በኢራን ላይ ወታደራዊ እርምጃ የመውሰድ ስልጣናቸውን የሚገድብ የውሳኔ ሃሳብ ለማሳለፍ ጀምረውት የነበረውን ጥረት አቋርጠዋል። አባላቱ ይህንን ያደረጉት ውሳኔውን ለማሳለፍ የሚያስችል በቂ የድምጽ ድጋፍ ማግኘት እንደማይችሉ በማረጋገጣቸው ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና | አዲስ አበባ) የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ የሚያደርገው ጣልቃ ገብነት፣ ታጣቂዎችን ማገዙ እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት አለማስወጣቱ ለአፍሪካ ቀንድ ሰላም እና የጋራ ብልጽግና ዋነኛ እንቅፋት መሆኑን የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት (IFA) አስታወቀ።

የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ መሀመድራፊ አባራያ "የኤርትራ አጣብቂኝ እና የኢትዮጵያ ምርጫ" በሚል ርዕስ ባወጡት አዲስ እና ሰፋ ያለ ትንታኔ፣ የፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ አስተዳደር በቀጠናው እየተጫወተ ያለውን አፍራሽ ሚና በዝርዝር አጋልጠዋል።

ባለስልጣኑ በትንታኔያቸው እንዳስገነዘቡት፣ ኢትዮጵያ ከ130 ሚሊዮን በላይ ለሚሆነው ህዝቧ የልማት ፍላጎት ምላሽ ለመስጠት እያስመዘገበች ያለውን ከ9 በመቶ በላይ የኢኮኖሚ እድገት ለማስቀጠል ከፍተኛ ጥረት እያደረገች ትገኛለች። ይሁን እንጂ የኤርትራ መንግስት ታጣቂዎችን (በተለይም የህወሓትን ጽንፈኛ አንጃዎች) በገንዘብ፣ በሎጂስቲክስ እና በወታደራዊ አቅም በመደገፍ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት እንዲያፈርሱ ከፍተኛ ግፊት እያደረገ ይገኛል።

ዘገባው አክሎም፣ የኤርትራ መንግስት ባለስልጣናት ልክ እንደ ሀገር መሪ ሳይሆን እንደ ተቃዋሚ ፓርቲ በኢትዮጵያ የውስጥ ፖለቲካ ላይ መግለጫዎችን መስጠታቸው አባዜ እንደሆነባቸው ጠቅሷል። ከዚህም ባሻገር "የኤርትራ ወታደሮች በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ መንቀሳቀሳቸው እና መሬት ይዘው መቆየታቸው" የሀገሪቱን ድርጊት አደገኛ ደረጃ ላይ እንዳደረሰው ተመላክቷል።

በመካከለኛ ጊዜ እቅድ ኢትዮጵያ የአሰብ ወደብን እንድትጠቀም ኤርትራ ቃሏን ማጠፏ የሎጂስቲክስ አማራጮችን አጥቧል። የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩቱ ትንታኔ እንደሚያስረዳው፣ ኤርትራ ይህንን ወደብ የዘጋችው ከምክንያታዊ የኢኮኖሚ ስሌት ይልቅ በቂም በቀል ስሜት ሲሆን፤ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ወጣቶቻቸው የባህር በሩን ተጠቅመው በብዛት እንዳይሰደዱ በመስጋት ሆን ብለው የወደቡን አዋጭነት እንዳዳከሙት አብራርቷል።

ከሁሉም በላይ ለቀጠናውም ሆነ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ትልቅ ስጋት ተደርጎ የተቀመጠው ግን፣ ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ህልፈት ወይም ከስልጣን መውረድ በኋላ ያለው የኤርትራ ዕጣ-ፈንታ ነው። ሀገሪቱ የሚሰራ ህገ-መንግስት፣ ፓርላማም ሆነ የተሰየመ ምትክ መሪ የሌላት "ባዶ ሀገር" (Shell state) መሆኗ ተጠቁሟል። ይህ የተቋማት ክፍተት ደግሞ ኤርትራን ለአል-ሸባብ እና አይኤስአይኤስ (ISIS) ጽንፈኛ ቡድኖች መፈልፈያ ሊያደርጋት እንደሚችል እና የቀይ ባህርን ደህንነት አደጋ ላይ እንደሚጥል ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷል።

ምንም እንኳን የኤርትራ አመራር በ20ኛው ክፍለ ዘመን ኋላቀር ትርክት ውስጥ የተቆለፈ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ አሁንም ቢሆን ውጥረቶችን በዲፕሎማሲ እና በውይይት ለመፍታት ዝግጁ መሆኗን ዳይሬክተሩ አረጋግጠዋል። ሆኖም ይህንን እምነት እና መተማመን እንደገና ለመገንባት የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ ላይ የሚያደርገውን ጣልቃ ገብነት በአስቸኳይ እንዲያቆም እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት ሙሉ በሙሉ እንዲያስወጣ በሚል የኢትዮጵያን መንግስት አቋም እና ቅድመ ሁኔታ ትንታኔው አስቀምጧል።

ሌተና ጄኔራል አልብሩሀን ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር ለመነጋገር ፈቃደኛ መሆናቸውን አስታወቁ፡፡

የሱዳን ወታደራዊ መንግስት መሪ የሆኑት ሌተና ጄኔራል አብዱል ፈታህ አልብሩሀን ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር ለመነጋገር ፈቃደኝነታቸውን ገልፀው ቅድመ ሁኔታዎችን ግን አስቀምጠዋል፡፡

ጄኔራሉ ከሚድል ኢስት አይ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ ሲናገሩ ‹‹እኛ ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር የሰላም ንግግር ለመጀመር ፈቃደኛ ነን፡፡

ይሁንና ይህንን ንግግር ለመጀመር ሱዳን የሱዳን ፍላጎቶች መሟላት ይኖርባቸዋል፡፡ 

ዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ የሱዳንን አንድነት ማክበር ይጠበቅባታል፣ለሱዳን ፈጥኖ ደራሽ ጦር የምታደርገውን ወታደራዊ ድጋፍ ታቁም ብለዋል፡፡

የጋዜጣው ምንጮች እንደገለፁት ባለፈው ሳምንት አልብሩሀን ወደባህሬን የተጓዙት ባህሬን በሱዳንና በኤመሬትስ መካከል ንግግር እንዲጀመር እያደረገችው ያለው ጥረት አካል ነበር፡፡

በኤመሬትስና በሱዳን መካከል ቀጥተኛ ዲፕሎማሲያዊ መስመር እንዲከፈት የተደረገው ሙከራ እስካሁን ሊሳካ አለመቻሉንም አስታውቋል፡፡

የሱዳን መንግስት ኤመሬትስ ለፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ የምትሰጠውን ጦር መሳሪያ ድጋፍ እንድታቋርጥ አቋም መያዙን የገለፀው ዘገባው ቀጥተኛ ንግግር ለማድረግ ይህንን እንደ ቅድመ ሁኔታ ማስቀመጡንም አስረድቷል፡፡

seledadotio
seledadotio

ሰላም፤ እንደምን አደራችሁ?

ዓለማችን የተከበበች እና 71 በመቶዋም የውኃ አካል ሆኖ እያለ ኢትዮጵያችን ለምን የባህር በር ተነፈገች? ውኃ እንዲህ በበዛበት ዓለም ላይ እያለን፣ ለምን ከባህር በር ተገለልን?

ከቀይ ባህሩ የአሰብ ወደብ በቅርብ ርቀት ላይ እያለን ለምን ውኃውን እንዳናይ ተከልክለን የጂኦግራፊ እስረኛ ሆንን?

ኢትዮጵያ ከ30 ዓመታት በላይ ሲነወር የቆየ የባህር በር ጥያቄ አላት፡፡ ጥያቄው የብሔራዊ ጥቅም፣ የደህንነትና ህልውና ጉዳይ ነው፡፡

የባህር በር ከባህር ላይ የሚነሱ የደህንነት ስጋቶችንና ተጋላጭነትን ለመከላከል ያግዛል፡፡

አሁን አሁን በቀይ ባህር ቀጣና በርካታ ኃያላን የኃይል ፉክክርና ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቅማቸውን የማስጠበቅ ሽኩቻ ውስጥ ገብተዋል፡፡

አይበለውና ኢትዮጵያ ከቀይ ባህር አጥፊ የህልውና ሥጋት የሆነ የጦር መሣሪያ ቢጠመድባት፣ የባህር በር ስለሌላት እንዴት አድርጋ ነው ራሷን መከላከል የምትችለው?

ዓለም የባህር በር ተጠቃሚነት ፍትሀዊነትን ለማረጋገጥ ጥረት አድርጋለች፡፡

ለዚህ መፍትሄ ይሆናል የተባለው የዓለምን የባህር በር አጠቃቀም የሚወስነው የተባበሩት መንግሥታት የባህር አጠቃቀም ስምምነት በፈረንጆቹ 1982 ነበር ለሀገራት ፊርማ ይፋ ሆኖ በ1994 ወደ ሥራ የገባው፡፡ ኢትዮጵያም ሕጉን በፈረንጆቹ 1984 ፈርማለች፡፡

ነገር ግን ኢትዮጵያ ለሕጉ ተገዢ ብትሆንም እንደ ኤርትራ፣ አሜሪካ፣ እስራኤል፣ ቱርክ፣ ሶሪያን ጨምሮ 15 የዓለም ሀገራት ስምምነቱን አልፈረሙም፤ በነጻነት ግን ይጠቀማሉ፡፡

በዓለም አቀፉ ሕግ ሀገራት የባህር በር የመጠቀም መብት ቢኖራቸውም፣ በነጻነት ወደብ የመጠቀምም ሆነ በባህር የመንቀሳቀስ መብታቸው ግን በጂኦግራፊ የተገደበ ሆኖ ዘልቋል፡፡

በዚህም ምክንያት የጎረቤት ሀገራትን ወደብ ለመጠቀም ይገደዳሉ፡፡ ይህ ደግሞ ሀገራት በሌሎች ፍላጎቶችና ስሜት ጫና ስር እንዲወድቁ አድርጓቸዋል፡፡ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የብሔራዊ ደህንነት ስጋትም ይደቅናል፡፡

ኢትዮጵያም ይህ ኢ-ፍትሀዊነት ነው በሚል በጠቅላይ ሚኒስትሯ ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) አማካኝነት ጥያቄ በማንሳት ጉዳዩን የዓለም አጀንዳ አድርጋለች፡፡

ጉዳዩም የዓለም አቀፍ የፍትሓዊ ተጠቃሚነትና የባለቤትነት እንዲሁም የሕግ እና የዲፕሎማሲ ጉዳይ ሆኗል፡፡ በዓለም አቀፉ ሕግ እና ዲፕሎማሲ ፊትም የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቷል፡፡

ሀገራችን የባህር በር ስለሌላት፣ የጎረቤት ሀገራት የባህር በሮችን እና ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ ይህ ደግሞ የወጪ እና ገቢ ምርት እንቅስቃሴዋ እና የምርቶች ዋጋ ላይ ከፍተኛ የወጪ ጫና እያስከተለባት ነው፡፡

የባህር በር የአንድን ሀገር ኢኮኖሚ እና የውጭ ንግድ የሚወስን ወሳኝ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ነው። በርካታ የወደብ፣ የጉምሩክ እና የሎጂስቲክስ የስራ እድሎችንም ለዜጎች ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ቀጥታ የባህር በር የሌላት ሀገር በመሆኗ በአሁኑ ወቅት አማራጭ ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ የጅቡቲ ወደብ፣ የኢትዮጵያን የወጪና ገቢ ንግድ ከ90 በመቶ በላይ ያስተናግዳል።

በሶማሊላንድ ያለው የበርበራ ወደብ ሌላኛው የቅርብ አማራጭ ነው። የታጁራ እና የአሰብ ወደቦችም እንደ ተጨማሪ አማራጭ የሚጠቀሱ ናቸው።

በፈረንጆቹ እስከ 1995 ድረስ ከ90 በመቶ በላይ የኢትዮጵያ ገቢ እና ወጪ ንግድ በአሰብ በኩል ሲከናወን የነበረ ሲሆን፣ ከ30 እስከ 40 በመቶ የሚሆነው ደግሞ በምጽዋ ወደብ በኩል ይሳለጥ ነበር።

የባህር በር የሌለው ሀገር ከዓለም የንግድ ሥርዓት እኩልና ፍትሃዊ ተጠቃሚ ሊሆን አይችልም፡፡ የባህር በር የኢኮኖሚ እድገት እንዲፋጠን ከማድረግ አንጻር ሚናው እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡

ምሁራን የባህር በር ካለህ ዓለምን ታገለግላለህ፣ የባህር በር ከሌለህ ግን የጎረቤት ሀገራት አገልጋይ ትሆናለህ የሚል ብሂል አላቸው፡፡

ይህንን የሚሉት የባህር በር ለአንድ ሀገር እድገትና ብሔራዊ ደህንነት ያለውን ጥቅም በደንብ ስለሚረዱ ነው፡፡

የባህር በር አንድ ሀገር ከዓለም ጋር ያለውን ሁለንተናዊ መስተጋብር ይወስናል፡፡

በዓለማችን ላይ ወደ 45 ሀገራት የባህር በር እንደሌላቸው ይነገራል፡፡ ይህም ከዓለም ሀገራት 20 በመቶ እንደ ማለት ሲሆን፤ አዳጊ የሚባሉ ሀገራትን 40 በመቶ የሚሸፍን ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት ለማደግና ለመበልፀግ የባህር በር ካላቸው እኩል አይደክሙም፡፡ የባህር በር የሌላቸውና አዳጊ የሚባሉ 32 ሀገሮች በአፍሪካ፣ አውሮፓ፣ እሲያ እና ደቡብ አሜሪካ ውስጥ ያሉ ሲሆን፣ እነዚህ ሀገራትም ወደ 500 ሚሊየን ሕዝብ አሏቸው፡፡

ይህም የዓለምን ሰባት በመቶ የህዝብ ብዛት ማለት ነው፡፡ ከእነዚህ ውስጥ 16ቱ በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ከእነሱም ትልቋ ኢትዮጵያ ናት፡፡ እነዚህ ሀገራት የባህር በር ስለሌላቸው በዓለም ንግድ ውስጥ ያላቸው ድርሻ ከአንድ በመቶ ማለፍ አልቻለም፡፡

ይህም የባህር በር ስለሌላቸው ነው፡፡ ይህ ጂኦግራፊ የሀገሮችን እጣ ፈንታ እየበየነ እንዳለ ማሳያ ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት በውድ የትራንስፖርት ወጪና በሌሎችም የንግድ እንቅፋቶች የተነሳ ከዓለም ገበያ ያላቸው ትስስር የላላ መሆኑን ልብ ይሏል፡፡

ከዚህ የተነሳም በዓለም የፋይናንስ ስርዓት ችግሮችና በብድር እዳ ጫና ይማቅቃሉ፡፡

የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ዓለም አቀፋዊ የዲፕሎማሲ ቅርጽ ይዞ ትግሉ ቀጥላል፡፡

እናማ የባህር በር ባለቤት ለመሆን ታሪካዊና ሕጋዊ መብት የለንም ትላላችሁ?

በሳዑዲ አረቢያ እና ደቡብ አፍሪካ የሚኖሩ ዜጎችን ደህንነት ለመጠበቅ ክትትል እየተደረገ ነው

አዲስ አበባ፣ ግንቦት 13፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) በሳዑዲ አረቢያ እና ደቡብ አፍሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ዜጎችን ደህንነት ለመጠበቅ ክትትል እየተደረገ ነው አለ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር፡፡

የሚኒስቴሩ ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው በሰጡት መግለጫ፥ መንግስት በተለያዩ ሀገራት የሚኖሩ ዜጎችን ደህንነት ለማስጠበቅ ዲፕሎማሲያዊ ጥረቶችን እያደረገ መሆኑን አንስተዋል፡፡

በተለይም በሳዑዲ አረቢያ በሚደረገው ህገወጥ ፍልሰት ምክንያት ወደ ሀገሪቱ የገቡ በሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች የመኖሪያ ፍቃድና ህጋዊነት ባለማግኘታቸው በእስር ላይ እንደሚገኙ ገልፀዋል፡፡

በተጨማሪም የሀገሪቱን ህግ በመጣስ ወንጀል ፈጽመዋል የተባሉ ዜጎች እስከ ሞት ፍርድ የሚያደርስ ቅጣት ተላልፎባቸው በተለያዩ እስር ቤቶችና ማረፊያ ቤቶች እንደሚገኙ ጠቁመዋል፡፡

የእነዚህን ዜጎች ደህንነት ለማስጠበቅ በጂዳ እና ሪያድ የሚገኙ የኢትዮጵያ ቆንስላ ጽ/ቤቶች ዜጎችን ባሉበት እስር ቤት በመጎብኘትና የህግ ባለሙያዎችን በማቅረብ ምህረት እንዲያገኙ በርካታ ጥረቶችን ማደረጉን ጠቅሰዋል፡፡

አሁንም በሳዑዲ አረቢያ የሚገኙ ዜጎችን ደህንነት ለመጠበቅ የሚደረጉ ጥረቶች ተጠናክረው ይቀጥላሉ ነው ያሉት፡፡

በተመሳሳይ ደቡብ አፍሪካ የሚገኙ ዜጎችን በተመለከተ የውጭ ጉዳይ ሚነስትር ጌዲዮን ጢሞቲዎስ (ዶ/ር) በሕንድ ኒውደልሂ ከተካሄደው የብሪክስ ሀገራት ሚኒስትሮች ጉባኤ ጎን ለጎን ከደቡብ አፍሪካ አቻቸው ሮናልድ ላሞላን ጋር መነጋገራቸውን አንስተዋል፡፡

በዚህ ወቅት በደቡብ አፍሪካ በተቀሰቀሰው አመጽ ሳቢያ በኢትዮጵያውያን ላይ የሚደረሰውን ጥቃት በጋራ ለመከላከል የሚያስችል ውይይት መደረጉን ነው ያብራሩት፡፡

በደቡብ አፍሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ዜጎችን ደህንነት ባጋራ ለማስጠበቅ የኢትዮጵያ ልዑክ በቅርቡ ወደ ደቡብ አፍሪካ እንደሚጓዝ ጠቁመዋል፡፡

በሚኪያስ አየለ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ሌተና ጄኔራል አልብሩሀን ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር ለመነጋገር ፈቃደኛ መሆናቸውን አስታወቁ፡፡ የሱዳን ወታደራዊ መንግስት መሪ የሆኑት ሌተና ጄኔራል አብዱል ፈታህ አልብሩሀን ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር ለመነጋገር ፈቃደኝነታቸውን ገልፀው ቅድመ ሁኔታዎችን ግን አስቀምጠዋል፡፡

ጄኔራሉ ከሚድል ኢስት አይ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ ሲናገሩ ‹‹እኛ ከዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ ጋር የሰላም ንግግር ለመጀመር ፈቃደኛ ነን፡፡ ይሁንና ይህንን ንግግር ለመጀመር ሱዳን የሱዳን ፍላጎቶች መሟላት ይኖርባቸዋል፡፡ ዩናይትድ አረብ ኤመሬትስ የሱዳንን አንድነት ማክበር ይጠበቅባታል›› ብለዋል፡፡ የጋዜጣው ምንጮች እንደገለፁት ባለፈው ሳምንት አልብሩሀን ወደባህሬን የተጓዙት ባህሬን በሱዳንና በኤመሬትስ መካከል ንግግር እንዲጀመር እያደረገችው ያለው ጥረት አካል ነበር፡፡ በኤመሬትስና በሱዳን መካከል ቀጥተኛ ዲፕሎማሲያዊ መስመር እንዲከፈት የተደረገው ሙከራ እስካሁን ሊሳካ አለመቻሉንም አስታውቋል፡፡ የሱዳን መንግስት ኤመሬትስ ለፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ የምትሰጠውን ጦር መሳሪያ ድጋፍ እንድታቋርጥ አቋም መያዙን የገለፀው ዘገባው ቀጥተኛ ንግግር ለማድረግ ይህንን እንደ ቅድመ ሁኔታ ማስቀመጡንም አስረድቷል፡፡

የደቡብ አፍሪካ መንግስት በኢትዮጵያዊያን ላይ የደረሰውን ጉዳት መርምሮ ውጤቱን በቅርብ ይፋ እንደሚደረግ ቃል መግባቱን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተናገረ።

ለተፈጠረው ችግር መፍትሄ የሚያፈላልግ ልዑክ ወደ ስፍራው በቅርብ እንደሚያቀና ሚኒስቴሩ ዛሬ በሰጠው መግለጫ ተናግሯል፡፡

የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በመግለጫው በሳምንቱ የተከናወኑ ዋና ዋና ጉዳዮችን አካቷል፡፡

መግለጫውን የሰጡት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነብያት ጌታቸው ናቸው።

ቃል አቀባዩ በቅርቡ የተከናወኑ ዜጋ ተኮር ዲፕሎማሲ እንቅስቃሴን አስመልክተው በሰጡት መግለጫ በቅርቡ በህንድ በተካሄደው የብሪክስ አባላት የውጪ ጉዳይ ሚኒስትሮች ስብሰባ ላይ የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ዶ/ር ጌዲዮን ጢሞቲዮስ በደቡብ አፍሪካ ጥቃት ስለደረሰባቸው ኢትዮጵያዊያን ጉዳይ ከአቻችው ጋር መወያየታቸውን አስረድተዋል።

በዚህም ወይይት ላይ ሁለቱ የስራ ሃላፊነት በደቡብ አፍሪካ በሚገኙ ኢትዮጵያዊያን እየደረሱ ያሉ ችግሮችን ለመፍታት መነጋገራቸው ጠቁመዋል።

በተጨማሪም የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ ብርሃኑ ጸጋዬ በኢትዮጵያ የሚገኙትን የደቡብ አፍሪካ አምባሳደር ኖንሴባ ሎሲ ጋር በጉዳዩ ላይ ማብራሪያ እንዲሰጡ አስጠርተው ማነጋገራቸውን ከቃል አቀባዩ ሰምተናል፡፡

በውይይታቸውም የሀገሪቱ መንግስት በኢትዮጵያ ላይ የደረሰውን ችግር መርምሮ በቅርቡ ይፋ እንደሚያደርግ ቃል መግባቱን አምባሳደር ነብያት ለጋዜጠኞች ተናግረዋል፡፡

ይህንኑ ጉዳይ የሚከታተል እና የጋራ መፍትሄ የሚያፈላልግ ልዑክም ወደ ደቡብ አፍሪካ እንደሚላክ አክለው ጠቅሰዋል፡፡

Sheger Fm

ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከዲፕሎማሲ መርኅ ውጪ በሆነ አካሄድ ከታይዋን ፕሬዝዳንት ጋር ሊነገጋሩ ነው

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከተለመደው ዲፕሎማሲ አካሄድ ውጪ በሆነ አካሄድ ስለ ጦር መሣሪያ ሽያጭ ከታይዋን ፕሬዝዳንት ላይ ቺንግ-ቲ ጋር ሊነጋገሩ መሆኑን ገለፁ።
ዋሽንግተን ለቻይና መንግሥት እውቅና በመስጠት ከታይዋን ጋር ያላትን ይፋዊ ግንኙት ካቋረጠችበት የአውሮፓውያኑ 1979 ወዲህ የአሜሪካ እና ታይዋን መሪዎች በቀጥታ ተነጋግረው አያውቁም።

ቻይና ታይዋንን የግዛቷ አካል አድርጋ የምታይ ሲሆን፤ ከአንድነትን ለማምጣት ልትከተል ከምትችላቸው አማራጮች መካከል አንዱም በኃይል መጠቅለል ነው።
እ.አ.አ በ2024 ወደ ሥልጣን የመጡት የታይዋን ፕሬዝዳንት ባለፉት ዓመታት ከታዩ እና የደሴቲቷን መከላከያ የማጠናከር ጠንካራ አቋም ካላቸው መሪዎች መካከል ናቸው።
አሜሪካ ለረጅም ዓመታት ታይዋንን የደገፈች ሲሆን በሕግ ራሷን ለመከላከል የሚያስችላትን መሣሪያ እንድታቀርብ ትገደዳለች። ነገር ግን ይህን ስታደርግ ከቻይና ጋር ያላትን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት አመዛዝና መሆን አለበት።
ትራምፕ ረቡዕ ዕለት የጦር መሣሪያ ሽያጭ ላይ ውሳኔ ከመድረሳቸው በፊት ከፕሬዝዳንት ላይ ጋር ለመነጋገር መወጠናቸውን ሲጠየቁ፤ "አነጋግረዋለሁ። ከሁሉም ሰዎች ጋር እናገራለሁ። ... በታይዋን ችግር ዙሪያ እኛ እንሰራለን" ብለዋል።

ከቻይና ፕሬዝዳንት ዢ ጋር ያላቸውን ግንኙነት "አስደናቂ" ብለው አሞካሽተዋል። ትራምፕ ይህን አስተያየት የሰጡት ባለፈው ሳምንት በቤጂንግ ያካሄዱትን የሁለት ቀናት ጉብኝት ተከትሎ ነው።
እ.አ.አ 1979 አሜሪካ 'የታይዋን ግንኙነት ሕግ' አፅድቃለች። ይህ ሕግ ለታይዋን የመከላከያ መሣሪያዎችን ማቅረብ እንዳለባት ይዘረዝራል። ሕጉ እስካሁን ድረስ ለታይዋን መሣሪያ እንድትሸጥ የሚያደርግ ምክንያት ነው።

ትራምፕ ፀረ ድሮን እና የአየር መቃወሚያ ሚሳዔል ስርዓቶችን የሚያካትተውን እንዲሁም 14 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣን የጦር መሣሪያ ጥቅል ለታይዋን ለመሸጥ እስካሁን እንዳልወሰኑ ተነግሯል።
እንደ ፋይናንሻል ታይምስ ዘገባ ቤጂንግ ትራምፕ ሽያጩ ላይ ውሳኔ እስኪያሳልፉ ድረስ የፔንታጎን ከፍተኛ የፖሊሲ ሹም ኤልብሪጅ ኮልቢን ጉብኝት አዘግይታለች።
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ሳምንት ከፕሬዝዳንት ዢ ጋር ተገናኝተው ሲመለሱ ስለ ለታይዋን የመሣሪያ ሽያጭ ተመሳሳይ ጥያቄ ሲቀርብላቸው "በአጭር ጊዜ ውስጥ እወስናለሁ" ብለው ነበር።
ትራምፕ በቤጂንግ በነበራቸው ጉብኝት ቻይና ከአሜሪካ ጋር ያላት ግንኙነት ከትልቅ ጉዳዮች አንዱ የታይዋን ነገር መሆኑን በግልጽ አቅርባለች።
ፕሬዝዳንት ዢ ጉዳዩ በአግባቡ ካልተከናወነ በሁለቱ ኃያላን ኃይሎች መካከል "ግጭት" ሊፈጠር እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።

ትራምፕ ግን በደሴቱ ምክንያት በአሜሪካ እና ቻይና መካከል ግጭት ሊፈጠር የሚችልበትን እድል አጣጥለዋል። "እኔ ለሁለቱም ወገኖች ምንም ቃል አልገባሁም" በማለት ለጋዜጠኞች ተናግረዋል።
ከትራምፕ እና ዢ ንግግር በኋላ የታይዋኑ ፕሬዝዳንት አገራቸው "ሉዓላዊ፣ ነፃ ዲሞክራሲያዊ አገር" ናት በማለት፤ በታይዋን ወሽመጥ አካባቢ ያለው ሰላም " በመስዋዕት ወይም በንግድ ልውውጥ አይተካም" ብለዋል።

BBC

ቻይና ካሁን በኋላ “ታዳጊ ሀገር'' አትበሉኝ አለች

​#ethiopia | በዓለም አቀፍ የንግድና የዲፕሎማሲ መድረክ ላይ ለዓመታት የነበረውን ሚዛን ሙሉ በሙሉ የሚቀይር ታላቅ መግለጫ ከቤጂንግ ተሰምቷል።

​ቻይና ከአሁን በኋላ በዓለም አቀፍ ድርድሮች ላይ “ታዳጊ ሀገር” በመሆኗ ብቻ የምታገኛቸውን ልዩ ጥቅማጥቅሞች፣ ተጨማሪ የጊዜ ሰሌዳዎችን እና ቀለል ያሉ የንግድ ግዴታዎችን እንደማትፈልግ በይፋ አስታውቃለች።

​ይህ ውሳኔ ለበርካታ ዓመታት ቻይና በአንድ ላይ ይዛቸው የኖረችውን ሁለት ተቃራኒ ማንነቶች—በአንድ በኩል የዓለማችን ግዙፍ የኢንዱስትሪ ማዕከል የመሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ በህጋዊ ሰነዶች ላይ “ታዳጊ ሀገር” ተብሎ የመመዝገብ ታሪክ—የሚያበቃላት ይመስላል።

​የቻይና ጠቅላይ ሚኒስትር ሊ ኪያንግ እንደገለጹት፣ ሀገሪቱ በዓለም የንግድ ድርጅት (WTO) ድርድሮች ላይ የሚሰጠውን “ልዩና የተለየ መብት” (SDT) በገዛ ፈቃዷ ለመተው ወስናለች።

​ይህ እርምጃ ቀላል የቴክኒክ ፖሊሲ ለውጥ ሳይሆን፣ ምዕራባውያን ቻይና በታዳጊ ሀገር ስም ተሸሽጋ የራሷን ገበያ ትጠብቃለች በማለት ለአሜሪካና ለአውሮፓ ህብረት ለሚያቀርቡባት ትችት ሙሉ በሙሉ ምላሽ የሰጠ ታላቅ ስልት ነው።

​በሌላ በኩል ቻይና ጥቅማጥቅሙን ብትተወውም “የታዳጊ ሀገርነት” ስሟንና ክበቡን ግን በፍፁም የማትለቅ ሲሆን፣ ይህም ከአፍሪካና ከሌሎች በማደግ ላይ ካሉ ሀገራት ጋር ያላትን ወዳጅነት ለማጠናከርና የ“ግሎባል ሳውዝ” (Global South) ህብረት መሪ ሆና ለመቀጠል ያስችላታል።

​የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚናገሩት ቻይና በተግባር ብዙም የማትጠቀምበትን ህጋዊ መብት በመተው፣ በምትኩ እጅግ ግዙፍ የሆነ የዲፕሎማሲና የፖለቲካ የበላይነት መግዛት የቻለችበት እውነተኛ የማስተር ክላስ ስልት ተብሎ ሊጠቀስ የሚችል ታሪካዊ ክስተት ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #menahriafm ​#china #globaltrade #wto #geopolitics #globalsouth #chinaeconomy #internationalrelations #diplomacy

⚡️ በኢራን እና አሜሪካ መካከል አዲስ የሰላም ማሻሻያ ሃሳቦች በፓኪስታን በኩል መለዋወጣቸው ተገለጸ!

​የኢራኑ ታስኒም  የዜና ወኪል እንደዘገበው፤ ኢራን ከሶስት ቀናት በፊት በፓኪስታን አምባሳደር በኩል 14 ነጥቦችን የያዘ አዲስ የተሻሻለ የሰላም ረቂቅ ሰነድ ለአሜሪካ ካስገባች በኋላ፣ ዩናይትድ ስቴትስ በበኩሏ የራሷን ማሻሻያ እና የውይይት ነጥቦች ዛሬ በፓኪስታን በኩል ለቴህራን ልካለች።

​በአሁኑ ወቅት የኢራን ከፍተኛ ባለስልጣናት የአሜሪካን ሰነድ በጥልቅ እየገመገሙት ሲሆን፣ እስካሁን ይፋዊ ምላሽ አልሰጡ፡ የፓኪስታን የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ሞህሲን ናቅቪ  በቴህራን የሚገኙ ሲሆን፣ በሁለቱ ሀገራት
መካከል ያሉትን ሰፊ የሃሳብ ልዩነቶች ለማጥበብ እና ስምምነቱ እንዳይከሽፍ ከፍተኛ የዲፕሎማሲ ጥረት እያደረጉ ነው።

​ አሜሪካ በድርድሩ ወቅት የኢራን የዘይት ማዕቀብ እንዲነሳ  ልትስማማ እንደምትችል ፍንጭ የሰጠች ቢሆንም፣ ኢራን ግን ሁሉንም ማዕቀቦች ሙሉ በሙሉ በአንድ ጊዜ ለማንሳት የሚያስገድድ ስምምነት እንዲሆን እየወተወተች ነው።

​ የቴህራን 14 ነጥብ እቅድ በዋናነት የሚያተኩረው ጦርነቱን ሙሉ በሙሉ ለማቆም እና በአሜሪካ በኩል “የእምነት ግንባታ እርምጃዎች እንዲወሰዱ በሚሉ ነጥቦች ላይ ነው።
​
seledadotio
seledadotio