እስራኤል አሽከርካሪ አልባ የታክሲ አግልግሎት ልትጀምር ነው
#ethiopia | እስራኤል በራሳቸው የሚንቀሳቀሱ አሽከርካሪ አልባ ተሽከርካሪዎችን በ2027 አገልግሎቱን በይፋ ልታስጀምር ነው።

እስራኤል ይህንን አገልግሎት አስቀድማ ለማስጀመር ከባለፉት አምስት አመታት ጀምራ ጥረት ስታደርግ ነበር ሲል ዘ ጀሩሳሌም ፖስት የዘገበው።

የመንግስት መስሪያ ቤቶች የራሳቸውን የህግ ማዕቀፍ ለማዘጋጀት ባለፉት አምስት ዓመታት ጥረት ሲያደርጉ የቆዩ ቢሆንም ወጥ የሆነ ዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂና የደህንነት ስታንዳርድ ባለመኖሩ ምክንያት ሂደቱ ሲጓተት ቆይቷል ነው የተባለው።

ነገር ግን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የተሽከርካሪዎች ህግ አውጪ አካል በቅርቡ ያጸደቀው አዲስ የደህንነትና የቁጥጥር መመሪያ አገልግሎቱ ለማስጀመር ረድቷል ተብሏል።

አዲሱ የሕግ ማዕቀፍ አሽከርካሪ አልባ ተሽከርካሪዎች ከሰው አሽከርካሪ ያላነሰ ወይም የተሻለ የደህንነት ብቃት ሊኖራቸው እንደሚገባ ያስገድዳል።

በዚህም መሰረት አዲሱ የአውሮፓ ስታንዳርድ እስራኤል ውስጥ በቀጥታ ተግባራዊ የሚሆን ይሆናል።

የእስራኤል የትራንስፖርት ሚኒስቴር ያለ አሽከርካሪ የሚሰሩ ዘመናዊ ተሽከርካሪዎችን ወደ ሀገር ውስጥ ለማስገባት ለአስመጪዎች ፍቃድ ለመስጠት የሚያስችለውን ዝግጅት እያፋጠነ ይገኛል ተብሏል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #israel #taxi #transport #technology

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ የፌደራል አቪዬሽን አስተዳደር (FAA) የቦይንግ አውሮፕላን አምራች ኩባንያ አነስተኛው ሞዴል የሆነውን ቦይንግ 737 ማክስ 7 ለንግድ በረራ አገልግሎት እንዲውል ሰኞ ዕለት ማጽደቁን አስታውቋል። አውሮፕላኑ ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ከተደረገ ከአስር ዓመታት ገደማ በኋላ የተሰጠው ይህ የእውቅና ማረጋገጫ፣ ኩባንያው ለዓመታት ሲገጥሙት የነበሩትን የደህንነት፣ የጥራት እና የምርት ተግዳሮቶች በማለፍ ረገድ እንደ ትልቅ ምዕራፍ ተቆጥሯል። ለረጅም ጊዜ የዘገየው ይህ ማክስ 7 አውሮፕላን የቦይንግ 737 የንግድ አውሮፕላኖች ቤተሰብ አካል ሲሆን፣ ይህ ሞዴል ለኩባንያው ከፍተኛ የገቢ ምንጭ ቢሆንም ላለፉት ተከታታይ ዓመታት የበርካታ ቀውሶች ማዕከል ሆኖ ቆይቷል።

የዚህ አውሮፕላን ማረጋገጫ ሂደት እጅግ ሊዘገይ የቻለው፣ በ2018 እና 2019 በኢንዶኔዥያ እና በኢትዮጵያ 346 ንጹሃን ዜጎችን የቀጠፈውን ትልቁን የማክስ 8 አውሮፕላን አደጋ ተከትሎ በተፈጠረው ከፍተኛ የቁጥጥር ማዕቀፍ እና የቴክኒክ ችግሮች ምክንያት ነው። ኤፍ ኤ ኤ (FAA) ማረጋገጫውን የሰጠው ለዓመታት ተጨማሪ ሙከራዎችን፣ የዲዛይን ለውጦችን እና በደህንነት ስርዓቶች ላይ ጥብቅ ግምገማ ካደረገ በኋላ መሆኑን አስታውቋል። ከእነዚህም አሳዛኝ አደጋዎች በኋላ አስተዳደሩ የቦይንግ አውሮፕላኖችን የሚያጸድቅበትን አሰራር ሙሉ በሙሉ የቀየረ ሲሆን፣ በኩባንያው ላይ የሚያደርገው ጥብቅ ክትትል ከማክስ 7 ፈቃድ አሰጣጥ በኋላም እንደሚቀጥል አሳስቧል።

የፌደራል አቪዬሽን አስተዳደሩ አውሮፕላኑ ወደ በረራ ከመመለሱ በፊት ቦይንግ ወሳኝ የደህንነት ማሻሻያዎችን እንዲያደርግ አስገድዶ ነበር። ከእነዚህም መካከል የበረራ መቆጣጠሪያ ሶፍትዌርን ማዘመን፣ ለአብራሪዎች የሚሰጠውን የማስጠንቀቂያ ስርዓት ማሻሻል፣ እና ከመጠን በላይ ሙቀትን ለመከላከል የሞተር ፀረ-በረዶ (anti-ice) ስርዓትን እንደገና ዲዛይን ማድረግ ይገኙበታል። በተጨማሪም የደህንነት ተቆጣጣሪዎች የኩባንያውን የደህንነት አስተዳደር ስርዓት እና አጠቃላይ የደህንነት ባህልን ጨምሮ የአመራረት ሂደቱን ለመከታተል በቦይንግ የማምረቻ ተቋማት ውስጥ በቋሚነት እንደሚቆዩ አስተዳደሩ ገልጿል።

የቦይንግ የንግድ አውሮፕላኖች ፕሬዝዳንት እና ዋና ስራ አስፈፃሚ ስቴፋኒ ፖፕ በበኩላቸው፣ የኩባንያው መሃንዲሶች እና የሙከራ ባለሙያዎች ወረርሽኙን እና አዳዲስ የማረጋገጫ ሂደቶችን ጨምሮ በርካታ ተግዳሮቶችን በጽናት ማለፋቸውን ተናግረዋል። ይህ አዲሱ ማክስ 7 አውሮፕላን በዋናነት ለአጭር እና መካከለኛ ርቀት በረራዎች ጥቅም ላይ ይውላል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፣ ሳውዝ ዌስት ኤርላይንስን ጨምሮ በርካታ አየር መንገዶች ቀደም ብለው ባዘዙት መሰረት አውሮፕላኑን ለመረከብ በመጠባበቅ ላይ ይገኛሉ።

ደህንነት ነኝ በማለት የማጭበርበር ወንጀል ሲፈፅም የነበረው ግለሰብ በእስራት እና በገንዘብ ተቀጣ
 
በአምቦ ከተማ ውስጥ ደህንነት ነኝ በማለት የማጭበርበር ወንጀል ሲፈፅም የነበረው ግለሰብ በእስራት እና በገንዘብ መቀጣቱ ተገልጿል ።የአምቦ ከተማ  ፖሊስ ዋና መምሪያ የኮሚኒኬሽን ፅ/ቤት ሃላፊ ረዳት ኢንስፔክተር አቡሽ ማሞ ለብስራት ሬዲዮ እንደገለፁት ተከሳሽ ዘሪሁን ጉርሙ የሰላሳ ዓመት ግለሰብ ነው።
 
በከተማዋ ውስጥ በመዘዋወር " እኔ ደህንነት ነኝ " በወንጀል የተጠረጠሩ ሰዎችን አስፈታለሁ በማለት የማጭበርበር ወንጀል ፈፅሟል።ተከሳሹ  አንዲት የአምቦ ከተማ ነዋሪ የሆነች ግለሰብን ባለቤትሽን ከተጠረጠረበት የወንጀል ድርጊት ነፃ እንዲወጣ አደርጋለሁ በማለት ከግለሰቧ ላይ 120 ሺህ ብር ሲቀበል በቁጥጥር ስር ውሏል ።
 
ፖሊስም በተከሳሹ ላይ አስፈላጊውን የምርመራ መዝገብ በተገቢው ማስረጃ በማጠናከር ለአቃቤህግ ልኳል።  አቃቤ ህግም ከፖሊስ የተላከውን የምርመራ መዝገብ ተመልክቶ  በአታላይነት ወንጀል ክስ መስርቶበታል።ክሱን የተመለከተው የአምቦ ከተማ ወረዳ ፍርድ ቤት ሃምሌ 17 ቀን 2018 ዓ.ም በዋለው ችሎት ተከሳሽ ዘሪሁን ጉርሙ የራሱን ማንነትና ሁኔታ በመሰወር፣ አሳሳች ነገሮችን በመናገር  እና ደህንነት ነኝ በማለት በፈፀመው የማጭበርበር  ወንጀል ጥፋተኛ መሆኑ ተረጋግጧል ።
 
 በዚህም መሰረት በሁለት ዓመት ከ9ወር እስራትና በአንድ ሺህ ብር የገንዘብ መቀጮ ፣ እንዲቀጣ የተወሰነበት መሆኑን ረዳት ኢንስፔክተር አቡሽ  ማሞ ጨምረው ለብስራት ሬዲዮ ገልፀዋል።
 
Seledadotio
Seledadotio

ግብፅ፣ ሱዳን፣ ጂቡቲ፣ ኤርትራ እና ሶማሊያ በሳዑዲ አረቢያ የሚመራውን ስምንት አገራትን ያካተተ የቀይ ባህርና የኤደን ባህረ ሰላጤ አዲስ የደህንነት ጥምረት ተቀላቀሉ፡፡

ሳዑዲ አረቢያ ስምንት በቀይ ባህር እና በኤደን ባህረ ሰላጤ የሚገኙ ሀገራትን በማስተባበር አዲስ ተጨማሪ የባህር ላይ የደህንነት ጥምረት አዋቅራለች።

ከእነዚህ ስምንት ሀገራት መካከል አምስቱ ሀገራት ግብፅ፣ ሱዳን፣ ጂቡቲ፣ ኤርትራ እና ሶማሊያ ናቸው።

የታቀደው ህብረት ሳዑዲ አረቢያን፣ ዮርዳኖስን፣ የመንን እና አምስቱን የአፍሪካ ሀገራት ያካተተ ነው።

የሳዑዲ አረቢያ የመከላከያ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ፣ ጥምረቱ ዓላማው በቀይ ባህር ላይ በሚያዋስኑ ሀገራት መካከል ያለውን ቅንጅት ማጠናከር እና ዓለም አቀፍ የባህር ላይ መስመሮችን፣ የንግድና የኃይል ማጓጓዣ መንገዶችን እንዲሁም የጋራ የባህር ላይ ጥቅሞችን መጠበቅ መሆኑን አስታውቋል።

ጥምረቱ የተመሰረተው በቀጠናው ውጥረቶች እና በንግድ መርከቦች ላይ የሚደርሱ መስተጓጎሎች እየጨመሩ የመጡበት ወቅት ላይ ነው።

Seledadotio
Seledadotio

እስራኤል ፍልስጤማውያን ታሳሪዎችን በአዞዎችን ለመክበብ የማሠቧ ነገር ውድቅ ሆኗል
#ethiopia | ​የእስራኤል ፍርድ ቤት የብሔራዊ ደህንነት ሚኒስትሩ ኢታማር ቤን-ግቪር ፍልስጤማውያን እስረኞች በሚገኙበት የኬትዚኦት እስር ቤት ዙሪያ አዞዎችን ለማስቀመጥ አስበው የነበረውን አወዛጋቢ እቅድ በጊዜያዊነት አገደ።

ፍርድ ቤቱ ይህንን ውሳኔ ያሳለፈው 'ሌት ዘ ኤኒማልስ ሊቭ' የተሰኘው የእንስሳት መብት ተሟጋች ቡድን ያቀረበውን አቤቱታ ተከትሎ ነው።

ጉዳዩን የተመለከቱት ዳኛ የታቀደው አሰራር በእንስሳቱ ላይ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል ተብሎ የቀረበው ስጋት በደንብ ሊመረመርና ሊፈተሽ እንደሚገባ በማሳሰብ እቅዱ እንዳይፈጸም እግድ ጥለውበታል።

የተገበረውን የሰው ልጅ በአውሬ ከቦ ማሠር ከሰብዓዊ መብት አንጻር ምን አንድምታ እንዳለው ግን የተባለ ነገር የለም።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በሁለተኛው የዶናልድ ትራምፕ የሥልጣን ዘመን፣ የዩናይትድ ስቴትስ የኢሚግሬሽን እና ጉምሩክ አስከባሪ ኤጀንሲ (ICE) በሀምሌ ወር ብቻ ከ46,000 በላይ ስደተኞችን በማሰር አዲስ ወርሃዊ ክብረ ወሰን አስመዝግቧል። ሲቢኤስ ኒውስ ያገኘው የውስጥ መረጃ እንደሚያሳየው፣ ኤጀንሲው አፈሳውን አድማስ በማስፋት በአውሮፕላን ማረፊያዎች፣ የኢሚግሬሽን ቢሮዎች እና በተለያዩ ማህበረሰቦች ውስጥ አጠናክሮ ቀጥሏል።

ይህ የሀምሌ ወር አሃዝ በሰኔ ወር ተመዝግቦ የነበረውን የ43,000 እስራት የሻረ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት በICE ማቆያ ማዕከላት ውስጥ የሚገኙ ታሳሪዎች ቁጥር 68,000 ደርሷል። የሀገር ውስጥ ደህንነት ሚኒስትር ማርክዌይን ሙሊን ተቋሙን ከተረከቡ ወዲህ፣ ኤጀንሲው ከሚዲያ እይታ ርቆ (በጸጥታ) ነገር ግን እጅግ በተጠናከረ መልኩ የትራምፕን "በታሪክ ትልቁን የሀገር ማስወጣት" ቃል ኪዳን እያስፈጸመ ይገኛል።

የኤጀንሲው ጠንካራ እርምጃዎች በአሜሪካ ውስጥ ከፍተኛ ውዝግቦችን እና ሰብዓዊ ስጋቶችን ማስነሳታቸውን ቀጥለዋል። በቅርቡ በቴክሳስ እና ሜይን የትራፊክ ፍተሻ ወቅት ሁለት ስደተኞች በICE አባላት መገደላቸውን ተከትሎ አፈሳው በጊዜያዊነት ተቋርጦ የነበረ ቢሆንም፣ በፕሬዝዳንት ትራምፕ ቀጥተኛ ጣልቃ ገብነት በ24 ሰዓታት ውስጥ ዳግም እንዲጀመር ተደርጓል።

ከዚህ በተጨማሪም ኤጀንሲው ከትራንስፖርት ደህንነት አስተዳደር (TSA) ጋር በመተባበር በአውሮፕላን ማረፊያዎች የሲቪል ልብስ በለበሱ አባላቱ የሚያደርገው አፈሳ ተቃውሞ እና ቁጣን አስነስቷል። ሁኔታውን ይበልጥ አሳሳቢ ያደረገው ደግሞ፣ አስተዳደሩ ከ300,000 በላይ ለሚሆኑ የሄይቲ ስደተኞች የተሰጠውን የጊዜያዊ የመኖሪያ ጥበቃ መብት (TPS) በመሰረዙ፣ በርካታ ማህበረሰቦችን በከፍተኛ ፍርሃት ውስጥ መክተቱ ነው።

የሀገር ውስጥ ደህንነት መምሪያው በሰጠው መግለጫ፣ ትራምፕ ዳግም ወደ ስልጣን ከመጡበት ጊዜ አንስቶ እስካሁን ከ985,000 በላይ ህገ-ወጥ ስደተኞችን ከሀገር ማስወጣቱን እና ከ1 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑትን ደግሞ በቁጥጥር ስር ማዋሉን ይፋ አድርጓል። ሚኒስትሩ "መንገዶች ላይ ያለውን ሙቀት እየጨመርነው ነው፤ ህግ አስከባሪዎቻችን ስራቸውን እንዲሰሩ ሙሉ ስልጣን ስለሰጠናቸው ከምንጊዜውም በላይ ጠንክረን እየሰራን ነው" ሲሉ እርምጃውን አጠናክረው እንደሚቀጥሉ አረጋግጠዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱማሊያው ፕሬዝደንት ‹‹ቀይ ባህርን እያተራመሰች ያለችው እስራኤል ናት›› አሉ፡፡ የሱማሊያ ፕሬዝደንት ሀሰን ሼክ መሀሙድ ትላንት የፌዴራል መንግስቱ ፓርላማ ስምንተኛ ጉባኤ የመክፈቻ ስብሰባ ላይ ተገኝተው ባሰሙት ንግግር እስራኤል በአገራቸው ውስጣዊ ጉዳይ ጣልቃ እየገባች መሆኑን ገልፀዋል፡፡

እስራኤል እያደረገች ያለው ይህ ጣልቃ ገብነት የአገራቸውን ሉአላዊነትና የግዛት አንድነት የሚጥስ መሆኑን ጠቁመው ጠንካራ ትችት ሰንዝረዋል፡፡ ሲናገሩም ‹‹እስራኤል በሱማሊያ ውስጣዊ ጉዳይ ላይ እያደረገች ያለው ጣልቃ ገብነት በአፍሪካ ቀንድና ቀይ ባህር አካባቢ ላይ አለመረጋጋትና ትርምስ እንዲፈጠር ካደረጉት ምክንያቶች አንዱ ነው፡፡›› ያሉት ፕሬዝደንቱ የአገራቸውን ሉአላዊነት፣ የግዛት አንድነትና ማንኛውንም የውጭ ጣልቃ ገብነት መከላከላቸውን እንደሚቀጥሉ አስታውቀዋል፡፡

ሱማሊያ ያጋጠማችን የፖለቲካና የፀጥታ ፈተናዎች ለመጋፈጥ የመንግስት ተቋማትን ማጠናከርና አስተዳደርን ማሻሻል እንደሚያስፈልግ ያሳሰቡት ፕሬዝደንቱ ብሄራዊ ደህንነትን ለማስጠበቅ የሚደረገው ጥረትም መቀጠል እንዳለበት ገልፀዋል፡፡ ፕሬዝደንቱ በንግግራቸው በአስራኤል ላይ ጠንካራ ትችት የሰነዘሩት እስራኤል ሱማሊያ ‹‹ግዛቴ ናት›› ለምትለው ሱማሊላንድ እውቅና በመስጠቷ ነው፡፡

🚨😱 በአዲስ አበባ የመሰረተ ልማት ዝርፊያ ምን ያህል አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል?
ይህ ቪዲዮ የሚያሳየው ሰሚት ኮንዶሚኒየም (ኤል ጂ ኮሌጅ አካባቢ) የተፈጸመውን አሳዛኝ የንብረት ዝርፊያ ነው! ከዚህ ቀደም በመንገድ መብራት ምሰሶዎች (ፖሎች) ላይ የነበሩ የኤሌክትሪክ ገመዶች ተዘርፈው ምንም ዓይነት የእርምት እርምጃ እና ቁጥጥር ባለመደረጉ፣ አሁን ደግሞ ሌቦች ዓይን ባወጣ ድፍረት መሬት በመቆፈር የከርሰ ምድር የመንገድ ዳር መብራት ገመዶችን በቪዲዮው በምታዩት መልኩ ዘርፈው ወስደዋል!
ለዘ-ሐበሻ በደረሰው መረጃ መሠረት፤ በዚህ ጥፋት ምክንያት በግቢው ውስጥ ያሉት የመንገድ ዳር መብራቶች ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ ከጥቅም ውጭ ሆነዋል።
አካባቢው በጨለማ በመዋጡ ለነዋሪዎች ደህንነት እጅግ አስጊ ሆኗል!
ይህ የህዝብ እና የሀገር ሀብት ውድመት ዝም ተብሎ ሊታለፍ አይገባም! ቪዲዮውን ሼር (Share) በማድረግ ለሚመለከተው አካል ድምጻችንን እናድርስ! #addisababa #ethiopia #summitcondominium #addisababacity #ethiopiannews

አሜሪካ የዓመቱ ምርጥ መምህር ካለች በኋላ በቁጥጥር ስር ያዋለቻቸው ኢትዮጵያዊው መምህር
#ethiopia | ​በሜሪላንድ ዩኒቨርሲቲ የፋርማሲ ትምህርት ቤት መምህር የሆኑት ኢትዮጵያዊው ዶክተር በርሃኑ ገረሱ ክብረት ከአሜሪካ የፋርማሲ ኮሌጆች ማህበር የ"ዓመቱ ምርጥ መምህር" ሽልማት ተቀብለው በመመለስ ላይ እያሉ በዳላስ-ፎርት ዎርዝ ዓለም አቀፍ አየር መንገድ በቁጥጥር ስር ውለዋል።

የዩናይትድ ስቴትስ የሀገር ውስጥ ደህንነት መስሪያ ቤት እንደገለጸው ዶክተር በርሃኑ እ.ኤ.አ በሰኔ 2021 በሕጋዊ መንገድ ወደ አሜሪካ የገቡ ቢሆንም የተቀመጠላቸው የቪዛ ጊዜ እ.ኤ.አ ግንቦት 31 ቀን 2024 ካበቃ በኋላ በሀገሪቱ ውስጥ መቆየታቸውን ተከትሎ በኢሚግሬሽንና ጉምሩክ ቁጥጥር ስር እንደሚገኙ አስታውቋል።

​የሜሪላንድ ዩኒቨርሲቲ በሰጠው መግለጫ ድርጊቱ እጅግ እንዳሳሰበውና ዶክተር በርሃኑ ሕጋዊ የሥራ ፈቃድ ያላቸው በዩኒቨርሲቲው ማህበረሰብ ዘንድ እጅግ የሚወደዱና ውጤታማ መምህር መሆናቸውን ገልጿል።

ከዚህ ቀደም በዊልያም ፓተርሰን ዩኒቨርሲቲ በሱሰኝነት መንስኤዎችና ሕክምና ዙሪያ በምርምር የሰሩት ዶክተር በርሃኑ ያለባቸው የቪዛ ስጋት በፍጥነት ተፈትቶ ወደ ተቋሙ ተመልሰው አጠቃላይ የማስተማርና የምርምር ሥራቸውን እንደሚቀጥሉ ዩኒቨርሲቲው ተስፋ ማድረጉን አስታውቋል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ትናንት በአሜሪካ እና በእስራኤል በጋራ በኢራን ላይ ይፈጸማል ተብሎ ሲጠበቅ የነበረው ጥቃት በፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ድንገተኛ ውሳኔ መሰረዙን ተከትሎ፣ የእስራኤል ከፍተኛ የደህንነት እና የዲፕሎማሲ ባለስልጣናት ለሰዓታት መረጃ ተደብቆባቸው "በጨለማ ውስጥ" መቆየታቸውን 'ቻናል 12' ዘገበ።

አንድ ከፍተኛ ባለስልጣን ሁኔታውን ሲገልጹ "ለሰዓታት በከፍተኛ እርግጠኛ አለመሆን ውስጥ ነበርን፤ ፕሬዝዳንት ትራምፕ በጭጋግ ውስጥ ትተውን ነበር" ብለዋል። አስገራሚው ነገር ደግሞ የጦር መኮንኖች፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ እና የመከላከያ ሚኒስትሩ እስራኤል ካትዝ ሳይቀሩ ጥቃቱ መሰረዙን ያወቁት ትራምፕ በ'ትሩዝ ሶሻል' ማህበራዊ ገጻቸው ላይ ካሰፈሩት ጽሁፍ መሆኑ ነው። ትራምፕ ጥቃቱን መሰረዛቸውን በማህበራዊ ሚዲያ ማሳወቃቸው፣ እስራኤላውያኑ "ወደ ኋላ እንደተተዉ እና እንደተረሱ" እንዲሰማቸው አድርጓል።

መጀመሪያ ላይ እስራኤላውያኑ ይህ የትራምፕ ጽሁፍ ኢራናውያንን ለማዘናጋት እና የውሸት የደህንነት ስሜት እንዲሰማቸው ለማድረግ የታለመ ስልት መስሏቸው ነበር። ሆኖም፣ የጦር እና የዲፕሎማሲ ባለስልጣናቱ ከአሜሪካ አቻዎቻቸው ጋር ባደረጉት ግንኙነት፣ ትራምፕ በእርግጥም ሃሳባቸውን ቀይረው ጥቃቱን እንደሰረዙት ማረጋገጥ ችለዋል።

አንድ ከፍተኛ የእስራኤል ባለስልጣን ስሜታቸውን ሲያብራሩ፣ "ሁሉንም ሀብታችንን እና ትኩረታችንን በአንድ ግንባር ላይ አውለን፣ በመጨረሻም ያለምንም ምክንያት በከፍተኛ የተጠንቀቅ ደረጃ ላይ መቆየታችንን ማወቅ እጅግ ያበሳጫል" ብለዋል። አክለውም የዝግጁነት ሁኔታቸውን ዝቅ ካደረጉ በኋላ መልሶ ለማደራጀት ብዙ ጊዜ እንደሚወስድ በመግለጽ፣ "የፕሬዝዳንቱ የመጨረሻ ግብ ምን እንደሆነ አልገባንም" ሲሉ ቅሬታቸውን አሰምተዋል።

እንደ ቻናል 12 ዘገባ ከሆነ እስራኤል ትራምፕ በማንኛውም ሰከንድ ሃሳባቸውን ሊቀይሩ እንደሚችሉ ስለምታምን አሁንም ኃይሎቿን በከፍተኛ ዝግጁነት አቆይታለች። ይህ ክስተት በሁለቱ የቅርብ አጋሮች መካከል የተፈጠረውን አስደንጋጭ የመረጃ ልውውጥ ክፍተት እና የትራምፕን ያልተጠበቀ አካሄድ ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ‹‹የሱዳንና የኤርትራ አጋርነት ለአፍሪካ ቀንድና ቀይ ባህር መረጋጋት ከፍተኛ ሚና ይጫወታል፡፡›› ሲሉ በኤርትራ የሱዳን አምባሳደር ገለፁ፡፡ በኤርትራ የሱዳን አምባሳደር የሆኑት ኦሳማ አህመድ አደል ባሪ ዛሬ ባሰራጩት ዘለግ ያለ ፅሁፍ የሁለቱን አገራት ግንኙነት ጠቀሜታ አጉልተው ለማሳየት ጥረዋል፡፡ በሱዳን ሆራይዘን ጋዜጣ ላይ በሰፈረው በዚህ ፅሁፋቸው ‹‹ቀይ ባህርና የአፍሪካ ቀንድ በአሁኑ ጊዜ በፍጥነት በሚለዋወጥ ጂኦፖለቲካዊ ባህርይና በመርከቦች ጉዞ፣ በአቅርቦት ሰንሰለት፣ በነዳጅ ሀብትና በተፈጥሮ ሀብት ላይ በሚደረግ ፉክክር ወሳኝ ምእራፍ ውስጥ ይገኛሉ›› በማለት ጀምረዋል፡፡

አስከትለውም ከዚህ በመነሳት ከክልላዊ አጋርነት በተሻለ ሰፋ ያሉ የደህንነት፣ የልማትና ዘላቂ መረጋጋትን አላማው ያደረገ ስትራቴጂያዊ ጥምረት እንደሚያስፈልግ አስረድተዋል፡፡ አምባሳደሩ ሲቀጥሉም ‹‹ከዚህ አንፃር የሱዳንና ኤርትራ ስትራቴጂያዊ አጋርነት የተረጋጋ ቀጣናዊ የሀይል ሚዛን እንዲኖር የሚያስችል ትልቅ መሰረት ነው›› ያሉ ሲሆን ሁለቱ አገራት በቀይ ባህርና በአፍሪካ ቀንድ ዙሪያ የጋራ ፍላጎት እንዳላቸው ገልፀዋል፡፡ ጨምረውም ‹‹ሱዳን በቀይ ባህር ዳርቻዋ በኩል ሰሜን አፍሪካን ከምስራቅና ከመካከለኛው አፍሪካ ጋር የምታገናኝ ድልድይ ናት፡፡

እንዲሁም ባላት የግብርና፣ የውሀና የማእድን ሀብቶች በቀጠናው ውስጥ ትልቅ የልማት ሞተር ሆና ማገልገል ትችላለች፡፡ በሌላ በኩል ኤርትራ ደግሞ በቀይ ባህር ላይ ልዩ የሆነ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ያላት ከመሆኑም በላይ ሰፊ የባህር ዳርቻና ተስፋ ሰጪ ወደቦችን የያዘች ናት፡፡ ስለዚህም እነዚህ ጉዳዮች ኢኮኖሚያዊ ውህደት ለመፍጠርና በቀጠናው ውስጥ የተረጋጋ ፖለቲካ ለመፍጠር ምሰሶ ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ›› በማለት ገልፀው ሁለቱ አገራት ዘላቂነት ያለውና ረጅም ራእይ የሰነቀ ስትራቴጂያዊ አጋርነት መፍጠራቸውን አስረድተዋል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከፕሬዝዳንት ትራምፕ ጋር ያደረጉት የስልክ ውይይት፣ ሳዑዲ በመካከለኛው ምስራቅ የመረጋጋት ስሜት እንዲሰፍን እያደረገችው ያለ የመጨረሻ ግፊት አካል መሆኑን የሳዑዲ የፖለቲካ ተንታኝ አብዱልአዚዝ አልጋሺያን ገለጹ።

በጎልፍ ኢንተርናሽናል ፎረም ባልደረባ የሆኑት ተንታኙ ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ የተኩስ አቁም ስምምነቱ በተግባር ላይ ይውላል የሚል ከፍተኛ ጥርጣሬ መኖሩን አንስተዋል። አክለውም፣ ሳዑዲ አረቢያ በኢራን እና በአሜሪካ መካከል ሊፈጠር የሚችለውን ሌላ ዙር የአጸፋዊ ጥቃት እና የውጥረት መባባስ አስቀድማ ለመከላከል እየሞከረች እንደሆነ አመላክተዋል። ይህ የሳዑዲ እርምጃ ሀገሪቱ ግጭቱ እንዲረግብ እንደምትፈልግ ለመላው ቀጠናው ለማሳወቅ የታለመ መሆኑንም ጠቁመዋል።

የሳዑዲ ገዢ ልሂቃን ውጥረቱ ሊባባስ የሚችልበት እውነተኛ ስጋት መኖሩን ቢገነዘቡም፣ ይህንን መባባስ ሊገቱት እንደሚፈልጉ ተንታኙ አብራርተዋል። ይህንንም የሚያደርጉት በዋናነት ሳዑዲ አረቢያ የራሷን እና የባህረ ሰላጤውን ቀጠና ደህንነት በተሻለ ሁኔታ ለመቆጣጠር እና ለማስተዳደር እንድትችል በማሰብ መሆኑን አስታውቀዋል።

ተንታኙ አልጋሺያን እንዳሉት የሳዑዲ መንግስት የትራምፕን ተለዋዋጭ ባህሪያት እና አቋሞች በሚገባ ቢያውቅም፣ የመከላከያ ሚኒስትሩን ልዑል ካሊድ ቢን ሳልማንን ወደ ዋይት ሀውስ በመላክ አሁንም የትራምፕን "ኩራት" (ኢጎ) ለመንካት እና ለማግባባት ሙከራ አድርጓል።

የቀድሞው የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዚዳንት እና በአሁኑ ወቅት የጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ አማካሪ የሆኑት አቶ ጌታቸው ረዳ፣ የትግራይ ሰራዊት አመራሮችና አባላት በጥቂት የህወሓት ፖለቲከኞች ተገፋፍተው ክልሉን ዳግም ወደ እልቂት ከመክተት እንዲቆጠቡ አሳሰቡ።

አቶ ጌታቸው በኤክስ ገጻቸው የደብረ ጽዮንን ንግግር አያይዘው ባሰራጩት እጅግ ነቀፋ የበዛበት  መልእክት፣ የህወሓት አመራሮች የትግራይን ህዝብ አንድነት በመበተን እንዲሁም በፋኖ፣ በሱዳኑ ጄኔራል አል-ቡርሃን እና በኤርትራ መንግስት (ሻዕቢያ) ላይ ተማምነው ዳግም ጦርነት ለመክፈት የሚያደርጉት ፉከራ የሚያመጣው ለውጥ እንደሌለ ገልጸዋል። በዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል፣ በወይዘሮ ፈትለወርቅ ገብረእግዚአብሔር (ሞንጆሪኖ) እና በቀድሞው የደህንነት ሹም አቶ ጌታቸው አሰፋ መሪነት፣ በጉልበት "አራት ኪሎ እንመለሳለን" በማለት የሚያልሙትን "ቅዠት" በአስቸኳይ እንዲያቆሙ አስጠንቅቀዋል።

ከፌደራል መንግስቱ ጋር በቅርበት እየሰሩ የሚገኙት አቶ ጌታቸው፣ የትግራይ ሰራዊት ከምንም በላይ የህዝቡን ደህንነት እንዲያስቀድም ጥሪ አቅርበዋል። አቅም እያለ የህዝቡን የህልውና ጥያቄዎች መመለስ የሚቻለው በሰላማዊ መንገድ ብቻ መሆኑን በማስገንዘብ፣ ሰራዊቱ በህይወቱና በአካሉ ላይ እየተቆመረበት ያለውን ኃይል 'ይበቃል' ሊለው እንደሚገባ አሳስበዋል።

በመጨረሻም "በሐውልቲ (የህወሓት ጽህፈት ቤት) የመሸገው የብጥብጥ ቡድን" ሲሉ የጠሯቸው እነዚህ አካላት፣ በፉከራና በውጭ ኃይሎች ድጋፍ ላይ በመተማመን የዲፕሎማሲ በሮችን ከዘጉ በኋላ፣ አሁን መሬት ላይ ያለው እውነት ሲከብዳቸው "ዓለም ይድረስልኝ" እያሉ መጮሃቸው ማመዛዘን የጎደለው የፖለቲካ ኪሳራ መሆኑን በአጽንኦት ተችተዋል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ከኦገስት 1 ቀን 2026 ጀምሮ ከሰሃራ በታች ባሉ 25 የአፍሪካ ሀገራት በሚገኙ ዲፕሎማሲያዊ ሚሲዮኖች የሚሰጠውን መደበኛ የቪዛ ማስተናገጃ አገልግሎት ማቋረጡን አስታውቋል። የትራምፕ አስተዳደር ይህንን ውሳኔ በቅርብ ታሪክ ውስጥ ከተደረጉት የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ የቪዛ አገልግሎቶች ትልቁ የማሻሻያ መርሃ ግብር ሲል ገልጾታል።

በአዲሱ አሰራር መሰረት የቪዛ አመልካቾች ከዚህ በኋላ በአቅራቢያቸው በሚገኝ የአሜሪካ ኤምባሲ ወይም ቆንስላ ጽህፈት ቤት ቀጠሮ መያዝም ሆነ የቪዛ ሂደታቸውን ማጠናቀቅ አይችሉም። ከዚህ ይልቅ በአህጉሪቱ ወደተመደቡ 20 ቀጠናዊ ማስተናገጃ ማዕከላት እንዲያቀኑ ይደረጋል።

የቪዛ አገልግሎታቸው የተቋረጠባቸው 25ቱ ሚሲዮኖች አቡጃ (ናይጄሪያ)፣ አንታናናሪቮ (ማዳጋስካር)፣ አስመራ (ኤርትራ)፣ ባማኮ (ማሊ)፣ ባንጁል (ጋምቢያ)፣ ብራዛቪል (የኮንጎ ሪፐብሊክ)፣ ቡጁምቡራ (ብሩንዲ)፣ ኮናክሪ (ጊኒ)፣ ኮቶኑ (ቤኒን)፣ ደርባን (ደቡብ አፍሪካ)፣ ፍሪታውን (ሴራሊዮን)፣ ጋቦሮኔ (ቦትስዋና)፣ ሃራሬ (ዚምባብዌ)፣ ጁባ (ደቡብ ሱዳን)፣ ሊብረቪል (ጋቦን)፣ ሊሎንግዌ (ማላዊ)፣ ሉሳካ (ዛምቢያ)፣ ማፑቶ (ሞዛምቢክ)፣ ማሴሩ (ሌሴቶ)፣ ምባባኔ (ኤስዋቲኒ)፣ ንጃሜና (ቻድ)፣ ኒያሜይ (ኒጀር)፣ ኑዋክሾት (ሞሪታኒያ)፣ ዋጋዱጉ (ቡርኪና ፋሶ) እና ዊንድሆክ (ናሚቢያ) ናቸው። በደቡብ አፍሪካ ደርባን የሚገኘው የቪዛ ማዕከል ቢዘጋም፣ በኬፕታውን የሚሰጠው ተመሳሳይ አገልግሎት ግን ሳይቋረጥ እንደሚቀጥል ተገልጿል።

20ዎቹ አዳዲስ ቀጠናዊ ማስተናገጃ ማዕከላት በአቢጃን፣ አክራ፣ አዲስ አበባ፣ ኬፕታውን (ደቡብ አፍሪካ)፣ ዳካር፣ ዳሬሰላም፣ ጅቡቲ፣ ጆሃንስበርግ፣ ካምፓላ፣ ኪጋሊ፣ ኪንሻሳ፣ ሌጎስ፣ ሎሜ፣ ሉዋንዳ፣ ማላቦ፣ ሞንሮቪያ፣ ናይሮቢ፣ ፖርት ሉዊስ፣ ፕራያ እና ያውንዴ የሚገኙ ይሆናሉ። እያንዳንዱ ማዕከል በርካታ ጎረቤት ሀገራትን የሚያስተናግድ ሲሆን፣ ለምሳሌ ከማሊ የሚመጡ አመልካቾች በዳካር (ሴኔጋል)፣ እንዲሁም ከቤኒን እና ኒጀር የሚመጡት ደግሞ በሎሜ (ቶጎ) የቪዛ ሂደታቸውን እንዲያከናውኑ ይመራሉ።

ሚኒስቴሩ ውሳኔውን የትራምፕ አስተዳደር ብሔራዊ ደህንነትን ለማጠናከር፣ የማጣራት ሂደቶችን ወጥ ለማድረግ፣ የመንግስት ወጪን ለመቀነስ እና የአሰራር ቅልጥፍናን ለማሻሻል ከሚያደርገው ጥረት አንዱ አካል መሆኑን አብራርቷል። ተመሳሳይ የውህደት ስራዎች በሌሎች የአፍሪካ ሀገራት እና በአውሮፓ ክፍሎች ቀደም ሲል መከናወናቸውን የገለጸው ሚኒስቴሩ፣ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ብሔራዊ ደህንነትን በማጠናከር እና የመንግስትን ብክነት በመቀነስ አሜሪካን እና አሜሪካውያንን እያስቀደሙ ነው ብሏል።

ይህ ማሻሻያ ከሰሃራ በታች ባሉ የአፍሪካ ሀገራት የቪዛ ማመልከቻዎችን የሚያስተናግዱ የአሜሪካ ሚሲዮኖችን ቁጥር ከ50 ገደማ ወደ 20 ዝቅ ያደርገዋል። ይህ በአመልካቾች ላይ ጉልህ የሆነ ተግባራዊ ተጽእኖ የሚያሳድር ሲሆን፣ የአገር ውስጥ የቪዛ አገልግሎት በተቋረጠባቸው ሀገራት የሚገኙ ዜጎች በአካል ለሚደረግ ቃለ ምልልስ እና የጣት አሻራ (ባዮሜትሪክ) ምዝገባ አለም አቀፍ ድንበሮችን አቋርጠው ለመጓዝ ስለሚገደዱ ለተጨማሪ የትራንስፖርት እና የማረፊያ ወጪዎች ይዳረጋሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በሽራሮ አቅራቢያ ዳግም ውጊያ ማገርሸቱን ተከትሎ፣ በፌደራል መንግስቱ እና በትግራይ ኃይሎች መካከል የተደረገውን የሶስት ዓመት የሰላም ስምምነት ክፉኛ የጣሰ ከባድ ክስተት ተፈጥሯል።

በመቀሌ የሚገኘው የትግራይ ክልላዊ መንግስት ባወጣው መግለጫ፣ የፌደራል መንግስት ኃይሎች ቅዳሜ ንጋት ላይ ከሱዳን ድንበር አቅራቢያ ከሸራሮ አቅጣጫ ጥቃት መክፈታቸውን አስታውቋል። በጦርነቱ ወቅት የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደርን የመሩት ሚኒስትሩ ዶክተር አብርሃም በላይ በበኩላቸው፣ ግጭት መፈጠሩን አረጋግጠው፤ ነገር ግን ጥቃቱን የጀመሩት በህወሓት ሊቀመንበር ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል የሚመሩ ኃይሎች መሆናቸውን በመግለጽ ከሰዋል። ሚኒስትሩ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው "ጦርነት ይብቃ! ልዩነቶቻችንን በውይይት እንፍታ" ሲሉ አሳስበዋል።

ይህ ግጭት የተከሰተው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ እ.ኤ.አ. በ2018 ወደ ስልጣን ከመምጣታቸው በፊት ለሶስት አስርት ዓመታት ኢትዮጵያን ያስተዳደረው ህወሓት እና አዲስ አበባ ላለፉት ወራት እያሽቆለቆለ የመጣውን ግንኙነት ተከትሎ ነው። ሁለቱም ወገኖች የ2022ቱን (የ2015 ዓ.ም) የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት ድንጋጌዎችን ተግባራዊ አላደረጉም በሚል እርስ በእርስ ሲወነጃጀሉ ቆይተዋል።

የትግራይ ባለስልጣናት ገዢው ብልጽግና ፓርቲ በክልሉ ላይ የረጅም ጊዜ እገዳ እና የድሮን ጥቃት ዘመቻ ሲያካሂድ መቆየቱን እና ይህ አሁን ወደ ሙሉ ጦርነት ማደጉን ገልጸዋል። የክልሉ መንግስት የትግራይ ኃይሎች፣ የሲቪል ማህበረሰብ እና የሀይማኖት ተቋማት "ለሀገር ጥፋት እምቢ" በሚል መሪ ቃል ለብሔራዊ ህልውና ትግል እንዲዘጋጁ ጥሪ አቅርቧል።

በሌላ በኩል የቀድሞው የህወሓት ቃል አቀባይ እና የአሁኑ የጠቅላይ ሚኒስትሩ አማካሪ አቶ ጌታቸው ረዳ፣ ዶክተር ደብረፅዮን በኤርትራ እና በአማራ ታጣቂዎች ላይ ተማምነው በጉልበት ወደ ስልጣን ለመመለስ እየሞከሩ ነው ሲሉ በመክሰስ የትግራይ ሰራዊት አመራሮች እርሳቸውን (ደብረፅዮንን) እንዲተዉ አሳስበዋል። እ.ኤ.አ. በ2022 ለህወሓት እና ለፌደራል መንግስቱ የፕሪቶሪያውን ስምምነት የፈረሙት አቶ ጌታቸው እና የደህንነት ሹሙ አቶ ሬድዋን ሁሴን፣ ባለፈው ሰኔ ወር በአልጀዚራ ላይ በጋራ ባወጡት ጽሁፍ ጦርነት ሊቀሰቀስ እንደሚችል ማስጠንቀቃቸው ይታወሳል።

በኦስሎ ኒው ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ የኢትዮጵያ ጉዳዮች ተንታኝ የሆኑት ቸቲል ትሮንቮል ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ ይህ ውጊያ ከ2022ቱ የሰላም ስምምነት ወዲህ የታየ "እጅግ አሳሳቢው ክስተት" ነው። ስምምነቱ ጦርነቱን ቢያስቆምም፣ በመቀሌ እና አዲስ አበባ መካከል ያለውን "የግጭቱን መሰረታዊ ምክንያቶች" ሳይፈታ ማለፉን አክለዋል። ለዚህ ግጭት መነሻ በሆኑት ቀናት ውስጥ፣ የኢትዮጵያ መንግስት መገናኛ ብዙሃን ዶክተር ደብረፅዮንን በስማቸው ጠቅሰው ትግራውያንን ለጦርነት እየቀሰቀሱ ነው የሚል የክስ ዘመቻ ሲያካሂዱ ነበር።

ከሁለት ዓመታት በፊት ተጀምሮ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት የቀጠፈውን ጦርነት ያስቆመው የፕሪቶሪያው ስምምነት፣ የትጥቅ አፈታት እና የህወሓትን ህጋዊ ሰውነት በተመለከቱ ጥልቅ ጉዳዮች ላይ እልባት ሳይሰጥ ቆይቷል። ይህንም ተከትሎ አሜሪካ ባለፈው ሰኔ ወር ሰላምን ያደናቅፋሉ ባላቸው የህወሓት "አክራሪዎች" ላይ የቪዛ ማዕቀብ የጣለች ሲሆን፣ ህወሓትም እርምጃው ያልተሟላ እና ሚዛናዊ ያልሆነ መረጃ ላይ የተመሰረተ ነው ሲል ተችቶታል።

የዩናይትድ ስቴትስ አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ ስምምነቱን ለማትረፍ ወደ መቀሌ ቢያቀኑም፣ በሀምሌ ወር አጋማሽ ህወሓት የፕሪቶሪያው ስምምነት "በተግባር ሞቷል" ሲል አውጇል። የቀጠናው ተንታኝ ፋይሰል ሮብሌ ይህ የውጊያ ጅማሮ አሜሪካ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለውን አለመግባባት ለመፍታት ያደረገችው ጥረት አለመሳካቱን የሚያሳይ ነው ብለዋል። አክለውም "ጠንካራ ዓለም አቀፍ ጣልቃ ገብነት ከሌለ፣ ወደ እጅግ የሰፋ ጦርነት ልናመራ እንችላለን" ሲሉ አስጠንቅቀዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቅዳሜ ምሽት በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት፣ የመካከለኛው ምስራቅ አጋሮች የአምስት ወሩን የኢራን ጦርነት ለማቆም የሚያስችል የስምምነት ማዕቀፍ ላይ መድረሳቸውን ገልጸው፣ ለጊዜው አዲስ ጥቃት ከመሰንዘር እንደሚታቀቡ አስታውቀዋል። ይህ አዲስ ስምምነት የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥን በአፋጣኝ እና ሙሉ በሙሉ ክፍት ማድረግን እንዲሁም የኢራንን የኒውክሌር ስጋት ማብቃትን የሚያካትት መሆኑን ፕሬዝዳንቱ አክለዋል። ትራምፕ ለዓለም የወደፊት ጥቅም እንዲሁም ለኢራን ህልውና እና ብልጽግና ስል፣ በፍጥነት ስምምነት ላይ ለመድረስ በማሰብ ጥቃቱን ለመሰረዝ ተስማምቻለሁ ብለዋል። ጦርነቱን የሚያስቆመውን ይህንን ስምምነት ከዳር ለማድረስ በሚደረገው ጥረት፣ እስራኤል ከአሜሪካ ጋር ለመተባበር መስማማቷንም ጠቁመዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ እና የሀገሪቱ መሪ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከትራምፕ ጋር በስልክ በተወያዩበት ወቅት፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር ያላትን ግጭት ልታባብስ ትችላለች በሚል ስጋታቸውን ማቅረባቸውን ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ምንጮች ገልጸዋል። አክሲዮስ የተሰኘው የዜና አውታር እንደዘገበው፣ ይህ ውይይት የተካሄደው ትራምፕ በኢራን ላይ አዲስ ጥቃት ለመሰንዘር እያመነቱ ባለበት ወቅት ነው። ሳዑዲዎች፣ አሜሪካ የኢራንን የኃይል (ኢነርጂ) መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ከሰነዘረች፣ ቴህራን አጸፋውን በሳዑዲ እና በሌሎች የባህረ ሰላጤው ሀገራት የነዳጅ ተቋማት ላይ ልትወጣ ትችላለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አድሮባቸዋል። አልጋ ወራሹ በዚህ የስልክ ውይይታቸው፣ ትራምፕ በኢራን ላይ ሊወስዱት ስላሰቡት አዲስ እርምጃ ማብራሪያ ጠይቀዋል። የዋይት ሀውስ ባለስልጣንም የሁለቱን መሪዎች የስልክ ውይይት መካሄድ አረጋግጠዋል።

ሳዑዲ አረቢያ በኢራን ከሚደገፉ የኢራቅ ሚሊሻዎች ጋር በተያያዘ ከአሜሪካ ጋር ወታደራዊ እርምጃዎችን ብትወስድም፣ ግጭቱ በድርድር እንዲፈታ ግፊት እያደረገች ትገኛለች። አልጋ ወራሹም የሳዑዲ መከላከያ ሚኒስትር የሆኑትን ወንድማቸውን ካሊድ ቢን ሳልማንን፣ ስለ ኢራን ስትራቴጂ ከትራምፕ እና ከምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ጋር እንዲወያዩ ረቡዕ ዕለት ወደ ዋሽንግተን ልከው ነበር። በሌላ በኩል ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ጋር በዋይት ሀውስ የተወያዩ ሲሆን፣ የካቲት ወር ላይ ጦርነቱ ከጀመረ ወዲህ በአካል ሲገናኙ ይህ የመጀመሪያቸው ነው። የውይይቱ አካል የነበሩት የእስራኤሉ መሪ ትራምፕ በኢራን ላይ የሚያደርጉትን ጦርነት እንዲቀጥሉ አሳስበዋል።

ይህ የአሜሪካ ወታደራዊ እርምጃ ውጥረት ለትራምፕ እና ለፓርቲያቸው ከፍተኛ ፈተና ሆኗል። በብዙ አሜሪካውያን ዘንድ ተቀባይነት ያጣው ይህ ጦርነት፣ በመጪው ህዳር ወር ከሚካሄደው ወሳኝ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ጥቂት ወራት ቀደም ብሎ የዓለምን ኢኮኖሚ እያናጋው ይገኛል። ፕሬዝዳንቱ ከዚህ ቀደም ኢራን በዮርዳኖስ በሚገኘው የአሜሪካ የጦር ሰፈር ላይ ያደረሰችውን ድንገተኛ ጥቃት ተከትሎ አጸፋዊ እርምጃ እንደሚወስዱ ዝተው ነበር። አርብ ዕለትም አሜሪካ ኢራንን እጅግ አጥብቃ እንደምትመታ ተናግረው ነበር። የዋይት ሀውስ ፕሬዝዳንታዊ ቃል አቀባይ ካሮሊን ሊቪት በበኩላቸው፣ ቴህራን ባለፈው ወር ከአሜሪካ ጋር የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራርማ ወዲያውኑ ስምምነቱን በመጣስ በንግድ መርከቦች ላይ ተኩስ መክፈቷን እና አሜሪካውያን ወታደሮችን መግደሏን አስታውሰዋል።

ይህንኑ ከኢራን ጋር እየተባባሰ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ፣ ቅዳሜ ዕለት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በቀጠናው በሚገኙ 10 ሀገራት ለሚኖሩ አሜሪካውያን አዲስ የደህንነት ማስጠንቀቂያ አውጥቷል። ባሃሬን፣ እስራኤል፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ኩዌት፣ ሊባኖስ፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ አረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስን በሚሸፍነው በዚህ ማስጠንቀቂያ፣ የአሜሪካ ዜጎች የበረራ ስረዛዎችን፣ ጊዜያዊ የአየር ክልል መዘጋትን እና ሌሎች የጉዞ መስተጓጎሎችን ታሳቢ በማድረግ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሳኡዲ አረቢያ መንግስት የቀይ ባህርንና የባብኤል መንደብን ሰርጥ ደህንነት ለማስጠበቅ በሚል በ14 አገራት አማካኝነት ጥምር ሀይል መመስቷ ይታወቃል፡፡ ይህ ጥምር ሀይል ዋና መቀመጫው በሪያድ እንደሚሆን የተገለፀ ሲሆን ዋነኛ አላማውም የየመን ሀውቲ ታጣቂዎች በቀጠናው ውስጥ የፈጠሩትን ስጋት መቀነስ ነው፡፡

በጥምረቱ ውስጥ ከቀጠናው አገራት ኩዌት፣ ባህሬን፣ ኳታር፣ ዮርዳኖስ፣ ግብፅ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ሶማሊያ፣ የየመን ህጋዊ መንግስትና ኮሞሮስ ሲካተቱ ከአለም አቀፍ አጋሮች ቱርክ፣ ፓኪስታን፣ ባንግላዲሽና ናይጄሪያ ይገኙበታል፡፡ ይሁንና በቀይ ባህር ላይ ከ1700 ኪሎ ሜትር በላይ ጠረፍ ያላት ኤርትራ የዚህ ጥምረት አልሆነችም፡፡ ይህ ጉዳይ መነጋገሪያ በሆነበት በዚህ ወቅት ኤሪትሪያን ፖስት ዛሬ ባሰራጨው ዘገባ ኤርትራ ጥምረቱ ውስጥ እንድትሳተፍ ጥሪ ቀርቦላት እንዳልተቀበለችው አስታውቋል፡፡

በዘገባው አገሪቱ ይህንን እርምጃ የወሰደችው ከውጭ ጉዳይ ፖሊሲዋ አኳያ መሆኑን ጠቅሶ ይህም ገለልተኛ አቋም መያዝ እንደሆነ ገልጿል፡፡ ኤርትራ ከሳኡዲ አረቢያና ከግብፅ ጋር የጠበቀ የትብብር ግንኙነት እንዳላት የጠቀሰው ዘገባው በሌላ በኩል ከኢራን ጋር መልካም ግንኙነቷን ማስጠበቅ እንደምትፈልግ አስታውቋል፡፡

በውጭ ጉዳይ ፖሊሲዋ የራሷ ሉአላዊነት ሲነካ ብቻ ምላሽ እንደምትሰጥ በማስቀመጧ የተነሳ የሀውቲ ታጣቂዎች በኤርትራ የውሀ ግዛት ውስጥ ስጋት ካልፈጠሩ በስተቀር ወታደራዊው ጥምረት ውስጥ ላለመግባት መወሰኗን አስረድቷል፡፡ ይህ ውሳኔዋም ብሄራዊ ጥቅሟን እያስጠበቀች በቀጠናው ካለው የሀይል ፉክክርና መጠላለፍ እንድትጠነቀቅ ያደርጋታል ሲልም ገልጿል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በቅርቡ የህዝቡን ልብ በሀዘን የሰበረውንና በማህበራዊ ሚዲያ ከፍተኛ መነጋገሪያ የሆነውን የወጣቷ ቅዱሳን ይርጋለም አሰቃቂ ግድያን ተከትሎ፣ የሟች ታናሽ እህት እና የሚስ ወርልድ ኢትዮጵያ አክሊል ባለቤት ሩት ይርጋለም ለመጀመሪያ ጊዜ ዝምታዋን በመስበር ይፋዊ መግለጫ ሰጥታለች። ሩት በሰጠችው ስሜት ቀስቃሽና ጥልቅ መልዕክት ያዘለ መግለጫ፣ የወንጀሉን አሰቃቂነት፣ በፖሊስ የተደረገውን ክትትል እና የቀጣይ የፍትህ ሂደትን በተመለከተ ጠንካራ መልዕክት አስተላልፋለች።

ሩት በመግለጫዋ ዋነኛ ትኩረት ካደረገችባቸው ነጥቦች አንዱ የወንጀሉ ፈጻሚዎች ማንነት እና በሟች ላይ የደረሰው የክህደት መጠን ነው። የግድያው ዋነኛ ተጠርጣሪዎች የሟች ቅዱሳን እጅግ የቅርብ ጓደኛ እና የጓደኛዋ ፍቅረኛ መሆናቸውን ያረጋገጠችው ሩት፣ ድርጊቱን በቃላት ለመግለጽ የሚከብድ የጭካኔ ጥግ ስትል ኮንናዋለች። "የቅርብ ሰው ይቅርና ወዳጅ የማንለው ጠላት የማያደርገውን ተግባር እህቴ ላይ ፈጽመዋል" በማለት በቅርብ ወዳጅ የተፈጸመውን ይህንን አሰቃቂ ወንጀል በማህበረሰቡ ውስጥ ያለውን የመተማመን እሴት የሚንድ መሆኑን አብራርታለች።

በወንጀሉ ዙሪያ ፖሊስ ያደረገውን ክትትል በተመለከተ ሩት ከፍተኛ አድናቆትና ምስጋና አቅርባለች። የተጠርጣሪዎቹን ዱካ በመከታተል በቁጥጥር ስር ለማዋል የአዲስ አበባ ፖሊስ አባላት ያሳዩትን ከፍተኛ ቁርጠኝነት መስክራለች። "ልጆቹን ለመያዝ በተደረገው የተጠናከረ ስራ፣ ሌሊትና ቀን ልብስ እንኳ ሳይቀይሩ ከእኛ ጋር አብረው 'አይዟችሁ' እያሉ ለሰሩት ስራ በጣም አመሰግናለሁ" ስትል የጸጥታ አካላቱ የህዝብን ደህንነት ለማረጋገጥ ያደረጉትን ተጋድሎ አወድሳለች።

የቅዱሳን ሞት ከግለሰብ እና ከቤተሰብ ሀዘን ባለፈ አጠቃላይ የማህበረሰቡን የደህንነት ስጋት የሚያንጸባርቅ መሆኑን ሩት አበክራ ገልጻለች። ህብረተሰቡ በሀዘናቸው ጊዜ ከጎናቸው በመቆሙ ምስጋናዋን አቅርባ፣ "ይሄ የአንድ ሰው ጉዳይ ብቻ አይደለም፣ የሀገር ጉዳይ ነው" በማለት ወንጀሉን ሰፋ ባለ ሀገራዊ እና ማህበራዊ መነጽር እንዲታይ አድርጋለች።

"ዛሬ እኔ ቤት የመጣ ክፉ ሀዘን ነገ የናንተን ቤት ወይም የማንኛውንም ሰው ቤት እንዳያንኳኳ ትክክለኛው ፍትህ ሊሰጥ ይገባል" በማለት ያስጠነቀቀችው ሩት፣ የፍትህ ስርዓቱ በማያዳግም ሁኔታ ተገቢውን ቅጣት እንዲሰጥ አሳስባለች። በመጨረሻም መላው ህዝብ እና የሚመለከታቸው አካላት "ጀስቲስ ፎር ቅዱሳን" (ፍትህ ለቅዱሳን) በሚለው የፍትህ ጥያቄ ዙሪያ በመሰባሰብ ወንጀለኞቹ ትክክለኛውን ቅጣት እስኪያገኙ ድረስ ከጎናቸው እንዲቆሙ ጥሪዋን አስተላልፋለች።

ይህ የሩት ይርጋለም መግለጫ፣ በሀገሪቱ ውስጥ እየተበራከቱ የመጡትን አሰቃቂ የግድያና የክህደት ወንጀሎች በተመለከተ የፍትህ አካላት ጠንካራና አስተማሪ ርምጃ እንዲወስዱ ትልቅ ማሳሰቢያ የሰጠ ክሪቲካል ዘገባ ሆኖ አልፏል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ከኢራን ብሔራዊ የደህንነት ምክር ቤት የወጣው አዲስ ማስጠንቀቂያ በቀጠናው ያለውን ወታደራዊ ፍጥጫ ወደ ላቀ ደረጃ አሸጋግሮታል።

ቴህራን ባወጣችው መግለጫ፣ አሜሪካ በደቡባዊ የኢራን ወደቦች ላይ የጣለችውን የባህር ኃይል እገዳ የምትቀጥል ከሆነ፣ በሆርሙዝ የባህር ሰርጥ ላይ ያለው ቁጥጥር ይበልጥ እንደሚጠበቅና ከዚህ በተጨማሪም ሌሎች የባህር መተላለፊያ ሰርጦች ሊዘጉ ወይም ሊቆለፉ እንደሚችሉ ዝታለች።

ኢራን በመግለጫዋ ላይ የሌሎቹን የባህር ሰርጦች ስም በግልጽ ባትጠቅስም፣ ከቴህራን ጋር የጠበቀ ወዳጅነት ያላቸው ሁቲዎች የሚቆጣጠሩት የባቢል መንደብ የባህር ሰርጥ እና የኤደን ባህረ ሰላጤ መሆናቸውን በቀላሉ መረዳት ይቻላል።

የኢራን መንግስት አሜሪካ እገዳውን የምትገፋበት ከሆነ የዓለም አቀፉ የኃይል (የነዳጅ) ገበያ ክፉኛ እንደሚናወጥ አስታውቋል። መግለጫው የአሜሪካ መራጮችንም ጭምር ያነጣጠረ ሲሆን፣ በዓለም አቀፍ የነዳጅ ገበያ ላይ የሚፈጠር ማንኛውም መስተጓጎል በአሜሪካ የአገር ውስጥ የነዳጅ ዋጋ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር የታወቀ ነው።

በዚህም አኳኋን ቴህራን አዲስ የመደራደሪያ እና የማስፈራሪያ እኩልዮሽ በመዘርጋት፣ ለአሜሪካ ማንኛውም እርምጃ የኃይል ምላሽ ለመስጠት የተዘጋጀች ይመስላል።

ይህ የኢራን ማስፈራሪያ የመጣው፣ አሜሪካ እና እስራኤል የኢራንን የኃይል እና የነዳጅ መሰረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር አዲስ ወታደራዊ ዘመቻ ሊከፍቱ ይችላሉ የሚሉ ግምቶች በበረቱበት ወቅት መሆኑ ዘገባውን ይበልጥ አሳሳቢ አድርጎታል።

ሲ.አይ.ኤ እና ሞሳድ የኢራን አዲሱን የበላይ መሪ ሙጅተባ ኻመነኢን ለማግኘት የሚያደርጉት ጥረት ትኩረት ስቧል
#ዓለም | የብሪታንያው The Times ጋዜጣ የደህንነት ምንጮችን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ የአሜሪካው ሲ.አይ.ኤ (CIA) እና የእስራኤሉ ሞሳድ (Mossad) የኢራን አዲሱ የበላይ መሪ ሙጅተባ ኻመነኢ የት እንዳሉ ለማረጋገጥ እና ሁኔታቸውን ለመከታተል የስለላ ጥረታቸውን አጠናክረዋል።

ሪፖርቱ እንደሚለው፣ ሙጅተባ ኻመነኢ ከአባታቸው ሞት በኋላ የኢራንን ከፍተኛ አመራር ቢረከቡም፣ በአደባባይ አልታዩም፤ ስልክ፣ ኮምፒውተር ወይም ሌሎች የኤሌክትሮኒክስ መገናኛ ዘዴዎችን እንደማይጠቀሙም ይገለጻል። በዚህ ምክንያት በሳተላይት እና በሳይበር መንገድ የሚደረገው ክትትል ውጤታማ እንዳልሆነ ተነግሯል።

በዚህ ሁኔታ የምዕራባውያን የደህንነት ተቋማት ትኩረታቸውን ከኤሌክትሮኒክስ ስለላ ወደ Human Intelligence (HUMINT) ወይም በሰዎች በኩል የሚሰበሰብ መረጃ ላይ ማዞራቸው ተዘግቧል። አንዳንድ የቀድሞ የሞሳድ ባለስልጣናት እንደሚሉት፣ ሙጅተባ መልእክቶችን በብዙ ደረጃ በተደራጁ ተላላኪዎች እንደሚያስተላልፉ ይገመታል።

ሆኖም እስካሁን ድረስ ሙጅተባ ኻመነኢ የት እንዳሉ፣ በምን ዓይነት የጤና ሁኔታ እንዳሉ ወይም በቀጥታ አገሪቱን እየመሩ መሆናቸው በገለልተኛ ምንጮች አልተረጋገጠም። የአሜሪካና የእስራኤል ባለሥልጣናትም እነዚህን ሪፖርቶች በይፋ አላረጋገጡም።

አንዳንድ ሚዲያዎች ሙጅተባ ኻመነኢ በሕይወት ስለመኖራቸው ወይም ስለ ምትክ ሰዎች (body doubles) የሚያነሱት ጥርጣሬ መኖሩን ቢዘግቡም፣ እነዚህ አባባሎች በገለልተኛ ማስረጃ ያልተረጋገጡ ግምቶች መሆናቸውን የዓለም አቀፍ የዜና ተቋማት ያስገነዝባሉ።

ተንታኞች እንደሚሉት፣ ሙጅተባ ኻመነኢ በሕዝብ ፊት አለመታየታቸው በኢራን የሥልጣን አወቃቀር፣ በአብዮታዊ ዘብ (IRGC) ያለው ተጽዕኖ እና በቀጣናው የደህንነት ሁኔታ ላይ የተለያዩ ጥያቄዎችን እያስነሳ ነው። ነገር ግን ከስለላ ሪፖርቶች ባሻገር የተረጋገጠ ኦፊሴላዊ መረጃ አሁንም አልቀረበም።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

ጣልያን በሯን እየዘጋች ነው
#ethiopia | ​የጣልያን መንግሥት ከስፔን ጋር ባለው የባሕርና የአየር መንገድ መስመር የሸንገን የነፃ ዝውውር ስምምነትን በጊዜያዊነት በማቋረጥ የድንበር ቁጥጥር ማድረጉን አወጀ።

ይህ አስቸኳይ እርምጃ የሀገሪቱን ብሔራዊ ደህንነት ለመጠበቅና ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን ለመከላከል የተወሰደ ሲሆን በበጋው የቱሪዝም እንቅስቃሴ ላይ የሚፈጥረውን ተጽዕኖ በመቀነስ ላልተወሰ ጊዜ የሚተገበር መሆኑ ተገልጿል።

​በተመሳሳይ መልኩ ጣልያን የአውሮፓ ሕብረትን የውጭ ድንበሮች ሙሉ በሙሉ ለመቆጣጠር በሚደረገው ጥረት የስፔን ተቋማትን ለመደገፍና የተደቀነውን ችግር በጋራ ለመጋፈጥ ዝግጁ መሆኗን አስታውቃለች።

የጣልያን ጠ/ሚ ጂዮርጂያ ሜሎኒ
አፅንዖት ሰጥተው እንደተናገሩት ድንበርን ማስከበር የዜጎችን ደህንነት ከመጠበቅ ባሻገር ህገ-ወጥ የሰዎች ዝውውርንና የወንጀል አውታሮችን በቁርጠኝነት ለመግታት የሚደረግ ወሳኝ እርምጃ ነው።

ሸንገን በመላው አውሮፓ አባል ሀገራት እንድንቀሳቀስ የሚፈቅድልን የቪዛ አይነት ነው።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

የዓለም የወርቅ ፍላጎት 380 ቢሊዮን ዶላር ደረሰ
#ethiopia | የዓለም የወርቅ ገበያ በ2026 ሁለተኛ ሩብ ዓመት ታሪካዊ ምዕራፍ መመዝገቡን የዓለም ወርቅ ምክር ቤት (World Gold Council) አስታውቋል።

በሪፖርቱ መሠረት፣ የወርቅ ፍላጎት በመጠን 1,269 ቶን ላይ የተረጋጋ ሲሆን፣ በከፍተኛ የወርቅ ዋጋ ምክንያት የገበያው ጠቅላላ ዋጋ 380 ቢሊዮን ዶላር በመድረስ አዲስ ታሪካዊ ክብረ ወሰን አስመዝግቧል።

ባለሙያዎች እንደሚገልጹት፣ የወርቅ ዋጋ መጨመር፣ የዓለም አቀፍ ጂኦፖለቲካዊ ውጥረቶች፣ የገንዘብ ገበያ አለመረጋጋት እና ባለሀብቶች ወደ ደህንነት ንብረት (Safe Haven Asset) የሚያደርጉት መሸጋገር የወርቅ ፍላጎትን በእጅጉ አጠናክረዋል።

ሪፖርቱ እንደሚያመለክተው፣ በምዕራብ አፍሪካ ያለው የማዕድን ምርት እድገት ለዓለም የወርቅ አቅርቦት ከፍተኛ አስተዋፅኦ አድርጓል። ቡርኪና ፋሶ 17 በመቶ እና ጋና 8 በመቶ የምርት እድገት በማስመዝገብ የወርቅ ምርት ማሳደግ ችለዋል። ይህም የዓለም የወርቅ አቅርቦትን ለማረጋጋት አስፈላጊ ሚና ተጫውቷል።

በሌላ በኩል የዓለም ማዕከላዊ ባንኮች 289 ቶን የወርቅ ግዥ በመፈጸማቸው የገበያውን ፍላጎት ደግፈዋል። ምንም እንኳን በአንዳንድ አገራት የወርቅ ምርት መቀነስ ቢታይም፣ የዓለም አቀፉ ገበያ በአጠቃላይ ጠንካራ መሆኑን ሪፖርቶች ያመለክታሉ።

በወርቅ ገበያ ላይ የሚታየው የዋጋ ንረት የጌጣጌጥ ፍላጎትን እየቀነሰ ቢሆንም፣ የኢንቨስትመንት ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ ማደጉን የዓለም ወርቅ ምክር ቤት ገልጿል።

በተለይ የወርቅ ETF ፈንዶች፣ የወርቅ ሳንቲሞች እና የወርቅ አሞሌዎች ላይ የባለሀብቶች ፍላጎት እየጨመረ መሆኑ ተጠቁሟል።

ኢኮኖሚስቶች እንደሚሉት፣ የወርቅ ገበያ በቀጣዮቹ ወራትም በዓለም አቀፍ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ሁኔታዎች ተፅዕኖ ስር እንደሚቀጥል ይጠበቃል።

በተለይ የማዕከላዊ ባንኮች የወርቅ ክምችት ማሳደግና ባለሀብቶች ወደ ወርቅ የሚያደርጉት መሸጋገር የዋጋ እንቅስቃሴውን ዋና የሚወስኑ ምክንያቶች እንደሚሆኑ ተገልጿል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ጅቡቲ በባቢል መንደብ ባህረ-ሰላጤ በሚያልፉ መርከቦች ላይ በአንድ ወገን ውሳኔ ብቻ ቀረጥ ወይም የመተላለፊያ ክፍያ ለመጣል የሚደረገውን ማንኛውንም ሙከራ አጥብቃ እንደምትቃወም አስታወቀች። መንግስት ይህ እርምጃ ዓለም አቀፍ ህግን የሚጥስ እና ከዓለም ቁልፍ የባህር ላይ የንግድ መስመሮች አንዱ የሆነውን መስመር አደጋ ላይ የሚጥል ነው ሲል አስጠንቅቋል።

የጅቡቲ መንግስት ረቡዕ ምሽት ባወጣው መግለጫ፣ በአፍሪካ ቀንድ እና በየመን ምዕራባዊ የባህር ዳርቻ መካከል በሚገኘው በዚህ ስትራቴጂካዊ የውሃ መስመር ላይ በማናለኝነት ክፍያ ለመጫን የሚደረገውን ጥረት አውግዟል። ይህ መግለጫ የወጣው፣ የየመን ሁቲ እንቅስቃሴ በቀይ ባህር፣ በአደን ባህረ-ሰላጤ እና በህንድ ውቅያኖስ መካከል በሚያገናኘው በዚህ ወሳኝ የንግድ እና የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመር ላይ በሚያልፉ መርከቦች ላይ የመተላለፊያ ክፍያ ለማስከፈል እያሰበ መሆኑን የሚያሳዩ ሪፖርቶች መውጣታቸውን ተከትሎ ነው።

ጅቡቲ መርከቦች በነጻነት የመንቀሳቀስ መብት እና ባህረ-ሰላጤዎችን በሚያስተዳድረው ዓለም አቀፍ የባህር ላይ ህግ ሙሉ በሙሉ እንደምትገዛ አረጋግጣለች። በመግለጫዋም "ባቢል መንደብ በአፍሪካ እና በእስያ የባህር ዳርቻዎች መካከል የሚጋራ የዓለም አቀፍ ፍላጎት ማዕከል ነው። ከአንድ የባህር ዳርቻ ብቻ ተነስቶ በመርከቦች ላይ የክፍያ ወይም የቀረጥ ስርዓት ለመጫን የሚደረግ ማንኛውም ሙከራ ዓለም አቀፍ ህግን የሚጻረር፣ አዋሳኝ ሀገራትን ሉዓላዊነት የሚጋፋ እና ለዓለም አቀፍ ንግድ እና የኃይል አቅርቦት ወሳኝ የሆኑትን የባህር መስመሮች ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥል ነው" ስትል አብራርታለች።

በቀጠናው ያለውን ነባራዊ እና ተሰባሪ ሰላም ይበልጥ ሊያሻክር የሚችለውን ይህንን ድርጊት ለመመከት ሀገሪቱ ሉዓላዊ መብቷን ለማስከበር፣ የባህር ላይ ጉዞ ነጻነትን ለመጠበቅ እና በቀይ ባህር ያለውን መረጋጋት ለማስቀጠል ዲፕሎማሲያዊ፣ ህጋዊ እና የጸጥታ እርምጃዎችን—በግሏም ሆነ ከቀጣናው እና ከዓለም አቀፍ አጋሮች ጋር በመቀናጀት—የመውሰድ መብቷ የተጠበቀ መሆኑን አስታውቃለች። በተጨማሪም፣ ባህረ-ሰላጤው የጥቂቶች የግል ፍላጎት ማራመጃ መሳሪያ ከመሆን ይልቅ፣ ዓለም አቀፍ ህግን የተከተለ፣ ክፍት እና ደህንነቱ የተጠበቀ የባህር ላይ ኮሪደር ሆኖ እንዲቀጥል ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እና ተጠቃሚ ሀገራት የድርሻቸውን እንዲወጡ ጥሪ አቅርባለች።

ይህ የባቢል መንደብ ባህረ-ሰላጤ ውጥረት በተለይ ለኢትዮጵያ ከፍተኛ የደህንነት እና የኢኮኖሚ ትርጉም አለው። የባህር በር አልባዋ ኢትዮጵያ ለዓለም አቀፍ ንግዷ ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ የምትመካው በጅቡቲ ወደቦች እና በቀይ ባህር ኮሪደር ያልተቆራረጠ የጭነት ፍሰት ላይ በመሆኑ፣ ይህ በቀጠናው የተደቀነው አዲስ ስጋት ሀገሪቱን በቀጥታ የሚመለከታት ጉዳይ መሆኑን ባለሙያዎች ያስገነዝባሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በይፋዊ መግለጫቸው በተያያዘው ግህግ.jpeg ሰነድ ላይ) እንዳስታወቁት፣ 'የሰላም ቦርድ' ሀማስን ጨምሮ በጋዛ የሚገኙ ሁሉንም ታጣቂ ቡድኖች ሙሉ በሙሉ ትጥቅ ለማስፈታት የሚያስችል ታሪካዊ ስምምነት ላይ ደርሷል። ይህ ስምምነት ዘላቂ ሰላም እና ደህንነትን ለማረጋገጥ የተወሰደ እጅግ ትልቅ እና ወሳኝ እርምጃ መሆኑን ፕሬዝዳንቱ ገልጸዋል።

ስምምነቱ ጋዛ ከሰላም ቦርዱ ጋር በቅርበት በመስራት የፍልስጤምን ህዝብ በሚያግዝ አዲስ የፍልስጤም መንግስት እንድትተዳደር የሚያስችል ወሳኝ ምዕራፍ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ ጋዛ ዳግም የሽብር ጥቃቶች መነሻ መሆኗ ስለሚያበቃ፣ እስራኤል የሚገባትን ደህንነት እንደምታገኝ በመግለጫው ተጠቁሟል። ይህ እርምጃ የትራምፕን 'ባለ 20-ነጥብ የሰላም እቅድ' ተግባራዊ ለማድረግ የተመዘገበ ትልቅ ስኬት መሆኑም ተብራርቷል።

የስምምነቱ ትግበራ በጥንቃቄ በተዋቀሩ ደረጃዎች የሚከናወን ይሆናል። የትጥቅ ማስፈታት ሂደቱ ሲጠናቀቅ የእስራኤል ጦር ከጋዛ የሚወጣ ሲሆን፣ ዓለም አቀፍ የማረጋጋት ኃይል ከአዲሱ የፍልስጤም ፖሊስ ኃይል ጋር በመተባበር የጋዛን እና የጎረቤቶቿን ነዋሪዎች ደህንነት የማረጋገጥ ኃላፊነት ይወስዳል።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ መግለጫቸውን ሲቀጥሉ ከአንድ ዓመት በፊት ከነበረው አውዳሚ ጦርነት፣ ከባድ ሰብዓዊ ቀውስ እና ታጋቾች በጭካኔ በተያዙበት ሁኔታ አንጻር ሲታይ ዛሬ ላይ ታሪካዊ መሻሻል መታየቱን አውስተው፣ አሁንም ግን ብዙ ሊሰሩ የሚገባቸው ስራዎች መኖራቸውን አሳስበዋል። ለዚህ ታሪካዊ ስኬት መገኘት ከፍተኛ ጥረት ላደረጉት አሸማጋይ ሀገራት ማለትም ለግብፅ፣ ለኳታር እና ለቱርክ፣ እንዲሁም ያለመታከት ለሰራው የራሳቸው የልዑካን ቡድን የላቀ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።

በጥቅምት 7 ከጋዛ የተነሳው ስጋት ዳግም እራሱን እንዳይገነባ ጥብቅ አቋም የተያዘበት ይህ ስምምነት፣ ጋዛን በመጨረሻ ህዝቧን ለሚያገለግል አዲስ የፍልስጤም መንግስት የሚያስረክብ መሆኑ ተረጋግጧል። በመጨረሻም ፕሬዝዳንት ትራምፕ ማንም ሊሳካ አይችልም ተብሎ ይታሰብ በነበረው በዚህ አስደናቂ እድገት ለሁሉም የእንኳን ደስ አላችሁ መልዕክት በማስተላለፍ መግለጫቸውን አጠናቀዋል።

የባለ ብዙ ወገን ዲፕሎማሲ - ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም

አዲስ አበባ፣ ሐምሌ 23፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅሟን መሰረት ያደረገ እና ባለብዙ ወገን የውጭ ግንኙነት መርህን በመከተል አማራጮቿን እያሰፋች ትገኛለች።

ሀገሪቱ ለአንድ ወገን ባደላ አካሄድ ሳይሆን ብሔራዊ ጥቅሟን ሊያስከብሩ ከሚችሉ ወገኖች ሁሉ የጋራ ተጠቃሚነትን የጠበቀ ግንኙነት የመመስረት አቋም አላት።

ይህም አቋሟ በሀገራት መካከል ልዩነቶች ተፈጥረው ግንኙነታቸው ቢሻክርም ከሁለቱም ተቃራኒ ወገኖች ጋር ወዳጅነቷን አቻችላ ለመቀጠል አስችሏታል።

ኢትዮጵያ ከሌሎች ሀገራት ጋር በሚኖራት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት "እኔ ብቻ ልጠቀም" የሚል መንገድ ሳትከተል የጋራ ተጠቃሚነትን ማዕከል አድርጋ ትንቀሳቀሳለች።

ከጎረቤት ሀገራት ጋር በጋራ የማደግ ፍላጎት ያላት ኢትዮጵያ፤ የተፈጥሮ የውሃ ሀብቶቿን ለመጠቀም ስታቅድም ሌሎችን ሳይጎዳ ጥንቃቄ በተሞላበት መንገድ ፍትሐዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ ትሰራለች።

ከዚህ ባለፈም የቀጣናው ሰላም እና ደህንነት እንዲጠበቅ ሰራዊቷን በማሰማራት ረገድ የጎላ ሚና ስታበረክት ቆይታለች።

ኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅሟን ለማስከበር ከወሰደቻቸው ርምጃዎች መካከል የብሪክስ ስብስብ አባል መሆኗ አንዱ ነው። ይህ አባልነቷ ከምዕራባውያን ሀገራት ጋር ያላትን ግንኙነት በጠበቀ መልኩ የተከናወነ ሲሆን፤ ይህም ሀገሪቱ ለጋራ ጥቅም በጋራ የመስራት ቁርጠኝነቷ ማሳያ ነው።

የብሪክስ አባልነት ታዳጊ ሀገራት ያላቸውን የድምፅ መስጠት አቅም ይጨምራል፤ የወጪ ንግድ አቅምን ለማሳደግና ኢንቨስትመንትን ለመሳብ እድል ከመስጠት ባሻገር የውጭ ምንዛሪ እጥረትን ለመፍታት ያግዛል፡፡

በተጨማሪም በሀገራቱ መካከል የእውቀት ልውውጦች እንዲፈጠሩ፣ ደህንነት በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ በጋራ መስራት እንዲቻል፤ እንዲሁም እርስ በርስ ያሉ ግንኙነቶችን ለማሳደግ ዕድል ይፈጥራል።

በቤተልሔም ግርማ

ኢትዮጵያና አዘርባጃን፣ ከዲፕሎማሲ ወደ ስትራቴጂካዊ አጋርነት

አዲስ አበባ፣ ሐምሌ 23፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ኢትዮጵያና አዘርባጃን ጠንካራ ዲፕሎማሲዊ ግንኙት እየገነቡ መጥተዋል፡፡

በተለያዩ የዓለም ክፍሎች የሚገኙት እነዚህ ሁለት ሀገራት የፖለቲካ፣ ኢኮኖሚ፣ ኢንቨስትመንት፣ የመከላከያ እና የቴክኖሎጂ ትብብሮችን ወደ ጠንካራና አዲስ ምዕራፍ ለማሳደግ እየሰሩ ናቸው።

ሀገራቱ የሶቪየት ኅብረት መፍረስን ተከትሎ አዘርባጃን ሪፐብሊክ ራሷን የቻለች ሀገር ከሆነች በኋላ ግንኙነታቸውን ቀስ በቀስ እያጠናከሩ መጥተዋል።

ኢትዮጵያና አዘርባጃን ለበርካታ ዓመታት በዘለቀው ግንኙነታቸው የየሀገራቱ ከፍተኛ የመንግሥት ባለስልጣናት ጉብኝቶችን አድርገዋል፡፡

ሕዳር 2017 ዓ.ም አዘርባጃን ባስተናገደችው የተባበሩት መንግሥታት የአየር ንብረት ለውጥ ጉባዔ (ኮፕ29) ለመሳተፍ ፕሬዚዳንት ታዬ አጽቀ ሥላሴ ወደ ባኩ ተጉዘው ነበር፡፡

በቆታቸውም የአዘርባጃንን የዲጂታል አገልግሎት አሰጣጥ ተዘዋውረው ጎብኝተዋል፡፡

እንዲሁም በ2017 ዓ.ም በአዲስ አበባ 3ኛው የኢትዮ-አዘርባጃን የፖለቲካ ምክክር መድረክ የተካሄደ ሲሆን÷ መድረኩ የሁለቱን ሀገራት የፖለቲካ ትስስር ወደ ከፍተኛ ደረጃ መድረሱን የሚያመላክት ነበር፡፡

በመቀጠልም የካቲት 2018 ዓ.ም ላይ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የባኩ ይፋዊ የሥራ ጉብኝት የሁለቱን ሀገራት ግንኙነት ወደ አዲስ ምዕራፍ ከፍ አድርጓል።

በዚህ ሳምንት ደግሞ የአዘርባጃን ሪፐብሊክ የፓርላማ አፈ ጉባዔ ሳሂባ ጋፋሮቫ ኢትዮጵያን እየጎበኙ የሚገኙ ሲሆን÷ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)፣ ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ከፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባዔዎች ጋር መክረዋል፡፡

ኢትዮጵያና አዘርባጃን በታሪክና በጂኦግራፊያዊ አቀማመጣቸው ቢለያዩም በርካታ የጋራ ባህሪያት አሏቸው።

ሁለቱም ጂኦፖለቲካዊ ፉክክር ባሉባቸው ቀጣናዎች ይገኛሉ፤ ኢትዮጵያ በአፍሪካ ቀንድ ፤ አዘርባጃን ደግሞ በደቡብ ካውካሰስ ክልል፡፡ በየቀጣናቸው ሁለቱም ሀገራት ለሰላምና ደህንነት ቁልፍ ሚና እየተጫወቱ ነው፡፡

በዓለም አቀፍ ፖለቲካም ሁለቱ ሀገራት ከምሥራቅና ከምዕራቡ ዓለማት ጋር ሚዛኑን የጠበቀ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲን ይከተላሉ፡፡

ኢትዮጵያ እና አዘርባጃን መሠረተ ልማትን፣ ዲጂታል ሽግግርን፣ ኢንዱስትሪን እና የውጭ ኢንቨስትመንትን ለልማትና ዕድገታቸው ትኩረት ሰጥተው እየሰሩባቸው ያሉ ዘርፎች ናቸው።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) አዘርባጃንን በጎበኙበት ወቅት የሀገሪቱ ፕሬዚዳንት ኢልሃም አሊየቭ የሀገራቱን ግንኙነት አስመልክተው ሲገልጹ፣ "አጋርነታችን በርካታ ጠቃሚ ጉዳዮችን ያካተተ ነው" ነበር ያሉት።

ሁለቱ ሀገራት በኢኮኖሚ፣ በወታደራዊ፣ በኢንቨስትመንት፣ በቴክኖሎጂ፣ በአየር ንብረት ለውጥ እና በሌሎች ዘርፎች ግንኙነታቸው እያደገ መምጣቱን መሪዎቹ በተለያዩ ጊዜያት ገልጸዋል፡፡

ፕሬዚዳንት ኢልሃም አሊየቭ ብልፅግና ፓርቲ 7ኛውን ጠቅላላ ምርጫ ማሸነፉን አስመልክቶ በላኩት የደስታ መልዕክት፣ "በአዘርባጃን እና በኢትዮጵያ መካከል ያለው ግንኙነት በአዎንታዊ አቅጣጫ እያደገ መሆኑ የሚያስደስት ነው" በማለት የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት በአዲስ መልክ እየተጠናከረ መምጣቱን አንስተዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ (ዶ/ር) በጉብኝታቸው ወቅት እንዳሉት÷ ባለፉት ዓመታት ኢትዮጵያ እና አዘርባጃን በአቪዬሽን፣ በኢንዱስትሪ ፓርኮችና በነጻ የንግድ ቀጣናዎች ረገድ የተከናወኑ የጋራ የኢኮኖሚዊ ትብብሮች፣ የሁለቱን ሀገራት አጋርነት እያደገ መምጣት ያመለከተ ነው ብለዋል።

ሁለቱ ሀገራት አንደኛቸው ከሌላኛው በበርካታ ዘርፎች ልምዶችን እየተለዋወጡ ሲሆን÷ ለአብነትም ኢትዮጵያ መሶብ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ከአዘርባጃኑ አሳን ክድመት (ASAN Khidmet) የመንግሥት ዲጂታል አገልግሎት ልምድ የተወሰደ የዲጂታል አሰራር ሥርዓት ነው።

አዘርባጃን በበኩሏ በኢትዮጵያ በኩል ወደ አፍሪካ ገበያ ለመግባት ጥሩ መደላድል ታገኛለች። በዚህ መልኩ ሁለቱ ሀገራት የጋራ ጥቅምን በማስፋት በዓለም ኢኮኖሚና ጂኦፖለቲካ አወቃቀር ውስጥ ይበልጥ የሚጎለብት አጋርነት ሊገነቡ ይችላሉ።

ሁለቱ ሀገራት የሚጋሯቸው የልማት ርዕይ፣ የመሠረተ ልማት ግንባታ፣ የዲጂታል ሽግግር፣ የኢኮኖሚ ብዝሃነት እና ቀጣናዊ ትብብሮች ግንኙነታቸውን ከፍ ወዳለ ስትራቴጂካዊ አጋርነት የሚያሳድግ ነው።

በቴዎድሮስ ሳህለ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዋይት ሀውስ ዛሬ ባወጣው አዲስ መግለጫ፣ እንግሊዝኛ ቋንቋ መናገር የማይችሉ ህገ-ወጥ ስደተኞች ትላልቅ የጭነት መኪናዎችን ማሽከርከር እንደሌለባቸው በማሳሰብ፣ በውጭ ሀገር ዜጎች ላይ ያነጣጠረ ጥብቅ እርምጃ መውሰዱን አስታውቋል። የትራምፕ አስተዳደር ይህንን እርምጃ የወሰደው የመንገድ ላይ ደህንነትን ለማረጋገጥ እና ለአሜሪካ የቀድሞ ወታደሮች (Veterans) የስራ እድል ቅድሚያ ለመስጠት መሆኑን ገልጿል።

በዚህም መሰረት አስተዳደሩ ቋሚ የመኖሪያ ፈቃድ ለሌላቸው የውጭ ዜጎች የተሰጡ ወደ 200 ሺህ የሚጠጉ የከባድ መኪና መንጃ ፈቃዶችን ሙሉ በሙሉ በሚባል ደረጃ መሰረዙን አሳውቋል። በተጨማሪም በተለያዩ የአሜሪካ ግዛቶች በህገ-ወጥ መንገድ የተሰጡ ከ30 ሺህ በላይ የውጭ ዜጎች መንጃ ፈቃዶች በአስቸኳይ እንዲሰረዙ የፌደራል መንግስቱ ግዛቶቹን ማስገደዱ ተገልጿል። ይህ እርምጃ በስደተኞች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር የማድረግ የትራምፕ አስተዳደር ፖሊሲ አንዱ አካል መሆኑ በግልጽ ታይቷል።

በሌላ በኩል መንግስት የውጭ ዜጎችን ከዘርፉ በማስወጣት ክፍተቱን ለመሙላት የአሜሪካ የቀድሞ ወታደሮችን ወደ ከባድ መኪና አሽከርካሪነት ለማስገባት የሚያስችል አሰራር ዘርግቷል። የቀድሞ ወታደሮች ፈጣን በሆነ መንገድ የከባድ መኪና መንጃ ፈቃድ ማውጣት እንዲችሉ የማመልከቻ ጊዜያቸው የተራዘመላቸው ሲሆን፣ ይህ አሰራር ሀገሪቱን ላገለገሉ ዜጎች ቅድሚያ የሚሰጥ መሆኑን ዋይት ሀውስ አጽንኦት ሰጥቶበታል።

አስተዳደሩ አክሎም የተወሰዱት እነዚህ ጥብቅ እርምጃዎች እና አዳዲስ ፖሊሲዎች የትራፊክ አደጋ ሞትን በታሪክ ታይቶ ወደማይታወቅ ዝቅተኛ ደረጃ ማውረድ መቻላቸውን በመጥቀስ፣ ፖሊሲው አሜሪካውያንን በማስቀደም መንገዶችን ይበልጥ ደህንነታቸው የተጠበቀ እንዳደረገ አስታውቋል። ይህ ውሳኔ በስደተኞች ላይ በሚያሳድረው ተጽዕኖ የተነሳ ከፍተኛ የፖለቲካ እና የሰብዓዊ መብት ክርክር ሊያስነሳ የሚችል ቢሆንም፣ አስተዳደሩ ግን የሀገር ውስጥ ደህንነትን እና የዜጎችን ጥቅም የማስከበር ዋነኛ ስትራቴጂው አካል አድርጎ አቅርቦታል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ህገ-መንግስት ከጸደቀ 30 ዓመታት ቢቆጠሩም፣ ሀገሪቱ አሁንም የሰዎችን ህይወት ከሚቀጥፉ፣ ማህበረሰብን ከሚያፈናቅሉ እና የህዝብን አመኔታ ከሚሸረሽሩ ተደጋጋሚ ግጭቶች መላቀቅ አልቻለችም። አብዛኛዎቹ ሰዎች ለእነዚህ ችግሮች የብሔር ወይም የፖለቲካ ፉክክርን በዋነኛነት ቢወቅሱም፣ የፖለቲካ ትንታኔዎች ግን ዋነኛው እና ስር የሰደደው ችግር የፌደራል እና የክልል መንግስታት የጸጥታ ኃላፊነት ድንበር በህገ-መንግስቱ ላይ በግልጽ አለመቀመጡ መሆኑን ያመላክታሉ።

ይህ ግልጽነት የጎደለው አሰራር "የተበታተነ ሉዓላዊነት" ፈጥሯል። ይህም ማለት የተለያዩ የመንግስት እርከኖች በተደራረበ ህጋዊ ስልጣን እና እርስ በርስ በሚፎካከር ፖለቲካዊ ፍላጎት የጸጥታ ኃይልን ያዛሉ። በዚህም ምክንያት የፌደራል እና የክልል የጸጥታ መዋቅሮች ተደጋግፈው ከመስራት ይልቅ፣ አንዳንዴ በትይዩ አልያም በፉክክር መንፈስ ሲንቀሳቀሱ ይታያሉ፤ ይህም ግጭትን ለመከላከል የሚደረገውን ጥረት አወሳስቦታል።

የዚህ አጣብቂኝ መነሻ ያለው እ.ኤ.አ. በ1995 በጸደቀው የኢትዮጵያ ህገ-መንግስት ውስጥ ነው። ህገ-መንግስቱ የሀገር መከላከያ እና የፌደራል ፖሊስን ኃላፊነት ለፌደራል መንግስቱ በአንቀጽ 51(6) ስር ሲሰጥ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ክልሎች የራሳቸውን ፖሊስ ኃይል እንዲያቋቁሙ እና ጸጥታ እንዲያስከብሩ በአንቀጽ 52(2)(g) ላይ ስልጣን ይሰጣቸዋል። ይህ ድንጋጌ የክልሎችን ራስን በራስ የማስተዳደር መብት እና የሀገርን አንድነት ለማመጣጠን የታለመ ቢሆንም፣ የክልል የፖሊስ ስልጣን የት ላይ ያበቃል የፌደራል የጸጥታ ኃላፊነትስ የት ይጀምራል ለሚለው መሰረታዊ ጥያቄ ምላሽ ሳይሰጥ ቀርቷል።

በዚህም ምክንያት ሁለት ተቋማዊ ድክመቶች ተፈጥረዋል። የመጀመሪያው፣ ክልሎች የተሰጣቸውን የፖሊስ ኃይል የማቋቋም መብት በመጠቀም ከመደበኛ የፖሊስ ግዳጅ ባለፈ ወታደራዊ ቅርጽ እና ትጥቅ ያላቸውን የክልል ልዩ ኃይሎችን ማቋቋማቸው ነው። ሁለተኛው ደግሞ፣ በክልሎች መካከል የሚነሱ የድንበር እና የማንነት ጥያቄዎችን የሚፈታ ጠንካራ ተቋማዊ አሰራር ባለመኖሩ የክልል ፖሊስ ተቋማት የፖለቲካው አካል በመሆን ግጭቶችን ከማብረድ ይልቅ ተሳታፊ ወደ መሆን መሸጋገራቸው ነው።

ህገ-መንግስታዊ ክፍተት ብቻውን ብጥብጥ አያመጣም። ነገር ግን ፖለቲከኞች የጸጥታ ኃላፊነቶች በተደራረቡበት ስርዓት ውስጥ ሲንቀሳቀሱ አደገኛ ይሆናል። በኢትዮጵያ፣ አንዱ የመንግስት እርከን ለራሱ ደህንነት ሲል የሚወስደው ራስን የመከላከል እርምጃ፣ በሌላው ወገን እንደ ትንኮሳ እና ለጥቃት እንደመዘጋጀት ይቆጠራል።

ይህ ተለዋዋጭ ሁኔታ በሚያዝያ 2015 ዓ.ም. የፌደራል መንግስት የክልል ልዩ ኃይሎችን መልሶ ለማደራጀት በወሰደው እርምጃ ወቅት በግልጽ ታይቷል። መንግስት እርምጃውን የተዋሃደ ሀገራዊ የጸጥታ መዋቅር ለመገንባት ያለመ መሆኑን ቢገልጽም፣ በተለይም በአማራ ክልል ከፍተኛ ፖለቲካዊ ተቃውሞን እና ቀጣይነት ያለውን ግጭት አስከትሏል። ይህ የሚያሳየው፣ የክልል መንግስታት የጸጥታ ተቋሞቻቸውን እንደ ህገ-መንግስታዊ የራስ ገዝ አስተዳደር መገለጫ አድርገው በሚያዩበት ፌደራላዊ ስርዓት ውስጥ፣ ኃይልን ማዕከላዊ ለማድረግ የሚደረግ ማንኛውም ሙከራ እንደ ፖለቲካዊ ጣልቃ ገብነት እንደሚቆጠር ነው።

መዋቅራዊ መፍትሄዎች፡ ኃይልን ብቻ ሳይሆን ህጉን ማስተካከል
የኢትዮጵያን ተደጋጋሚ የጸጥታ ቀውሶች በዘላቂነት ለመፍታት የተለያዩ መዋቅራዊ ማሻሻያዎችን ማድረግ የግድ ይላል። በቅድሚያ በአንቀጽ 51 እና በአንቀጽ 52 መካከል ያለውን የፌደራል እና የክልል የጸጥታ ኃላፊነቶች ግንኙነት በግልጽ በማብራራት የፌደራል መንግስት በምን ዓይነት ሁኔታዎች ውስጥ ጣልቃ መግባት እንዳለበት ህጋዊ ድንበር ሊቀመጥ ይገባል። በተጨማሪም የክልልን ራስን በራስ የማስተዳደር መብት በማይጋፋ መልኩ፣ መረጃ የሚለዋወጡበት እና ግጭቶች ወደ ጦርነት ከማምራታቸው በፊት የሚፈቱበት ቋሚ የፌደራል እና የክልል የጸጥታ ማስተባበሪያ መዋቅር መገንባት ያስፈልጋል።

በሌላ በኩል የፖሊስ ተቋማት ከፖለቲካ ወገንተኝነት የጸዱ መሆናቸውን የሚያረጋግጥ እና በፖለቲካ የተነሳሱ የጸጥታ ጥሰቶችን የሚመረምር ገለልተኛ የቁጥጥር አካል በማቋቋም ተቋማዊ ተጠያቂነትን ማረጋገጥ ወሳኝ እርምጃ ነው። እንዲሁም የክልል ፖሊሶች ለክልል ፖለቲካዊ ፍላጎቶች ሳይሆን ለህገ-መንግስቱ እና ለህግ የበላይነት ታማኝ የሚሆኑበትን የጋራ ስልጠና እና ኦፕሬሽናል መርሆች በመተግበር የጋራ ፕሮፌሽናል አስተምህሮ ማዳበር ይገባል።

የኢትዮጵያ ተደጋጋሚ የጸጥታ ቀውሶች የሚያሳዩት "ህገ-መንግስታዊ ንድፍ ልክ እንደ ፖለቲካዊ አመራር ሁሉ እጅግ ወሳኝ መሆኑን" ነው። ዘላቂ ሰላም ጊዜያዊ ተኩስ አቁምን ወይም ወቅታዊ የጸጥታ ዘመቻዎችን ብቻ ተመርኩዞ ሊመጣ አይችልም። የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ጥያቄ የጸጥታ ማሻሻያ ያስፈልጋል ወይ የሚለው ሳይሆን፣ ማሻሻያው የችግሩን ውጫዊ ምልክቶች ብቻ ሳይሆን ተቋማዊ እና ህገ-መንግስታዊ ስር-መሰረቱን ይፈታል ወይ የሚለው ነው።

በግብፅ ወደብ ላይ የአሜሪካ ንብረት በሆነ የጋዝ ጫኝ መርከብ ላይ የድሮን ጥቃት ተፈጸመ‼️

በግብፅ የሜዲተራኒያን ወደብ በሆነው ዳሚየታ በሚገኝ የአሜሪካ ንብረት በሆነ ፈሳሽ ጋዝ የሚቀይርና የሚያከማች መርከብ ላይ በተፈጸመ የድሮን ጥቃት የእሳት መከሰቱንና በኋላም እሳቱ በአቅራቢያው ወደሚገኝ ሌላ መርከብ መሸጋገሩን ሮይተርስ ዘግቧል።

የብሪታኒያው የባህር ላይ ደህንነት ተቋም አምብሬይ የመጀመሪያ ደረጃ ምዘና እና የደህንነትና የንግድ መረጃዎችን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ 'ኤነርጎስ ዊንተር' (Energos Winter) የተባለችው መርከብ የቀኝ ጎኗ በድሮን ጥቃቱ ተመቷል። 

በመቀጠልም እሳቱ በወደቡ ላይ ወደነበረችው 'ጋስሎግ ሳሌም' (Gaslog Salem) ወደተባለች ሌላ የጋዝ መርከብ ተዛምቷል።

በግምት 138,250 ኩቢክ ሜትር የማከማቸት አቅም ያላት 'ኤነርጎስ ዊንተር'፣ መቀመጫው አሜሪካ ለሆነው 'ኤነርጎስ ኢንፍራስትራክቸር' የተባለ ኩባንያ ንብረት ስትሆን፤ የቴክኒክ፣ የደህንነት እና የንግድ እንቅስቃሴዎቿ የሚመሩት ደግሞ በ'ቪልሄልምሰን ሺፕ ማኔጅመንት' ነው።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በጅቡቲ የኢትዮጵያ አምባሳደር የሆኑት አምባሳደር ለገሰ ቱሉ፣ በሰሜን ኢትዮጵያ ለተፈጠረው አውዳሚ ጦርነት መቋጫ የሆነው የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት ትግበራን በተመለከተ፣ የህወሓት እሳቸው "ጽንፈኛ" ያሉት አመራሮች እያራመዱት ያለው ፖለቲካዊ ትርክት የትግራይን ህዝብ ፍላጎት የረሳ እና የሰላም ሂደቱን አደጋ ላይ የጣለ መሆኑን የሚያብራራ ትችት አወጡ። አምባሳደሩ "TPLF’s rhetoric and Ethiopia’s reality on the ground: When politics forgets people" (የህወሓት ፖለቲካዊ ትርክቶች እና የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ፦ ፖለቲካ ህዝብን ሲረሳ" በሚል ርዕስ በኒው አፍሪካን መጽሔት ድረገጽ ላይ ዛሬ ባሳተሙት ጽሁፍ፣ ዘላቂ ሰላም ሊመጣ የሚችለው አካላት ከግል እና ከፓርቲ ፍላጎት ይልቅ የዜጎችን ደህንነት ሲያስቀድሙ ብቻ መሆኑን አስገንዝበዋል።

አምባሳደሩ በጽሁፋቸው እንዳስመዘገቡት ከጦርነቱ በኋላ እጅግ አሳሳቢ ከሆኑት ጉዳዮች አንዱ የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችን ወደ ቀዬአቸው የመመለስ ስራ ነው። የፌደራል መንግስት ተፈናቃዮች ያለምንም የፖለቲካ ቅድመ ሁኔታ እና መጓተት ወደ ቤታቸው ሊመለሱ ይገባል የሚል ጽኑ አቋም ቢኖረውም፣ ህወሓቶች ግን የሰብዓዊ እርዳታን እና የተፈናቃዮችን ጉዳይ ካልተፈቱ የፖለቲካ አጀንዳዎቻቸው ጋር በማያያዝ የህዝቡን ስቃይ ለፖለቲካ መደራደሪያነት እያዋሉት መሆኑን ኮንነዋል። ቤተሰቦች በፖለቲካዊ ዲስኩር ብቻ ህይወታቸውን መልሰው ሊገነቡ አይችሉም ያሉት አምባሳደሩ፣ በአከራካሪ ግዛቶች ዙሪያም የፌደራል መንግስት ጉዳዩ በህገ-መንግስታዊ ስርአቱ እና በሰላም ስምምነቱ መሰረት እንዲፈታ ጥረት ቢያደርግም፣ አመራሮቹ እነዚህን ተቋማዊ አሰራሮች ውድቅ በማድረግ እና የጊዜያዊ አስተዳደሩን ስልጣን ጥያቄ ውስጥ በማስገባት እንቅፋት እየፈጠሩ ይገኛሉ ብለዋል።

የፕሪቶሪያው ስምምነት ህገ-መንግስታዊ እና ዲሞክራሲያዊ አስተዳደርን ለመገንባት ምርጫ እንዲካሄድ ቢደነግግም፣ ህወሓቶች የፓርቲው የውስጥ ፖለቲካዊ ልዩነቶች እስኪፈቱ በሚል ሰበብ ምርጫን ላልተወሰነ ጊዜ እንዲራዘም እያደረጉ መሆኑ ተገልጿል። በተጨማሪም የፌደራል መንግስት፣ የሃይማኖት አባቶች፣ የሀገር ሽማግሌዎች እና የብሄራዊ ምክክር ኮሚሽን ያቀረቡትን የሽምግልና እና የውይይት ጥሪዎች በተደጋጋሚ ውድቅ ማድረጋቸው የእርቅ እድሎችን እያጠበበው መምጣቱን አምባሳደር ለገሰ አስረድተዋል።

ተቋማትን እያፈረሱ እና የሽግግር ፍትህ ስርአቱን እየተቃወሙ በተመሳሳይ ጊዜ ፍትህ እንፈልጋለን ማለታቸውም ግልጽ የሆነ የተግባር ተቃርኖ መሆኑን አንስተዋል።

ዳግም ወታደራዊ ቅስቀሳ እና የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ስጋት
የሰላም ስምምነቱ ትጥቅ መፍታት፣ ከወታደራዊ መዋቅር መውጣት እና ወደ ሰላማዊ ህይወት መቀላቀልን (DDR) ቅድሚያ ቢሰጥም፣ አመራሮቹ ግን አሁንም ወታደራዊ ቅስቀሳ እያደረጉ፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎችን እየደበቁ እና ወጣቶችን በግዴታ እየመለመሉ መሆኑ እጅግ አሳሳቢ መሆኑን አምባሳደሩ ገልጸዋል። ከዓመታት የጦርነት ስቃይ በኋላ ወጣቶች ወደ ትምህርት እና ስራ መመለስ ሲገባቸው ዳግም ለጦርነት መመልመላቸው ተቀባይነት የሌለው ተግባር ነው። ይህ ድርጊታቸው የአውሮፓ ህብረትን እና በሰላም አደናቃፊዎች ላይ የቪዛ ማዕቀብ የጣለችውን አሜሪካን ጨምሮ ዓለም አቀፍ አጋሮችን ጭምር በእጅጉ እንዳሳሰበ አምባሳደሩ አስታውሰዋል።

የትግራይ ህዝብ ከዚህ በላይ ጦርነት እና ስቃይ እንደማይገባው ያሳሰቡት አምባሳደር ለገሰ ቱሉ፣ የፕሪቶሪያው ስምምነት ወደ ዘላቂ ሰላም መሻገሪያ ጠንካራ መሰረት መሆኑን አውቆ ማክበር እንደሚገባ አጽንኦት ሰጥተዋል። ዳግም ወደ ጦርነት እና ወታደራዊ ፉክክር መግባት ትግራይን ብቻ ሳይሆን መላው ኢትዮጵያን አደጋ ላይ የሚጥል መሆኑን በማስጠንቀቅ፣ ፖለቲከኞች የጥቃት ፖለቲካን ትተው ለኢትዮጵያ ህዝብ ሲሉ የዲሞክራሲያዊ ውድድር ፖለቲካን ሊመርጡ እንደሚገባ ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

በአምባሳደሩ ጽሁፍ ዙሪያ፣ ይህ መረጃ እስከቀረበበት ጊዜ ድረስ ከሕወሐት ወገን የተሰጠ ምላሽ የለም።