“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።

መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።

ታሪክን ከትውፊት መለየት

የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።

በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።

ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።

በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።

ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።

የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።

ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።

ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።

ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።

የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።

ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት

የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።

እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።

የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና

መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።

የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።

በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።

መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።

የኢሮብ አስተዋጽዖ

ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።

የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።

በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።

የወጣቱ ትውልድ ሚና

ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።

ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።

በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።

ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።

የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።

ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።

ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።

“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።

The Irob People

History, Culture, and the Struggle for Survival

Ghirmay Tesfagherghis

***
Introduction

The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.

For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.

Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.

Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.

XII

The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.

The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.

Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.

A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.

The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.

***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.

This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.

An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.

***

‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso

የሰንደቅ ዓላማው ዘብ፤ የኢትዮጵያ የብረት አጥር፦ ከብቁ የሰው ኃይል እስከ ዘመናዊ ትጥቅ
************************

ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ከመቼውም ጊዜ በላይ ዘመናዊ፣ ብቁ እና በቴክኖሎጂ የታገዘ የመከላከያ ኃይል እየገነባች ከዘመኑ እኩል ፍጥነት እየተጓዘች ትገኛለች።

ታድያ ይህ ጉዞ የሚጀምረው ትጥቅን እና ሎጅስቲክስን በራስ አቅም ከማምረት እና ከማደስ ነው።

መዳረሻው ደግሞ ዘመናዊ መሣሪያዎች በአግባቡ ታጥቆ የሀገርን ሉዓላዊነት የሚጠብቅ ለጠላት የበጋ መብረቅ ለሕዝብ ደጀን የሆነ የሰው ኃይል ማፍራት ነው።

ይህ መከላከያውን ብሎም ሌሎች የጸጥታ ተቋማትን የመገንባት ሂደት ኢትዮጵያን በአፍሪካ ደረጃ ተደማጭነት ያላት እና የሰላም ተምሳሌት የሚያደርጋት ነው።

የመከላከያ ኃይል ጥንካሬ የሚለካው በታጠቀው መሣሪያ ጥራት ብቻ ሳይሆን፣ ያንን መሣሪያ በራሱ አቅም የማምረት እና የመጠገን አቅሙ ላይ ነው። የኢትዮጵያ መከላከያ ኢንጂነሪንግ በዚህ ረገድ ትልቅ ለውጥ እያሳየ ይገኛል።

ቀደም ሲል ለብዙ ዐሥርተ ዓመታት የቆዩ፣ የተበላሹ እና የወደቁ ታንኮች፣ ተሽከርካሪዎች፣ መድፎች እና ሮኬቶች አሁን በአዲስ መልክ እየታደሱ ነው።

ይህ ሂደት "ሪቨርስ ኢንጂነሪንግን (Reverse Engineering) በመጠቀም የተከናወነ ሲሆን፣ አሮጌ መሣሪያዎችን ወደ ዘመናዊነት ከመቀየር ባለፈ፣ የተኩስ አቅማቸውን እና ፍጥነታቸውን በከፍተኛ ደረጃ እንዲጨምር አድርጎታል። ይህም ኢትዮጵያ መሣሪያዎችን ከመግዛት ወጥታ ወደ ማሻሻል እና ወደ ማምረት መሸጋገሯን ያሳያል።

በተለይም በሰማይ ላይ ያለውን የበላይነት ለማረጋገጥ "ስካይዊን ኤሮኖቲክስ ኢንዱስትሪ" መመሥረቱ ትልቅ ምዕራፍ ነው። ይህ ተቋም የሰው አልባ አውሮፕላኖችን ወይም ድሮኖችን በሀገር ውስጥ የማምረት አቅም ፈጥሯል። እነዚህ ድሮኖች ለስለላ፣ ለጥቃት እና ለደኅንነት ሥራዎች የሚውሉ ሲሆን፣ በከፍተኛ ከፍታ ላይ የመብረር ብቃት አላቸው።

እነዚህ ድሮኖች በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የታገዙ እና በሳተላይት ኮሙዩኒኬሽን የሚመሩ በመሆናቸው፣ ጠላት ሊያደርስ የሚችለውን የኤሌክትሮኒክስ መስተጓጎል (Jamming) የመቋቋም አቅም አላቸው።

ኢትዮጵያ ይህንን የቴክኖሎጂ አቅም መገንባቷ፣ በዘመናዊ ውጊያ ውስጥ ያላትን የበላይነት የሚያረጋግጥ ነው።

ዘመናዊ መሣሪያ ብቻውን ሀገርን አይከላከልም፤ ያንን መሣሪያ በአግባቡ የሚጠቀም እና በዲሲፕሊን የታነፀ የሰው ኃይል የግድ ይላል። የመከላከያ ኃይሉ የግንባታ ስትራቴጂ ዋናው አካል ፕሮፌሽናል ሠራዊት መገንባት ነው።

ፕሮፌሽናል ሠራዊት ማለት ከብሔር፣ ከፖለቲካ እና ከሃይማኖት ወገንተኝነት የጸዳ፣ አጀንዳው ኢትዮጵያን መጠበቅ ብቻ የሆነ ኃይል ነው። ይህ ኃይል በከፍተኛ ወታደራዊ ሳይንስ እና ጥበብ የሠለጠነ፣ የቴክኖሎጂ እውቀት ያለውና በአካል ብቃት የበለፀገ ነው።

በተለይ የ"ኤሊት ፎርስ" (Elite Force) ወይም የኮማንዶና አየር ወለድ ሠራዊት ግንባታ ልዩ ትኩረት ተሰጥቶታል። እነዚህ ሠራዊቶች በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገራት በሰለጠኑ አሰልጣኞች አማካኝነት ጥብቅ ስልጠና ይወስዳሉ። የቀይ ቦኔት ባለቤት መሆን ከፍተኛ ክብርና ኃላፊነት ነው።

የኮማንዶ ሠራዊቱ በአየር፣ በባህርና በምድር በማንኛውም አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ተሰማርቶ ተልዕኮ የመፈጸም ብቃት አለው። ታድያ በልምምድ ወቅት የሚያሳዩት ብቃት የአካል ብሎም የአዕምሮ ጥንካሬያቸውን እና ብስለታቸውን የሚመሰክር ነው።

እነዚህ ወታደሮች የቴክኖሎጂ ውጤት የሆኑትን ድሮኖች እና ዘመናዊ መሣሪያዎች ተጠቅመው ውጊያን የሚያስቀሩ፣ ውጊያ ቢመጣ ደግሞ በአጭር ጊዜ ውስጥ ድልን የሚያበስሩ ናቸው።

የመከላከያ ኃይሉ ጥንካሬ ዓላማው ውጊያ ሳይሆን ሰላም ነው። ጠንካራ መከላከያ መኖሩ ጠላት እንዳይደፍር ያደርጋል። ሠራዊቱ የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት ከማስከበር ባለፈ፣ ለቀጣናዊ ሰላም ትልቅ ሚና ይጫወታል።

ኢትዮጵያ የአፍሪካ የሰላም ምንጭ እንጂ የጦርነት ምንጭ ሆና አታውቅም በአንጻሩ ከጁባ እስከ ባይደዋ ለጎረቤት ሀገራት ሰላም ዋጋ ከፍላለች። የሠራዊቱ መጠናከር ለጎረቤት ሀገራትም ጭምር ዋስትና ነው።

ሴት አየር ወለዶች፣ ኮማንዶዎች፣ የአየር ኃይል አብራሪዎች በብዛት መገኘታቸው ደግሞ የሠራዊቱን አካታችነትና ዘመናዊነት ያሳያል።

ሠራዊቱ ከቴክኖሎጂ ጋር ተስማምቶ፣ በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ እና በዘመናዊ ዶክትሪን ተመርቶ የኢትዮጵያን ብልፅግና ለማረጋገጥ የጀርባ አጥንት ሆኖ ያገለግላል።

ኢትዮጵያ ትፈርሳለች ለሚሉት እንኳን ልትፈርስ ከፍ ትላለች የተባለውም በምክንያት ነው፤ ምክንያቶቹ ደግሞ እንደነዚህ ያሉ የሀገር ፍቅር በልባቸው የሚነድ እና የጀግኖች አርበኞች ልጆች በቴክኖሎጂ ተክነው በአቅም ላይ ብቃት ደርበው ድንበር እንዳይደፈር ጥቅም እንዳይነካ ሰንደቋን ይዘው ስለተሰለፉ ነው።

የኢትዮጵያ መከላከያ ኃይል ግንባታ በስኬት እየተከናወነ ቀጥሏል፣ ፈተና አልበገረውም እንቅፋት አልስቆመውም። ሎጅስቲክስን እና ትጥቅን በሀገር ውስጥ የማምረት እና የማሻሻል አቅም ተገንብቷል። እየተገነባም ይቀጥላል።

ለዚህ ደግሞ ምስክሮቹ ሆሚቾ ተተኳሽ ማምረቻ "ስካይዊን ኤሮኖቲክስ ኢንዱስትሪ" ናቸው። ይህንን ቴክኖሎጂ በአግባቡ የሚጠቀም፣ በዲሲፕሊን የታነፀና የኢትዮጵያን ሉዓላዊነት ያስቀደመ ብቁ የሰው ኃይልም እየተገነባ ነው።

ዛሬ የምናየው መከላከያ የትላንቱን አሮጌ መሣሪያ አድሶ ለዛሬው ጦርነት ዝግጁ ያደረገ፣ የነገውን ቴክኖሎጂ ደግሞ ዛሬውኑ እያመረተ ያለ ተቋም ነው። ይህ ተቋም ኢትዮጵያን ወደተሻለ ምዕራፍ ለማሸጋገር የሚደረገውን ጉዞ በፅናት ይጠብቃል።

ኢትዮጵያ በልጆቿ ላብ እና ጥረት ብሎም በቴክኖሎጂ እና በእውቀት አስከብራ ታፍራ እና ተከብራ በነጻነት ታሪኳ አብባ ዛሬም ወደፊት እየገሰገሰች ትገኛለች።

በሰለሞን ከበደ
#ethiopia #ebc #nationalinterest #militarypower

በኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ አሽከርካሪዎች የአእምሮ ጤና እና በወጣቶች የሥራ ዕድል ላይ ያተኮረ አዲስ ስራ ተጀመረ

ግሪን ማይንድ ኔክሰስ ከማይንድ ዘ ማይንድ ጋር በመተባበር በአእምሮ ጤና፣ በአረንጓዴ ትራንስፖርት እና በወጣቶች የሥራ ዕድል ፈጠራ ላይ ያተኮረ አዲስ ፕሮጀክት ይፋ አድርጓል።

"ሰላም ለአሽከርካሪው፣ ሥራ ለወጣቱ፣ ስምምነት ለመንገዳችን" በሚል መሪ ቃል በተካሄደው በዚህ መድረክ ላይ በርካታ ዋና ዋና ነጥቦች ተገልጸዋል።

የኤሌክትሪክ መኪና አሽከርካሪዎች መኪናቸውን ቻርጅ በሚያደርጉበት ከ30 እስከ 40 ደቂቃ ባለው ጊዜ ውስጥ "Harmony Road" እና "Coffee & Harmony" በተሰኙ ፕሮግራሞች የሥነ-ልቦና የመጀመሪያ እርዳታ እንዲያገኙ ይደረጋል።

ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተመረጡ "Elite 30" ተማሪዎች የሁለት ወራት የሥልጠናና የመስክ ምርምር አጠናቀው ሰርተፊኬት ወስደዋል። ተማሪዎቹ ከ150 በላይ የኤሌክትሪክ መኪና አሽከርካሪዎች ጋር በመሆን የችግሮቻቸውን መንስኤ ያሰሱ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የሥራና የኢንተርንሺፕ እድሎች እየተመቻቹላቸው ይገኛል።

በኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ቁጥር ወደ 200 ሺህ መጠጋቱ የተገለጸ ሲሆን፣ ባንኮች ብድር በሚሰጡበት ወቅት የአካባቢና ማህበረሰብ ተጽዕኖ ስጋት ምዘናን መተግበር እንዳለባቸው ጥሪ ቀርቧል።

በተጨማሪም ብሔራዊ ባንክ ለዚህ አሰራር አስገዳጅ መመሪያ ማውጣት እንዳለበት ተመላክቷል።

የኤሌክትሪክ ተሸከርካሪ አሽከርካሪዎች ቻርጅ በሚያደርጉበት ወቅት የሥነ-ልቦና ድጋፍ የሚያገኙበት አዲስ አሰራር ተዘረጋ!
#fastmereja :-ግሪን ማይንድ ኔክሰስ (Green Mind Nexus) ከማይንድ ዘ ማይንድ(Mind the Mind / Five Gates Group) ጋር በመተባበር በአእምሮ ጤና፣ በአረንጓዴ ትራንስፖርት እና በወጣቶች የሥራ ዕድል ፈጠራ ላይ ያተኮረ አዲስ ፕሮጀክት በዛሬዉ እለት ይፋ አድርጓል።

"ሰላም ለአሽከርካሪው፣ ሥራ ለወጣቱ፣ ስምምነት ለመንገዳችን" በሚል መሪ ቃል በተካሄደው በዚህ መድረክ፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የተመረጡ "Elite 30" ተማሪዎች የሁለት ወራት የሥልጠና እና የመስክ ምርምር ፕሮግራማቸውን በስኬት አጠናቀው የሰርተፊኬት ባለቤት መሆናቸዉ ተገልጿል።

ሰልጣኞቹ ባለፉት ሁለት ወራት ከ150 በላይ የኤሌክትሪክ መኪና አሽከርካሪዎች ጋር በመሆን የችግሮቻቸውን መንስኤ ያሰሰ ምርምር ያካሄዱ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የሥራና የኢንተርንሺፕ እድሎችን የማመቻቸት ሥራ እየተከናወነ እንደሚገኝ ነዉ የተገለፀዉ።

ፕሮጀክቱ ትኩረቱን በኤሌክትሪክ ተሸከርካሪዎች (EV) ላይ በማድረግ የአየር ብክለትን ከመቀነስ ባለፈ፣ አሽከርካሪዎች መኪናቸውን በሚያሳፍኑበት (ቻርጅ በሚያደርጉበት) ወቅት ከ30 እስከ 40 ደቂቃ ባለው ጊዜ ውስጥ የሥነ-ልቦና ድጋፍ የሚያገኙበትን "Harmony Road" እና "Coffee & Harmony" የተሰኙ የሥነ-ልቦና የመጀመሪያ እርዳታ (Psychological First Aid) ፕሮግራሞችን መያዙ ነዉ የተገለፀዉ።

በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ቁጥር ወደ 200,000 እየተጠጋ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን፣ ይህንን አገራዊ የኢነርጂ ሽግግር ለመደገፍ የባንኮች ሚና ከፍተኛ መሆኑ ተጠቁሟል።

ባንኮች ብድር በሚሰጡበት ወቅት ከንግድና ከገንዘብ ፍሰት ስሌት በተጨማሪ የአካባቢና ማህበረሰብ ተጽዕኖ ስጋት ምዘናን (Environmental & Social Risk Assessment) መተግበር እንዳለባቸውና ለዚህም የብሔራዊ ባንክ አስገዳጅ መመሪያዎች መውጣት እንደሚገባቸው ጥሪ ቀርቧል።

ከ«እንታዘዝ» ወደ «እንምራ» የማያድግ የቀነጨረው የአማራ ፖለቲካ

የአቶ ገዱ አንዳርጋቸው የዛሬው የህይወት አጋጣሚ ግለሰባዊ የታማኝነት ምስክርነት ብቻ ሳይሆን፣ የአማራ የፖለቲካ ሊሂቃን (Elites) እና የክልሉን ባለሥልጣናት ስትራቴጂካዊ ውድቀትና የራእይ አልባነት ገጽታ ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ አሳዛኝ ክስተት ነው።

በሀገሪቱ የፖለቲካ መዋቅር ውስጥ ከፍተኛ ቦታ ላይ ደርሰው የነበሩ መሪዎች ከስልጣን ሲወርዱ የሚጠብቃቸው ተቋማዊና ማህበራዊ ዋስትና አለመኖሩ፣ የክልሉ ባለሥልጣናት እርስ በእርስ የመደጋገፍ፣ የጋራ ህልውናን የማስከበር እና የራሳቸውን ሰዎች በክብር የመጠበቅ ባህል ምን ያህል እንደወደቀ ማረጋገጫ ነው።

በየወቅቱ የስልጣን መንበር ላይ የሚወጡ የአማራ ባለሥልጣናት የራሳቸውን እና የህዝባቸውን የረጅም ጊዜ ጥቅም የሚቀርፅ ራእይ ከመሰነቅ ይልቅ፣ የማዕከላዊው አገዛዝ ታዛዥ እና የፖለቲካ መሳሪያ ሆነው ሲያገለግሉ መኖራቸው አዲስ ክስተት አይደለም።

ይህም ባለሥልጣናቱ «እንታዘዝ» እንጂ «እንምራ» የማይሉ፣ «በተቀደደልን ቦይ እንፍሰስ» እንጂ «ራሳችን ቦይ እንቅደድ» ብለው ለማስሰብ የማይደፍሩ፣ ለህዝባቸው ተሻጋሪ መንገድ ማሳየት የማይችሉ ራዕይ አልባዎች መሆናቸውን በግልጽ ያሳያል።

የኦሮሚያ ክልል በአንድ ፕሬዝዳንት ይህን ያህል ጊዜ ዘላቂ አመራርና ፖለቲካዊ መረጋጋት ውስጥ ሆኖ ለቀድሞ መሪዎቹ ተገቢውን ክብርና ቤት ሰጥቶ በመንከባከብ የነባር መሪዎቹን ህይወት ዋስትና ሲያስጠብቅ፣ በአንፃሩ በዚሁ ጊዜ ውስጥ የአማራ ክልል የመሩ በርካታ ፕሬዝዳንቶችን (አቶ ገዱ አንዳርጋቸው፣ ዶ/ር አምባቸው መኮንን፣ አቶ ተመስገን ጥሩነህ፣ አቶ አገኘሁ ተሻገር፣ ዶ/ር ይልቃል ከፋለ እና አቶ አረጋ ከበደን) እየቀያየረ የፖለቲካ አለመረጋጋትና የመዋቅር መበታተን ሰለባ ሆኗል።

የአማራ ባለሥልጣናት የራሳቸውን እና ነባር መሪዎችን በክብር የመያዝ፣ ከስልጣን በኋላም ቢሆን እውቀታቸውንና ልምዳቸውን በመጠቀም ለህዝብ አገልግሎት እንዲያውሉ የማድረግ አቅም ማጣታቸው፣ የፖለቲካ መዋቅሩ ምን ያህል መበታተን እና መጠፋፋት እንደነገሰበት ያሳያል።

የሌሎች ክልሎችና ድርጅቶች ፖለቲከኞች ነባር አመራሮቻቸውን እንደ ትልቅ አሴት አቅፈውና ጠብቀው በሚያቆዩበት ምህዳር ውስጥ፣ የአማራ ባለሥልጣናት ግን አንዳቸው ሌላውን ከመገፋፋት፣ ከማሳደድ እና ለጊዜያዊ ጥቅም ሲሉ እርስ በእርስ ከመበላላት አልፈው ለህዝባቸው ተሻጋሪ ራእይ ማዘጋጀት አልቻሉም።

ይህ የአቶ ገዱ የሰሞኑ ሁኔታ ለክልሉ ባለሥልጣናት ከጥልቅ እንቅልፍ የሚያባንንና «ንቁ!» የሚል ትልቅ የደወል ጥሪ ነው።

ባለሥልጣናቱ አሁንም ከዚህ የታዛዥነትና የይስሙላ ስልጣን መንፈስ ካልወጡ፣ የሚመሩትን ታላቅ ህዝብ ታሪክና የታገገለውን ዋጋ ዝቅ ማድረጋቸውን ይቀጥላሉ። ህዝቡን የሚመጥን መሪ ማለት በተቀደደለት ቦይ የሚፈስ ሳይሆን የራሱን ህዝብ መብትና ጥቅም የሚያስከብር መንገድ የሚቀድ፣ አርቆ አስተዋይ እና የራሱ ራእይ ያለው አመራር ነው።

ያለ ተቋማዊ አንድነት፣ ያለ እርስ በእርስ መደጋገፍ እና የራስን መሪዎች በክብር የመጠበቅ ባህልን ሳይገነቡ የሚደረግ የፖለቲካ ጉዞ መጨረሻው ውድቀትና በሌሎች መጠቀሚያ መሆን ብቻ ነው።

በመሆኑም ከነባር ስህተቶች በመማር፣ ከጊዜያዊ የታዛዥነት እና የመላላክ መንፈስ ወጥቶ የጋራ ራእይን በመቅረፅ፣ የታመኑና ሀገራቸውን ያገለገሉ መሪዎችን በክብር ማቆየት፣ የራስን ፈለግ እና ራዕይ የሚከተል ጠንካራ ማህበራዊና ፖለቲካዊ መዋቅር መገንባት የቀጣይ ህልውና ወሳኝ ጉዳይ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤል ጦር ዛሬ ማለዳ ከጢሮስ በስተሰሜን በምትገኘው አንሳር ከተማ በተፈጸመ የአየር ጥቃት አንድ ከፍተኛ የሄዝቦላህ አዛዥ መገደሉን ይፋ አድርጓል። በሌላ በኩል የሊባኖስ መገናኛ ብዙሃን እንዳዘገቡት፣ በአንሳር በተፈጸመው በዚህ ጥቃት ሴቶች እና ህጻናትን ጨምሮ ሰባት ሰዎች ህይወታቸውን አጥተዋል።

የእስራኤል መከላከያ ኃይል እንዳብራራው ጥቃቱ ያነጣጠረው በአንሳር በሚገኘው የሄዝቦላህ ማዕከላዊ የዕዝ ማዕከል ላይ ነው። ይህ እርምጃ የተወሰደው አሸባሪው ቡድን ትናንት ሌሊት በአሊ ታሄር ተራራማ አካባቢ በሚገኙ የእስራኤል ወታደሮች ላይ ላደረሰው ጥቃት አጸፋዊ ምላሽ ለመስጠት ሲሆን፣ በዚሁ የሄዝቦላህ ጥቃት ሶስት የእስራኤል ወታደሮች በከፍተኛ ሁኔታ መቁሰላቸው ተገልጿል። "ይህ ዋና መስሪያ ቤት የሄዝቦላህ ቡድን በአካባቢው የሚያደርገውን ወታደራዊ እንቅስቃሴ ለመምራት በዋናነት ሲያገለግል ነበር" ሲል ጦሩ ገልጿል።

እንደ እስራኤል መከላከያ ኃይል መግለጫ፣ በጥቃቱ የሄዝቦላህ elite (ተመራጭ) የራድዋን ኃይል የሻለቃ አዛዥ የሆነው አሊ ሳሚር አል-ሃጅ ሀሰን የተገደለ ሲሆን፣ በእስራኤል ወታደሮች ላይ የሚሰነዘሩ ጥቃቶችን በማቀናጀት ተሳትፎ የነበራቸው ሌሎች በርካታ የሄዝቦላህ አባላትም አብረው ተገድለዋል።

የእስራኤል መከላከያ ኃይል ባወጣው ዝርዝር መግለጫ ላይ የሲቪሎችን ሞት አስመልክቶ ማብራሪያ ሰጥቷል። በመግለጫውም፣ "በጥቃቱ ወቅት የሀሰን ቤተሰቦች ከእርሱ ጋር በወታደራዊው ማዕከል ውስጥ የነበሩ ሲሆን፣ በቀረበው ክስ መሰረት በጥቃቱ ጉዳት ደርሶባቸዋል። ይሁን እንጂ የቤተሰቡ አባላት የጥቃቱ ኢላማ እንዳልነበሩ ሊሰመርበት ይገባል። ጥቃቱ በተለየ ሁኔታ ያነጣጠረው በዓለም አቀፍ ህግ መሰረት ህጋዊ የጦር ኢላማ በሆነው በሀሰን ላይ ነበር። አሸባሪው ቤተሰቡን እንደ የሰው ጋሻ በመጠቀም ከእነርሱ ጋር በወታደራዊ ማዕከሉ ውስጥ ተደብቆ ነበር" ሲል የራሱን መከላከያ አቅርቧል።

ካናዳ የአለም የትምህርት ስርአት መሪ ሆነች

*በአለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የተማረ የሰው ሀይል በመያዝ ካናዳ ቀዳሚዋ ሀገር ሆናለች።
#ethiopia | በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ውጤታማነት ያላቸውን የትምህርት ሥርዓቶች አስመልክቶ የወጡ ጥናቶች የካናዳ የትምህርት ስርአት ተመራጭ ሆኗል።

በካናዳ ከ25 እስከ 64 የዕድሜ ክልል ውስጥ ከሚገኙ የሀገሪቱ ዜጎች መካከል ከ60 በመቶ በላይ የሚሆኑት የዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን ያጠናቀቁ ናቸው ተብሏል።

ይህም ሀገሪቷን በአለም አቀፍ ደረጃ የከፍተኛ ትምህርት ተዳራሽነት በማረጋገጥ ከአለም ቀዳሚ አድርጓታል።

ጃፓን በሁለተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ ደቡብ ኮርያ እስራኤል እና አሜሪካ ተከታዩን ደረጃ ይዘዋል።

ጥብቅ የጥናት ባህልና እጅግ ጥብቅ የሆነው የሀገሪቷ የፈተና ሥርዓቷ ለዚህ ስኬት አብቅቷታል።

ተማሪዎች ለተጨማሪ አጋዥ ትምህርቶችና ለብሔራዊ ፈተናዎች የሚሰጡት ከፍተኛ ትኩረት ለስኬታቸው እንደ ዋና ምክንያት ተቆጥሯል።

በተጨማሪም የትምህርት ስርአቷ ለመምህራን ከፍተኛ ሙያዊ ክብር መስጠት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ነው።

ሆኖም በሰው ቁጥር ሲሰላ እንደ ቻይና እና ህንድ ያሉ በህዝብ ብዛት ቀዳሚ የሆኑ ሀገራት ከፍተኛ ቁጥር ያለው የተማረ ሰው ይገኝባቸዋል።

ነገር ግን ከጠቅላላ የሀገሪቱ ህዝብ ቁጥር አንፃር ሲሰላ ግን ካናዳ ደረጃውን በበላይነት መያዟ ተረጋግጧል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #canada #elite #university

በቴሌብር ጨረታው የሌለ ደርቷል!

ማንኛውንም ተሳታፊ ያላቀረበውን ዝቅተኛና ብቸኛ ዋጋ አስልቶ ቀድሞ ያስመዘገበ ተጫዋች በቀላሉ አሸናፊ መሆን ይችላል።

ዕድለኞች የHP EliteBook 840 G8 ላፕቶፕ በ75.00 ብር፣ የLG TwinTub Semi-Automatic ማጠቢያ ማሽን (18 KG) በ75.00 ብር፣ የCreeper Mountain ብስክሌት (26 Inch) በ50.00 ብር እና የSamsung Galaxy Tab A11 ታብሌት በ30.00 ብር አፍሰዋል።

በቴሌብር ሱፐርአፕ https://bit.ly/telebirr_Su... “HOWLOW” ሚኒ መተግበሪያ አስደሳቹን ሬቨርስ ኦክሽን ዛሬውኑ ይጀምሩ!
#ደንበኛ_ስንሆን_እንዲህ_ነን #ስንመዘገብ_እንዲህ_ነን #ስንጭን_እንዲህ_ነን #ስናስጀምር_እንዲህ_ነን

አዲስ አበባ የአፍሪካ የመጀመሪያውን የሲቲ ማውንቴን ባይክ ኤሊሚኔተር ፕሮ ሊግ ልታካሂድ ነው!
#fastmereja I በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የአፍሪካን አህጉር የሚወክል የከተማ ማውንቴንባይክ ውድድር (City Mountainbike Eliminator Pro League) በአዲስ አበባ ከተማ እንደሚካሄድ በዛሬዉ እለት በተሰጠ መግለጫ ተገለፀ።

ሚያዝያ 24 እና 25 ቀን 2018 ዓ.ም በታሪካዊው የፒያሳ አድዋ ድል መታሰቢያ ሙዝየም ዙሪያ የሚካሄደው ይህ ውድድር፣ ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ የስፖርት መድረክ አዲስ ምዕራፍ ላይ እንደሚያስቀምጣት ተገልጿል።

ይህ በዓለም አቀፉ የብስክሌት ህብረት (ሀCI) ዕውቅና ያገኘው ውድድር፣ በጆርካ ኢቨንት እና በኢትዮጵያ ሳይክል ፌዴሬሽን አዘጋጅነት የሚከናወን ሲሆን፤ የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር እና የአዲስ አበባ መስተዳድር የዝግጅቱ ዋና ደጋፊዎች መሆናቸዉ ነዉ የተገለፀዉ።

ለሁለት ቀናት በሚቆየው በዚህ ስፖርታዊ ኩነት ላይ ከ24 የአውሮፓ እና ከ10 የአፍሪካ አገራት የተውጣጡ ከ60 እስከ 80 የሚደርሱ እውቅ (Elite) ተወዳዳሪዎች የሚሳተፉ ሲሆን ውድድሩ በሁለት ዋና ዋና ዘርፎች ማለትም ጥሎ ማለፍ-ኤሊሚኔተር እና ሾርት ትራክ የሚካሄድ ሲሆን፣ በሁለቱም ፆታዎች የሚደረግ ይሆናል፡፡

ቅዳሜ ሚያዝያ 24 የአማተር እና የልጆች የሰዓት ውድድሮች ሲሆን እሁድ ሚያዝያ 25 የኤሊት (Elite) ተወዳዳሪዎች የጊዜ ሙከራ፣ የጥሎ ማለፍ ዙሮች እና ታላቁ ፍፃሜ የሚካሄድ ይሆናል።

ከስፖርታዊ ፋይዳው አንጻር ዝግጅቱ ለሀገር ውስጥ ብስክሌተኞች በሀገራቸው ምድር ከዓለም ኮከቦች ጋር የሚፎካከሩበትን ዕድል ከመፍጠሩም በላይ፣ ወደ ዓለም አቀፍ የውድድር ካላንደር ለመግባት አቋራጭ መንገድ እንደሚሆን ተጠቅሷል።

ይህ ውድድር በዓለም አቀፍ ደረጃ በቀጥታ የቴሌቪዥን ስርጭት ሽፋን የሚያገኝ ሲሆን፣ ወደ 2ዐ ሚሊዮን የሚጠጉ ተመልካቾች በቀጥታ እንደሚከታተሉት የሚጠበቅ ሲሆን ይህም አዲስ አበባ ያላትን የቱሪዝም እና የኢንቨስትመንት እምቅ አቅም ለዓለም ለማስተዋወቅ ትልቅ ዕድል ይፈጥራል።

በቴክኖሎጂ የላቀ "ታላቅ የልዩ ኃይል" (Elite Force) መገንባቷን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ይፋ አደረጉ
የኔታ ሚዲያ

"ኢትዮጵያ የአፍሪካ የሰላም ጋሻ ሆና ትቀጥላለች" — ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ

የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትርና የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ዐቢይ አሕመድ የኢትዮጵያ ወታደራዊ ዝግጁነት ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላው አፍሪካ ሰላም ዋስትና የሚሰጥ መሆኑን ገልጸዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን ያሉት ዛሬ በሐዋሳ ስታዲየም በተከበረው 65ኛው የልዩ ዘመቻዎች ዕዝ በዓል ላይ ነው።

የኢትዮጵያ የልዩ ዘመቻዎች ዕዝ 65ኛ ዓመት የምስረታ በዓል ዛሬ በሐዋሳ ዓለም አቀፍ ስታዲየም በደመቀ ሁኔታ ተከብሯል በበዓሉ ላይ የጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ፣ ከፍተኛ የጦር መኮንኖችና ከፍተኛ ባለሥልጣናት ተገኝተዋል።

"ወታደራዊ ዝግጁነታችን የአፍሪካ የሰላም ዋስትና ነው"

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በበዓሉ ላይ ባደረጉት ንግግር ኢትዮጵያ እያከናወነች ያለችው ወታደራዊ ግንባታ በምስራቅ አፍሪካና በመላው አህጉሪቱ ሰላምን ለማረጋገጥ ያለመ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል።

"ዝግጁነታችን በመላው አፍሪካ ሰላምን ለማረጋገጥ ነው" ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ኢትዮጵያ ለቀጠናው አገራት እንደ ምሰሶ፣ ጠባቂና ጋሻ ሆና ለመቆም ማቀዷን ገልጸዋል።

ኢትዮጵያ ወታደራዊ ስልጠናዋን ከየብስ ከተራራማ ስፍራዎችና ከወንዝ ኦፕሬሽኖች ባለፈ ወደ ባሕር ኃይል አቅም ግንባታ ማሸጋገሯን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይፋ አድርገዋል። ይህ ሽግግር ኢትዮጵያ ከባሕር በር ጋር ያላትን ትስስር መልሳ ለማግኘትና ውሃን እንደ እንቅፋት ሳይሆን እንደ ልማትና ስትራቴጂካዊ ዕድል የመመልከት ፍልስፍና አካል መሆኑን ገልጸዋል።

ኢትዮጵያ በድሮን የታገዘ የቅኝት ሥርዓት እና በከፍተኛ ጥራት ኢላማን የሚመቱ የቴክኖሎጂ ውጤቶች የታጠቀ፣ በቴክኖሎጂ የላቀ "ታላቅ የልዩ ኃይል" (Elite Force) መገንባቷን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አረጋግጠዋል። ይህ ኃይል፦

* ስትራቴጂካዊ ቦታዎችን ለመጠበቅ፣
* እየታዩ ያሉ ስጋቶችን በፍጥነት ለማክሸፍ እና
* ሽብርተኝነትን በመመከት የአካባቢውን ማህበረሰብ ደህንነት ለመጠበቅ የተመሰረተ መሆኑ ተገልጿል።

የኢትዮጵያ ተልዕኮ ከድንበር ባለፈ "ከሶማሊያ ጫፍ እስከ ምጽዋ ጫፍ" ያሉ ወንድም ህዝቦችን እንደሚደግፍ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ገልጸዋል።

ዓላማውም የባሕር ላይ ሽብርተኝነትን ማጥፋትና የቀጠናውን ብልጽግና ማጠናከር መሆኑን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት በዓለም አቀፍ የሰላም ማስከበር ስምሪቶች የተመሰከረለት፣ በቴክኖሎጂ የነቃና ብሄራዊ ሉዓላዊነትን ለማስከበር ዝግጁ መሆኑን አክለዋል።

"ጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግራቸውን ሲያጠቃልሉ የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ለብሄራዊ ነፃነትና ለአፍሪካ ሰላም አስተማማኝ ዋስትና ሆኖ ይቀጥላል ብለዋል። 'ለመላው የምስራቅ አፍሪካ አገራትና ለአፍሪካ እንኳን ደስ አላችሁ' በማለትም የጋራ አንድነትና ብልጽግና ጉዟቸውን ባርከዋል።
የኔታ ሚዲያ

''በቀጠናችን ላሉ ሀገራት አለኝታ፣ መከታ፣ ጋሻ ለመሆን ነው''

📌የኢፌዴሪ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ አዛዥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) ካስተላለፉት መልዕክት የተወሰደ
#ethiopia | ✅ ታሪክ ከማይዘነጋው የመለዮ ለባሽ የአዲስ ምሩቃን፣ በተለይም በርከት ያሉ ሴት አየር ወለዶች የተመረቁበትን በዓል በጋራ በሀዋሳ ከተማ ለማክበር በመገናኘታችን የተሰማኝን ታላቅ ደስታ ልገልጽላችሁ እወዳለሁ።

✅ “የእኛ ተልዕኮ ራዕይ ያለው ለትውልድ የሚሻገር ሁነኛ ተቋም መፍጠር ነው። የእኛ ተልዕኮ ውጊያ የሚያስቀር፣ ውጊያ የሚጨርስ Elite Force መገንባት ነው።

✅ የእናንተ ተልዕኮ ኢትዮጵያን መገንባት፣ ኢትዮጵያን መጠበቅ፣ ኢትዮጵያን ማጽናት እና ኢትዮጵያን ማሸጋገር ነው።”

✅ ኢትዮጵያ በልጆቿ ላብ ትሰራለች፣ ኢትዮጵያ በልጆቿ አጥንት እና ደም ትጸናለች፤ ኢትዮጵያ አልተደፈረችም አትደፈርም፤ በክብር እና በነጻነት ለልጆቻችን የምናሸጋግራት ብቸኛዋ የአፍሪካ ፈርጥ ሆና ትቀጥላለች።

✅ የእኛ ዝግጅት በድፍን አፍሪካ ሰላም ለማረጋገጥ፣ በድፍን አፍሪካ ብልጽግናን ለማረጋገጥ፣ በቀጠናችን ላሉ ሀገራት አለኝታ፣ መከታ፣ ጋሻ ለመሆን ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ebc

ቴሌስትሪም፡ የኢትዮጵያ ዲጂታል ህዳሴ ወይስ የሞኖፖሊ ድር?

​የካቲት 13 ቀን 2018 ዓ.ም የኢትዮጵያ የዲጂታል ታሪክ አዲስ ምዕራፍ ተከፍቷል። ኢትዮ ቴሌኮም "ቴሌስትሪም" (teleStream) የተሰኘውን የቪዲዮ ስርጭት መድረክ በይፋ ሲያስጀምር፣ በዋና ስራ አስፈፃሚዋ ፍሬህይወት ታምሩ ንግግር ውስጥ የሚንፀባረቀው ተስፋ ግዙፍ ነበር። "የሀገር ገቢን ማሳደግ፣ የትምህርትና ጤና መረጃን ማቅለል፣ የሚዲያ ስነ-ምህዳሩን ማዘመን..." የሚሉ ቃላት አየሩን ሞልተውታል።

​ይሁን እንጂ ከዚህ አንጸባራቂ ድግስ ጀርባ ያሉ የቴክኖሎጂ ፀሐፊዎች፣ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እና የዘርፉ ተዋናዮች ጥያቄያቸው ጥቁርና ነጭ ነው። ቴሌስትሪም የኢትዮጵያን የዲጂታል ምህዳር ወደ ላቀ ደረጃ ያሸጋግራል ወይስ የግል ባለሀብቱንና የፈጠራ ሰዎችን ሜዳ ያጠባል?

​1. የይዘት ፈጠራ ወይስ የድግግሞሽ አዙሪት?

​የቴሌስትሪም ዋነኛ መሸጫ ተደርጎ የቀረበው ከ60 በላይ የቴሌቪዥን ጣቢያዎችን በአንድ መተግበሪያ ማቅረቡ ነው። የቴክኖሎጂ ፀሐፊዎች ግን እዚህ ላይ ትልቅ የጥያቄ ምልክት ያነሳሉ።

​ተግዳሮቱ፦ አብዛኞቹ በቴሌስትሪም ላይ የቀረቡት ጣቢያዎች በ "ኢትዮሳት" (Ethiosat) በኩል በነፃ የሚገኙ ናቸው። ተጠቃሚው ቀድሞውኑ በነፃ የሚያገኘውን ይዘት ለማየት ለምን ተጨማሪ የዳታ ክፍያ ይከፍላል?

​የሌሎች ሀገራት ልምድ፦ እንደ አሜሪካው Netflix ወይም የደቡብ አፍሪካው Showmax ስኬታማ የሆኑት የሌሎችን ይዘት ስላስተላለፉ ሳይሆን "Original Content" (የራሳቸውን ልዩ ፊልሞችና ተከታታይ ድራማዎች) በማምረታቸው ነው።

​የመፍትሄ አቅጣጫ፦ ቴሌስትሪም እንደ ስምምነቱ የሀገር ውስጥ የፊልም ባለሙያዎችና የዩቲዩብ ይዘት ፈጣሪዎች ስራዎቻቸውን በ "Pay-per-view" (ለአንድ ቪዲዮ ብቻ በመክፈል) የሚያቀርቡበት የገበያ ቦታ (Marketplace) ካልሆነ፣ ተጠቃሚው ከሳተላይት ዲሹ ተለይቶ ወደ ቴሌስትሪም መምጣቱ የታሰበውን ያክል ላይሆን ይችላል።

​2. "ዲጂታል ሌዋታን" እና የገበያ ሞኖፖሊ ስጋት

​በዲጂታል ኢኮኖሚ ውስጥ "Vertical Integration" (አንድ ኩባንያ ሁሉንም ዘርፍ መቆጣጠሩ) አደገኛ ውጤት ሊኖረው ይችላል። ኢትዮ ቴሌኮም በአሁኑ ወቅት፡-
​መሰረተ ልማቱን (ኢንተርኔት) ይቆጣጠራል፣
​የክፍያ መንገዱን (ቴሌብር) ይይዛል፣
​አሁን ደግሞ ይዘቱን (ቴሌስትሪም) ይዞ መጥቷል።

​"አንድ ዳኛ እራሱ ተጫዋች፣ እራሱ አወዳዳሪ ከሆነ ጨዋታው ፍትሃዊ አይሆንም" ይላሉ የቴክኖሎጂ ተንታኞች።

​የፈጠራ ምህዳር መጥበብ፦ አንድ ወጣት ኢትዮጵያዊ የቪዲዮ ስርጭት መተግበሪያ ቢሰራ፣ ከኢትዮ ቴሌኮም ጋር እንዴት ሊወዳደር ይችላል? ኢትዮ ቴሌኮም ለራሱ መተግበሪያ የዳታ ዋጋ ቅናሽ ሊያደርግ ይችላል፤ ለግል ባለሀብቱ ግን ያንን ላያደርግ ይችላል። ይህ "Net Neutrality" (የኢንተርኔት ገለልተኝነት) የሚባለውን ዓለም አቀፍ መርህ ይጥሳል።

​የህንድ ተሞክሮ፦ በህንድ Reliance Jio የተሰኘው የቴሌኮም ኩባንያ ሁሉንም አገልግሎት በአንድ ላይ ሲያቀርብ፣ በርካታ ትናንሽ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ከገበያ እንዲወጡ አድርጓል። ይህ በረጅም ጊዜ የደንበኞችን የመምረጥ አማራጭ ያጠባል።

​3. የመሰረተ ልማት እውነታና የ አገልግሎት ጥያቄ

​የቪዲዮ ስርጭት (Streaming) ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ኢንተርኔት ይፈልጋል። የኢትዮ ቴሌኮም ሪፖርት እንደሚያሳየው የፋይበር ኢንተርኔት የደረሰው ለ79 ሺህ ደንበኞች ብቻ ነው።

​ተደራሽነት፦ በሀገሪቱ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደንበኞች ባሉበት ሁኔታ፣ ቴሌስትሪም የጥቂት የከተማ "Elite" (ባለጸጋ) ደንበኞች መዝናኛ የመሆን ስጋት አለበት። በገጠሪቱ ኢትዮጵያ 3G በትክክል በማይሰራባቸው ብዙ ቦታዎች 4K ቪዲዮው በታቀደው ያክል ላይሰራ ይችላል።

​የቴክኖሎጂ ማመቻቸት (Optimization)፦ በሌሎች ታዳጊ ሀገራት፣ የቪዲዮ መድረኮች ዝቅተኛ የኢንተርኔት ፍጥነት ባለበት (Low Bandwidth) ቪዲዮው ሳይቆራረጥ የሚታይበትን ቴክኖሎጂ ይጠቀማሉ። ቴሌስትሪም ይህን ቴክኖሎጂ ካላካተተ፣ ተጠቃሚው "Buffering" (መቆራረጥ) ሲበዛበት አገልግሎቱን የመተው ዕድሉ ሰፊ ነው።

​4. የሚዲያ ስነ-ምህዳሩና የዲጂታል ሉዓላዊነት

​በበጎ ጎኑ ሲታይ፣ ቴሌስትሪም የኢትዮጵያን የሚዲያ ስነ-ምህዳር የማዘመን አቅም አለው።

​የገቢ ምንጭ፦ የሀገር ውስጥ ሚዲያዎች በሳተላይት ስርጭት ለውጭ ሀገር ኩባንያዎች የሚከፍሉትን በሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር ሊያስቀር ይችላል።

​መረጃን ዲሞክራሲያዊ ማድረግ፦ በትምህርትና ጤና ዙሪያ የቀረቡት ይዘቶች በትክክል ተግባራዊ ከሆኑ፣ በተለይም በቪዲዮ የታገዘ ትምህርት ለወጣቱ ትውልድ ትልቅ ፋይዳ ይኖረዋል።

​መረጃን በአግባቡ ማስተዳደር፦ የሀገሪቱ ዳታ በሀገር ውስጥ ሰርቨር መኖሩ ለዲጂታል ሉዓላዊነት (Digital Sovereignty) ትልቅ አስተዋጽኦ አለው።

የወደፊት እጣ ፈንታ

​ቴሌስትሪም የኢትዮጵያ "ኔትፍሊክስ" የመሆን አቅም አለው፤ ነገር ግን ይህ የሚሆነው ኢትዮ ቴሌኮም እንደ 'አቅራቢ' ብቻ ሳይሆን እንደ 'አመቻች' ሲሰራ ነው። ኩባንያው ራሱን ከግል ዘርፉ ጋር ከሚያወዳድር ይልቅ፣ የግል ዘርፉ የራሱን ይዘት የሚያቀርብበት "Platform" (መድረክ) ቢሆን ለሀገር ዘላቂ ጥቅም ይኖረዋል።

​የመንግስት የኬብል ቲቪ ከመሆን አልፎ፣ የፈጠራ ሰዎችና የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች የሚተነፍሱበት ሜዳ እንዲሆን የሚከተሉት ነጥቦች ወሳኝ ናቸው፡-

​ፍትሃዊ ውድድር፦ ለሌሎች የይዘት አቅራቢዎችም ተመሳሳይ የዳታ ዋጋ ማመቻቸት።

​ልዩ ይዘት፦ የሀገር ውስጥ ፊልም ሰሪዎችን በገንዘብ ማበረታታትና ልዩ ስራዎችን ማቅረብ።

​የመሰረተ ልማት ዝርጋታ፦ የፋይበር ኢንተርኔትን ከጥቂት የከተማ አካባቢዎች አውጥቶ ለብዙሃኑ ተደራሽ ማድረግ።
​በመጨረሻም፣ ቴሌስትሪም በቴክኖሎጂው ዓለም "ዘመናዊ" ቢመስልም፣ ስኬቱ የሚለካው በቴክኖሎጂው ብልጭልጭነት ሳይሆን በዜጎች ኑሮ ላይ በሚያመጣው እውነተኛ ለውጥና ለግል ዘርፉ በሚሰጠው የነፃነት አየር ይሆናል።

TECNO and CAF Elevate Dream On The Field with “Future Star of Africa” Youth Sponsorship Initiative
#ethiopia | TECNO, the Official Global Partner of AFCON Morocco 2025, in collaboration with the Confederation of African Football (CAF), has expanded its flagship Dream On The Field charity program with the launch of the “Future Star of Africa” youth sponsorship initiative. This new phase marks a strategic shift from infrastructure development alone to direct, long-term investment in Africa’s emerging football talent.

Moving beyond pitch renovation, the initiative focuses on identifying and supporting promising male and female footballers aged 12 to 15 across the continent, providing structured development and sponsorship until they reach the age of 18. The program is designed to create clear, professional pathways for young players while allowing them to grow and thrive within their home countries.

The launch builds on the strong foundation of the Dream On The Field program, which has already delivered eight renovated football pitches, with seven additional projects currently underway. These efforts align with TECNO’s long-term vision to renovate 100 football pitches across Africa, establishing a sustainable ecosystem that connects grassroots infrastructure with elite player development.

The Future Star of Africa initiative combines CAF’s technical expertise with TECNO’s commitment to empowering young Africans. Talent identification will be conducted through a fair and professional process led by expert scouts, national youth coaches, and sports academics. Players will be evaluated not only on technical skill, but also on mindset, resilience, discipline, and leadership potential, ensuring the development of well-rounded athletes and future role models.

By integrating community infrastructure, long-term youth sponsorship, and professional development frameworks, the TECNO x CAF partnership demonstrates how purposeful collaboration can transform African football—expanding opportunities, strengthening communities, and shaping the continent’s next generation of football leaders.

35ተኛው የአፍሪካ ዋንጫ ውድድር በሞሮኮ 24 ሀገራት 6 ምድቦች 52 ጨዋታዎች!

ምድብ 1. ሞሮኮ , ማሊ , ዛምቢያ , ኮሞሮስ

ሞሮኮ በ 2030 የዓለም ዋንጫን በማዘጋጀት በአፍሪካ ሁለተኛዋ ሀገር ለመሆን እየተዘጋጀች ነው:: ጥራታቸውን የጠበቁ መሰረተ ልማቶች ላይ ኢንቨስት እያደረገች ነው:: ከዚያም በላይ ደግሞ ቶፕ ክላስ ቡድን መገንባት:: ለዚያም ነው በዚህ የአፍሪካ ዋንጫ ከ favorite ቡድኖች አንዷ ሆና ግምት የተሰጣት:: ዋና አሰልጣኙ Walid Regragui በቡድኑ አስደናቂ የሚባል ትራክ ሪከርድ አለው:: የሞሮኮ ቡድን በ elite-level ያሉ ተጫዋቾችን የያዘ ስብስብ ነው::

በዚህ ምድብ ሌላኛዋ ሀገር ማሊ ናት:: የማሊ ብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ Tom Saintfiet , እኚህ ሰው በኢትዮጵያ ብ.ቡድን ነበሩ (July 2011-Oct 2011)
13 የተለያዩ ብሔራዊ ቡድኖችን የማሰልጠን ልምድ , ከ underdogs ቡድኖች ጋር ኦቨርአቺቭ የማድረግ ስምና ዝና :: የማሊ ቡድን ወጣት ባለተሰጥኦ ተጫዋቾች ያሉት ነው::

ዛምቢያ ከቀድሞው አሰልጣኟ ጋር ተለያይታለች, ከቶርናመንቱ ሁለት ወራት በፊት (የቀድሞው የቼልሲ አሰልጣኝ Avram Grant) ታድያ ረዳታቸው የነበረው Moses Sichone የዋና አሰልጣኝነት ሚናውን ተረክቧል:: የ 2012 ቻምፒየኖቹ በ2025 በዚህስ ውድድር?

ኮሞሮስ ዝቅተኛ ግምት ከሚሰጣቸው ሀገራት ናት, በውድድሩ ከሚሳተፉ ሃገራት አነስተኛ የህዝብ ቁጥር ያላት:: በጣልያናዊው አሰልጣኝ Stefano Cusin ትመራለች::

ምድብ 2. ግብጽ , ደቡብ አፍሪካ , አንጎላ , ዚምባብዌ

በአፍሪካ ዋንጫ በጣም ስኬታማዋ ሀገር ግብጽ, 7 ዋንጫዎች:: ይሁን እንጂ በቅርብ ዓመታት የዋንጫ ድርቅ መቷታል ከ 2010 በሗላ ዋንጫ አላሸነፈችም:: ሞሃመድ ሳላህ የመጀመሪያ International title ለማሳካት:: ይህ ቡድን ሌሎችም የሚጠበቁ ተጫዋቾች አሉት ኦማር ማርሙሽ እና ሞስታፋ ሞሃመድ:: በተጫዋችነትም በአሰልጣኝነትም ከብሔራዊ ቡድኑ ጋር ልምድ ያለው ሆሳም ሀሳን በውድድሩ ይጠበቃል::

ደቡብ አፍሪካ ስድስት በአውሮፓ የሚጫወቱ ሁለት ደግሞ በሳውዲ አራቢያ የሚጫወቱ እና ሌሎች ከዚያው ከሀገር ውስጥ የተሰባሰቡ:: ይህ ቡድን በ Hugo Broos ስር በታክቲካል ኢንተለጀንሱ ይታወቃል:: ምርጥ ፐርፎርማንስ እንደሚያሳይ እና ለየትኛውም ቡድን ከባድ ተጋጣሚ እንደሚሆን ይጠበቃል::

አንጎላ በቅርብ ዓመታት በተከታታይ ኦቨርአቺቨር ሆናለች:: ስብስቧ የወጣት እና ልምድ ያላቸው ተጫዋቾች ውህድ ነው:: ፈረንሳዊው አሰልጣኝ Patrice Beaumelle ቡድኑን ረዘም ላለ ጊዜ ይዘውት ከቆዩት Pedro Gonçalves ኅላፊነቱን ተረክበዋል::

ዚምባብዌ ከወር በፊት ነው አዲስ አሰልጣኝ የሾመችው Mario Marinică . የዎልቭሱ አማካይ Marshall Munetsi ከጉዳቱ አገግሞ ይህንን ስብስብ ተቀላቅሏል::

ምድብ 3. ናይጄሪያ , ቱኒዚያ , ዩጋንዳ(ኡጋንዳ) , ታንዛኒያ

ያለፈው ውድድር የፍጻሜ ተፋላሚ , ለዓለም ዋንጫ ውድድር ማለፍ ያልቻለችው ሀገር ከዚህ የአፍሪካ ዋንጫ ውድድር ብዙ ትጠብቃለች, ቁጭትም አለ:: ማጥቃት ላይ ቅንጦት ያለው ቡድን Victor Osimhen እና Lookman በስብስቧ አሉ:: Tolu Arokodare እና Victor Boniface በዚህ ስብስብ ውስጥ አልተካተቱም:: በዚህ ቡድን ፈተናው የሚድፊልዱን ሚዛን መፈለግ ነው:: Eric Chelle አይቮሪ ኮስት ተወልዶ ለማሊ የተጫወተው ይህ ሰው ናይጄሪያን በዋና አሰልጣኝነት ይመራል::

ቱኒዚያ የ Sami Trabelsi ቡድን በዓለም ዋንጫ ማጣሪያ በ 10 ጨዋታዎች ክሊን ሺት የጠበቀ , ማንም ሊገጥመው የማይፈልገው ግን ደግሞ በማጥቃት ደካማ:: ይህ ቡድን ከፊት መስመር ተጫዋቾች ድጋፍ ይፈልጋል::

ዩጋንዳ (ኡጋንዳ) አሰልጣኝ Paul Put ለተጫዋቾች ጥሪ ያቀረቡት ከሁልም ዓለማት ነው:: ከ USL ቻምፒየንሺፕ አሜሪካ, Thailand, Tanzania, Rwanda, Romania , Czechia እና ከእንግሊዝ 3ተኛ ቲር Burton Albion. ልዩ ልዩ ዓይነት ተጫዋቾችን የያዘውን ስብስብ እንደ ቡድን ፎርም ማድረግ ለአሰልጣኙ ከባድ ስራ::

ታንዛኒያ ካለፉት አራት የአፍሪካ ዋንጫ ውድድሮች ለሶስተኛ ጊዜ ስትሳተፍ ነው:: በሚቀጥለውም ስለመሳተፏ ዋስትና አላት, ከኬንያ እና ዩጋንዳ (ኡጋንዳ) ጋር በጋራ ውድድሩን ስለምታዘጋጅ:: የአዲሱ አሰልጣኝ (አርጀንቲናዊው Miguel Gamondi) ቀዳሚ ዋና ነገር ቡድኑን የጨዋታዎች አሸናፊ ማድረግ ነው:: እኚህ አሰልጣኝ ያለፉትን 25 ዓመታት በአህጉሪቱ አሳልፈዋል, የተለያዩ ክለቦችን በማሰልጠን, ብሔራዊ ቡድን ሲይዙ ግን የመጀመሪያቸው ነው::

ምድብ 4. ሴኔጋል , ዲ.ኮንጎ , ቤኒን , ቦትስዋና

የ 2021 የአፍሪካ ዋንጫ ቻምፒየን ሴኔጋል ለአሰልጣኟ Pape Thaiw የመጀመሪያው ሜጀር ቶርናመንት ነው:: ሴኔጋል ባለፉት 23 competitive ጨዋታዎች አልተሸነፈችም, በጣም ጥሩ ስብስብ አላት::

ዲ.ኮንጎ በዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የነበራት ደካማ ብቃት በዚህም ውድድር ዝቅተኛ ግምት እንዲሰጣት ያደርጋል:: ቁልፍ የፊት መስመር ተጫዋቿ Yoane Wissa በስብስቡ የለም::

ቤኒን ባለፉት ሁለት ውድድሮች ካለመሳተፍ በሗላ ተመልሳለች, ለአራተኛ ጊዜ በውድድሩ ትካፈላለች: ጀርመናዊው አሰልጣኝ Gernot Rohr በዉድድሩ የቡድኑን የመሸነፍ ታሪክ ወደ አሸናፊነት የመቀየር ዕድል አላቸው::

ቦትስዋና በዚህ ውድድር ዝቅተኛ ግምት የተሰጠው ቡድን የያዘች ሀገር:: ለሁለተኛ ጊዜ በውድድሩ ትሳተፋለች::

ምድብ 5. አልጄሪያ , ቡርኪና ፋሶ , ኢኳቶሪያል ጊኒ , ሱዳን

አልጄሪያ በውድድሩ ዋነኛ የዋንጫ ተፎካካሪ ነገር ግን የምድብ ጨዋታዎች ላይ መበርታት , ከምድብ ማለፍ ይቀድማል:: Vladimir Petković ቡድኑን በጥሩ ስኬት ይዘውታል, እውነተኛ ፈተናቸው ግን የሚጀምረው አሁን ነው:: የቡድኑን መከላከል ማጠንከር ከአጥቂ ተጫዋቾች ምርጣቸውን ማውጣት::

ቡርኪና ፋሶ Brama Traoré በብሔራዊ ቡድኑ ዙሪያ ቆይቷል ረዳት አሰልጣኝ እና የታዳጊዎች አሰልጣኝ ሆኖ, አሁን ደግሞ ለመጀመሪያ ጊዜ በዋና አሰልጣኝነት:: ልምድ ያላቸው ተጫዋቾች አሉት Bertrand Traoré, Edmond Tapsoba, እና Hervè Koffi ወጣቶቹን Dango Ouattara እና Cyriaque Irié ጨምሮ::

ኢኳቶሪያል ጊኒ ያለፈው የአፍሪካ ዋንጫ ሰርፕራይዚንግ ቡድን የፍጻሜ ተፋላሚዎች ከነበሩት ናይጄሪያ እና አይቮሪ ኮስትም በላይ ምድቡን በበላይነት:: አሁንም ጥራት እና ልምድ ያላቸውን ተጫዋቾች በስብስቧ ይዛለች::

ሱዳን ባለፋት አስር ዓመታት ለሁለተኛ ጊዜ , ከ 1976 ጀምሮ ለአራተኛ ጊዜ በአፍሪካ ዋንጫ ውድድር:: Kwesi Appiah ሱዳን አቅሟን እንድትጠቀም ያስቻለ አሰልጣኝ ነው:: ሱዳን እዚህ ስኬት ላይ የደረሰችው በጦርነት ውስጥ አልፋ ነው እናም በሜዳ ላይ እያንዳንዱ ጨዋታ ከእግር ኳስም በላይ ትርጉም አለው::

ምድብ 6. አይቮሪ ኮስት , ካሜሩን , ጋቦን , ሞዛምቢክ

Defending champion አይቮሪ ኮስት ለሶስተኛ ጊዜ ዋንጫውን ስታሸንፍ በውድድሩ ታሪክ አስገራሚ ክስተቶች ነበሩ:: በምድብ ጨዋታ ሁለቱን ተሸንፋ, በውድድሩ መሀል የአሰልጣኝ ለውጥ አድርጋ, በጥሎ ማለፍ ውጤቶችን ቀልብሳ ድል በማድረግ:: አሰልጣኙ Emerse Faé ተስፋ አለው በስብስቡ ምርጫ ላይም ቦልድ ውሳኔዎችንም አሳልፏል Nicolas Pépé እና Simon Adingra በመተው ወጣቶቹ Yan Diomande እና Bazoumana Touré ተካተዋል:: ልምድ እና ጥራት ያላቸው ተጫዋቾች ያሉት ብርቱ የtitle defence ስብስብ::

ካሜሩን የአምስት ጊዜ የዋንጫው ባለክብር አሁን ላይ ግን የእግር ኳስ አመራሯ ችግር ውስጥ የተጠመደ የተወሳሰበ ነው ብጥብጥ, ሁከት ያለበት:: ያልተረጋጋ! ለውድድሩ ሁለት የተለያየ ስብስብ ያላት አንደኛው የእግር ኳስ ማህበሩን እና አዲስ የተቀጠረውን አሰልጣኝ David Pagouን ወክሎ , ሌላኛው ደግሞ በቡድኑ አሰልጣኝነት ውል ካለው ከ Marc Brys ወገን:: የችግሩ ምንጭ የ Brys እና የ FA ፕሬዝዳንቱ Samuel Etò ግጭት ነው::

ጋቦን ባለፈው የአፍሪካ ዋንጫ ውድድር አልነበረችም አሁን ተመልሳለች::

ሞዛምቢክ በውድድሩ ላይ ለስድስተኛ ጊዜ ትሳተፋለች , በጨዋታ የመጀመሪያ አሸናፊነት ለማግኘት:: የአሰልጣኙ Chiquinho Conde ስብስብ ያልተቀየረ, አብሮ የቆየ ነው:: የ 42 ዓመቱ Domingues ጨዋታ የሚያደርግ ከሆነ በአፍሪካ ዋንጫ ታሪክ በእድሜ ትልቁ outfield player ይሆናል::

ሰላም ጎሳዬ ለፋስት መረጃ

"የዛሬ አበባዎች የነገ ፍሬዎች"በአሮጌ ሸክም የጎበጠው ወጣት ትውልድ ፖለቲካዊ ፍዘት

(የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ ግል ሀሳብ)
#ethiopia | በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ስለ ትውልድና ኃላፊነት ሲነሳ የ1960ዎቹ ትውልድ (የእኛ ወላጆች ትውልድ) የፈጠረው ሥብራት ዋነኛ መነጋገሪያ ነው። ያ ትውልድ በለውጥ ጥማትና በፖለቲካዊ ጽንፈኝነትና አብዩታዊነት መሬቱን ሸንሽኖ፣ለሀገር ብዙ ውድመትና ያልተፈቱ የፖለቲካ ቀውሶችን አውርሶ ሄዷል።(ዘመናዊ ትምህርትን ሊቀስም ባህር ማዶ ተልኮ ዳንስ እና የሲጋራ አጫጫስ ቂንጠኛ አያያዝ ተምሮ መጣ፤ የጃፓኑ ሰው ቴክኖሎጅ ኮረጆ፣ ሀገሩን አቀና ከተረጅነት ወደ አምራችነት አሸጋረ-ጃፖን እንደምን ሠለጠነች በክቡር ዶ/ር ከበደ ሚካኤል፣የጃፓን መንገድ የተሰኙ መፃህፍት በአንጋፋው ዲፕሎማት አሰፋ ማመጫ አርጋው የተፃፉ ሁለቱን በጊዜ ንፅፅር ለተመለከተ የእኛ እና የእነሱን እድገት ማየት ይቻላል ።)የእኔው ሰው ደግሞ በአንፃሩ በዘመኑ የግብረ-ገብነት ትምህርት( የከፍተኛ ትምህርት ዘይቤ የተማረ የተመራመረ ከጥቂት የአፍሪካ ሀገሮች በነፃነቱ፥ በስብዓናው እና የተሻለ እድል በአገሩ የተፈጠረለት እንደነበር የታሪክ ቅጅዎች ያስረዳሉ ።እናንተ፣እኔ "የዛሬ አበባዎች፤ የነገ ፍሬዎች" ተብላችሁ በቴሌቪዥን የተመከራችሁት እና ዛሬ 37 ዓመት ያስቆጠራችሁት ትውልድ፣ የዚህ ታሪካዊ ሸክም ቀጥተኛ ቀንበር ተሸካሚ ሆናችኋል።የትናንቱ ሸክም እና የዛሬው ፍዘት እናንተ የተወለዳችሁበት እና ያደጋችሁበት ዘመን "የነገ ፍሬዎች"ለሚለው ተስፋ የተገባ አይደለም። በልጅነት የመከራችሁ ትውልድ ለሀገር የሚበጀውን ሰላማዊ የፖለቲካ ባሕል ከማስረፅ ይልቅ የፖለቲካ ሥብራትን እና የጥላቻ ፖለቲካን አትርፎ አልፏል።

"ሁሉንም ነገር እኔ ካልባረኩት" የሚል አባዜ የያዘ የአለቆች ፖለቲካ (Elite Politics) አናፂ ሆኗል። እኛም የነሱን ነዶ ሀሳብ ሰምተን በድሮ ቀረ የተንሸዋረረ እሳቤ ቁመን ቀርተናል አሁንም የእኔ ዘመን " ...ድሮ ቀረ መሃንዲስ፣ድሮ ቀረ መሪ፣ ድሮ ቀረ ሀኪም ፣ ድሮ ቀረ ጋዜጠኛ ፣ ድሮ ቀረ መምህር ፣ ድሮ ቀረ የባንክ ባለሙያ፣ ድሮ ቀረ ሙዚቀኛ ፣ድሮ ቀረ ዳኛ መዝገብ አገላብጦ ግራ ቀኙን ተመልክቶ የሚወስን፣...እረ ...ድሮ ቀረ ፖለቲከኛ ሲሉት አምኖ ተቀብሎ ዝም ጭጭ ብሏል። አሁንም አልነቃም የድሮ ናፋቂ ነው ግን እድሜው የእኔ ዘመን 37 ነው ። ይህ አባዜ ዛሬም ድረስ በአመራር ቦታ ላይ ተንጠልጥሎ በመገኘት፣ የእኔ ትውልድ የሚገባውን ቦታ እንዳያገኝ እና አዲስ አስተሳሰብ እንዳያመጣ እንቅፋት ሆኗል።

የፖለቲካ ፍዘት መንስኤዎች የእኔ ዘመን ሰው ( My Generation )ለሀገር የሚገባውን ያህል ለመስራት እድል እና ጊዜ አሁን ተሰጥቶታል፤ ራስን መውቀስ ተገቢ ቢሆንም፣ከጀርባ ያሉት መሰረታዊ ችግሮች አይቶ ከወጀብ እና ከሌሎች ነዶ ሀሳቦች እራሱን መጠበቅ እና ማረቅ አለበት ። የአሮጌው ትውልድ ሸክም የ60ዎቹን ትውልድ ያልተፈቱ የፖለቲካ ቁስሎች (ብሔርተኝነት፣ ማንነት፣ የመሬት ባለቤትነት፣ አክራሪነት (በትናንት መቸከል) ሁኖ መገኘቱ ፤ እነዚህ ጉዳዮች አሁንም ድረስ የትውልዱን አቅም(Potential )ወጥረው ይዘውታል።

የዚህ አባዜ ፖለቲካዊ ባህል ዕድሜው የገፋውና ከሥልጣን የማይለየው የፖለቲካ ልሂቅ በወጣቱ ላይ የመተማመን እጦት መኖሩ አዲሱ የለውጥ አመራር እና የመደመር እሳቤን እና የፖለቲካ ስክነትን በመካድ አሁንም በጥርጣሬ እንዳመለከተው( የሰሞኑ የቀይ ባህር እና የኢትዮጵያ የወደብ አቅርቦት እና የብሔራዊ ጥቅም አጀንዳ ሲነሳ ፥ከዚህ በፊት በታላቁ ህዳሴ ግድብ ዙሪያ ሲነዙ የነበሩ አሉባልታዎችን ማስታወስ በቂ ነው) እና የውዥንብር ሀሳብ በሁሉም ዘርፎች መኖሩ የእኔ የመደመር ዘመን ትውልድ እድል ማጣት (The Blocked Path)፡ ወጣቱ ትውልድ በሃሳብ፣ በአስተሳሰብ እና በዕውቀት ተዘጋጅቶ ቢመጣም፣ የሥልጣን መንገዱ በቆዩ ፖለቲከኞች በመዘጋቱ ምክንያት የመሰራት እድሉን አጥቷል።

ከፖለቲካ ማፈግፈግ (Political Apathy) በፖለቲካው ዓለም ውስጥ የሚታዩት የመረረ ልምምዶች፣ግጭቶች እና ጽንፈኝነት ወጣቶችን "ፖለቲካ ሸክም ነው፤ ያስጠይቃል" ብለው እንዲርቁና ኃይልና ጊዜያቸውን ወደ ግል ጉዳይ፣ ቢዝነስ ወይም ወደ ውጪ ሀገር ጉዞ ብቻ እንዲያደርጉ አድርጓል።እንደ እኔ ላሉ በለውጥ እና በመደመር ፅንሰ ሀሳብ የሚያምኑ እና ለሀገር ግንባታ ትንሽ አስተዋጽኦ ለማድረግ የሚሞክሩ የተቋም ግንባታ ሂደት ጅምር ላይ በመሆኑ ቱማታው ሌላ ነው ።መፍትሔው ከጎበጡበት ቀጥ ማለት ነው ።የእኔ ትውልድ "በጎበጠበት" ሁኔታ መቀጠል የለበትም፤ ፖለቲካዊ ፍዘትን (Apathy) ወደ ፖለቲካዊ ተሳትፎ መቀየር የግድ ነው።(Politically Active Person )ይገባዋል ። ሸክሙን መፍታት የ60ዎቹ ትውልድ የፈጠረውን የፖለቲካ ሥብራት መፍታት የሚችለው ይህ ወጣት ትውልድ ብቻ ነው። የትናንቱን ታሪክ ወደ ኋላ መተው ሳይሆን፣ ከዛሬው ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚያገናኝ አዲስ የጋራ ራዕይ መፍጠር ያስፈልጋል።

አዲስ የፖለቲካ ባሕል መገንባት ከጥላቻ ፖለቲካ፣ ከማን አለብኝነት እና "እኔ ካልባረኩት አይሆንም" ከሚለው አባዜ በመውጣት ወጣቱ ትውልድ ለውይይት፣ ለመደራደር እና ለሥርዓት ተገዢነት የሚመች የፖለቲካ ባሕል መፍጠር አለበት።

ኃላፊነት በመውሰድ ዕድሜያቸው 37 ዓመት እና ከዚያ በታችም የሆናቸው ግለሰቦች ዛሬ መካከለኛ አመራሮች (Middle-Level Leadership) አካል በመሆን እና የሀገርን ኢኮኖሚና ማህበራዊ ህይወት የመምራት አቅም አላቸው። ፖለቲካውን ሙሉ በሙሉ በትናንት ትውልድ ትቶ በ"ፍዘት" ውስጥ መቆየት ሳይሆን፣ሥርዓት ባለው መንገድ መብትን መጠየቅና ኃላፊነት መውሰድ ይገባል።

"የዛሬ አበባዎች" የሚለው ተስፋ እውን የሚሆነው፣ በአሮጌው ትውልድ የፖለቲካ ሸክም ጎብጦ ከመቅረት ይልቅ፣ ወጣቱ ትውልድ የትከሻውን ሸክም አራግፎ "የዛሬ ፍሬዎች" ለመሆን ሲነሳ ብቻ ነው። አሁን ላይ በእኔ ዘመን ሀገርን የሚድስ(The Era of Ethiopia's Renewal)፣ትጉህ እና ለትውልድ ለውጥ የሚተጋ መሪ ( የእኔ ዘመን ነፀብራቅ ) ግስጋሴ ላይ ነው ። እኔም ከዘመኑ የፍዝ ፖለቲካ ነጠብጣብ ዕጩ ፈልቅቄ ወጥቻለሁ፤ከእንግዲህ በኃላ ለሀገሪቱ ይጠቅማል የምላቸውን ሀሳቦች ፣በተከታታይ አካፍላለሁ ። ( የክቡር የኢ.ፊ.ዲ.ሪ.ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ሀገራዊ የመደመር መንግሥት ተልዕኮዎች እና የሀገር ግንባታ እሳቤዎች በመደገፍ በጊዜ እንቀድማለን ። የህልማችን ሀገርን በማገልገል በእውነት እንኖራለን !!