"ፓኪስታን ገለልተኛ አይደለችም" በቴህራንና በዋሽንግተን ድርድር ላይ አዲስ ውዝግብ
#ethiopia | ​የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በኦማንና በፓኪስታን እያደረጉት ያለው የዲፕሎማሲ "ጥረት" በሀገር ቤት ተቃውሞ ገጠመው። የኢራን ብሔራዊ ደህንነትና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ኮሚሽን ቃል አቀባይ ኢብራሂም ሬዛኢ፤ ፓኪስታን በአሜሪካና በኢራን መካከል ለሚደረገው ድርድር "ትክክለኛ አስታራቂ አይደለችም" ሲሉ በግልጽ ተናግረዋል።
​እንደ ሬዛኢ ገለጻ፣ ፓኪስታን ለሽምግልና የሚያስፈልገው ተዓማኒነትና ገለልተኝነት ይጎድላታል።

​የኢራኑ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ከሰሞኑ በኢስላማባድ ከጠቅላይ ሚኒስትር ሼህባዝ ሻሪፍ ጋር ተወያይተዋል። ይሁን እንጂ ኢብራሂም ሬዛኢ በኤክስ (X) ገፃቸው ላይ ባሰፈሩት ጠንከር ያለ መልዕክት የሚከተሉትን ነጥቦች አንስተዋል፦

​ፓኪስታን ምንም እንኳ ጥሩ ጎረቤት ብትሆንም፣ ለዋሽንግተን ስለምታደላ ለድርድር ምቹ አይደለችም።

​ፓኪስታን አሜሪካን በግልጽ ከመተቸት ትቆጠባለች፤ ይህም ከአስታራቂነት ባህሪ ጋር ይጋጫል።

​አሜሪካ በሊባኖስ ጉዳይና በታገዱ የኢራን ንብረቶች ላይ የገባችውን ቃል እንድትፈጽም ፓኪስታን አስፈላጊውን ተፅዕኖ አልፈጠረችም።
​
​የኢራን ሚዲያዎች እንደሚጠቁሙት፣ የሰላም ድርድሩ ከኑክሌር ፋይል በዘለለ ስሱና ወሳኝ የሆኑ ጉዳዮችን አካቷል፦

፦ አዲስ የህግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት።

​፦ ኢራን ላለፉት ዓመታት ለደረሰባት ኪሳራ ካሳ መጠየቅ።

​፦ ተጨማሪ ወታደራዊ እርምጃዎች እንዳይወሰዱ ዋስትና ማግኘት።

​፦ በአሜሪካ የተጣሉ የባህር ላይ ገደቦችን ማንሳት።

​በአንድ በኩል ሚኒስትር አራግቺ በኢስላማባድና በሙስካት የዲፕሎማሲ ደጃፎችን ሲያንኳኩ፣ በሌላ በኩል በቴህራን ያሉ ህግ አውጪዎች የአደራዳሪውን ማንነት ጥያቄ ውስጥ መክተታቸው ድርድሩን ምን ያህል ውስብስብ እንደሚያደርገው አመላካች ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu
​#ኢራን #ፓኪስታን #አሜሪካ #ዲፕሎማሲ #የሰላምድርድር #መካከለኛው ምስራቅ #ዜና #iran #pakistan #usa

ፓኪስታን ድጋሜ እንምከር አለች
#ethiopia | በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ያለውን ውጥረት ለማርገብ የሚደረገውን ጥረት ተከትሎ፣ ፓኪስታን ሁለተኛውን ዙር ድርድር በዋና ከተማዋ ኢስላማባድ ለማስተናገድ ፍላጎት እንዳላት ገለጸች።

አሶሼትድ ፕሬስ (AP) የፓኪስታን ባለስልጣናትን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ ይህ የውይይት ጥያቄ የቀረበው አሁን ያለው የተኩስ አቁም ስምምነት ከማብቃቱ በፊት ቀጣይ የዲፕሎማሲ መፍትሄዎችን ለመፈለግ ነው። ድርድሩ እንደታቀደው የሚቀጥል ከሆነ በመጪው ሐሙስ ሊካሄድ እንደሚችል ይጠበቃል።

ሁለቱ ወገኖች ሌላ የተለየ ቦታ እንዲሆን ካልጠየቁ በስተቀር ኢስላማባድ ለውይይቱ ዝግጁ መሆኗ ተገልጿል።

ምንም እንኳ የመጀመሪያው ዙር ድርድር ያለ ስምምነት ቢጠናቀቅም፣ ዲፕሎማሲያዊ ጥረቱ የአንድ ጊዜ ሳይሆን ቀጣይነት ያለው ሂደት አካል መሆኑን ባለስልጣናቱ አረጋግጠዋል።

አዲሱ የአሜሪካ እና የኢራን ግንኙነት በመጪው ሐሙስ በይፋ ሊጀመር እንደሚችል የአሜሪካ ባለስልጣናት ፍንጭ ሰጥተዋል።

ይህ የፓኪስታን ተነሳሽነት በክልሉ ያለውን የፀጥታ ሁኔታ ለማረጋጋትና በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ልዩነት በውይይት ለመፍታት ትልቅ ዕድል እንደሚፈጥር ይታመናል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ethiopia #pakistan #usa #iran #diplomacy #islamabad #globalnews #geopolitics #ፓኪስታን #አሜሪካ #ኢራን #ድርድር #ዜና

በኢራን እና አሜሪካ መካከል የሚካሄደው ወሳኝ የሰላም ድርድር በፓኪስታን ሊጀመር ነው
#ethiopia | በመካከለኛው ምስራቅ የተቀሰቀሰውን ግጭት ለማርገብና ዘላቂ ሰላም ለማውረድ ያለመ የዲፕሎማሲ ጥረት አዲስ ምዕራፍ መያዙ ተሰምቷል። የኢራን ከፍተኛ ተደራዳሪዎች ልዑክ ከአሜሪካ ባለስልጣናት ጋር ለመወያየት ወደ ፓኪስታን ማቅናታቸውን በፓኪስታን የኢራን አምባሳደር ሬዛ አሚሪ ሞግሃደም አረጋግጠዋል።

የዚህ ጉዞ ዋነኛ አላማ ቅዳሜ እለት ከሚካሄደው ወሳኝ ስብሰባ ጋር የተያያዘ ሲሆን፣ የኢራን ልዑክ ከአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዴ ቫንስ ጋር ፊት ለፊት ተገናኝተው እንደሚመክሩ ይጠበቃል።

አምባሳደር ሬዛ አሚሪ ሞግሃደም በኤክስ (X) ገፃቸው እንዳሰፈሩት፣ ውይይቱ የሚያጠነጥነው "ኢራን ባቀረበችው ባለ 10 ነጥብ የሰላም ምክረ-ሐሳብ" ላይ ነው። ይሁን እንጂ ድርድሩ በማንኛው ወገን የቀረበ አጀንዳ ላይ ይካሄድ በሚለው ነጥብ ላይ በሁለቱ ወገኖች መካከል መጠነኛ መሻኮቶችና አወዛጋቢ ሁኔታዎች መኖራቸው ተጠቁሟል።

የጥርጣሬ ጥላ ያጠላበት ድርድር
ይህ የዲፕሎማሲ ጥረት የሚካሄደው ከፍተኛ ጥርጣሬ በነገሰበት ድባብ ውስጥ ነው። አምባሳደሩ ጨምረው እንደገለጹት፦

* እስራኤል የዲፕሎማሲ ጥረቶችን ለማደናቀፍ በተደጋጋሚ የተኩስ አቁም ስምምነቶችን ትጥሳለች የሚል ስጋት በኢራን በኩል አለ።

* ይህ የሰላም ጥረት በተሳካ ሁኔታ እንዳይጠናቀቅ የተለያዩ "የማሰናከል ሙከራዎች" ሊገጥሙት እንደሚችሉ ተገልጿል።

ይህ ስብሰባ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ውጥረት በማርገብ ረገድ ምን ውጤት ይዞ ይመጣል የሚለው ጉዳይ የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ትኩረት ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #fmc #iran #usa #pakistan #diplomacy #peacetalks #middleeastnews #globalaffairs #breakingnews

ኢራን የዓለምን ጉሮሮ ለፖኪስታን ከፈተች
#ethiopia | ለሳምንታት ተዘግቶ በቆየውና ስትራቴጂካዊ በሆነው የሆርሙዝ ሰርጥ በኩል፣ 20 ተጨማሪ የፓኪስታን ሰንደቅ ዓላማ ያረፉባቸው መርከቦች እንዲያልፉ ኢራን ፈቃድ መስጠቷ ተረጋገጠ። ይህ ውሳኔ በመካከለኛው ምሥራቅ እየተባባሰ የመጣውን ውጥረት ለማርገብና የቀጠናውን መረጋጋት ለመመለስ ትልቅ ተስፋ የፈነጠቀ እርምጃ ተደርጎ ተወስዷል።

የፓኪስታን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኢሻቅ ዳር በሰጡት መግለጫ፣ የኢራንን ውሳኔ "ገንቢ እና የሚደነቅ" ሲሉ ገልጸውታል። ሚኒስትሩ አክለውም ውይይት እና ዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች ለቀጠናው ጦርነት ብቸኛ መፍትሔ መሆናቸውን በአጽንኦት ተናግረዋል።

ይህ እርምጃ የተሰማው፣ ፓኪስታን ዛሬ እሁድ በኢስላማባድ የምታስተናግደው የአራትዮሽ ስብሰባ ከመጀመሩ ጥቂት ቀደም ብሎ ነው። በስብሰባው ላይ የቱርክ፣ የግብፅ፣ የሳዑዲ ዓረቢያ እና የፓኪስታን ከፍተኛ ዲፕሎማቶች በመገኘት፣ ለአንድ ወር በዘለቀው የአሜሪካ-እስራኤል እና የኢራን ግጭት ዙሪያ መፍትሔ ለመፈለግ ይመክራሉ።

ከመጋቢት ወር መጀመሪያ አንሥቶ በተግባር ተዘግቶ የቆየው የሆርሙዝ ሰርጥ፣ ከጦርነቱ በፊት በቀን በአማካይ እስከ 138 መርከቦች የሚያልፉበት ወሳኝ የንግድ መስመር መሆኑ ይታወቃል። የዛሬው ውሳኔም ለዓለም አቀፍ ንግድ እና ለቀጠናው ሰላም አዲስ በር ሊከፍት እንደሚችል ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #iran #pakistan #hormuzstrait #geopolitics #middleeastnews #diplomacy #globaltrade #breakingnews

ተመድ በፓኪስታን የአየር ጥቃት ሳቢያ የተከሰተውን ሰብአዊ ቀውስ አወገዘ
#ethiopia | የተባበሩት መንግስታት ድርጅት (ተመድ) ፓኪስታን በአፍጋኒስታን ካቡል በሚገኝ ሆስፒታል ላይ የፈጸመችውን እና የከፋ የሰው ህይወት መጥፋት ያስከተለውን ጥቃት በፅኑ አውግዟል።

ድርጅቱ በጥቃቱ ህይወታቸውን ላጡ ወገኖች የተሰማውን ጥልቅ ሀዘን በመግለጽ፣ ሀገራት ለአለም አቀፍ ህጎች ተገዥ እንዲሆኑና የሌሎችን ሉዓላዊነት እንዲያከብሩ ጥሪ አቅርቧል።

ተመድ በተለይም የህክምና ተቋማት፣ የጤና ባለሙያዎች እና ንፁሃን ዜጎች ላይ የሚሰነዘሩ ጥቃቶች በምንም መልኩ ተቀባይነት እንደሌላቸው አሳስቧል።

በካቡል ሆስፒታል ላይ በተፈጸመው በዚህ ጥቃት ከ400 በላይ ሰዎች ለህልፈት ሲዳረጉ፣ ከ250 በላይ የሚሆኑት ደግሞ ከባድና ቀላል የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል።

ፓኪስታን በበኩሏ ጥቃቱ የታለመው በአፍጋኒስታን የጦር ሰፈሮች ላይ እንደነበር በመጥቀስ የቀረበባትን ክስ ለማስተባበል ሞክራለች። ሆኖም የአፍጋኒስታን መንግስት ድርጊቱን በከፍተኛ ሁኔታ በመቃወም፣ በፓኪስታን ላይ ተመጣጣኝ የአፀፋ እርምጃ እንደሚወስድ አስጠንቅቋል።

ክስተቱ በሁለቱ ጎረቤት ሀገራት መካከል ያለውን ውጥረት ይበልጥ እንዳባባሰው ተገልጿል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #unitednations #afghanistan #pakistan #kabul #internationalnews #breakingnews #humanrights #globalconflict

🇸🇦 የሳውዲ አረቢያ የልመና የማ ዘመቻ፦ 24 ሺህ የፓኪስታን ዜጎች ተባረሩ
#ethiopia | የሳውዲ አረቢያ መንግሥት "በተደራጀ መልኩ በልመና ተግባር ላይ የተሰማሩ" ያላቸውን የውጭ ዜጎች ከአገር ለማስወጣት በወሰደው መጠነ ሰፊ እርምጃ፣ ባለፉት ጥቂት ዓመታት ውስጥ ብቻ 24 ሺህ የሚጠጉ የፓኪስታን ዜጎችን ወደ አገራቸው መመለሱን አስታወቀ።

🔍 የቪዛ አጠቃቀምና የባለሥልጣናቱ ማስጠንቀቂያ

እንደ ሳውዲ ባለሥልጣናት መግለጫ ከሆነ፣ ተባራሪዎቹ ግለሰቦች ወደ ንግሥቲቱ የገቡት ለኡምራ እና ለጉብኝት የተሰጡ ቪዛዎችን በመጠቀም ነው። ይሁን እንጂ በቅዱሳን ስፍራዎች እና በተለያዩ ከተሞች ሕገ-ወጥ የልመና ተግባር ላይ ተሰማርተው ተገኝተዋል።
ሳውዲ ለፓኪስታን መንግሥት በሰጠችው ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ላይ የሚከተሉትን ነጥቦች አንስታለች፦

* በቁጥጥር ስር ከሚውሉ ለምኚዎች መካከል 90 በመቶ የሚሆኑት የፓኪስታን ዜጎች ናቸው።

* ድርጊቱ የተደራጀ የወንጀል መረብ ውጤት በመሆኑ ጥብቅ ቁጥጥር ያስፈልገዋል።

🇦🇪 በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶችም ተመሳሳይ እርምጃ ተወስዷል

ተመሳሳይ የሕግ ጥሰቶችን መነሻ በማድረግ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች (UAE) በበኩላቸው 6 ሺህ የሚጠጉ ግለሰቦችን ከአገር አባረዋል። የባህረ ሰላጤው አገራት ይህ እርምጃ የአገራቸውን ገጽታ፣ የሕዝብ ሰላም እና የጉዞ ሰነዶችን ሕጋዊነት ለመጠበቅ ወሳኝ መሆኑን ገልጸዋል።

🇵🇰 የፓኪስታን ምላሽ

የፓኪስታን መንግሥት ድርጊቱ "በአገሪቱ ገጽታ ላይ ጥቁር ነጥብ የጣለ" መሆኑን አምኗል። በመሆኑም፦

* በሕገ-ወጥ የልመና ኔትወርኮች ላይ የተጠናከረ ክትትል ለማድረግ፣

* በቪዛ ደላሎች ላይ ጠንካራ እርምጃ ለመውሰድ ቃል ገብቷል።

ይህ መጠነ ሰፊ የማባረር እርምጃ የባህረ ሰላጤው አገራት በተደራጁ ሕገ-ወጥ ተግባራት ላይ ያላቸውን ጽኑ አቋም የሚያሳይ መሆኑ ተገልጿል።

​Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ሳውዲአረቢያ #ፓኪስታን #ኤሚሬቶች #ልመና #ሕገወጥዝውውር #ባህረሰላጤ #ዓለምአቀፍዜና #saudiarabia #pakistan #uae

Rare earths & environmental cost
By Assadullah Channa

Pakistan is entering a critical phase in its resource development strategy.

Beneath its mountainous terrain lies a vast reserve of rare earth elements (REEs), estimated to be worth between $6 to $8 trillion. These minerals are essential to the global supply chain for technologies such as smartphones, electric vehicles, renewable energy systems and advanced defense equipment. Their discovery has generated significant interest from both domestic policymakers and international investors. Yet, as the country races to unlock this potential, it risks plunging headlong into an environmental catastrophe of staggering proportions. This rapid push toward extraction has raised important questions about the adequacy of environmental safeguards and whether current governance systems can manage the long-term impacts of large-scale resource development. Without careful planning and oversight, the benefits of rare earth mining could be overshadowed by lasting ecological and social costs.

Recent geochemical mapping, conducted jointly by the Geological Survey of Pakistan and the China Geological Survey, has revealed extensive concentrations of REEs across nearly 360,000 square kilometers of Pakistani territory. These deposits, primarily found in carbonatite-related formations, represent not just economic opportunity but ecological peril. For every ton of rare earths extracted, the process generates 2,000 tons of toxic waste, including one ton of radioactive residue. This toxic arithmetic is not a footnote; it is the central equation of extraction—one that threatens to poison Pakistan’s soil, water and air for generations. Much of the exploratory work has been described as unscientific, random and insufficient. This knowledge gap means that decisions about extraction are being made without a full understanding of the environmental consequences. Eight strategic sites in Khyber Pakhtunkhwa, stretching from Mansehra to the Pakistan-Afghanistan border, have been earmarked for exploration. Drilling operations at Mashkichah in District Chagai are already underway, but the environmental implications raise serious concerns about transparency and accountability.

Pakistan’s ecological foundation seems fragile. The country faces one of the world’s most severe water crises, with over 60 percent of Balochistan’s population lacking access to safe drinking water. Groundwater depletion is accelerating and arsenic contamination in aquifers has reached dangerous levels. Rare earth processing, which requires massive volumes of water—up to 500,000 gallons per ton of lithium extracted—will place enormous strain on these already stressed resources. The competition for water between mining operations and local communities will be fierce and, in many cases, devastating. Contaminated aquifers can remain unusable for decades, wiping out agricultural potential in rural areas. The town of Talaap in Balochistan offers a grim preview of what lies ahead. For years, it has supplied water to the Saindak copper-gold project, yet its own residents have seen little benefit. The expansion of rare earth extraction threatens to replicate this pattern across multiple provinces, draining resources while delivering profits elsewhere.

The health consequences of rare earth exposure are equally alarming. REEs are known to cause cancer, cardiovascular damage, respiratory failure and neurological disorders. These elements disrupt fundamental biological processes, affecting multiple organ systems and compromising immune, reproductive and nervous functions. The burden of this environmental violence falls disproportionately on the most vulnerable and those with limited access to healthcare. Compounding these risks is Pakistan’s seismic vulnerability. The 2005 Kashmir earthquake was a stark reminder of the region’s tectonic instability. Balochistan continues to experience regular seismic activity, posing a direct threat to mining infrastructure. Rare earth extraction requires massive tailings dams to store radioactive waste and toxic chemicals. These structures, even under ideal conditions, are prone to failure.

Pakistan’s mineral wealth is undeniable. It holds the world’s fifth-largest copper-gold reserves, the second-largest coal and salt reserves and 92 discovered minerals in total. Yet the sector contributes less than 2 percent to the national GDP. This extraction-without-development model ensures that Pakistan captures minimal value from its resources while bearing the full brunt of environmental and social costs. The Saindak mine generated $2 billion between 2002 and 2017, yet Balochistan remains the poorest province. Proposed contracts for rare earth projects allocate just 10 percent equity to local communities, while foreign partners claim up to 70 percent. This is neo-colonial resource extraction, refined and repackaged for the 21st century. External geopolitical pressure further affects Pakistan’s mineral policy. In April 2025, U.S. State Department official Eric Meyer visited Islamabad just before the rushed passage of the Balochistan Mines Act. The legislation, which centralized control over provincial minerals, was suspended after widespread protests.

The risks Pakistan faces from rare earth mining are not abstract; they are immediate, measurable and potentially irreversible. If extraction proceeds without proper safeguards, the country could face widespread contamination of its water sources, accumulation of radioactive waste and loss of arable land. These impacts won’t disappear when the mining ends; they will linger for decades, affecting public health, agriculture and access to clean water. Pakistan must make a critical decision: whether to pursue mineral wealth at any cost or to develop policies that balance economic opportunity with environmental protection and community welfare. The country’s long-term stability depends on whether it can move beyond short-term profits and invest in sustainable practices and scientific oversight. This isn’t just about reputation; it’s about resilience.

— The writer is an educator, based in Sindh.

(channaassadullah320gmail.com)