ኤርትራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆና ተመረጠች

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ በ85ኛው መደበኛ ስብሰባው ላይ በባለብዙ ወገን ዲፕሎማሲ ዙሪያ ያተኮሩ ቁልፍ አጀንዳዎችን የተወያየ ሲሆን፣ በስብሰባውም ለድርጅቱ 81ኛ ጠቅላላ ጉባኤ መሪ የሚሆኑትን አካላት መርጧል።

በዚህም መሰረት የምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኤርትራ የከፍተኛ አባል ሀገራትን ድምጽ በማግኘት ከጠቅላላ ጉባኤው ምክትል ፕሬዝዳንቶች አንዷ ሆና

ኤርትራ ከተመረጡ ሌሎች 16 አገራት ጋር በመሆን የጸጥታው ምክር ቤት አምስት ቋሚ አባላትን (ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ ብሪታንያ እና አሜሪካ) በመቀላቀል የጠቅላላ ጉባኤውን ቢሮ በጋራ ትመራለች።

በተጨማሪም ከእሷ ጋር እንደ አፍጋኒስታን፣ ፊንላንድ፣ ግብፅ፣ ሊባኖስ፣ ፓራጓይ እና ዚምባብዌ ያሉ ሀገራትም በምክትል ፕሬዝዳንትነት መመረጣቸውን ለመረዳት ተችሏል።

በተመሳሳይ ዕለት በምስጢር በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት፣ የወቅቱ የባንግላዲሽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካሊሉር ራህማን የ81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል

ሚስተር ራህማን 99 ድምጽ በማግኘት የተመረጡ ሲሆን፣ ተፎካካሪያቸውን የቆጵሮሱን አንድሪያስ ካኩሪስን በ91 ድምጽ አሸንፈዋል። በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ሥራቸውን በይፋ የሚረከቡት ተመራጩ ፕሬዝዳንት ካሊሉር ራህማን ከአሸናፊነታቸው በኋላ ባደረጉት ንግግር፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአሁኑ ወቅት ከባድ የፋይናንስ ቀውስ እና ዓለም አቀፍ የእምነት ማጣት ጉድለት እየገጠመው መሆኑን ጠቅሰው፣ አባል ሀገራቱ ድርጅቱ መለወጥና የተሻለ ውጤት ማምጣት እንደሚችል በተግባር ማሳየት እንዳለባቸውና በየብስ የሚደረገውን እያንዳንዱን አስተዋጽኦ ውጤታማ በማድረግ የጠፋውን እምነት መመለስ እንደሚገባ አሳስበዋል
Seledadotio

ኤርትራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆና ተመረጠች
#ethiopia | የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ በ85ኛው መደበኛ ስብሰባው ላይ በባለብዙ ወገን ዲፕሎማሲ ዙሪያ ያተኮሩ ቁልፍ አጀንዳዎችን የተወያየ ሲሆን፣ በስብሰባውም ለድርጅቱ 81ኛ ጠቅላላ ጉባኤ መሪ የሚሆኑትን አካላት መርጧል።

በዚህም መሰረት የምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኤርትራ የከፍተኛ አባል ሀገራትን ድምጽ በማግኘት ከጠቅላላ ጉባኤው ምክትል ፕሬዝዳንቶች አንዷ ሆናለች::

ኤርትራ ከተመረጡ ሌሎች 16 አገራት ጋር በመሆን የጸጥታው ምክር ቤት አምስት ቋሚ አባላትን (ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ ብሪታንያ እና አሜሪካ) በመቀላቀል የጠቅላላ ጉባኤውን ቢሮ በጋራ ትመራለች።

በተጨማሪም ከእሷ ጋር እንደ አፍጋኒስታን፣ ፊንላንድ፣ ግብፅ፣ ሊባኖስ፣ ፓራጓይ እና ዚምባብዌ ያሉ ሀገራትም በምክትል ፕሬዝዳንትነት መመረጣቸውን ለመረዳት ተችሏል።

በተመሳሳይ ዕለት በምስጢር በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት፣ የወቅቱ የባንግላዲሽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካሊሉር ራህማን የ81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል

ሚስተር ራህማን 99 ድምጽ በማግኘት የተመረጡ ሲሆን፣ ተፎካካሪያቸውን የቆጵሮሱን አንድሪያስ ካኩሪስን በ91 ድምጽ አሸንፈዋል። በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ሥራቸውን በይፋ የሚረከቡት ተመራጩ ፕሬዝዳንት ካሊሉር ራህማን ከአሸናፊነታቸው በኋላ ባደረጉት ንግግር፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአሁኑ ወቅት ከባድ የፋይናንስ ቀውስ እና ዓለም አቀፍ የእምነት ማጣት ጉድለት እየገጠመው መሆኑን ጠቅሰው፣ አባል ሀገራቱ ድርጅቱ መለወጥና የተሻለ ውጤት ማምጣት እንደሚችል በተግባር ማሳየት እንዳለባቸውና በየብስ የሚደረገውን እያንዳንዱን አስተዋጽኦ ውጤታማ በማድረግ የጠፋውን እምነት መመለስ እንደሚገባ አሳስበዋል

ካፒታል ጋዜጣ

ኤርትራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆና ተመረጠች

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ በ85ኛው መደበኛ ስብሰባው ላይ በባለብዙ ወገን ዲፕሎማሲ ዙሪያ ያተኮሩ ቁልፍ አጀንዳዎችን የተወያየ ሲሆን፣ በስብሰባውም ለድርጅቱ 81ኛ ጠቅላላ ጉባኤ መሪ የሚሆኑትን አካላት መርጧል።

በዚህም መሰረት የምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኤርትራ የከፍተኛ አባል ሀገራትን ድምጽ በማግኘት ከጠቅላላ ጉባኤው ምክትል ፕሬዝዳንቶች አንዷ ሆና

ኤርትራ ከተመረጡ ሌሎች 16 አገራት ጋር በመሆን የጸጥታው ምክር ቤት አምስት ቋሚ አባላትን (ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ ብሪታንያ እና አሜሪካ) በመቀላቀል የጠቅላላ ጉባኤውን ቢሮ በጋራ ትመራለች።

በተጨማሪም ከእሷ ጋር እንደ አፍጋኒስታን፣ ፊንላንድ፣ ግብፅ፣ ሊባኖስ፣ ፓራጓይ እና ዚምባብዌ ያሉ ሀገራትም በምክትል ፕሬዝዳንትነት መመረጣቸውን ለመረዳት ተችሏል።

በተመሳሳይ ዕለት በምስጢር በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት፣ የወቅቱ የባንግላዲሽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካሊሉር ራህማን የ81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል

ሚስተር ራህማን 99 ድምጽ በማግኘት የተመረጡ ሲሆን፣ ተፎካካሪያቸውን የቆጵሮሱን አንድሪያስ ካኩሪስን በ91 ድምጽ አሸንፈዋል። በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ሥራቸውን በይፋ የሚረከቡት ተመራጩ ፕሬዝዳንት ካሊሉር ራህማን ከአሸናፊነታቸው በኋላ ባደረጉት ንግግር፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአሁኑ ወቅት ከባድ የፋይናንስ ቀውስ እና ዓለም አቀፍ የእምነት ማጣት ጉድለት እየገጠመው መሆኑን ጠቅሰው፣ አባል ሀገራቱ ድርጅቱ መለወጥና የተሻለ ውጤት ማምጣት እንደሚችል በተግባር ማሳየት እንዳለባቸውና በየብስ የሚደረገውን እያንዳንዱን አስተዋጽኦ ውጤታማ በማድረግ የጠፋውን እምነት መመለስ እንደሚገባ አሳስበዋል

Via capital

የግብፅን የኢትዮጵያ የባህር በር ጥረት ማደናቀፍ እንቅስቃሴ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ኮነነ
#ethiopia | የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ግብፅ ሀገሪቱ የወደብ ባለቤት እንዳትሆን እያደረገች ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ጫና እና የእንቅፋት ፈጠራ ስትራቴጂ አጥብቆ ተቃውሟል።

የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ዳርቻ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው በማለት በግብፅ በኩል የሚሰነዘረውን አቋም የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው ፍጹም ተቀባይነት የሌለው ሲሉ አጣጥለውታል።

በተጨማሪም ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ሶማሊያ እና ሱዳን ጋር የመሰረተችው ወታደራዊ እንዲሁም ኢኮኖሚያዊ ትብብር ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲው መድረክ የማግለልና የመክበብ ስልት አካል ተደርጎ ተወስዷል።

ይህ አዲስ ውጥረት ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድርድር አለመግባባት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ግን የወደብ ባለቤት ለመሆን የጀመረችውን ዲፕሎማሲያዊ ጥረት በቁርጠኝነት እንደምትቀጥል አስታውቃለች።

በተለይም ከሶማሊላንድ ጋር የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ ጨምሮ፣ ሀገሪቱ ያላትን የባህር በር የማግኘት ህጋዊ ፍላጎት በማናቸውም ውጫዊ ጫና ሳትበገር በሰላማዊ መንገድ እንደምታስፈጽም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ በድጋሚ አረጋግጧል።
#ግብፅ #የባህርበር #የቀይባህር #የህዳሴግድብ #ዲፕሎማሲ #የአፍሪካቀንድ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

⚡ "የጽምዶ ጥምረት" በርካታ የኢትዮጵያ ተቃዋሚ ቡድኖችን እያካተተ መሆኑ ተገለጠ

​በኤርትራ እና ህወሃት መካከል የተጀመረውና "ጽምዶ" (Ximdo) በመባል የሚታወቀው አዲሱ የፖለቲካ ትስስር፣ አሁን ላይ በርካታ የኢትዮጵያ የታጠቁና የፖለቲካ ተቃዋሚ ቡድኖችን ወደማካተት እየሰፋ መሄዱን አፍሪካ ኢንተለጀንስ  ዘግቧል።

​📌 የአዲስ አበባውን ማዕከላዊ መንግስት የሚቃወሙት የህወሃት/ትግራይ መከላከያ ኃይል አመራሮች፣ በቅርቡ በሱዳን የወደብ ከተማ ፖርት ሱዳን ከተደረጉ የኤርትራ ከፍተኛ ባለስልጣናት እና ከሱዳን ጦር ኃይል ተወካዮች ጋር ስብሰባ ማድረጋቸው ተረጋግጧል።

​ይህ በኤርትራ መንግስት  አስተባባሪነት እየተመራ ያለው ጥምረት የህወሃትን "የአሮጌው ጎራ ጨምሮ፣ እንደ ፋኖ  ያሉ፣ የኦብነግ የተገነጠሉ ክንፎችን እና ሌሎች ታዋቂ የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን በአንድ ጥላ ስር ለማሰባሰብ እየሰራ እንደሆነ የደህንነት ምንጮች ጠቁመዋል።

​የሰሜኑ ጦርነት ወቅት ኤርትራ እና ህወሃት እርስ በእርስ የገጠሙ ደመኛ ጠላቶች የነበሩ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን "የጠላቴ ጠላት ወዳጄ ነው" በሚለው መርህ የአዲስ አበባውን መንግስት ለመጫንና የራሳቸውን የፖለቲካ ህልውና ለማስጠበቅ ስልታዊ ህብረት ፈጥረዋል።ይህ አዲስ የሀይሎች መሸጋሸግ በኢትዮጵያ፣ በኤርትራ እና በሱዳን መካከል ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ይበልጥ እያሻከረው ሲሆን፣ ቀጠናዊ ቀውስ ሊያስከትል ይችላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።

Seledadotio
Seledadotio

⚡ "ግብፅ ወደ ባህር በር እንዳንደርስ እያገደችን ነው" — ኢትዮጵያ

​ኢትዮጵያ የባህር በር ለማግኘት የምታደርገውን ጥረት ግብፅ ለማደናቀፍ እየሞከረች ነው ስትል በይፋ ከሰሰች። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ነቢያት ጌታቸው፣ የግብፅን አካሄድ "ተቀባይነት የሌለው" ሲሉ ኮንነዋል።

​📌 ግብፅ በቅርቡ ከኤርትራ፣ ከሶማሊያ እና ከሱዳን ጋር ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ስምምነቶችን በማድረግ ኢትዮጵያን የመክበብ ስትራቴጂ እየተከተለች እንደሆነ ይነገራል። የግብፅ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር "የቀይ ባህር ጉዳይ የሚመለከተው የባህር ጠረፍ ያላቸውን ሀገራት ብቻ ነው" ማለታቸው፣ ኢትዮጵያን በዲፕሎማሲ የማግለል ሙከራ ተደርጎ ተወስዷል።

​ አለመግባባቱ ከህዳሴው ግድብ ውጥረት ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የጀመረችውን ጨምሮ የባህር በር ባለቤት የመሆን ፍላጎቷን በሰላማዊ መንገድ እንደምትቀጥል አስታውቃለች

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አንጋፋዋ የፊልም ተዋናይ ዘውዴ አርአያ ከዚህ አለም በሞት ተለየች፡፡ ዘውዴ አርአያ የተወለደችው ኤርትራ የኢትዮጵያ አካል በነበረችበት እ.ኤ.አ በ1951 አ.ም በአስመራ ከተማ ውስጥ ሲሆን የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን እንዳጠናቀቀች በኤርትራ ክፍለ ሀገር በተከናወነው የቁንጅና ውድድር አሸናፊ ለመሆን የቻለች ነበረች፡፡ ይህንን ተከትሎ በአንድ የቡና ማስታወቂያ ላይ ሞዴል ሆና ለመስራት ወደሮም የሄደች ሲሆን ይህም በጣሊያን ሲኒማ ውስጥ እንድትቀላቀል በር የከፈተላት ሆኗል፡፡ በ1970ዎቹ ውስጥም የፊልም ኢንዱስትሪውን ተቀላቅላ በበርካታ ፊልሞች ላይ መሪ ገፀ ባህርይን ለመጫወት በቅታለች፡፡

ዘውዴ በብዛት የምትሳተፍባቸው ፊልሞች ‹‹ሙን ላይት ገርል›› የተሰኘውን አይነት ራቁት የሰውነት ክፍል የሚታይባቸው የኮሜዲ ፊልሞች ሲሆኑ በዚህም የበርካታ ፕሮዲውሰሮች ምርጫ ለመሆን የቻለች ናት፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በሁለት ፊልሞች ላይ የማጀቢያ ሙዚቃዎችን በድምጿ የሰራች ናት፡፡

በ1976 ከፊልም ፕሮዲውሰር ፍራንኮ ክሪስታልዲ ጋር የፍቅር ግንኙነት መጀመሯን ተከትሎ የፕሮዲውሰሩን ፊልሞች ብቻ ስትሰራ የቆየችው ዘውዲ በ1983 ከዚሁ ግለሰብ ጋር ትዳር መመስረት ችላ ነበር፡፡ በወቅቱ እሱ የ51 አመት ጎልማሳ ሲሆን እሷ ደግሞ 31 አመቷ ነበር፡፡ ነገር ግን ባለቤቷ በ1992 በልብ በሽታ መሞቱን ተከትሎ በ1994 ከፊልም ፕሮዲውሰሩ ማሲሞ ስፓኖ ጋር ትዳር መስርታ የአንድ ልጅ ባለቤት ለመሆን ችላለች፡፡ የእድሜዋን መግፋት ተከትሎ ከትወና ሙያ ወጥታ በፕሮዲውሰርነት ተሰማርታ የቆየችው ይህች ተዋናይት ባጋጠማት በሽታ ለበርካታ ወራት ያህል ህክምና ስትከታተል ከቆየች በኋላ ባለፈው ሳምንት በ75 አመቷ ህይወቷ አልፏል፡፡

ከግል ነፃነት አኳያ ስሙ እንዳይገለፅ የፈለገው ልጇ ትላንት በሰጠው መግለጫ ‹‹እናቴ በረጅም ጊዜ ህመም በኋላ ሜይ 24 ቀን አርፋለች፡፡›› ካለ በኋላ የቀብር ስነስርአቷ በሚቀጥሉት ቀናት እንደሚፈፀም አስታውቋል፡፡ የቀብር ስነስርአቷ የግል ነፃነትን ለመጠበቅ ሚስጥራዊ በሆነ መንገድ እንደሚከናወንም ገልጿል፡፡

በደርግ ዘመነ መንግሥት የተሰሩ ትላልቅ ፕሮጀክቶችን በመምራት የሚታወቁት አቶ ካሳ ገብሬ ከዚህ አለም በሞት ተለዩ
#ethiopia | አቶ ካሳ በ92 ዓመት እድሜያቸው ይኖሩበት በነበረው አሜሪካ ሀገር ህይወታቸው ያለፈው በዛሬው እለት ነው።

ኢንጂነር ካሳ ገብሬ ከኢትዮጵያ ህንፃ ኮሌጅ በሲቪል ምህንድስና ካናዳ ሀገር በሚገኘው የብሪቲሽ ኮሎምቢያ ዩኒቨርሲቲ የአንድ ዓመት የድህረ ምረቃ ትምህርታቸውን መከታተላቸውን የህይወት ታሪካቸው ያስረዳል።

በትምህርት ሚኒስቴር በዋና መሃንዲስነት፣ በቤቶችና ከተማ ልማት ሚኒስቴር ሚኒስትርነት፣ በኤርትራ የጠቅላይ ግዛቱ ዋና መሃንዲስ፣ በሕንጻ ኮንስትራክሽን ሚኒስትርነት እና በተለያዩ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊነቶች እስከ ደርግ ስርዓት ማብቃት ድርስ አገልግለዋል።

ኢንጂነር ካሳ በደርግ ስርዓት ወቅት የተሰሩ ትላልቅ ፕሮጀክቶችንም መርተዋል።

በሶማሌ ወረራ ጦርነት ወቅት ህዝባዊ ሠራዊት የሰለጠንበትን የታጠቅ ጦር ሜዳ ግንባታ በአጭር ጊዜ ውስጥ ማዘጋጀታቸው ከሚጠቀስላቸው ስራዎቻቸው መከከል ይገኝበታል።

የጀግኖችና ህፃናት አምባ ምስረታዎች ወቅት የግንባታ ዘርፉን መርተዋል።

የጣና በለስ ግድብ፣ የቀይ መስቀል ሕንጻ፣ ዋቢ ሸበሌ ሆቴል፣ ፍልውሃ ሕንጻዎች፣ አክሱም ጽዮን ቤተክርስቲያን፣ በርካታ የከተማ ፕላኖችና ድልድዮች ከታላላቅ ሥራዎቻቸው መካከል ይጠቀሳሉ።

በዚህም ጉልህ አስተዋጿቸው ለዘመናዊቷ ኢትዮጵያ ግንባታ ከመሠረት ጣዮች መካከል አንዱ ተደርገውም ይነሳሉ።

አገሪቷ ከፍተኛ የድርቅ አደጋ ውስጥ በገባችበት ወቅትም ዜጎችን ድርቅ ካለበት ወደ ድርቅ ወደሌለበት አካባቢ በማዛወር ከእልቂትና ከረሃብ አደጋ በመታደግ ትልቅ ሰብዓዊ አስተዋፅኦ ማበርከታቸውምን የህይወት ታሪካቸው ያስረዳል።

ኢንጂነር ካሳ በኢህአዴግ መንግሥት ዘመን 12 ዓመት ከ3 ወር ታስረዋል።

ከእስር ከተፈቱ በኋላ አብዛኛውን ኑሯቸውን ያደረጉት በአሜሪካ ሀገር ሲሆን መጽሐፍ ጽፈው አጠናቅቀው፣ ግን ለሕትመት ሳይበቃ አረፈዋል።

አቶ ካሳ ገብሬ የሁለት ወንዶች እና የሁለት ሴቶች ልጆች አባትም ነበሩ።

በ92 ዓመት እድሜያቸው ዛሬ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት ኢንጂነር ካሳ ገብሬ የቀብር ስነስርዓታቸው በአሜሪካን ሀገር ዋሺንግተን ዲሲ በሚገኘው ደብረ ኃይል ቅዱስ ገብርኤል ካቴድራል፣ ሰኞ ግንቦት 24 ቀን 2018 ዓም፣ በአገሩ ሰዓት አቆጣጠር ከጠዋቱ በ3:30 ሰዓት የሚፈፀም ሲሆን በአዲስ አበባ የመታሰቢያ መርሃግብር በቀጣይ ቀናት ይደረግላቸዋል ተብሏል።

ዘገባው የሸገር ኤፍ ኤም ነው

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አቶ ጌታቸው ረዳ የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ በ35ኛው የነጻነት በዓል ላይ ያደረጉትን ንግግር አስመልክቶ ጠንካራ ትችት ሰንዝረዋል። አቶ ጌታቸው ይህን ትችት ያቀረቡት የአፍሪካ ጉዳዮች ተንታኝ የሆኑት ካሜሮን ሀድሰን በትዊተር)ገጻቸው ያነሱትን ጥያቄ መነሻ በማድረግ ነው። ካሜሮን ሀድሰን በመልእክታቸው፣ ማንኛውም ጤነኛ መሪ የብሔራዊ በዓል መልእክቱን አብዛኛውን ክፍል ስለ ሀገሩ እድገት እና መረጋጋት ከማውራት ይልቅ፣ ለዶናልድ ትራምፕ፣ ለማጋ (MAGA) እና በአሜሪካ ለሚመራው የዓለም አቀፍ ሥርዓት ለምን ይሰጣል? ሲሉ የፕሬዝዳንቱን ንግግር ይዘት ጠይቀው ነበር።

ይህንኑ የሀድሰንን ሀሳብ በማጋራት አቶ ጌታቸው ረዳ ባሰፈሩት ጽሁፍ፣ ይህ ጥያቄ ለብዙ ዓመታት ሲጠየቅ የኖረ መሆኑን ገልጸዋል። አክለውም፣ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ በመፍረስ አደጋ አፋፍ ላይ ያለችን ሀገር ከሚመራ መሪ ይልቅ፣ ለዓለም ማንም ያልጠየቃቸውን ምክር እንደሚለግስ "ፈላስፋ ንጉሥ" ሆነው እንደሚናገሩ ክፉኛ ተችተዋል።

ከዚህም ባሻገር ከከረን፣ ከደቀመሃሪ ወይም ከዓዲ ዃላ ከተሞች ይልቅ በካምፓላ እና በጁባ የሚኖሩ ኤርትራውያን ቁጥር መብዛቱ፣ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ላለፉት 35 ዓመታት ሆን ብለው እና በደስታ ሲያዘጋጁት የነበረውን አጠቃላይ የተስፋ መቁረጥ ስሜት በሚገባ እንደሚያሳይ አብራርተዋል። በመጨረሻም፣ ፕሬዝዳንቱ ትናንትና ለ35ኛ ጊዜ በይስሙላ ሲያከብሩት የነበረውን የኤርትራን ነጻነት ራሱን የሚጠሉት እንደሚመስል አቶ ጌታቸው በመልእክታቸው አስፍረዋል።

መከላከያ “ሰም በእሳት እንደሚቀልጥ ይቀልጣሉ” ሲል ባስጠነቀቀ ማግስት ህወሓት ለኤርትራ ይፋዊ መልዕክት አስተላለፈ፤

ህወሓት ለኤርትራ ሕዝብ 35ኛ የነፃነት በዓልን ምክንያት በማድረግ ይፋዊ የመልካም ምኞት መግለጫ አስተላለፈ። በመግለጫው፤ የኤርትራ ሕዝብ ለራሱ ዕድል በራሱ የመወሰን መብት ላደረገው ትግል ያለውን ድጋፍ አረጋግጦ፣ በሁለቱ ሕዝቦች መካከል ያለውን ወንድማማችነትና ሰላማዊ ግንኙነት ለማጠናከር እንደሚፈልግ አስታውቋል።

ይህ የህወሓት መልዕክት የተላለፈው የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት “ጽምዶ” በሚባለው እንቅስቃሴ በኩል በኢትዮጵያ ሉዓላዊነት ላይ የሚቃጣን ስጋት ለመመከት እርምጃ እንደሚወስድ ለዲፕሎማቲክ ማኅበረሰቡ ካሳወቀ ማግስት ነው ሜ/ጄነራል ተሾመ ገመቹ ለዲፕሎማቶች በሰጡት መግለጫ ይህን እንቅስቃሴ “ወደ መሬት እናወርዳለን” ብለው ስንዝር እንቅስቃሴ የሚያደርጉ አካላት “ሰም በእሳት እንደሚቀልጥ ይቀልጣሉ” ሲሉ ከትናንት በስቲያ ነበር ያስጠነቀቁት። 

Seledadotio
Seledadotio

መረጃ‼️

መከላከያ ሠራዊት፣ ሕወሃት እና የኤርትራ መንግሥት በጥምረት በኢትዮጵያ ሉዓላዊነት ላይ ስጋት የሚፈጥር እንቅስቃሴ ካደረጉ ስለሚወስደው ርምጃ ለዲፕሎማቲክ ማኅበረሰቡ ማሳወቁን የሠራዊቱ የውጭ ግንኙነትና ወታደራዊ ትብብር ዳይሬክተር ሜ/ጀነራል ተሾመ ገመቹ ለኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ተናግረዋል።

መከላከያ ሠራዊት ይህን ያደረገው፣ "ጽምዶ" የተባለውን የሕወሃትና ኤርትራ "የጸረ-ሉዓላዊነት" ጥምረት ወደ ተግባር ለመቀየር የሚፈልጉ አካላት ካሉ ርምጃው ምን እንደሚኾን የኢትዮጵያ ወዳጆች ማወቅ ስላለባቸው መኾኑን ጀነራሉ ገልጸዋል።

ያም ኾኖ መከላከያ ሠራዊቱ የ"ጽምዶ" እንቅስቃሴን አሁን ባለበት ደረጃ ለኢትዮጵያ "ሰላም" እና "ደኅንነት" አስጊ አድርጎ እንደማይወስደው ዳይሬክተሩ ጠቁመዋል።

Seledadotio
Seledadotio

የባሕር በር ትንሳዔ፦ የኢትዮጵያ አዲሱ የብልጽግና መንገድ
*************

የባሕር በር ለአንድ ሀገር የሉዓላዊነት፣ የክብር፣ የስትራቴጂክ ጠቀሜታ እንዲሁም የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አቅም ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል።

የባሕር በር ከሌለ ገበያው የጎረቤት ሀገር ብቻ ሲሆን፣ ወደብ አልባ ሀገራትም የጎረቤቶቻቸው እስረኞች ለመሆን ይገደዳሉ።

ደማቁ የታሪክ ማህደር፦ ከአዱሊስ እስከ ዜይላ

ኢትዮጵያ በረዥም ታሪኳ የባሕር በር ባለቤት የነበረች እና በራሷ ከዓለም ጋር ስትገበያይ የኖረች ሀገር መሆኗን የታሪክ ማስረጃዎች በሚገባ ያሳያሉ።

በሀገራችን ወደብ በተደራጀ መልኩ ጥቅም ላይ መዋል የጀመረው ገና በአክሱማውያን ዘመን ነበር።

አክሱማውያን እና ከእነሱ በፊት የነበሩት የዳማት ነገሥታት በአዱሊስ ወደብ በመጠቀም ከግሪክ እና ከባዛንታይን ነገሥታት ጋር ይገበያዩ ነበር።

በዚህም የዳማት ልዑላን እና አክሱማውያን ነገሥታት እጅግ እንደከበሩ እና መንግሥታቸውንም ገናና ያደረጉት ከዚህ ንግድ በሚገኝ ገቢ እንደነበር ፕላይኒ ትልቁ በጽሁፉ አብራርቷል።

የአክሱም መንግሥት መዳከም ኢትዮጵያን የባሕር በር አላሳጣትም ነበር። የዛግዌ ሥርወ መንግሥት ንጉሥ ላሊበላን ጨምሮ በሰሜን ኢትዮጵያ የተቋቋሙት መንግሥታት የምጽዋን ወደብ ለፖለቲካዊ እና ሃይማኖታዊ ፍላጎታቸው ማሳኪያነት ይጠቀሙበት ነበር።

በኦቶማን ቱርኮች ጫና ሲፈጠር ደግሞ፣ የኢትዮጵያ ነገሥታት ፊታቸውን ወደ ሕንድ ውቅያኖሷ ዜይላ ወደብ በማዞር የአርጎባ ሕዝቦችን በመጠቀም ዜይላን የኢትዮጵያ ዋና ወደብ አድርገውት ነበር።

በኋላም ዳግማዊ አፄ ምኒልክ ከፈረንሳይ ጋር ባደረጉት ስምምነት ጅቡቲን በሚገባ ተጠቅመውባታል።

ዳግማዊ አፄ ምኒልክ እ.አ.አ በ1876 ዓ.ም ለንጉሥ ኡምቤርቶ በላኩት ደብዳቤ የዜይላን በር ለማግኘት ያደረጉት ጥረት ኢትዮጵያውያን በየዘመናቱ የባሕር በር ባለቤትነታቸውን ለማስከበር ያደረጉትን ዲፕሎማሲያዊ ትግል ያመላክታል።

ይህ የሚያሳየው፣ ሀገራችን በውጭ ኃይሎች ወረራ ተግዳሮት ቢገጥማትም፣ በየጊዜው የተፈራረቁት ነገሥታት የባሕር በርን ለማስከበር ሁለገብ ትግል ከማድረግ የቦዘኑበት ጊዜ አለመኖሩን ነው።

የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ፍልሚያ

ዛሬ ላይ የቀይ ባሕር አካባቢ ከፍተኛ የዓለም ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚደረግበት እና በርካታ ሀገራት ኃይላቸውን የሚያሳዩበት ስትራቴጂያዊ ቀጣና ሆኗል።

በቀጣናው ያሉ ኃያላን ሀገራት ከባሕር ውንብድና ጋር በተያያዘ በሚል ሰበብ በጅቡቲ ላይ ወታደራዊ ካምፕ መስርተው ከከተሙ ቆይተዋል።

እነዚህ ኃያላን ሀገራት ግዙፍ ወታደራዊ ሰፈሮችን የገነቡ ሲሆን፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ወታደሮችን እና ዘመናዊ የጦር መርከቦችን በቀጣናው አሰማርተዋል።

ከሩቅ ከሚመጡት ኃያላን በተጨማሪም የቅርብ ሀገራትም ወታደራዊ እና ፖለቲካዊ ተፅዕኖ ለመፍጠር እጅግ በተወሳሰበ ፉክክር ውስጥ ገብተዋል።

ይህ የኃያላኑ ፉክክር በቀጣናው ሊፈጥር የሚችለው ግጭት ለኢትዮጵያና ለመሳሰሉት የአካባቢው ሀገራት ከፍተኛ የብሔራዊ ደህንነት ስጋት የደቀነ ነው።

ፍትሐዊ ያልሆነው እጣ ፈንታ

አሰብ በደቡባዊ ቀይ ባሕር ጫፍ የሚገኝ ወደብ ሲሆን፣ ኤርትራ ነፃ በወጣችበት ጊዜ አሰብ የኤርትራ አካል አልነበረችም፤ ይልቁንም ራስ ገዝ አስተዳደር ነበረች።

ሆኖም ኤርትራ አሰብን በሕገ-ወጥ መንገድ በመጠቅለሏ ኢትዮጵያ የባሕር በሮቿን ተነጥቃ በዓለም በህዝብ ቁጥር ትልቋ ወደብ አልባ ሀገር ሆናለች።

በኢትዮጵያ ወሰን እና በቀይ ባሕር መካከል ያለው ርቀት ከ60 ኪሎ ሜትር ያነሰ ቢሆንም፣ የሀገራችን ወጪ ንግድ እና ስትራቴጂያዊ ደኅንነት ግን በከፍተኛ ደረጃ ተጎድቷል።

ፕሮፍሰር ያዕቆብ ኃይለማርያም በመጽሐፋቸው እንደሚያስረዱት፣ በሕዝብ ብዛት ግዝፈቷ እና ለባሕር ባላት ታሪካዊ ቅርበት ኢትዮጵያ ወደብ አልባ ሀገር መሆን አይገባትም።

የአልጀርሱ ሥምምነት የወደብ ባለቤትነት መብትን ለማስከበር ጥሩ አጋጣሚ የነበረ ቢሆንም፣ ጥያቄው ሳይነሳ መቅረቱ ለወደፊቱም የሰላም ጠንቅ ሊሆን የሚችል ጉዳይ ነው።

የማዕበል ሽውታ እና የባሕር ጠረን ለዘመናት የኢትዮጵያ የነፃነት እና የብልፅግና ታሪክ አካል ነበሩ።

ኢትዮጵያ በታሪኳ ያለፈችባቸው መነሳት እና መውደቆች ከባሕር ጋር ከነበራት ቅርበት እና ርቀት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አላቸው።

የባሕር በሮቿ በእጇ በነበሩበት ዘመን የጎለበተች እና የበለፀገች ኢትዮጵያን መመስረት የተቻለ ሲሆን፣ በሯን በተነጠቀችበት ጊዜ ግን ኢኮኖሚዋ የኮሰሰና ፖለቲካዋ የተናጋ ሆኗል።

በእርግጥም የባሕር በር ለአንድ ሀገር ሁለንተናዊ ዕድገት ወሳኝ ሚና አለው።

ኢትዮጵያ የባሕር በር ባለቤት መሆን የሚገባት ታላቅ ሀገር ናት። ታሪካዊ መብቷን፣ የሕዝብ ብዛቷን እና እየተወሳሰበ የመጣውን የቀይ ባሕር ጂኦ-ፖለቲካዊ ስትራቴጂ ግምት ውስጥ በማስገባት የባሕር በርን ማረጋገጥ የቅንጦት ሳይሆን የሥልውና ጉዳይ ነው።

የአሁኑ ትውልድ ያለፈውን ደማቅ ታሪክ ጠንቅቆ በመረዳት፣ በቀጣናው ካሉ ጎረቤቶቹ ጋር በመከባበርና በጋራ ተጠቃሚነት መርህ ላይ ተመስርቶ፣ የኢትዮጵያን የባሕር በር ባለቤትነት ዳግም ለማረጋገጥ ከመቼውም ጊዜ በላይ ቆርጦ ተነስቷል።

የኢትዮጵያ እጣ ፈንታ በየብስ ላይ ብቻ ሳይሆን በባሕርም ላይ የተፃፈ ነው። ይህን ታሪካዊ አደራ ከዳር ማድረስ የትውልዱ ጽኑ ቃል ኪዳን ነው።

በለሚ ታደሰ

(ዘ-ሐበሻ ዜና | አዲስ አበባ) የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ የሚያደርገው ጣልቃ ገብነት፣ ታጣቂዎችን ማገዙ እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት አለማስወጣቱ ለአፍሪካ ቀንድ ሰላም እና የጋራ ብልጽግና ዋነኛ እንቅፋት መሆኑን የኢፌዲሪ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት (IFA) አስታወቀ።

የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ መሀመድራፊ አባራያ "የኤርትራ አጣብቂኝ እና የኢትዮጵያ ምርጫ" በሚል ርዕስ ባወጡት አዲስ እና ሰፋ ያለ ትንታኔ፣ የፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ አስተዳደር በቀጠናው እየተጫወተ ያለውን አፍራሽ ሚና በዝርዝር አጋልጠዋል።

ባለስልጣኑ በትንታኔያቸው እንዳስገነዘቡት፣ ኢትዮጵያ ከ130 ሚሊዮን በላይ ለሚሆነው ህዝቧ የልማት ፍላጎት ምላሽ ለመስጠት እያስመዘገበች ያለውን ከ9 በመቶ በላይ የኢኮኖሚ እድገት ለማስቀጠል ከፍተኛ ጥረት እያደረገች ትገኛለች። ይሁን እንጂ የኤርትራ መንግስት ታጣቂዎችን (በተለይም የህወሓትን ጽንፈኛ አንጃዎች) በገንዘብ፣ በሎጂስቲክስ እና በወታደራዊ አቅም በመደገፍ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት እንዲያፈርሱ ከፍተኛ ግፊት እያደረገ ይገኛል።

ዘገባው አክሎም፣ የኤርትራ መንግስት ባለስልጣናት ልክ እንደ ሀገር መሪ ሳይሆን እንደ ተቃዋሚ ፓርቲ በኢትዮጵያ የውስጥ ፖለቲካ ላይ መግለጫዎችን መስጠታቸው አባዜ እንደሆነባቸው ጠቅሷል። ከዚህም ባሻገር "የኤርትራ ወታደሮች በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ መንቀሳቀሳቸው እና መሬት ይዘው መቆየታቸው" የሀገሪቱን ድርጊት አደገኛ ደረጃ ላይ እንዳደረሰው ተመላክቷል።

በመካከለኛ ጊዜ እቅድ ኢትዮጵያ የአሰብ ወደብን እንድትጠቀም ኤርትራ ቃሏን ማጠፏ የሎጂስቲክስ አማራጮችን አጥቧል። የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩቱ ትንታኔ እንደሚያስረዳው፣ ኤርትራ ይህንን ወደብ የዘጋችው ከምክንያታዊ የኢኮኖሚ ስሌት ይልቅ በቂም በቀል ስሜት ሲሆን፤ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ወጣቶቻቸው የባህር በሩን ተጠቅመው በብዛት እንዳይሰደዱ በመስጋት ሆን ብለው የወደቡን አዋጭነት እንዳዳከሙት አብራርቷል።

ከሁሉም በላይ ለቀጠናውም ሆነ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ትልቅ ስጋት ተደርጎ የተቀመጠው ግን፣ ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ህልፈት ወይም ከስልጣን መውረድ በኋላ ያለው የኤርትራ ዕጣ-ፈንታ ነው። ሀገሪቱ የሚሰራ ህገ-መንግስት፣ ፓርላማም ሆነ የተሰየመ ምትክ መሪ የሌላት "ባዶ ሀገር" (Shell state) መሆኗ ተጠቁሟል። ይህ የተቋማት ክፍተት ደግሞ ኤርትራን ለአል-ሸባብ እና አይኤስአይኤስ (ISIS) ጽንፈኛ ቡድኖች መፈልፈያ ሊያደርጋት እንደሚችል እና የቀይ ባህርን ደህንነት አደጋ ላይ እንደሚጥል ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷል።

ምንም እንኳን የኤርትራ አመራር በ20ኛው ክፍለ ዘመን ኋላቀር ትርክት ውስጥ የተቆለፈ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያ አሁንም ቢሆን ውጥረቶችን በዲፕሎማሲ እና በውይይት ለመፍታት ዝግጁ መሆኗን ዳይሬክተሩ አረጋግጠዋል። ሆኖም ይህንን እምነት እና መተማመን እንደገና ለመገንባት የኤርትራ መንግስት በኢትዮጵያ የውስጥ ጉዳይ ላይ የሚያደርገውን ጣልቃ ገብነት በአስቸኳይ እንዲያቆም እና ጦሩን ከኢትዮጵያ ግዛት ሙሉ በሙሉ እንዲያስወጣ በሚል የኢትዮጵያን መንግስት አቋም እና ቅድመ ሁኔታ ትንታኔው አስቀምጧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ወደፈረንሳይ ሊላክ የነበረው ኤርትራዊ እንግሊዝ እስር ቤት ውስጥ ራሱን የማጥፋት ሙከራ አደረገ፡፡ ዘጋርዲያን ጋዜጣ እንደዘገበው ይህ ኤርትራዊ ‹‹ዋን ኢን፣ ዋን አውት›› በተሰኘው ፕሮግራም መሰረት ከእንግሊዝ ተጠርዞ ወደፈረንሳይ እንዲሄድ ትኬት ተቆርጦለት ነበር፡፡ በእንግሊዝ እስር ቤት ውስጥ ተቀምጦ የሚጓዝበትን ቀን በመጠባበቅ ላይ እያለ ግን ራሱን የማጥፋት ሙከራ አድርጓል፡፡

ወደፈረንሳይ ቢሄድ አደጋ እንደሚገጥመው የሰጋው ይህ ኤርትራዊ ራሱን ለማጥፋት እየሞከረ መሆኑን የተናገሩት አብረውት የታሰሩት ሰዎች መሆናቸውን የገለፀው ዘገባው በዚህ የተነሳም የተቆረጠለት የአውሮፕላን ትኬት መሰረዙን አስረድቷል፡፡ በአሁኑ ወቅት በእስር ቤቱ ውስጥ ተመሳሳይ አደጋ በራሱ ላይ እንዳያደርስ በካቴና ታስሮ የቅርብ ክትትል እየተደረገለት ይገኛል፡፡ ይህ ኤርትራዊ ወደፈረንሳይ ተጠርዞ ሊላክ የነበው ባለፈው አመት እንግሊዝና ፈረንሳይ ያደረጉትን ስምምነት ተከትሎ ነው፡፡

በስምምነታቸው መሰረት እንግሊዝ ከፈረንሳይ በጀልባ አቋርጦ እንግሊዝ የገባ አንድ ጥገኝነት ጠያቂን ወደፈረንሳይ ስትልክ ፈረንሳይ ደግሞ በጀልባ የማቋረጥ ሙከራ ያላደረገ አንድ ስደተኛን ወደእንግሊዝ ትልካለች፡፡ በዚህ መሰረትም ባለፉት 8 ወራት 605 ስደተኞች ወደፈረንሳይ ሲላኩ 581 ደግሞ ወደእንግሊዝ ለመግባት ችለዋል፡፡ ሁለቱ አገራት ይህንን ስምምነት ያደረጉት ከፈረንሳይ ወደእንግሊዝ በአነስተኛ ጀልባ የሚደረገውን አደገኛ ጉዞ ለማስቀረት በሚል ነው፡፡ ይሁንና ባለፈው ሳምንት ብቻ በ3 ጀልባዎች 196 ሰዎች ይህንን መንገድ አቋርጠው እንግሊዝ ገብተዋል፡፡

ሰላም፤ እንደምን አደራችሁ?

ዓለማችን የተከበበች እና 71 በመቶዋም የውኃ አካል ሆኖ እያለ ኢትዮጵያችን ለምን የባህር በር ተነፈገች? ውኃ እንዲህ በበዛበት ዓለም ላይ እያለን፣ ለምን ከባህር በር ተገለልን?

ከቀይ ባህሩ የአሰብ ወደብ በቅርብ ርቀት ላይ እያለን ለምን ውኃውን እንዳናይ ተከልክለን የጂኦግራፊ እስረኛ ሆንን?

ኢትዮጵያ ከ30 ዓመታት በላይ ሲነወር የቆየ የባህር በር ጥያቄ አላት፡፡ ጥያቄው የብሔራዊ ጥቅም፣ የደህንነትና ህልውና ጉዳይ ነው፡፡

የባህር በር ከባህር ላይ የሚነሱ የደህንነት ስጋቶችንና ተጋላጭነትን ለመከላከል ያግዛል፡፡

አሁን አሁን በቀይ ባህር ቀጣና በርካታ ኃያላን የኃይል ፉክክርና ጂኦ ፖለቲካዊ ጥቅማቸውን የማስጠበቅ ሽኩቻ ውስጥ ገብተዋል፡፡

አይበለውና ኢትዮጵያ ከቀይ ባህር አጥፊ የህልውና ሥጋት የሆነ የጦር መሣሪያ ቢጠመድባት፣ የባህር በር ስለሌላት እንዴት አድርጋ ነው ራሷን መከላከል የምትችለው?

ዓለም የባህር በር ተጠቃሚነት ፍትሀዊነትን ለማረጋገጥ ጥረት አድርጋለች፡፡

ለዚህ መፍትሄ ይሆናል የተባለው የዓለምን የባህር በር አጠቃቀም የሚወስነው የተባበሩት መንግሥታት የባህር አጠቃቀም ስምምነት በፈረንጆቹ 1982 ነበር ለሀገራት ፊርማ ይፋ ሆኖ በ1994 ወደ ሥራ የገባው፡፡ ኢትዮጵያም ሕጉን በፈረንጆቹ 1984 ፈርማለች፡፡

ነገር ግን ኢትዮጵያ ለሕጉ ተገዢ ብትሆንም እንደ ኤርትራ፣ አሜሪካ፣ እስራኤል፣ ቱርክ፣ ሶሪያን ጨምሮ 15 የዓለም ሀገራት ስምምነቱን አልፈረሙም፤ በነጻነት ግን ይጠቀማሉ፡፡

በዓለም አቀፉ ሕግ ሀገራት የባህር በር የመጠቀም መብት ቢኖራቸውም፣ በነጻነት ወደብ የመጠቀምም ሆነ በባህር የመንቀሳቀስ መብታቸው ግን በጂኦግራፊ የተገደበ ሆኖ ዘልቋል፡፡

በዚህም ምክንያት የጎረቤት ሀገራትን ወደብ ለመጠቀም ይገደዳሉ፡፡ ይህ ደግሞ ሀገራት በሌሎች ፍላጎቶችና ስሜት ጫና ስር እንዲወድቁ አድርጓቸዋል፡፡ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የብሔራዊ ደህንነት ስጋትም ይደቅናል፡፡

ኢትዮጵያም ይህ ኢ-ፍትሀዊነት ነው በሚል በጠቅላይ ሚኒስትሯ ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) አማካኝነት ጥያቄ በማንሳት ጉዳዩን የዓለም አጀንዳ አድርጋለች፡፡

ጉዳዩም የዓለም አቀፍ የፍትሓዊ ተጠቃሚነትና የባለቤትነት እንዲሁም የሕግ እና የዲፕሎማሲ ጉዳይ ሆኗል፡፡ በዓለም አቀፉ ሕግ እና ዲፕሎማሲ ፊትም የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቷል፡፡

ሀገራችን የባህር በር ስለሌላት፣ የጎረቤት ሀገራት የባህር በሮችን እና ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ ይህ ደግሞ የወጪ እና ገቢ ምርት እንቅስቃሴዋ እና የምርቶች ዋጋ ላይ ከፍተኛ የወጪ ጫና እያስከተለባት ነው፡፡

የባህር በር የአንድን ሀገር ኢኮኖሚ እና የውጭ ንግድ የሚወስን ወሳኝ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት ነው። በርካታ የወደብ፣ የጉምሩክ እና የሎጂስቲክስ የስራ እድሎችንም ለዜጎች ይፈጥራል።

ኢትዮጵያ ቀጥታ የባህር በር የሌላት ሀገር በመሆኗ በአሁኑ ወቅት አማራጭ ወደቦችን ትጠቀማለች፡፡ የጅቡቲ ወደብ፣ የኢትዮጵያን የወጪና ገቢ ንግድ ከ90 በመቶ በላይ ያስተናግዳል።

በሶማሊላንድ ያለው የበርበራ ወደብ ሌላኛው የቅርብ አማራጭ ነው። የታጁራ እና የአሰብ ወደቦችም እንደ ተጨማሪ አማራጭ የሚጠቀሱ ናቸው።

በፈረንጆቹ እስከ 1995 ድረስ ከ90 በመቶ በላይ የኢትዮጵያ ገቢ እና ወጪ ንግድ በአሰብ በኩል ሲከናወን የነበረ ሲሆን፣ ከ30 እስከ 40 በመቶ የሚሆነው ደግሞ በምጽዋ ወደብ በኩል ይሳለጥ ነበር።

የባህር በር የሌለው ሀገር ከዓለም የንግድ ሥርዓት እኩልና ፍትሃዊ ተጠቃሚ ሊሆን አይችልም፡፡ የባህር በር የኢኮኖሚ እድገት እንዲፋጠን ከማድረግ አንጻር ሚናው እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡

ምሁራን የባህር በር ካለህ ዓለምን ታገለግላለህ፣ የባህር በር ከሌለህ ግን የጎረቤት ሀገራት አገልጋይ ትሆናለህ የሚል ብሂል አላቸው፡፡

ይህንን የሚሉት የባህር በር ለአንድ ሀገር እድገትና ብሔራዊ ደህንነት ያለውን ጥቅም በደንብ ስለሚረዱ ነው፡፡

የባህር በር አንድ ሀገር ከዓለም ጋር ያለውን ሁለንተናዊ መስተጋብር ይወስናል፡፡

በዓለማችን ላይ ወደ 45 ሀገራት የባህር በር እንደሌላቸው ይነገራል፡፡ ይህም ከዓለም ሀገራት 20 በመቶ እንደ ማለት ሲሆን፤ አዳጊ የሚባሉ ሀገራትን 40 በመቶ የሚሸፍን ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት ለማደግና ለመበልፀግ የባህር በር ካላቸው እኩል አይደክሙም፡፡ የባህር በር የሌላቸውና አዳጊ የሚባሉ 32 ሀገሮች በአፍሪካ፣ አውሮፓ፣ እሲያ እና ደቡብ አሜሪካ ውስጥ ያሉ ሲሆን፣ እነዚህ ሀገራትም ወደ 500 ሚሊየን ሕዝብ አሏቸው፡፡

ይህም የዓለምን ሰባት በመቶ የህዝብ ብዛት ማለት ነው፡፡ ከእነዚህ ውስጥ 16ቱ በአፍሪካ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን ከእነሱም ትልቋ ኢትዮጵያ ናት፡፡ እነዚህ ሀገራት የባህር በር ስለሌላቸው በዓለም ንግድ ውስጥ ያላቸው ድርሻ ከአንድ በመቶ ማለፍ አልቻለም፡፡

ይህም የባህር በር ስለሌላቸው ነው፡፡ ይህ ጂኦግራፊ የሀገሮችን እጣ ፈንታ እየበየነ እንዳለ ማሳያ ነው፡፡

የባህር በር የሌላቸው ሀገራት በውድ የትራንስፖርት ወጪና በሌሎችም የንግድ እንቅፋቶች የተነሳ ከዓለም ገበያ ያላቸው ትስስር የላላ መሆኑን ልብ ይሏል፡፡

ከዚህ የተነሳም በዓለም የፋይናንስ ስርዓት ችግሮችና በብድር እዳ ጫና ይማቅቃሉ፡፡

የኢትዮጵያ የባህር በር ጥያቄ ዓለም አቀፋዊ የዲፕሎማሲ ቅርጽ ይዞ ትግሉ ቀጥላል፡፡

እናማ የባህር በር ባለቤት ለመሆን ታሪካዊና ሕጋዊ መብት የለንም ትላላችሁ?

በሙስና የወንጀል ድርጊት የተከሰሱ በእስራት ተቀጡ

በፌዴሬሽን ምክር ቤት የሕገ መንግሥት ጉዳዮች የቀድሞ ዳይሬክተርን ጨምሮ 7 ግለሰቦች በተከሰሱበት የማይገባ ጥቅምን በማግኘት የወንጀል ድርጊት በእስራት ተቀጡ።

ግለሰቦቹ በዜግነት ኤርትራዊት የሆነች ግለሰብ ኢትዮጵያዊት ናት በማለት 400 ሚሊየን ብር የሚገመት ቤት እንድታገኝ ለማድረግ በመደራደራቸው ከ2 እስከ 7 ዓመት በሚደረስ ጽኑ እስራት እና በገንዘብ ቅጣት ተቀጥተዋል፡፡

ተከሳሾች 1ኛ አቶ ሙልዬ ወለላው የፌዴሬሽን ም/ቤት የህገ መንግሥት ትርጉምና የሕጎች ሕገ መንግሥታዊነት ክትትል ጉዳዮች ዳይሬክተር የነበረ፣ 2ኛ አቶ ኃ/ሚካኤል ልኬ የህግ አማካሪ እና ጠበቃ፣ 3ኛ አቶ ቃላት ባህታ በግል ስራ የሚተዳደርን ጨምሮ 7 ግለሰቦች ናቸው፡፡

በመጀመሪያ ክስ በ1ኛ፣ 2ኛ እና 3ኛ ተከሳሾች ላይ የቀረበ ሲሆን በ1996 ዓ.ም የወጣውን የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32(1) (ሀ)፣ 33 እና የሙስና ወንጀሎችን ለመደንገግ የወጣውን አዋጅ ቁጥር 881/2007 አንቀጽ 9 (1) (ሀ) እና (2) ስር የተመለከተውን በመተላለፍ ነው፡፡

1ኛ ተከሳሽ ከ2ኛ እና 3ኛ ተከሳሾች ጋር በመመሳጠር የማይገባቸውን ጥቅም ለራሳቸው ለማግኘትና ለሌሎችም ለማስገኘት በማሰብ በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል ተከስቶ የነበረውን ግጭት ተከትሎ የሀገር ደህንነትን እና ህልውናን ለማስጠበቅ ሲባል ከሀገር የተሸኙ ኤርትራዊያን ንብረቶችን በጨረታ እንዲሸጥ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በሰጠው ትዕዛዝ መሰረት ከሀገር እንዲወጡ በተደረጉት ኤርትራዊ ቦሌ ክ/ከ ወረዳ 3 ስር የሚገኝ መኖርያ ቤት እና ይዞታ ለጨረታ እንዲቀርብ ተደርጎ 1ኛ የዐቃቤ ህግ ምስክር ወ/ሮ አልጋነሽ ኃይሉ የጨረታው አሸናፊ በመሆን በ1992 ዓ.ም የሽያጭ ውል በመፈፀም ቤቱን ከተረከቡ በኋላ ተከሳሾች በሀሰተኛ ደብዳቤው መነሻነት በዜግነት ኤርትራዊት የሆነችው 4ኛ ተከሳሽ ኢትዮጵያዊ ናት በሚል መደምደሚያ ላይ በመድረስ ውሉ ፈርሶ ቤቱን ወ/ሮ አልጋነሽ ኃይሉ ኤርትራዊት ለሆነችው 4ኛ ተከሳሽ ወ/ሮ ኤልሳቤት ተስፋጽዮን እንድታስረክብ በማለት የፌዴሬሽን ም/ቤት የወሰነውን ውሳኔ ድጋሚ ለምክር ቤቱ እንዳይቀርብ ለማድረግ በአካልና በስልክ በመገናኘትና በመደራደር፣ የዐቃቤ ህግ 1ኛ ምስክር ብር 400 ሚሊየን የሚገመት ቤትን እንዲያጡ አድርገዋል፡፡

በዚህም በዋና ወንጀል አድራጊነት በፈፀሙት ስልጣንን ያለአግባብ መገልገል ከባድ የሙስና ወንጀል መፈጸማቸውን ዐቃቤ ሕግ በክሱ ላይ ዘርዝሯል።

በሁተለኛ ክስ በተመሳሳይ1ኛ፣ 2ኛ፣ 5ኛ እና 6ኛ ተከሳሾች ከላይ በዝርዝር በተገለጸው የወንጀል ድርጊታቸው በህገ መንግሥት አጣሪ ጉባኤ በአብላጫው ድምጽ ትርጉም አያስፈልገውም በማለት በመወሰኑ በውሳኔው ቅር በመሰኘት የህገ መንግሥት ትርጉም ይሰጥልኝ ሲሉ ሕገ መንግሥት ትርጉም እንዲሰጣቸው ለፌዴሬሽን ም/ቤት የዕግድ እና የይግባኝ አቤቱታ በም/ቤቱ ተቀባይነት አግኝቶ ውሳኔው እንዳይቀየር በማድረግ ከፍተኛ ጥቅም ለማግኘት እና የግል ተበዳዮችን ይዞታ በማሳጣት ከፍተኛ የገንዘብ ጉዳት በማድረሳቸው 1ኛ እና 6ኛ ተከሳሾች በመንግሥት ወይም ህዝባዊ ድርጅት ሰራተኞች ብቻ በሚፈጸም የሙስና ወንጀል ውስጥ በልዩ ወንጀል አድራጊነት ተካፋይ ከሆኑት 2ኛ እና 5ኛ ተከሳሾች ጋር በዋና ወንጀል አድራጊነት ተካፋይ በመሆን በፈጸሙት የከባድ የስልጣን ያለአግባብ መገልገል ወንጀል ተከሰዋል፡፡

በሶስተኛ ክስ በ1ኛ እና 7ኛተከሳሾች 1ኛ ተከሳሽ በተጨማሪነት ለራሱም የማይገባውን 200 ሺህ ብር በማግኘቱ 1ኛ ተከሳሽ በመንግሥት ወይም ህዝባዊ ድርጅት ሰራተኞች ብቻ በሚፈጸም የሙስና ወንጀል ውስጥ በልዩ ወንጀል አድራጊነት ተካፋይ ከሆነው 7ኛ ተከሳሽ ጋር በዋና ወንጀል አድራጊነት ተካፋይ በመሆን በፈጸሙት በከባድ ስልጣንን አላግባብ መገልገል የሙስና ወንጀል የቅጣት ውሳኔ ተላልፎባቸዋል፡፡

ተከሳሾች ዛሬ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 4ኛ የሙስና ጉዳዮች ወንጀል ችሎት በዋለዉ ችሎት 1ኛ ተከሳሽ በ6 ዓመት ከ4 ወር ጽኑ እስራት እና 3 ሺህ ብር፣ 2ኛ ተከሳሽ 2 ዓመት ከ8 ወር እና 5 ሺህ ብር፣ 3ኛ ተከሳሽ በቂ ማስረጃ ስላልተገኘበት በነጻ፣ 4ኛ ተከሳሽ 4 ዓመት ከ6 ወር፣ 5ኛ እና 6ኛ ተከሳሽ 2 ዓመት ከ8 ወር እና 1 ሺህ ብር እንዲሁም 7ኛ ተከሳሽ 7 ዓመት ከ6 ወር እና 10 ሺህ ብር እንዲቀጡ ወስኗል።

FBC

ሻዕቢያ በመቀሌ ቢሮ

በትግራይ ክልል የሚንቀሳቀሰው የባይቶና ፓርቲ አመራር የሆኑት አቶ ክብሮም በፋና ቴሌቪዥን በሰጡት ማብራሪያ፣ በክልሉ ወቅታዊ የፖለቲካ እና የፀጥታ ሁኔታዎች ላይ እጅግ ጠንከር ያሉና አነጋጋሪ ትችቶችን ሰንዝረዋል።

አመራሩ በትነተናቸው እንዳብራሩት፣ የኤርትራ መንግስት (ሻዕቢያ) በመቀለ ከተማ ውስጥ ምንም ዓይነት ታፔላ ወይም መለያ ምልክት የሌለበት ድብቅ ቢሮ በመክፈት፣ "ፅምዶ" ከተባለው ስብስብ ጋር በፈጠረው ውህደት አማካኝነት በትግራይ ምድር ላይ እንደልቡና ያለ ምንም ከልካይ እየተንቀሳቀሰ ይገኛል። ይህ ዓይነቱ አሰራር በክልሉ ውስጥ ያለውን የህግ የበላይነትና የፀጥታ ቁጥጥር ጥያቄ ውስጥ የሚከት ከመሆኑም በላይ፣ በትግራይ ህዝብ የወደፊት እጣ ፈንታ ላይ ከፍተኛ ስጋትና ምስቅልቅል የሚፈጥር መሆኑን በአፅንኦት ገልጸዋል።

በተጨማሪም አቶ ክብሮም በዚሁ የፋና ቲቪ ቆይታቸው፣ በትግራይ ክልል ለረጅም ዓመታት በስልጣን ላይ የቆየውን የህዝባዊ ወያኔ ሀርነት ትግራይ (ህወሃት) ፓርቲን ክፉኛ ተችተዋል።

ህወሃት ባለፉት ዓመታት የተከተላቸው የተሳሳቱ የፖለቲካ መስመሮችና የወሰዳቸው ውሳኔዎች የትግራይን ህዝብ ለከፍተኛ መከራ፣ ስደትና ውድመት የዳረጉ መሆናቸውን በመጥቀስ፣ ድርጅቱ በተግባር የትግራይ ህዝብ ዋነኛ አጥፊ ነው ሲሉ በደፍረት ተናግረዋል።

seledadotio
seledadotio

የመንግስት የስልጣን ገደብ፣ አዲሱ የምርጫ ቦርድ ሪፖርት ፣ ያልተቀደሰው የግብፅና ኤርትራ ጋብቻ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የግድያ ሙከራ የተደረገባቸው ጄኔራል ስብሀት ኤፍሬም ከ8 አመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ በአደባባይ ታዩ፡፡ የቀድሞው የኤርትራ ኢነርጂና ማእድን ሚኒስትር ጄኔራል ስብሀት ኤፍሬም ከ8 አመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ በኤርትራ ቴሌቪዥን ላይ ታይተዋል፡፡ ጄኔራሉ የታዩት ‹‹ፈንቅል›› በሚል ርእስ በተከታታይ እየቀረበ ባለውና ትላንት በተላለፈው 74ተኛው ክፍል ዶክመንተሪ ፊልም ላይ ነው፡፡ ይህ ትላንት የተላለፈው ዶክመንተሪ ከፈንቅል ዘመቻ ውስጥ ከ1990 እስከ 1991 የተካሄደውን ‹‹ወፍሪ ደንካልያ›› የተሰኘውን የሚዳስስ ሲሆን በወቅቱ ጄኔራል ስብሀት የህግደፍ ወታደራዊ አዛዥ ነበሩ፡፡

በዶክመንተሪው ላይም የወፍሪ ደንካልያን ስትራቴጂ ጠቀሜታ ሲገልፁ ተሰምተዋል፡፡ ከዚህ ቀደም በተላለፉት የዶክመንተሪው ክፍሎች ላይ ጄኔራል ስብሀት ሲናገሩ የተደመጡ ቢሆንም የቀረቡት ንግግሮቻቸው ግን ከአመታት በፊት የተናገሯቸው ነበሩ፡፡

በትላንናው ዶክመንተሪ ግን ከገፅታቸው አኳያ አሁን የተቀረፀ መሆኑን በቀላሉ ለማወቅ ይቻላል፡፡ ጄኔራል ስብሀት ከዛሬ 8 አመት በፊት ማንነቱ ያልታወቀ ግለሰብ መኖሪያ ቤታቸው ድረስ ሄዶ የግድያ ሙከራ ያደረገባቸው መሆኑ የሚታወስ ነው፡፡ ይህንን ተከትሎ በደረሰባቸው ጉዳት ለህክምና ወደውጭ አገር መሄዳቸው በስፋት የተዘገበ ቢሆንም የኤርትራ መንግስት ግን በጉዳዩ ላይ ይፋዊ መረጃ አልሰጠም፡፡ ቢሆንም በጃፓን የኤርትራ አምባሳደር የሆኑት እስጢፋኖስ አፈወርቂ በወቅቱ ‹‹ስብሀት በቶሎ እንዲያገግም እመኛለሁ፡፡ ይህንን የጭካኔ ድርጊትም አወግዛለሁ›› በማለት ትዊተራቸው ላይ ፅፈው ነበር፡፡

#ethiopia | ያልተቋጨው የኢትዮጵያ ዳር ድንበር | የኤርትራና ግብፅ ስምምነት | ቆንጨራ ይዘው ያስፈራሩናል | ሩስያን 37 ሀገራት በችሎት

" target="_blank" class="inline-link">https://new-en.yenevibe.co...

የኢትዮጵያ የቀይ ባህር ባለቤትነት ጥያቄ ከሀገራዊ ህልውና ጋር የተቆራኘ ነው :- የቀድሞው የአሰብ ከንቲባ አቶ ዳንኤል ሊበን
*******

የኢትዮጵያ የቀይ ባህር ባለቤትነት ጥያቄ በስሜት የሚነዳ ሳይሆን የታሪክ መሠረት ያለውና ከሀገራዊ ህልውና ጋር የተቆራኘ መሆኑን የቀድሞው የአሰብ ከተማ ከንቲባ አቶ ዳንኤል ሊበን ገለጹ።

አሰብ ከተማ የኢትዮጵያ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ደም ስር ከመሆኗም ባለፈ፣ የኢትዮጵያ የሉዓላዊነት ምልክት እንደሆነች ይነገራል።

ዛሬ ላይ በይፋ የቀረበው የኢትዮጵያ የቀይ ባህር ባለቤትነት ጥያቄ፣ ከወቅታዊ ስሜት ይልቅ ተጨባጭ የታሪክ መረጃዎችንና የህልውና አጀንዳን መሠረት ያደረገ ነው።

የቀድሞው የአሰብ ከተማ ከንቲባ አቶ ዳንኤል ሊበን ከኢቢሲ ጋር በነበራቸው ቆይታ፤ የአሰብ የባህር በር ጥያቄ ታሪካዊ እውነታን የተመረኮዘ መሆኑን አብራርተዋል።

እንደ አቶ ዳንኤል ገለጻ፣ አሰብ በወቅቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ከነበሩ ግንባር ቀደም ከተሞች አንዷ ከመሆኗም በላይ የሀገሪቱ ዋንኛ የገቢና ወጪ ንግድ ማዕከል በመሆን ለኢኮኖሚ እድገቱ እንደ ጀርባ አጥንት ታገለግል ነበር።

አቶ ዳንኤል የአሰብ ጥያቄ ዛሬ የተፈጠረ ሳይሆን ጥልቅ የታሪክ መሠረት ያለው መሆኑን ሲያስረዱም፤ አሰብ "የአሰብ ራስ-ገዝ አስተዳደር" (Assab Regional Autonomous) ተብላ ትጠራ እንደነበር አስታውሰዋል። ይህ መዋቅር አሰብን ከኤርትራ ራስ-ገዝ አስተዳደር ነጥሎ በቀጥታ ለማዕከላዊ መንግስት ተጠሪ የሚያደርግ ነበር።

የዚህ ራስ-ገዝ አስተዳደር ስፋትም ከምጽዋ አቅራቢያ ጀምሮ እስከ ጅቡቲ ጠረፍ ድረስ ያለውን ሰፊ የባህር ዳርቻ የሚያጠቃልል ነበር ይላሉ።

በ1983 ዓ.ም የመንግስት ለውጥ ሲመጣ የነበረውን ሁኔታ ያስታወሱት አቶ ዳንኤል፤ የከተማዋ ማህበራዊ ሕይወት፣ የትምህርት ሥርዓት እና የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ከኢትዮጵያ መሃል ሀገር ጋር ፍጹም የተቆራኘ እንደነበር ገልጸዋል።

በወቅቱ አስመራ የነበሩ ነዋሪዎችም ቢሆኑ "አሰብ ለኢትዮጵያ አገልግሎት ካልሰጠች ለእኛም ፋይዳዋ አነስተኛ ነው" የሚል እምነት እንደነበራቸው ጠቅሰዋል።

በአሁኑ ወቅት ኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤት እንድትሆን የሚቀርበው ጥያቄ ወቅታዊና ተገቢ መሆኑ አጠያያቂ አይደለም ብለዋል።

ከተማዋ የኢትዮጵያ የነዳጅ ማጣሪያ እና የትራንስፖርት ደም-ስር ሆና ለዓመታት ማገልገሏ፣ ዛሬ ለሚነሳው ጥያቄ ትልቅ የሞራልና የታሪክ አስረጂ ነው። ይህም የባህር በር ጥያቄው ህጋዊነት፣ ተገቢነት እና ወቅታዊነት የማይናወጥ መሠረት እንዳለው ያረጋግጣል።

በላሉ ኢታላ
#ethiopia #assab #redsea #addisababa #ethiopiannews #history

ግብፅ እና ኤርትራ የቀይ ባሕር ጉዳይ የሚመለከተው "የጠረፉን አገራት ብቻ ነው" አሉ

ቀይ ባሕር ላይ የሚደረግ የትራንስፖርት እንቅስቃሴን እና የወደብ ትስስርን የተመለከተ ስምምነት የተፈራረሙት ግብፅ እና ኤርትራ፤ የቀይ ባሕር ጉዳይ የሚመለከተው "የቀይ ባሕር ጠረፍ አገራትን ብቻ" እንደሆነ ገለጹ።
የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶ/ር ባድር አብዲላቲ እና የግብፅ የትራንስፖርት ሚኒስትር ሌተናንት ጄነራል ከማል አልዋዚር፤ ግንቦት 8 ቀን 2018 ዓ. ም. ከኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ጋር ተወያይተዋል።

የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶ/ር ባድር አብዲላቲ "የቀይ ባሕር አስተዳደር እና ደኅንነት ጉዳይ በዋነኛነት የሚመለከተው የቀይ ባሕር አጎራባች አገራትን ነው" ማለታቸውን መሥሪያ ቤታቸው አስታውቋል።
ቀይ ባሕርን ከሚያዋስኑ የባሕር ዳርቻ አገራት "ብሔራዊ ደኅንነት ጋር ቀጥተኛ ትስስር" እንዳለው በመጥቀስም "የቀይ ባሕር አጎራባች ያልሆነ አካል ቀይ ባሕርን በሚመለከቱ ጉዳዮች መግባት የለበትም" ማለታቸው ተገልጿል።

የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶ/ር ባድር አብዲላቲ "ኤርትራ ቀይ ባሕርን በማስተዳደር ረገድ ያላትን ዓላማ ግብፅ ትደግፋለች። ለቀይ ባሕር አጎራባች አገራት አንድነት እና ሉዓላዊነትም ዕውቅና ትሰጣለች"ብለዋል።
የኤርትራው የማስታወቂያ ሚኒስትር የማነ ገብረመስቀል በኤክስ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ፤ ሁለቱ አገራት የባሕር ላይ የትራንስፖርት ስምምነት የተፈራረሙት "በነጻነት የሚመራ የዓለም አቀፍ የባሕር ትራንስፖርት እንቅስቃሴን መርሕ መሠረት በማድረግ በዘርፉ ትብብርን ለማጠናከር" እንደሆነ ጠቅሰዋል።

የኤርትራ የትራንስፖርት እና ኮምንኬሽን ሚኒስትር አቶ ብርሃነ ተስፋሥላሴ ከግብፅ የትራንስፖርት ሚኒስትር ሌተናንት ጄነራል ኢ/ር ከማል አልዋዚር ጋር ስምምነቱን ፈርመዋል።
የግብፅ የትራንስፖርት ሚኒስትር ሌተናንት ጄነራል ከማል አልዋዚር፤ ካይሮ የአሥመራን የወደብ እና የባሕር ትራንስፖርት ልማት መደገፍ ትሻለች ማለታቸው ተገልጿል።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዓለም አቀፉ የችግር አፈታት ተቋም በድረ-ገጹ ባወጣው አዲስ የትንታኔ ሪፖርት፣ አሜሪካ ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን ግንኙነት ለማጠናከር ከፍተኛ ጥረት እያደረገች መሆኑን አስታውቋል። ተቋሙ እንዳስነበበው፣ የአሜሪካ ኩባንያዎች በአዲስ አበባ አቅራቢያ በሚገነባው ግዙፍ የዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ እና በሌሎችም ፕሮጀክቶች ላይ መዋዕለ ንዋያቸውን እንዲያፈሱ ማበረታታቷ የዚሁ ጥረት አካል ነው። በተለይም ግንቦት 3 አሜሪካ ወደ ኢትዮጵያ የሚደረገውን የጦር መሳሪያ ሽያጭ የሚከለክለውን ፖሊሲዋን እንደምታላላ ይፋ ማድረጓን ሪፖርቱ በዋቢነት ጠቅሷል።

ክራይስስ ግሩፕ በዘገባው እንዳመለከተው፣ የአሜሪካ ባለስልጣናት የኢትዮጵያ መንግስት ከኤርትራ ጋር አዲስ ሰፊ ጦርነት የሚከፍት ከሆነ ከዋሽንግተን ጋር እያደገ የመጣው ግንኙነቱ ከባድ አደጋ ላይ እንደሚወድቅ በሚገባ እንደተረዳ ያምናሉ። ምንም እንኳን ይህ ሁኔታ በትግራይ ጉዳይ ላይም በተመሳሳይ መልኩ ተፈጻሚ መሆን አለመሆኑ ሙሉ በሙሉ ግልጽ ባይሆንም፣ ዋሽንግተን ግን አዲስ አበባ ከገባችበት የፖለቲካ ውጥረት በሰላማዊ መንገድ እንድትወጣ ለማግባባት ያላትን የዲፕሎማሲ ተጽዕኖ ፈጣሪነት በአግባቡ ልትጠቀምበት እንደሚገባ ተቋሙ አሳስቧል።

በአካባቢው እና በቀጠናው ካለው ውስብስብ ተለዋዋጭ ሁኔታ አንጻር የሰላም ሂደቱ በአጭር ጊዜ ውስጥ ተጨባጭ ለውጥ ያመጣል ብሎ ማሰብ አዳጋች መሆኑን የገለጸው ሪፖርቱ፣ የውጭ ተዋንያን ቀዳሚ ትኩረት መሆን ያለበት የፖለቲካ ውጥረቱ ተባብሶ ወደ ሌላ ጦርነት እንዳያመራ መከላከል ላይ መሆኑን አስገንዝቧል። ለዚህም ሁለቱን ወገኖች በአካልም ሆነ በአስታራቂዎች በኩል ወደ ድርድር ጠረጴዛ እንዲመጡ ማግባባት ወሳኝ የመነሻ ነጥብ ይሆናል። ከዚህም ባሻገር ሰፋ ያለ የቀጠናው የውጥረት ማስተንፈሻ እርምጃዎች እጅግ አስፈላጊ መሆናቸውን የጠቀሰው ክራይስስ ግሩፕ፣ በተለይም በአዲስ አበባ እና በሱዳን ጦር መካከል 'ለተኪ ታጣቂዎች ድጋፍ ታደርጋላችሁ' በሚል የጋራ ጥርጣሬ እያደገ የመጣውን ፍጥጫ ማርገብ ጊዜ የማይሰጠው ጉዳይ መሆኑን አብራርቷል።

የአፋጣኝ ግጭት ስጋቱ አንዴ ጋብ ካለ በኋላ፣ አዲስ አበባ እና መቀሌ የፕሪቶሪያውን የሰላም ስምምነት የሚያጠናክር እና አሁን ለተፈጠረው ከፍተኛ አለመግባባት መፍትሔ የሚያመጣ አዲስ ስምምነት ላይ መድረስ እንደሚኖርባቸው ክራይስስ ግሩፕ አጽንኦት ሰጥቷል። የተቋሙ ትንታኔ እንደሚያስረዳው፣ የማንኛውም አዲስ ስምምነት መሠረት መሆን ያለበት "አንደኛው ወገን ሌላኛውን በቀላሉ ሊያጠፋው አይችልም" የሚለውን መራር እውነት መቀበል ሲሆን፣ ይህንን በጦርነት ለማሳካት መሞከር የሚያስከትለው ኪሳራ እጅግ ግዙፍ እና አደገኛ ነው።

ትግራይ ወደ ኢትዮጵያ የፖለቲካ ፌዴሬሽን ሥርዓት እንዴት በድጋሚ ልትቀላቀል እንደምትችል የሚያሳይ ግልጽ እቅድ መኖር እንዳለበት የገለጸው ሪፖርቱ፣ በእነዚህ መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ ጠንካራ ትኩረት ሰጥቶ መሥራት ካልተቻለ መቀሌ እና አዲስ አበባ እራሳቸውን ደጋግመው አሁን ወዳሉበት የግጭት እና የጥፋት አዙሪት ውስጥ መመለሳቸው አይቀሬ መሆኑን በማስጠንቀቅ ዘገባውን አጠናቋል።

ኤርትራ እና ግብጽ የባሕር ትራንስፖርት ትብብር ስምምነት ተፈራረሙ።

ስምምነቱ የተፈረመው፤ የግብጽ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ባደር አብደላቲ እና የትራንስፖርት ሚንስትር ካሜል አል ዋዚር ትናንት በአሥመራ ጉብኝት ባደረጉበት ወቅት መሆኑን የግብጽ የዜና ምንጮች ዘግበዋል።

ስምምነቱ፣ የሁለቱን አገራት ወደቦች በባሕር ትራንስፖርት በማስተሳሰር የንግድ ግንኙነቱን ለማጠናከር ያለመ መሆኑን ዘገባዎቹ ጠቅሠዋል።

ግብጽ፣ በባሕርና ባቡር ሐዲድ ትራንስፖርት እንዲሁም በወደብ አስተዳደር ዙሪያ ለኤርትራ ልምዷን ለማጋራት መስማማቷንም ዘገባዎቹ አመልክተዋል።

በግብጹ ልዑካን ቡድን የተካተቱ ባለሀብቶች፣ ኤርትራ ውስጥ በማዕድን፣ ትራንስፖርት፣ መድሃኒት እና አሳ ልማት ዘርፍ መሠማራት በሚችሉበት ሁኔታ ዙሪያ ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቅ ጋር መወያየታቸውም ተገልጧል።

seledadotio
seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ግብፅና ኤርትራ በቀይ ባህር ላይ የሁለቱን አገራት ወደቦች የሚያገናኝ የመርከቦች መንገድ ለመስራት ተስማሙ፡፡ ግብፅ በዛሬው እለት ከኤርትራ ጋር የተለያዩ ስምምነቶችን ተፈራርማለች፡፡ ከእነዚህ ስምምነቶች መካከል በቀይ ባህር ላይ የሁለቱን አገራት ወደቦች የሚያገናኝ የመርከቦች መንገድ መስራት አንዱ ሲሆን በተጨማሪም ግብፅ በባቡር፣ በወደብና በማሪታይም ላይ ለኤርትራ ልምዷን ለማካፈል የሚያስችል ስምምነትም ፈፅመዋል፡፡

ይህ እንዳለ ሆኖ በተለይ በማእድን፣ በትራንስፖርት፣ በመድሀኒትና በአሳ ምርቶች ላይ የሁለቱን አገራት የኢኮኖሚና ንግድ ትብብር ለማሳደግ የሚያስችል ስምምነት ላይም ደርሰዋል፡፡ እነዚህ ስምምነቶች ሊፈፀሙ የቻሉት ከፍተኛ የግብፅ ባለስልጣናት ወደአስመራ መጓዛቸውን ተከትሎ ነው፡፡ ወደዚያው የተጓዙት የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ በድር አልአቲና የትራንስፖርት ሚኒስትሩ ሌተና ጄኔራል ካሚል አል ዋዚር ሲሆኑ ከፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ ጋር ተገናኝተው መክረዋል፡፡

የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ባለፉት ዘጠኝ ወራት 3,600 የውጪ ሃገር ዜጎች በሀሰት የኢትዮጵያ ፓስፖርት ለመያዝ ሲንቀሳቀሱ ደርሼባቸዋለሁ ብሏል።

አገልግሎቱ ከ10 ሺህ በላይ ሰዎች ሀሰተኛ የልደት ሰርተፍኬት፣ መታወቂያ እና ፋይዳ በመያዝ ህጋዊ አገልግሎት ለማግኘት ሲሉ  እንደተደረሰባቸው ተናግሯል።

በኢሚግሬሽን እና ዜግነት አገልግሎት የፓስፖርት አገልግሎት ዳሬክተር የሆኑት አቶ ሙሉጌታ ብርሃኑ ከድንበር አከባቢ የሚመጡ ኢትዮጵያውያን ከውጪ ሃገር ከሚመጡ ዜጎች ጋር የሚመሳሰል ማንነት ስላላቸው የውጪ ዜጎች ይህንን አጋጣሚ በመጠቀም ሃሰተኛ ሰነድ ለመያዝ ሙከራ እንደሚያደርጉ አስረድተዋል።

አቶ ሙሉጌታ ረጅም ዓመታትን በኢትዮጵያ የኖሩ ኤርትራዊያን የኢትዮጵያ ዜግነት ሊያገኙ የሚችሉበትን ሁኔታም አስረድተዋል።

በሪፈረንደሙ ወቅት ያልመረጡ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ የዜግነት መብት ይሰጣቸዋል፣ ሪፈረንደም የመረጡ ግን ህጉን ተከትለው የዜግነት ጥያቄ ማቅረብ ይችላሉ ብለዋል።

የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት የሚነሱበትን ቅሬታዎች ለመፍታት እየሰራ መሆኑን ያነሱት ኃላፊው ፣ ሰዎችም ለአግልግሎት ሲመጡ የሚያጋጥማቸውን እንግልት ለመቀነስ የሚጠበቅባቸውን ሰነድ ሁሉ አሟልተው እንዲመጡ አሳስበዋል።

seledadotio
seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኤርትራ የማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ የማነ ገብረመስቀል፣ የብልጽግና ፓርቲ) በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ እየተከተላቸው ያሉ ፖሊሲዎች እና አቋሞች ቀጣናዊ ውጥረት እንዲፈጠር እያደረጉ ነው ሲሉ ከሰሱ። ሚኒስትሩ በኤክስ ማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ የኢትዮጵያን መንግስት ፖሊሲዎች "ከእውነታው የራቁ" ሲሉ ገልጸዋቸዋል።

አቶ የማነ ለክሳቸው ዋነኛ ማሳያ አድርገው ያነሱት፣ በመጀመሪያ የኢትዮጵያ መንግስት በጥር ወር 2024 (እ.ኤ.አ) ከሶማሊላንድ ጋር የተፈራረመው የመግባቢያ ስምምነት (MOU) ህገ-ወጥ እና በድብቅ የተደረገ ነው የሚል ነው። በሁለተኛ ደረጃ፣ ከታህሳስ 2023 (እ.ኤ.አ) ጀምሮ "በሉዓላዊነት ላይ የተመሰረተ የባህር በር ማግኘት" በሚል መነሻ አሰብን ለመውረር የጦር መሳሪያ ማስፈራሪያዎችን እና ተከታታይ የሚዲያና የዲፕሎማሲ ዘመቻዎችን አካሂዷል ሲሉ ተችተዋል። በሶስተኛ ደረጃ ደግሞ፣ እንደ ዬል ዩኒቨርሲቲ ጥናቶች ያሉ ሪፖርቶችን ዋቢ በማድረግ ኢትዮጵያ በሱዳን ግጭት ውስጥ እጇን አስገብታለች የሚል ክስ አቅርበዋል።

ሚኒስትሩ አክለውም የኢትዮጵያ መንግስት ደጋፊዎች "ኤርትራን እና ሌሎች የቀጠናውን ሀገራት በኢትዮጵያ ላይ ፀረ-ኢትዮጵያ ጥምረት በመፍጠር ሴራ እየጎነጎኑ ነው" በሚል የሚያነሱት ክስ ሀሰተኛ እና የውጥረቱን ትክክለኛ ምንጭ ለመሸፈን የሚደረግ ሙከራ ነው ብለዋል።

አቶ የማነ፣ የአፍሪካ ቀንድ ህዝቦች ፍላጎት "በአንዳቸው የሌላውን ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት በማክበር ላይ የተመሰረተ ዘላቂ ሰላም እና ትብብር ማምጣት እንጂ፣ የበላይነትን ለማስፈን በሚደረግ ጥረት ለዘመናት በሚዘልቅ ግጭት ውስጥ መኖር አይደለም" ሲሉ የሀገራቸውን አቋም ገልጸዋል።

የኢትዮጵያ መንግስት የኤርትራው ማስታወቂያ ሚ/ር በተደጋጋሚ ለሚያቀርቡት ክስ አንድም ቀን ምላሽ ሰጥቶ አያውቅም። ለዚህም ክስ እስካሁን የሰጠው ምላሽ የለም።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኤርትራ የተመድ ሰብአዊ መብት ምክር ቤት ‹‹ስሜን እያጠፋ ነው›› አለች፡፡ ወደ31 የሚሆኑ የመብት ተሟጋች ድርጅቶች ትላንት ባወጡት የጋራ መግለጫ የተመድ ሰብአዊ መብት ምክር ቤት የኤርትራ ራፖርተር ስራ ዘመን እንዲራዘም ጠይቀዋል፡፡ ለምክር ቤቱና ለምክር ቤቱ አባል አገራት ባስገቡት በዚህ ደብዳቤ በመጪው ሀምሌ ወር በሚከናወነው ስብሰባ ላይ ራፖርተሩ የኤርትራን ሰብአዊ መብት አያያዝ የተመለከተ ሪፖርት እንዲያቀርቡ አሳስበዋል፡፡ ተቋማቱ እንደገለፁት ባለፈው አመት ለምክር ቤቱ በቀረበው ኤርትራን የተመለከተ ሪፖርት ላይ የሰብአዊ መብት አያያዙ መሰረታዊ ለውጥ እንዳላመጣ መገለፁን አውስተዋል፡፡

ጨምረውም የተመድ የኤርትራ ሰብአዊ መብት መርማሪ ኮሚሽን የመጀመሪያ ሪፖርቱን ካወጣበት ከዛሬ 10 አመት ጀምሮ ምንም አይነት መሻሻል አለመታየቱን አስታውቀው የመንግስት ባለስልጣናት የሚፈፅሙትን የሰብአዊ መብት ጥሰት አሁንም እንደቀጠሉበት አስረድተዋል፡፡ በመሆኑም የኤርትራ ራፖርተሩ የስራ ጊዜያቸው እንዲራዘምና ወደኤርትራ በመሄድ ያለውን ሁኔታ ገምግምው በመጪው ሀምሌ ወር ላይ በሚከናወነው የምክር ቤቱ ስብሰባ ሪፖርት እንዲያቀርቡ ጥሪ አቅርበዋል፡፡

ለዚህ ጥሪ የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስትር አቶ የማነ ገብረመስቀል ዛሬ መልስ የሰጡ ሲሆን ሲገልፁም ‹‹በኤርትራ ላይ የሚደረገው የስም ማጥፋት ዘመቻ ቀጥሏል›› ብለዋል፡፡ እንዲህ አይነት ዘመቻ ለሁለት አስርት አመት ያህል ሲከናወን መቆየቱን ጠቅሰውም በድርጊቱ ላይ የተወሰኑ አገራት እጃቸው እንዳለበት አስረድተዋል፡፡ ጨምረውም የተመድ ራፖርተር ምስክርነት ‹‹የተለመደ ስም ማጥፋት፣ የጠባብ ቡድኖች ፍላጎትና ተረት ነው›› በማለት በመግለፅ ተቃወሞ አሰምተዋል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በጋምቢያ ባንጁል እየተካሄደ በሚገኘው 87ኛው የአፍሪካ የሰብዓዊ እና የህዝቦች መብት ኮሚሽን (ACHPR) መደበኛ ጉባኤ ላይ የተገኘው የኤርትራ ልዑክ፣ ሀገሪቱ ተደራራቢ እና ቀጣይነት ያላቸው ዓለም አቀፍ ጫናዎች ቢኖሩባትም በሰብዓዊ መብት አያያዝ እና በዜጎች ሁለንተናዊ የኑሮ ደረጃ መሻሻል ላይ ተጨባጭ ለውጦችን እያስመዘገበች መሆኗን አስታወቀ። የፊታችን (እ.ኤ.አ) ሜይ 24 35ኛ ዓመት የነጻነት በዓሏን "ጽናታችን፡ ዋስትናችን" በሚል መሪ ቃል ለማክበር በዝግጅት ላይ የምትገኘው ኤርትራ፣ የሰብዓዊ መብት ጥበቃን ከህዝብ ተኮር የልማት አቅጣጫዎች ጋር አዋህዳ እየሰራችበት መሆኑን የልዑካን ቡድኑ ገልጿል።

ልዑኩ ለኮሚሽኑ ባቀረበው ሰፊ ሪፖርት በቁጥር የተደገፉ እና በመሰረተ ልማት አቅርቦት ላይ የታዩ ለውጦችን አብራርቷል። እ.ኤ.አ. በ1991 ሀገሪቱ ነጻነቷን ስትቀዳጅ የንጹህ መጠጥ ውሃ ተጠቃሚ የነበረው ህዝብ 13 በመቶ ብቻ የነበረ ሲሆን፣ ይህንንም ከፍተኛ የሆነ የአካባቢ እና የአየር ንብረት ፈተናዎችን በመቋቋም አሁን ላይ ወደ 85 በመቶ ከፍ ማድረግ መቻሉ ተገልጿል። በተመሳሳይ በነጻነት ማግስት 138 ብቻ የነበሩት ግድቦች እና የውሃ ማጠራቀሚያዎች በተደረገው መጠነ ሰፊ ሀገራዊ ኢንቨስትመንት በአሁኑ ወቅት ከ850 በላይ መድረሳቸው ተጠቁሟል። የህብረተሰቡን ጤና ከመጠበቅ አኳያ ወሳኝ በሆነው የንጽህና አጠባበቅ ረገድም፣ እ.ኤ.አ. በ2015 32 በመቶ የነበረው ከሜዳ ላይ እዳሪ ነጻ የመሆን ምጣኔ አሁን ላይ 93 በመቶ በሚሆኑ የሀገሪቱ መንደሮች መረጋገጡን ልዑኩ አብራርቷል። በግብርናው ዘርፍም ባለፈው የ2025 ዓመት ብቻ ከግማሽ ሚሊዮን ሄክታር በላይ መሬት መልማቱ ተጠቅሷል።

በትምህርት እና ጤና ዘርፍ መንግስት እየወሰዳቸው ያሉትን ተከታታይ እርምጃዎች ያወሳው መግለጫው፣ ትምህርት እንደ መሰረታዊ ሰብዓዊ መብት ተቆጥሮ ከቅድመ መደበኛ (መዋዕለ ህጻናት) እስከ ከፍተኛ ትምህርት ድረስ ለሁሉም ዜጎች በነጻ እየተሰጠ መሆኑን አመልክቷል። አሁን ላይም የትምህርት ጥራትን ለማሳደግ አዳዲስ የማስተማሪያ እና የመገምገሚያ ዘዴዎች ተግባራዊ እየተደረጉ ይገኛሉ። በጤናው ዘርፍም አዲሱ የ2026-2030 ስትራቴጂካዊ እቅድ የሁሉንም ዜጎች የጤና ሽፋን በማረጋገጥ ላይ ያተኮረ ሲሆን፣ በተለይም ባለፈው ዓመት (2025) በመላው ሀገሪቱ በሚገኙ ታካሚዎች ላይ የተሰሩ የዓይን ህክምና እና ቀዶ ጥገና ስራዎች ትልቅ ስኬት የተመዘገበባቸው መሆናቸውን ዘገባው ያሳያል።

ከእነዚህ ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ እርምጃዎች ባሻገር ሀገሪቱ አጠቃላይ የህግ ማሻሻያ እና የለውጥ ሂደት ላይ መሆኗም ተገልጿል። በዚህም የፍትሐ ብሔር እና የወንጀለኛ መቅጫ ህጎችን ጨምሮ ሌሎች መመሪያዎች የሀገሪቱን እሴት፣ ታሪክ እና ዓለም አቀፍ የስምምነት ግዴታዎችን ባገናዘበ መልኩ በድጋሚ እየተመረመሩ እና እየተከለሱ እንደሚገኙ ተጠቅሷል። በኢኮኖሚው ዘርፍም የአነስተኛ ብድር እና ቁጠባ ፕሮግራም በመላ ሀገሪቱ ለሚገኙ ወደ አንድ ሚሊዮን ለሚጠጉ ግለሰቦች ብድር በማቅረብ የዜጎችን ህይወት እያሻሻለ መሆኑ ታውቋል።

የኤርትራ ልዑክ እነዚህ ሁሉ ለውጦች ቢመዘገቡም አሁንም ያልተፈቱ በርካታ ተግዳሮቶች መኖራቸውን አምኖ ተቀብሏል። ይሁን እንጂ መንግስት ህዝብን ማዕከል ያደረገውን የልማት ጉዞ በማስቀጠል፣ ተቋማትን በማጠናከር፣ ለመሰረታዊ አገልግሎቶች ያለውን ተደራሽነት በማስፋት እና የዜጎችን የሰብዓዊ መብት ሙሉ በሙሉ ለማረጋገጥ የጀመረውን ጥረት አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጧል። በአፍሪካ የሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን (ACHPR) መድረክ ላይም አዎንታዊ እና ገንቢ የሆነ የትብብር መንፈሱን አጠናክሮ እንደሚቀጥል ቃል በመግባት መግለጫውን አጠናቋል።

አሜሪካ በኢትዮጵያ ላይ ጥላው የነበረውን የጦር መሣሪያ ማዕቀብ አነሳች

በኢትዮጵያ ላይ ተጥሎ የነበረው የጦር መሳሪያ ማዕቀብ መነሳቱን አሜሪካ አስታወቀች። ማዕቀቡ መነሳቱን የገለፀው በአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአገር መከላከያ ንግድ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት ነው።

ዳይሬክቶሬቱ ሰኞ ግንቦት 3/2018 ዓ.ም. እንደገለጸው በኢትዮጵያ ላይ ይከተል የነበረውን የክልከላ ፖሊሲ በማንሳት አሁን ላይ በዓለም አቀፍ የጦር መሣሪያ ዝውውር ደንብ (ITAR) ቁጥጥር የሚደረግባቸውን እና ከኢትዮጵያ ጋር የተያያዙ የፈቃድ ማመልከቻዎችን በየተራ እየገመገመ ነው።

ይህን ተከትሎ በቅርቡ በሚወጣ የደንብ ለውጥ፣ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ የጦር መሳሪያ ዝውውር ደንብ - ITAR 126.1 ዝርዝር ውስጥ ከሚገኙ አገራት ተርታ "እንድትሰረዝ" የሚደረግ መሆኑን ጠቅሷል።

ይህ ደንብ፣ በአሜሪካ ማዕቀብ ስር የሚገኙ የተወሰኑ አገራት፤ ለመከላከያ ሠራዊት፣ ለፖሊስ፣ ለደህንነት እና ለሌሎችም የአገር ውስጥ የጸጥታ ኃይሎቻቸው የሚሆኑ የመከላከያ ቁሳቁሶችን እና አገልግሎቶችን ከውጭ ገዝተው ማስገባትም ሆነ ወደ ውጭ አገራት መላክ እንዳይችሉ የሚከለክል ነው።

ኢትዮጵያ በሰሜን ኢትዮጵያ ከነበረው የትግራይ ጦርነት ጋር በተያያዘ ከኅዳር 2014 ዓ.ም. ጀምሮ ከ4 ዓመታት በላይ በዚህ ማዕቀብ ውስጥ ቆይታለች።

ኢትዮጵያ ከጥቂት ዓመታት በፊት የጦር መሣሪያ በብዛት የጦር መሣሪያ የምትገዛው ከሩሲያ፣ ቻይና፣ ቱርክ፣ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ እና ኢራን መሆኑን የተለያዩ መረጃዎች ያሳያሉ።

አሜሪካ ጥላ የነበረው ማዕቀብ መነሳቱ ይፋ የሆነው በኢትዮጵያ ግጭቶች በቀጠሉበት እና የትግራይ ክልል ውጥረት ባየለበት፤ በኢትዮጵያ እና በኤርትራ እንዲሁም በኢትዮጵያ እና በሱዳን መካከል ውጥረት ባለበት ወቅት ነው።

አሜሪካ በኢትዮጵያ ላይ ጥላው የነበረውን የጦር መሳርያ ማዕቀብ ለማንሳት ከውሳኔ ላይ የደረሰችበትን ምክንያት በይፋ አልገለጸችም።

ሆኖም የአሜሪካ መከላከያ ንግድ ቁጥጥር ዳይሬክቶሬት ይህ ማዕቀብ መነሳቱን ይፋ ያደረገው፤ የኢትዮጵያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጌዲዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ወደ ዋሽንግተን አቅንተው ከአሜሪካው አቻቸው ማርኮ ሩቢዮ ጋር በሁለትዮሽ እና የምሥራቅ አፍሪካ ቀጣናዊ ጉዳዮች ላይ መነጋገራቸውን ተከትሎ ነው።

የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮቹ በውይይታቸው፤ በምሥራቅ አፍሪካ የሚከሰቱ ግጭቶችን በመፍታት እና ውጥረቶችን በማርገብ ረገድ ኢትዮጵያ "በምትጫወተውን ወሳኝ ሚና" ላይ አጽንኦት ሰጥተው መነጋገራቸውን የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል። በተጨማሪም የሁለቱ አገራት የጸጥታ አጋርነት፣ እንዲሁም የአገራቱን የንግድ ዕድሎች ማሳደግ፤ "ቀይ ባሕር እና የማሪታይም ደኅንነት" ጉዳዮች ውይይታቸው የዳሰሷቸው ነጥቦች ናቸው።

ማርኮ ሩቢዮ ከዶ/ር ጌዲዮን ጋር በአካል ተገናኝተው ከመነጋገራቸው አስቀድሞ፤ በዚያው ዕለት ከኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ጋር በቀጠናዊ መረጋጋት፣ በጸረ-ሽብር ትብብር፣ በኢኮኖሚ እና በአፍሪካ ቀንድ ደህንነት ዙሪያ በስልክ ተወያይተዋል።

የአሜሪካ እና የኢትዮጵያ ባለሥልጣናት ቀይ ባሕርን ጨምሮ በተለያዩ ጉዳዮች ላይ ከመወያየታቸው እና በኢትዮጵያ ላይ ተጥሎ የነበረው የጦር መሳርያ ማዕቀብ ከመነሳቱ ጥቂት ቀናት አስቀድማ አሜሪካ በኤርትራ ላይ የጣለችውን ማዕቀብ ለማንሳት ማቀዷ መዘገቡ ይታወሳል።

ዘገባው የቢቢሲ አማርኛ ነው።