የዓለም አቀፉ አቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ከኢራን ጋር በተደረሰው የኒውክሌር ስምምነት ዙሪያ ተግባራዊ እርምጃዎችን ለመውሰድ መዘጋጀቱን አስታወቀ
#ethiopia | የዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ራፋኤል ግሮሲ የኢራንን የኒውክሌር መርሃ ግብር በተመለከተ ወደ ተጨባጭ ተግባር ለመሻገር ዝግጁ መሆናቸውን በይፋ ገልጸዋል።

ኢራን ከአሜሪካ ጋር በፈረመችው አዲስ የመግባቢያ ሰነድ አማካኝነት የኒውክሌር ጦር መሣሪያዎችን ላለማምረትም ሆነ በባለቤትነት ላለመያዝ ዳግም ቁርጠኝነቷን አረጋግጣለች።

ከዚህ በተጨማሪም ሁለቱ አገራት ኢራን አከማችታው በሚገኘው የበለጸገ ዩራኒየም ጉዳይ ላይ በጋራ ለመወያየት ተስማምተዋል።

ዋና ዳይሬክተሩ ራፋኤል ግሮሲ ዛሬ ማለዳ በሰጡት መግለጫ ሊያጋጥሙ በሚችሉ የቴክኒክ ፈተናዎች ላይ ብቻ በማተኮር ጊዜን ማባከን ተገቢ እንዳልሆነ አሳስበዋል።

ሁሉም ወገኖች በቅን ልቦና ተሳትፎ በማድረግ ስምምነቱ ግቡን እንዲመታ ይፈልጋሉ በሚል እምነት ድርድሩን እንደሚመሩት የገለጹት ዳይሬክተሩ፣ ስምምነቱን መፈረማቸው ራሱ ሂደቱን በቁም ነገር ለመተግበር ፍላጎት እንዳላቸው የሚያሳይ ምልክት መሆኑን ጠቁመዋል።

ኤጀንሲው ስለ ተወሰኑ ጉዳዮችና ፍተሻ ሊደረግባቸው ስለሚገቡ ስፍራዎች በቂና አስተማማኝ መረጃ እንዳለው የጠቀሱት ግሮሲ፣ ሆኖም ከሂደቱ ቀድሞ መደምደሚያ ላይ መድረስ ትክክል እንዳልሆነና በአሁኑ ወቅት በቴክኒካዊ ጉዳዮች ላይ ለመወያየት እጅግ ወሳኝ ምዕራፍ ላይ እንደሚገኙ አስገንዝበዋል።
#iran #nuclear #iaea #rafaelgrossi #worldnews #internationalrelations #usa #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

የክብር ሰልፈኛው የመጨረሻ ጉዞ፦ ሬቨረንድ ጄሲ ጃክሰን እና የማይጠፋው የተስፋ ቋያ

​ዛሬ የአሜሪካ ሰማይ በሀዘን ደመና ተሸፍኗል። በቺካጎ ከተማ በሚገኘው ኖርዘስተርን ሜሞሪያል ሆስፒታል ውስጥ፣ ላለፉት ስድስት አስርተ ዓመታት የአለምን ህሊና ሲቀሰቅስ የነበረው ያ ድምፅ ለዘላለም ዝም ብሏል።

ሬቨረንድ ጄሲ ሉዊስ ጃክሰን ሲኒየር፣ በ84 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል። ይህ ዜና ለቤተሰቦቻቸው ብቻ ሳይሆን፣ ፍትህ ለተራበውና ሰብአዊነት ለጎደለው ዓለም ትልቅ ድንጋጤ ነበር።

​የመጨረሻው ተጋድሎ፦ የጤና እና የፅናት ፍልሚያ

​የሬቨረንድ ጄሲ ጃክሰን ህይወት እስከ መጨረሻው ሰከንድ ድረስ ትግል ነበር። እ.ኤ.አ. በ2017 የፓርኪንሰን በሽታ እንዳለባቸው በይፋ ቢያሳውቁም፣ ትግላቸውን ግን አላቆሙም ነበር። ሆኖም እ.ኤ.አ. በ2025 አጋማሽ ላይ Progressive Supranuclear Palsy (PSP) የተባለና እጅግ አልፎ አልፎ የሚከሰት፣ የሰውነትን እንቅስቃሴ፣ ንግግርንና ሚዛንን የሚገታ የነርቭ በሽታ እንደተገኘባቸው ተገለጸ።

​ይህ በሽታ ከፓርኪንሰን እጅግ የከፋና የሰውነትን የነርቭ ስርአት ቀስ በቀስ የሚበላሽ ነው። ጃክሰን በመጨረሻዎቹ ወራት በዊልቸር ለመንቀሳቀስ ተገደው ነበር። ህዳር 12 ቀን 2025 በሆስፒታል በገቡበት ወቅት፣ የልብ ምታቸው መጨመር እና በሳምባ አቅራቢያ የሚሰማ የ"መንቀጥቀጥ" ድምፅ (Rattle) የፍፃሜያቸው መቃረብ ምልክት ነበር።

ባለቤታቸው ጃኩሊን ላቪኒያ ብራውን እና አምስቱ ልጆቻቸው—ሳንቲታ፣ ጄሲ ጁኒየር፣ ጆናታን ሉተር፣ ዩሱፍ እና አሽሊ—በዙሪያቸው ሆነው ጸሎት ያደርጉ ነበር። የታሪክ ምሁራን እንደሚሉት፣ ያ በድፍረት መድረክ ላይ አንበሳ ሆኖ የሚያገሳው መሪ፣ በመጨረሻው ሰዓት በአይኖቹ ብቻ ነበር የሚናገረው።

​ "ከጥላ ስር የወጣ ብርሃን"

​ታሪክ ጸሐፊዎች ጄሲ ጃክሰንን የሚመለከቷቸው እንደ ተራ የሲቪል መብቶች ተሟጋች ሳይሆን፣ እንደ "የድልድይ ሰሪ" (Bridge Builder) ነው። የደቡብ ካሮላይና ተወላጅ የሆኑት ጃክሰን፣ በደቡብ አሜሪካ የዘረኝነት ቀንበር በከበደበት ወቅት ከአባት አልባ (out-of-wedlock) ቤተሰብ መገኘታቸው ለትግል ያላቸውን ቁርጠኝነት እንዳጠናከረው ምሁራን ይተነትናሉ።

​ጃክሰን የተወለዱት ከሁለተኛ ደረጃ ተማሪ እና ጎረቤታቸው ከነበሩ ባለትዳር ሰው ነበር። በልጅነታቸው "ዲቃላ" እየተባሉ ሲሰደቡ፣ ያ ስድብ በውስጣቸው "እኔ ሰው ነኝ" የሚለውን እልህ ፈጥሮባቸዋል። ታሪክ ጸሐፊው ማርሻል ፍራዲ እንዳሉት፣ "ጃክሰን በታሪክ ውስጥ የነበረው ሚና በዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ እና በባራክ ኦባማ መካከል ያለውን ክፍተት መሙላት ነበር።"

​እ.ኤ.አ በ1968 ዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ በሜምፊስ ሆቴል በጠመንጃ ጥይት ሲገደሉ ጃክሰን ከጎናቸው ነበሩ። ያ በደም የተጨማለቀው ሸሚዝ የትግሉን አደራ የመረከብ ምልክት ሆኖ ታይቷል። ምንም እንኳን በወቅቱ በነበሩት የሲቪል መብቶች መሪዎች መካከል "አደራውን ማን ይረከብ?" በሚል መጠነኛ ፉክክር ቢኖርም፣ ጃክሰን የኪንግን "ኢኮኖሚያዊ ፍትህ" ራዕይ በማንገብ 'Operation Breadbasket' የተባለውን ንቅናቄ ወደ ላቀ ደረጃ አድርሰዋል።

​የ"ቀስተ ደመና" ጥምረት ተዓምር

​በፖለቲካ ሳይንቲስቶች እይታ፣ የጃክሰን ትልቁ ስኬት እ.ኤ.አ. በ1984 እና 1988 ያደረጓቸው የፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ቅስቀሳዎች ናቸው። በወቅቱ ጥቁር አሜሪካዊ ፕሬዝዳንት ይሆናል ብሎ ማሰብ እንደ ቅዠት በሚቆጠርበት ዘመን፣ ጃክሰን በሚሊዮን የሚቆጠሩ አዳዲስ መራጮችን አስመዝግበዋል።

​የ1984 ዘመቻ፦ 3.2 ሚሊዮን ድምፅ በማግኘት፣ ጥቁር እጩ በከፍተኛ ደረጃ ተወዳዳሪ መሆኑን አረጋግጠዋል።

​የ1988 ዘመቻ፦ ከ6.9 ሚሊዮን በላይ ድምፅ በማግኘት እና በ11 ግዛቶች አሸናፊ በመሆን፣ የዴሞክራቲክ ፓርቲን አቅጣጫ ቀይረዋል።

​ፖለቲካ ሳይንቲስቱ ኤዲ ዊሊያምስ እንደሚሉት፣ "ጃክሰን 'ቀስተ ደመና ጥምረት' (Rainbow Coalition) በሚለው ፅንሰ ሃሳብ፣ ጥቁሮችን፣ ነጮችን፣ ሂስፓኒኮችን፣ ሴቶችን እና ድሆችን በአንድ ጥላ ስር በማምጣት የአሜሪካን ፖለቲካ መዋቅር ለውጠዋል።

" ዛሬ የምናየው የባራክ ኦባማም ሆነ የካማላ ሃሪስ ስኬት መሰረቱ የጄሲ ጃክሰን "Run, Jesse, Run!" የሚለው የትላንት ጩኸት ነው። ጃክሰን ፖለቲካን ከላይኛው መደብ አውርደው ወደ ተራው ህዝብ ጎጆ ያስገቡ መሪ ነበሩ።

​ "እኔ ሰው ነኝ!"

​ለፈላስፎች ደግሞ የጄሲ ጃክሰን ትልቁ ውርስ የሰው ልጅን ክብር የመመለስ ጥበባቸው ነው። እ.ኤ.አ. በ1971 በሰሊጥ ጎዳና ላይ ህፃናትን ሰብስበው ያስደገሙት ግጥም ዛሬም ድረስ በነፍስ ውስጥ ያስተጋባል፦

​"ጭንቅላቴ ባዶ ሊሆን ይችላል፣ ግን እኔ ሰው ነኝ! ... ድሃ ልሆን እችላለሁ፣ ግን እኔ ሰው ነኝ! ... እኔ የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ!"

​ይህ ፍልስፍና "Ontological Affirmation" ወይም "የመኖር ማረጋገጫ" ይባላል። በዘረኝነት ሰንሰለት የታሰረን ህዝብ መንፈስ ነፃ ለማውጣት መጀመሪያ "ማንነቱን" ማሳመን እንዳለበት ጃክሰን ተረድተው ነበር።

ፈላስፋው ዴቪድ ማስቺዮትራ እንደሚለው፣ "ጃክሰን ለተናቁት ድምፅ ብቻ ሳይሆን፣ ለራሳቸው ያላቸውን ግምት የገነባ የነፍስ መሃንዲስ ነው።" ጃክሰን ለጥቁር አሜሪካውያን "ጥቁርነት ውበት ነው" (Black is Beautiful) የሚለውን ብቻ ሳይሆን "ጥቁርነት አቅም ነው" የሚለውን አስተምረዋል።

ዲፕሎማሲያዊ ብቃታቸው፦ "የሰላም መልእክተኛው"

​ጄሲ ጃክሰን በአገር ውስጥ ትግል ብቻ አልተወሰኑም። በዓለም አቀፍ ደረጃም የታገቱ ሰዎችን በማስፈታት ረገድ አስደናቂ ተሰጥኦ ነበራቸው። እ.ኤ.አ. በ1983 ወደ ሶሪያ በመጓዝ የባህር ሃይል አብራሪው ሮበርት ጉድማንን አስፈትተዋል። በ1999 ወደ ዩጎዝላቪያ በመሄድ ሶስት የአሜሪካ ወታደሮችን ከምርኮ ነፃ አውጥተዋል። የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት፣ ጃክሰን በይፋዊ ዲፕሎማሲ የማይፈቱ ችግሮችን በ"ሞራል ዲፕሎማሲ" (Moral Diplomacy) የመፍታት ተአምራዊ ችሎታ ነበራቸው።

​ ትዝታዎች እና የመጨረሻው እንባ

​የጄሲ ጃክሰን ህይወት በደስታ እና በሀዘን የተሞላ ነበር። በፈረንጆቹ ህዳር 4 ቀን 2008 ዓ.ም. ባራክ ኦባማ ምርጫውን ሲያሸንፉ፣ ጄሲ ጃክሰን በቺካጎ ግራንት ፓርክ ውስጥ ቆመው በካሜራ የታየው የመሪር እንባ ዘነብ፣ የአንድ ትውልድ ትግል ፍሬ ያየበት ቅፅበት ነበር። ያ እንባ ለባራክ ኦባማ ብቻ ሳይሆን፣ በሴልማ አብረዋቸው ለቆሰሉት፣ በሜምፊስ ለወደቁት ዶክተር ኪንግ እና በባርነት ለተሰቃዩ አባቶቻቸው የፈሰሰ ነበር። ያን እለት "ተስፋ ህያው ሆነ" ብለው ነበር።

​ሬቨረንድ ጃክሰን በህይወት ዘመናቸው ስህተቶችን ሰርተዋል—የ1984ቱ የአይሁድ ማህበረሰብን ያስቆጣ ንግግራቸው እና ከጋብቻ ውጭ የወለዱት ልጅ መኖሩ በወቅቱ ስማቸውን ቢያጎድፍም፣ በይፋ ይቅርታ በመጠየቅ እና ለኃላፊነት በመገዛት ዳግም ተነስተዋል።

ይህ ደግሞ "ሰው መሆን" ስህተትንም ድልንም እንደሚጨምር የሚያሳይ የህይወት ትምህርት ሆኖ ተመዝግቧል።

​ የዓለም መሪዎች ምስክርነት

ታዋቂው የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ሬቨረንድ ጄሲ ጃክሰን ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ

​ለስድስት አስርት ዓመታት ያህል ለአፍሪካ-አሜሪካውያን መብትና ለማህበራዊ ፍትህ የታገሉት ታዋቂው የባፕቲስት ፓስተር እና የፖለቲካ ሰው ጄሲ ጃክሰን፣ በዛሬው ዕለት የካቲት 10 ቀን 2018 ዓ.ም.በ84 ዓመታቸው አርፈዋል።

​ስለ ጄሲ ጃክሰን ዋና ዋና ነጥቦች፡
​የትግል አጋርነት፡ ከዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር ጋር በቅርበት በመስራትና በታዋቂው የሴልማ ሰልፍ ላይ በመሳተፍ የሲቪል መብቶች ንቅናቄ ግንባር ቀደም መሪ ነበሩ።

​ታሪካዊ ምርጫ፡ በ1984 እና 1988 ለዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንትነት በእጩነት የቀረቡ ሲሆን፣ በ1988ቱ ውድድር 7 ሚሊዮን ድምፅ በማግኘት ለአፍሪካ-አሜሪካውያን ፖለቲከኞች አዲስ መንገድ ቀድደዋል።

​ተቋማዊ ትግል፡ "Operation PUSH" እና "Rainbow/PUSH Coalition" የተባሉ ድርጅቶችን በመመስረት፣ ጥቁር አሜሪካውያን በኢኮኖሚና በፖለቲካው ዘርፍ እኩል ተጠቃሚ እንዲሆኑ ሰርተዋል።

​ዲፕሎማሲያዊ ስኬት፡ በሶሪያ፣ በኩባ እና በዩጎዝላቪያ ታስረው የነበሩ አሜሪካውያን እስረኞች እንዲፈቱ በማድረግ ዓለም አቀፍ እውቅናን አትርፈዋል።

​የጤና ሁኔታና ሕልፈት፡
ሬቨረንድ ጄሲ ጃክሰን ከ2017 ጀምሮ ከፓርኪንሰን በሽታ ጋር ሲታገሉ የቆዩ ሲሆን፣ በቅርቡ ደግሞ በከባድ የነርቭ በሽታ (Progressive Supranuclear Palsy) ሲታከሙ ቆይተው ዛሬ በቤተሰቦቻቸው መካከል በሰላም ማረፋቸው ተገልጿል።

​ቤተሰቦቻቸው ባወጡት መግለጫ፦ "አባታችን ለቤተሰባችን ብቻ ሳይሆን በዓለም ዙሪያ ለተጨቆኑና ድምፅ ለሌላቸው ህዝቦች አገልጋይ መሪ ነበር" ብለዋል።

​የቀብር ሥነ-ሥርዓቱ ዝርዝር ወደፊት እንደሚገለጽ ታውቋል።

ኢትዮጵያ እንኳን ደስ ያለሽ
#ethiopia | የኢትዮጵያ የኑክሌር መርሐ-ግብር ሂደት በይፋ መጀመሩን ተከትሎ ዓለምአቀፉ ተቋም ያስተላለፈው መልዕክት

| IAEA | Ethiopia | Nuclear |