(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ የሀማስን ትጥቅ ለማስፈታት በቀረበው እና ሀማስ ባለፈው ሳምንት በተቀበለው የ"ቦርድ ኦፍ ፒስ" (የሰላም ቦርድ) እቅድ ላይ እስራኤል እንዳልተስማማች ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ ተናግረዋል። ኔታንያሁ ማክሰኞ ዕለት በፌስቡክ ገፃቸው ባወጡት የቪዲዮ መልእክት፣ ሀማስ ሙሉ በሙሉ ትጥቁን እስኪፈታ ድረስ እስራኤል አሁን በጋዛ ከያዘችው ይዞታ ወደ ኋላ እንደማታፈገፍግ በፅኑ አረጋግጠዋል።

ይህ የኔታንያሁ አቋም እስራኤል በጋዛ ወደነበረው የመጀመሪያው "ቢጫ መስመር" እንድትመለስ ከሚጠይቀው የአሜሪካ ድጋፍ ካለው የትጥቅ ማስፈታት እቅድ ጋር የሚቃረን ነው። እስራኤል በጥቅምት 2025 ከሀማስ ጋር በተደረገው የተኩስ አቁም እና ታጋቾችን የመልቀቅ ስምምነት መሰረት ወደዚህ መስመር አፈግፍጋ የነበረ ቢሆንም፣ ከዚያን ጊዜ ወዲህ ግን በሰርጡ ላይ ያላትን የቁጥጥር ድርሻ ከ53 በመቶ ወደ 60 በመቶ አሳድጋለች። የሰላም ቦርዱ ሀማስ መሳሪያውን ማስረከብ እስኪጀምር ድረስ እስራኤል ከቢጫው መስመር በላይ ማፈግፈግ እንደማይጠበቅባት ቢያመለክትም፣ ኔታንያሁ ግን የእስራኤል ጦር አሁን ካለበት ቦታ ንቅንቅ እንደማይል አስታውቀዋል።

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እና ቡድናቸው የሀማስን ትጥቅ ማስፈታት እንደሚችሉ በማሰብ ረቂቅ እቅድ እንደላኩላቸው የገለጹት ኔታንያሁ፣ እስራኤል ግን እቅዱን ሳትቀበል የራሷን ማስተካከያ መልሳ መላኳን አስረድተዋል። ይሁን እንጂ ይህ ረቂቅ በአሜሪካ፣ ግብፅ፣ ኳታር፣ ቱርክ እና ሀማስ መካከል በተደረገ የተናጠል ድርድር የተገኘ በመሆኑ ከእስራኤል ጋር ለድርድር ክፍት ይሆናል ተብሎ አልተጠበቀም ነበር። አንድ ከፍተኛ የአሜሪካ ባለስልጣን እንዳሉት፣ ይህ የትጥቅ ማስፈታት እቅድ እስራኤል ቀደም ብላ የተቀበለችው የትራምፕ የ20 ነጥብ የሰላም እቅድ አካል በመሆኑ፣ እስራኤል እቅዱን የምታደናቅፍ ከሆነ ትራምፕ በኢየሩሳሌም ላይ እጅግ እንደሚያዝኑ ተናግረዋል።

ይህንን ተከትሎ የሰላም ቦርዱ ከፍተኛ ልዑካን ኔታንያሁን ለማሳመን ሰኞ ዕለት ወደ ኢየሩሳሌም ያቀኑ ቢሆንም፣ ጥረታቸው ፍሬ አላፈራም። ቦርዱ ለእስራኤል በሚያደላ መልኩ የእቅዱን ማሻሻያ ለማድረግ ፍንጭ ቢያሳይም፣ የእስራኤልን ፍላጎት ለማስተናገድ መሞከር ወራት የፈጀውን የሀማስን ስምምነት ሊያሳጣ ይችላል የሚል ስጋት ተፈጥሯል።

በሌላ በኩል ማክሰኞ ዕለት፣ የሀማስ ከፍተኛ ባለስልጣን ጋዚ ሃማድ "ፒርስ ሞርጋን አንሴንሰርድ" በተሰኘው ታዋቂ ፕሮግራም ላይ ቀርበው ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ ጥቅምት 7 ቀን 2023 እስራኤል ላይ ባደረሱት ጥቃት ንፁሃንን ኢላማ እንዳላደረጉ መናገራቸው አነጋጋሪ ሆኗል። አብዛኛዎቹ አሰቃቂ ድርጊቶች በራሳቸው በታጣቂዎቹ ካሜራ የተቀረፁ ቢሆንም፣ ሃማድ "ምናልባት አንዳንድ ስህተቶች ተፈጥረው ሊሆን ይችላል" ከማለት ውጪ የንፁሃንን ግድያ አስተባብለዋል።

የ9 ወር ህፃን የነበረውን ክፊር ቢባስን ጨምሮ ስለታገቱ ቤተሰቦች በጋዜጠኛው በተጠየቁበት ወቅትም፣ በጦርነቱ መጀመሪያ ሀማስ ንፁሃንን ለመልቀቅ አቅርቦት የነበረውን ሀሳብ እስራኤል ውድቅ አድርጋዋለች ሲሉ ተሟግተዋል። ይሁን እንጂ በወቅቱ እስራኤል ታጋቾች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲለቀቁ ስትጠይቅ፣ ሀማስ በበኩሉ በሺህ የሚቆጠሩ እስረኞች እንዲለቀቁ እና ጦርነቱ እንዲቆም ቅድመ ሁኔታ ማስቀመጡ ይታወሳል። ጋዜጠኛው የሙዚቃ ድግስ ላይ የነበሩ በመቶዎች የሚቆጠሩ ንፁሃን ለምን እንደተገደሉ ላነሳው ጥያቄ፣ ሃማድ "እሱ በእቅዳችን ውስጥ አልነበረም" ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ የተገመተውን "እጅግ ግዙፍ ጥቃት" በኢራን ላይ ከመፈጸም ማገዳቸውን ተከትሎ፣ ከፊታችን ሰኞ ጀምሮ "በድርድር መልክ" የሚካሄድ አዲስ ውይይት እንደሚጀምሩ አስታውቀዋል። ይሁን እንጂ ኢራን ፕሬዝዳንቱ ለዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ ያላቸውን እውነተኛ ቁርጠኝነት በተመለከተ ከፍተኛ ጥርጣሬ አላት።

በኩዊንሲ ኢንስቲትዩት ተመራማሪ የሆኑት ትሪታ ፓርሲ እንደተናገሩት፣ የዲፕሎማሲው ጥረት ስኬታማ እንዲሆን አሜሪካ እና ኢራን ከሆርሙዝ ስትሬት ባሻገር በሌሎች ሰፋፊ ጉዳዮች ላይ ስምምነት ላይ መድረስ አለባቸው።

የሆርሙዝ የውሃ መስመር ጉዳይ አንዱ እና ወሳኙ አካል መሆኑን የጠቀሱት ፓርሲ፣ ባለፈው ሰኔ ወር በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ በመላው ቀጠናው ተኩስ አቁም እንዲደረግ የሚጠይቅ እንደነበር አስታውሰዋል። ነገር ግን እስራኤል በሊባኖስ እና በጋዛ ላይ የምትፈጽመውን ጥቃት መቀጠሏ የቀጠናውን የተኩስ አቁም ጥያቄ የሚጥስ በመሆኑ፣ ይህ ሰነድ ለታደሰው ዲፕሎማሲ መነሻ የሚሆን ከሆነ "ወደ ነበርንበት አልፎም ወደ ከፋ ሁኔታ ልንመለስ እንችላለን" ሲሉ ሞግተዋል።

ያም ሆኖ ሁለቱም ወገኖች ዲፕሎማሲያዊ ጥረቱ እንዲከሽፍ መፍቀድ እንደሌለባቸው ያስጠነቀቁት ተመራማሪው፣ ምክንያቱም በመጨረሻ የሚኖረው ሌላኛው አማራጭ እጅግ አውዳሚ መሆኑን አስገንዝበዋል።

አክለውም ፕሬዝዳንት ትራምፕ በእርግጥ "ምንም ዓይነት ወታደራዊ አማራጭ እንደሌላቸው" ራሳቸውን እስካላሳመኑ ድረስ ለዘላቂ ስምምነት ይቆማሉ ብላ ቴህራን ስለማታምን፣ ለዲፕሎማሲ ያላቸውን ታማኝነት አሁንም በጥርጣሬ እንደምትመለከተው ፓርሲ አስረድተዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከፕሬዝዳንት ትራምፕ ጋር ያደረጉት የስልክ ውይይት፣ ሳዑዲ በመካከለኛው ምስራቅ የመረጋጋት ስሜት እንዲሰፍን እያደረገችው ያለ የመጨረሻ ግፊት አካል መሆኑን የሳዑዲ የፖለቲካ ተንታኝ አብዱልአዚዝ አልጋሺያን ገለጹ።

በጎልፍ ኢንተርናሽናል ፎረም ባልደረባ የሆኑት ተንታኙ ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ የተኩስ አቁም ስምምነቱ በተግባር ላይ ይውላል የሚል ከፍተኛ ጥርጣሬ መኖሩን አንስተዋል። አክለውም፣ ሳዑዲ አረቢያ በኢራን እና በአሜሪካ መካከል ሊፈጠር የሚችለውን ሌላ ዙር የአጸፋዊ ጥቃት እና የውጥረት መባባስ አስቀድማ ለመከላከል እየሞከረች እንደሆነ አመላክተዋል። ይህ የሳዑዲ እርምጃ ሀገሪቱ ግጭቱ እንዲረግብ እንደምትፈልግ ለመላው ቀጠናው ለማሳወቅ የታለመ መሆኑንም ጠቁመዋል።

የሳዑዲ ገዢ ልሂቃን ውጥረቱ ሊባባስ የሚችልበት እውነተኛ ስጋት መኖሩን ቢገነዘቡም፣ ይህንን መባባስ ሊገቱት እንደሚፈልጉ ተንታኙ አብራርተዋል። ይህንንም የሚያደርጉት በዋናነት ሳዑዲ አረቢያ የራሷን እና የባህረ ሰላጤውን ቀጠና ደህንነት በተሻለ ሁኔታ ለመቆጣጠር እና ለማስተዳደር እንድትችል በማሰብ መሆኑን አስታውቀዋል።

ተንታኙ አልጋሺያን እንዳሉት የሳዑዲ መንግስት የትራምፕን ተለዋዋጭ ባህሪያት እና አቋሞች በሚገባ ቢያውቅም፣ የመከላከያ ሚኒስትሩን ልዑል ካሊድ ቢን ሳልማንን ወደ ዋይት ሀውስ በመላክ አሁንም የትራምፕን "ኩራት" (ኢጎ) ለመንካት እና ለማግባባት ሙከራ አድርጓል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቅዳሜ ምሽት በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት፣ የመካከለኛው ምስራቅ አጋሮች የአምስት ወሩን የኢራን ጦርነት ለማቆም የሚያስችል የስምምነት ማዕቀፍ ላይ መድረሳቸውን ገልጸው፣ ለጊዜው አዲስ ጥቃት ከመሰንዘር እንደሚታቀቡ አስታውቀዋል። ይህ አዲስ ስምምነት የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥን በአፋጣኝ እና ሙሉ በሙሉ ክፍት ማድረግን እንዲሁም የኢራንን የኒውክሌር ስጋት ማብቃትን የሚያካትት መሆኑን ፕሬዝዳንቱ አክለዋል። ትራምፕ ለዓለም የወደፊት ጥቅም እንዲሁም ለኢራን ህልውና እና ብልጽግና ስል፣ በፍጥነት ስምምነት ላይ ለመድረስ በማሰብ ጥቃቱን ለመሰረዝ ተስማምቻለሁ ብለዋል። ጦርነቱን የሚያስቆመውን ይህንን ስምምነት ከዳር ለማድረስ በሚደረገው ጥረት፣ እስራኤል ከአሜሪካ ጋር ለመተባበር መስማማቷንም ጠቁመዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ እና የሀገሪቱ መሪ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከትራምፕ ጋር በስልክ በተወያዩበት ወቅት፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር ያላትን ግጭት ልታባብስ ትችላለች በሚል ስጋታቸውን ማቅረባቸውን ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ምንጮች ገልጸዋል። አክሲዮስ የተሰኘው የዜና አውታር እንደዘገበው፣ ይህ ውይይት የተካሄደው ትራምፕ በኢራን ላይ አዲስ ጥቃት ለመሰንዘር እያመነቱ ባለበት ወቅት ነው። ሳዑዲዎች፣ አሜሪካ የኢራንን የኃይል (ኢነርጂ) መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ከሰነዘረች፣ ቴህራን አጸፋውን በሳዑዲ እና በሌሎች የባህረ ሰላጤው ሀገራት የነዳጅ ተቋማት ላይ ልትወጣ ትችላለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አድሮባቸዋል። አልጋ ወራሹ በዚህ የስልክ ውይይታቸው፣ ትራምፕ በኢራን ላይ ሊወስዱት ስላሰቡት አዲስ እርምጃ ማብራሪያ ጠይቀዋል። የዋይት ሀውስ ባለስልጣንም የሁለቱን መሪዎች የስልክ ውይይት መካሄድ አረጋግጠዋል።

ሳዑዲ አረቢያ በኢራን ከሚደገፉ የኢራቅ ሚሊሻዎች ጋር በተያያዘ ከአሜሪካ ጋር ወታደራዊ እርምጃዎችን ብትወስድም፣ ግጭቱ በድርድር እንዲፈታ ግፊት እያደረገች ትገኛለች። አልጋ ወራሹም የሳዑዲ መከላከያ ሚኒስትር የሆኑትን ወንድማቸውን ካሊድ ቢን ሳልማንን፣ ስለ ኢራን ስትራቴጂ ከትራምፕ እና ከምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ጋር እንዲወያዩ ረቡዕ ዕለት ወደ ዋሽንግተን ልከው ነበር። በሌላ በኩል ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ጋር በዋይት ሀውስ የተወያዩ ሲሆን፣ የካቲት ወር ላይ ጦርነቱ ከጀመረ ወዲህ በአካል ሲገናኙ ይህ የመጀመሪያቸው ነው። የውይይቱ አካል የነበሩት የእስራኤሉ መሪ ትራምፕ በኢራን ላይ የሚያደርጉትን ጦርነት እንዲቀጥሉ አሳስበዋል።

ይህ የአሜሪካ ወታደራዊ እርምጃ ውጥረት ለትራምፕ እና ለፓርቲያቸው ከፍተኛ ፈተና ሆኗል። በብዙ አሜሪካውያን ዘንድ ተቀባይነት ያጣው ይህ ጦርነት፣ በመጪው ህዳር ወር ከሚካሄደው ወሳኝ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ጥቂት ወራት ቀደም ብሎ የዓለምን ኢኮኖሚ እያናጋው ይገኛል። ፕሬዝዳንቱ ከዚህ ቀደም ኢራን በዮርዳኖስ በሚገኘው የአሜሪካ የጦር ሰፈር ላይ ያደረሰችውን ድንገተኛ ጥቃት ተከትሎ አጸፋዊ እርምጃ እንደሚወስዱ ዝተው ነበር። አርብ ዕለትም አሜሪካ ኢራንን እጅግ አጥብቃ እንደምትመታ ተናግረው ነበር። የዋይት ሀውስ ፕሬዝዳንታዊ ቃል አቀባይ ካሮሊን ሊቪት በበኩላቸው፣ ቴህራን ባለፈው ወር ከአሜሪካ ጋር የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራርማ ወዲያውኑ ስምምነቱን በመጣስ በንግድ መርከቦች ላይ ተኩስ መክፈቷን እና አሜሪካውያን ወታደሮችን መግደሏን አስታውሰዋል።

ይህንኑ ከኢራን ጋር እየተባባሰ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ፣ ቅዳሜ ዕለት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በቀጠናው በሚገኙ 10 ሀገራት ለሚኖሩ አሜሪካውያን አዲስ የደህንነት ማስጠንቀቂያ አውጥቷል። ባሃሬን፣ እስራኤል፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ኩዌት፣ ሊባኖስ፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ አረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስን በሚሸፍነው በዚህ ማስጠንቀቂያ፣ የአሜሪካ ዜጎች የበረራ ስረዛዎችን፣ ጊዜያዊ የአየር ክልል መዘጋትን እና ሌሎች የጉዞ መስተጓጎሎችን ታሳቢ በማድረግ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

ሳውዲ አረቢያን ጨምሮ በርካታ የአረብ ሀገራት በጋዛ የተደረሰውን ስምምነት እንደሚደግፉ ገለጹ

የተለያዩ የአረብ ሀገራት በጋዛ የተደረሰውን ስምምነት በበጎ ሁኔታ እንደሚቀበሉ የገለጹ ሲሆን፣ እስራኤልም ግዴታዎቿን እንድትወጣ ጥሪ አቅርበዋል።

ሳውዲ አረቢያ በጋዛ የተደረሰውን ስምምነት በደስታ እንደምትቀበል ገልጻ፤ እስራኤል ጦሯን ከጋዛ ሙሉ በሙሉ እንድታስወጣ፣ ሰብአዊ እርዳታዎች ያለማቋረጥ እንዲገቡ እና የሰላም እቅዱ ደረጃዎች በሙሉ ተግባራዊ እንዲሆኑ ጠይቃለች።

ኳታር በበኩሏ እስራኤል በስምምነቱ መሠረት ግዴታዎቿን እንድትወጣ እና የተኩስ አቁም የመንገድ ካርታው ቀሪ ምዕራፎች ሙሉ በሙሉ ተግባራዊ እንዲደረጉ አሳስባለች።

ዮርዳኖስም በተመሳሳይ የእስራኤል ጦር ከጋዛ ግዛት ሙሉ በሙሉ እንዲወጣ፣ ሰብአዊ እርዳታዎች በዘላቂነት እንዲቀርቡ እና የስምምነቱ ቀጣይ ምዕራፍ እንዲተገበር ጥሪዋን አስተላልፋለች።

የኩዌት መንግሥት በበኩሉ የእስራኤል ጦር መውጣትን፣ የእርዳታ አቅርቦት መቀጠልን እና መልሶ የመገንባት ጥረቶችን ጨምሮ የጋዛው ስምምነት ሙሉ በሙሉ ተግባራዊ እንዲሆን ድጋፉን ገልጿል።

ሀገራቱ ይህን ጥሪ ያቀረቡት በጋዛ ዘላቂ ሰላም እንዲሰፍን እና በጦርነት የደቀቀውን አካባቢ መልሶ ለመገንባት በሚያስችሉ ሁኔታዎች ላይ ትኩረት በማድረግ መሆኑ ተገልጿል።

ልዑል ወልዴ

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኢራን አሜሪካ ጥቃቷን እስካቆመች ድረስ አጸፋዊ ወታደራዊ እርምጃዎችን እንደምታቆም ማስታወቋን ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ አሽቆልቁሏል። ዓለም አቀፉ የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ በ5 በመቶ በማሽቆልቆል በርሜሉ 91.97 ዶላር የገባ ሲሆን፣ የአሜሪካው ደብሊው ቲ አይ በተመሳሳይ ወደ 84.67 ዶላር ወርዷል። ይህ መርገብ ላለፉት ሁለት ሳምንታት እያሻቀበ የመጣውን የጦርነት ስጋት በተወሰነ መልኩ አቅልሎታል።

የዚህ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም መነሻ ግን በአሜሪካ መንግስት በኩል እርስ በርሱ የሚጋጭ ትርክት እንዲፈጠር አድርጓል። የተባበሩት መንግስታት የአሜሪካ አምባሳደር ማይክ ዋልትዝ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ጥቃቱን ያቆሙት "ለዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች ዕድል ለመስጠት" ነው ሲሉ ለፎክስ ኒውስ ተናግረዋል። ይሁን እንጂ የሮይተርስ እና የውስጥ አዋቂዎች መረጃ እንደሚያሳየው፣ ዋሽንግተን ይህንን ውሳኔ ያሳለፈችው የጦር ኃይሉ ሊመታቸው የሚችሉ ኢላማዎች በማለቃቸው እና የአሜሪካ የመሳሪያ ክምችት እየተመናመነ ነው የሚል ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ከአማካሪዎች በመቅረቡ ነው።

በሌላ በኩል ኢራን "ጥቃት በጥቃት" የሚለውን መርህ አጥብቃ ይዛለች። አሜሪካ ካቆመች እኛም እናቆማለን የሚለው መልዕክቷ፣ የተኩስ አቁሙ የተመሰረተው በዲፕሎማሲያዊ ስምምነት ሳይሆን በጊዜያዊ የኃይል ሚዛን መፈተሽ ላይ መሆኑን ያሳያል።

ይህ የጂኦፖለቲካዊ ውጥረት ማብረድ በዓለም ኢኮኖሚ ላይ የፈጠረው ቅጽበታዊ እፎይታ አለ። የኤችኤስቢሲ ስትራቴጂስት ዲራጅ ናሩላ እንዳስገነዘቡት፣ የነዳጅ ዋጋ መናር የአሜሪካ ማዕከላዊ ባንክ የገንዘብ ፖሊሲውን ይበልጥ እንዲያጠብ ያስገድደዋል የሚለውን ስጋት አሁን ላይ አርግቦታል። ሆኖም የሁለቱ ሀገራት ሰላም በስስ ገመድ ላይ የተንጠለጠለ እና በማንኛውም ጊዜ ሊቀለበስ የሚችል በመሆኑ፣ የነዳጅ ገበያውም ሆነ የዓለም ኢኮኖሚ አሁንም ከስጋት ቀጠና አልወጡም።

እስራኤል የተኩስ አቁም ቢኖርም በደቡብ ሊባኖስ ፍንዳታዎችን እየፈጸመች ነው ተባለ

የእስራኤል ጥቃቶች የተፈጸሙት በሁለቱ ሀገራት መካከል ሰላም ለማውረድ ከሊባኖስ ባለስልጣናት ጋር ውይይት እየተደረገ ባለበት ወቅት ነው።

የእስራኤል ጦር በደቡብ ሊባኖስ አል ማንሱሪ ከተማን ማጥቃቱን እና ማጅዳል ዙን መንደር ውስጥ ፍንዳታዎችን ማድረሱን የሊባኖስ ብሔራዊ የዜና ወኪል ዘግቧል።

ባለፈው ሐሙስ እስራኤል በአምቡላንስ ላይ በሰነዘረችው ጥቃት ሁለት የህክምና ባለሙያዎች የቆሰሉ ሲሆን፥ የሊባኖስ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ድርጊቱን ‹‹ዓለም አቀፍ ሰብአዊ ህጎችን በግልጽ የጣሰ›› ነዉ ብሎታል።

እስራኤል የደህንነት ቀጣና ለመፍጠር በድንበር አቅራቢያ ያሉ ሙሉ መንደሮችን እየመታች ሲሆን፥ ውጊያው ከተጀመረ ጀምሮ ከ4 ሺህ በላይ ሰዎችን ገድላ የአገሪቱን አንድ አምስተኛ ግዛት ይዛለች።

እስራኤል ዓላማዬ ሄዝቦላህን ማስቆም ነው ብትልም፥ የመብት ተሟጋቾች ግን ስልቱ ጋዛን ለኑሮ የማይመች ለማድረግ ከተሄደበት መንገድ ጋር ተመሳሳይ ነው ይላሉ።

የአሜሪካዉ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከሊባኖስ ፕሬዝዳንት ጆሴፍ አውን ጋር በዋይት ሃውስ ሲገናኙ ሊባኖስን ለመርዳት ቃል ገብተዋል።

እስራኤል ስለምትወጣበት የጊዜ ሰሌዳ ሲጠየቁም ‹‹በሂደት ላይ ናቸው፤ ወደ ሌላ ክፍል እየተሰማሩ ነው›› ብለዋል።

ቀጣዩ የባለስልጣናቱ ውይይት ለነሐሴ 4 በጣሊያን ተቀጥሯል።

የሄዝቦላህ መሪ ናኢም ቃሲም ስምምነቱን ‹‹ውድቅ እና ዋጋ ቢስ›› በማለት የትጥቅ ትግል ጥሪ አቅርበዋል።

ሳራ ዮሐንስ

ወሳኙ የንግድ መስመር ቀይ ባህር !!

በኢራን የሚደገፉት የየመን ሁቲ ኃይሎች የሳውዲ አረቢያ መርከቦች የባሕር እንቅስቃሴ ላይ እገዳ አወጁ።

ቡድኑ እገዳውን ያወጀው ሳውዲ አረቢያ በየመን ላይ "ኢፍትሃዊና ጨቋኝ ከበባ እየጣለች ነው" በሚል ክስ ነው።

የቀይባሕር ዋነኛ መተላለፊያ ባብ አል-መንደብ ሰርጥ ለሳውዲ መርከቦች እንደሚዘጋ ሁቲዎች አስታውቀዋል።

ይህ ከ2022 ጀምሮ በተመድ ድጋፍ ሲቆይ የነበረውን የተኩስ አቁም ስምምነት የሚያዳክም እርምጃ መሆኑ ተጠቁሟል።

እገዳው የመጣው በሁቲዎች ቁጥጥር ስር ባለው የሳና አውሮፕላን ማረፊያ ላይ ከተፈጸመ ጥቃት በኋላ ነው።

የየመን መንግሥት የኢራና አውሮፕላን እንዳያርፍ ለመከላከል " ጥቃቱን ፈጽሜያለሁ " ቢልም ፤ ሁቲዎች ግን ሳውዲን ተጠያቂ በማድረግ የሚሳይል ጥቃት ከፍተው አሁን ደግሞ የባሕር ላይ እንቅስቃሴ እገዳ አውጀዋል።

ባብ አል-መንደብ ሙሉ በሙሉ ከተዘጋ የዓለም የነዳጅ አቅርቦት እስከ 7 በመቶ ሊቀንስ፤ በቀይ ባሕር የሚካሄደውን የንግድ መጓጓዣ እና የኃይል አቅርቦት በከፍተኛ ሁኔታ ሊያውክ ይችላል።

የየመን ሁቲዎች የባሕር ላይ እንቅስቃሴ እገዳ በቀጠናው እየተባባሰ ካለው የጂኦፖለቲካ ውጥረት ጋር የተያያዘ መሆኑ እየተነገረ ነው።

ኢራን በመሠረተ ልማቶቿ ላይ ለሚፈጸመው የእነ አሜሪካ ወታደራዊ ጥቃት ምላሽ እንዲሆን፣ ሁቲዎች የምዕራባውያንና የባሕረ ሰላጤ ሀገራት የመርከብ መጓጓዣ ወሳኝ መተላለፊያዎችን እንዲያውኩ ሁቲዎችን " ግፊት አድርጋባቸዋለች ም" ተብሏል።

Seledadotio
Seledadotio

ኢራን ከአሸማጋዮች የሰላም ዕቅድ እንደቀረበላት አስታወቀች

አሜሪካ እና ኢራንን በድጋሚ ወደ ተኩስ አቁም ስምምነት ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋዮች፣ አዲስ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ቴህራን አስታወቀች።
ሰኔ ላይ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራመው የነበሩት ሁለቱ አገራት፣ ላለፉት ሁለት ሳምንት ገደማ አንዳቸው በሌላቸው ላይ ከባድ ጥቃቶችን ሲፈጽሙ ቆይተዋል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕም ስምምነቱ አብቅቷል ብለዋል።

ይህንን ስምምነት ዳግም ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋይ አገራት የ10 ቀናት የተኩስ አቁም እንዲደረግ የሚጠይቅ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ዜና ወኪሉ ሮይተርስ ዘግቧል።
የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ ዛሬ ሰኞ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ስለዚህ ጉዳይ ተጠይቀዋል። አሸማጋዮች ያዘጋጁትን ዕቅድ ለኢራን እንዳሳወቁ ቃል አቀባዩ አረጋግጠዋል።
“በአሸማጋዮች ስለዘተጋጁት ዕቅዶች ገለጻ ተደርጎል፤ ዕቅዱም ደርሶናል። ነገር ግን ለአሁኑ ወደ ዝርዝር ጉዳዮች ባንገባ ይሻላል” ሲሉ ተጨማሪ መረጃ ከመስጠት ተቆጥበዋል።

ባለፉት ቀናት ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴዎች እየተደረጉ መሆኑን የጠቆሙት ቃል አቀባዩ፤ “በአንዳንድ አሸማጋዮች የቀረቡ ዕቅዶች ለኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ መድረሳቸው የተረጋገጠ ነው” ብለዋል።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ወደፊት ለመደራደር የሚጠይቁ ከሆነ የኢራን ምላሽ ምን እንደሚሆንም ጥያቄ የቀረበላቸው ቃል አቀባዩ ኢስማኤል ባጋይ፣ “ዲፕሎማሲ ወይም ጦርነት” የሚል አማራጭ ለኢራን “ጠቃሚ አይደለም” ሲሉ ተናግረዋል።
“ራስን መከላከል ከዲፕሎማሲ ጋር አይጣጣምም ብሎ ማሰብ ትክክለኛ አመክንዮ አይደለም። [የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ] ሰይድ አባስ አራግቺ የሚያከናውኑት ሥራ እና [የመከላከያ ሚኒስትሩ] ሰይድ መጂድ የሚፈጽሙት ተግባር ተመሳሳይ ግብ የሚያሳኩ ናቸው” ብለዋል።
ባለፈው ሳምንት በመካከለኛው ምሥራቅ ጉብኝት ላይ የነበሩት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ፤ ከጉዟቸው ሲመለሱ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው ቆይታ ዋሽንግተን “አሁንም ከኢራን ጋር ለሚደረግ ዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ በሯ ክፍት” መሆኑን ተናግረው ነበር።
“ሁሌም ለዲፕሎማሲ ክፍት የሆንን ይመስለኛል። [መፍትሔው ግን] እውነተኛ መሆን አለበት። ልንገዛበት ፈቃደኛ የምንሆነው መሆን አለበት” ብለዋል።
ኢራን ሰኔ ላይ ለተፈረመው የመግባቢያ ስምምነት እንዳልተገዛች በመጥቀስ የከሰሱት ሩቢዮ፤ ሆርሙዝ ክፍት መሆን እንደነበረበት እንዲሁም በወሽመጡ የሚጓዙ መርከቦች ከጥቃት እና ከክፍያ ነጻ መሆን እንደነበረባቸው ገልጸዋል።

አሜሪካ ለዲፕሎማሲ ክፍት ስለመሆኗ የተነሳላቸው የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ፣ “አሜሪካ ዲፕሎማሲ የምትለው ማስገደድ፣ ማስፈራራት፣ ዛቻ እና ማዕቀብ ነው” በማለት ተችተዋል።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ በኢራን የኃይልና የኤሌክትሪክ መሠረተ ልማቶች ላይ ወታደራዊ ጥቃት የምትሰነዝር ከሆነ፣ የየመኑ የሁቲ ታጣቂዎች በቀይ ባሕር በኩል የሚያልፈውን ዓለም አቀፍ የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመር ለመዝጋት ተዋግተው እንዲጠብቁ ቴህራን ጥያቄ ማቅረቧን ሮይተርስ የዜና ወኪል ሦስት የውስጥ ምንጮችን ዋቢ አድርጎ ዘገበ። ይህ እርምጃ ቀደም ሲል ከተቀሰቀሰው ቀውስ ጋር ተዳምሮ በዓለም አቀፍ የነዳጅና የኃይል አቅርቦት ደኅንነት ላይ አዲስና እጅግ ከፍተኛ ስጋት ደቅኗል።

ይህ የውሳኔ ሐሳብ በኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ (ኢራን) ከፍተኛ አመራሮች ዘንድ በስፋት ውይይት የተደረገበት ሲሆን፣ መልእክቱም ለሁቲ ታጣቂዎች መተላለፉን ሁለት ከፍተኛ የኢራን ባለሥልጣናትና ጉዳዩን በቅርብ የሚያውቁ የቀጠናው ምንጮች በምስጢር ገልጸዋል። ይሁን እንጂ ይህ ስልታዊ ጥያቄ ለሁቲዎች እንዴት እንደተላለፈና የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ በኢራን መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ካስጠነቀቁ በኋላ ስለመሆኑ በዝርዝር የተጠቀሰ ነገር የለም።

ለሁቲ ቡድን ቅርብ የሆኑ ምንጮች እንደገለጹት፣ ታጣቂዎቹ በቀይ ባሕር መግቢያ በሆነው በባቢል መንደብ ስትሬት አቅራቢያ፣ በሁደይዳ ከፍተኛ ቦታዎችና በዓደን ባሕረ ሰላጤ በሚያዋስኑ የመን ከፍተኛ ቦታዎች ላይ በርካታ ሚሳኤሎችንና ድሮኖችን (ሰው አልባ አውሮፕላኖችን) በማሰማራት በንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ዝግጅታቸውን ሙሉ በሙሉ አጠናቀው ትዕዛዝ በመጠበቅ ላይ ናቸው። በየመን የሚገኙት የኢራን አብዮታዊ ጠባቂ ጦር (IRGC) ተወካዮች የባቢል መንደብ ስትሬት የሚዘጋበትን ትክክለኛ ጊዜ የመወሰን ሙሉ ሥልጣን እንደሚኖራቸውም ምንጩ አክሏል።

በአሁኑ ወቅት የሆርሙዝ ስትሬት በኢራን ሙሉ በሙሉ ተዘግቶ ባለበት ሁኔታ፣ ሁቲዎች በቀይ ባሕር የንግድ መርከቦች ወይም ወደቦች ላይ አዲስ ጥቃት የሚሰነዝሩ ከሆነ፣ የመካከለኛው ምስራቅ ሁለቱ ዋና ዋና የነዳጅ ኤክስፖርት መስመሮች በአንድ ጊዜ እንዲስተጓጎሉ ያደርጋል። ይህ ደግሞ በዓለም አቀፉ የኃይል ቀውስ ላይ እንዲሁም በኢራንና በአሜሪካ መካከል ባለው ሰፊ ግጭት ላይ አዲስና አስፈሪ ግንባር የሚከፍት ይሆናል።
የቀጠናው የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት፣ ቀይ ባሕርን መዝጋት ለሁቲዎች ከባድ አይሆንም። የተራቀቁ ሚሳኤሎች ባይኖሩ እንኳ ማንኛውም መሣሪያ የያዘ አካል በቀላሉ በባሕር ትራንስፖርት ፍሰቱ ላይ መስተጓጎል መፍጠር ይችላል።

ሳዑዲ ዓረቢያ የሆርሙዝ ስትሬት መዘጋቱን ተከትሎ፣ የነዳጅ አቅርቦቷ እንዳይቋረጥ 70 በመቶ የሚሆነውን የነዳጅ ኤክስፖርቷን በሀገር ውስጥ የፓይፕላይን መስመር ወደ ቀይ ባሕሩ የያንቡ ወደብ አዙራው ትገኛለች። በአሁኑ ወቅት ቀይ ባሕር 7 በመቶ የሚሆነውን የዓለም የኃይል አቅርቦት የሚሸከም በመሆኑ፣ በዚህ መስመር ላይ የሚሰነዘር ማንኛውም ጥቃት በዓለም የነዳጅ ገበያ ላይ ታይቶ የማይታወቅ የዋጋ ንረትና ቀውስ ያስከትላል። ሪላድ ይሄንን ከኢራንና ከሁቲዎች የሚሰነዘረውን ስጋት በጥብቅና በከፍተኛ ጥንቃቄ እየተከታተለችው መሆኑ ተነግሯል።
በቀጠናው ያለውን ውጥረት ይበልጥ ያባባሰው፣ ሁቲዎች ሳዑዲ ዓረቢያ በእነሱ ቁጥጥር ሥር የሚገኘውን አየር ማረፊያ በቦምብ ደብድባለች በሚል በመክሰስ፣ ባለፉት አራት ዓመታት የነበረውን የተኩስ አቁም ስምምነት በመጣስ ባለፈው ሰኞ ወደ ሳዑዲ ግዛት ሚሳኤሎችን መተኮሳቸው ነው። ይህ አጠቃላይ ቀውስ የጀመረው ባለፈው የካቲት 28 ቀን እስራኤልና አሜሪካ በኢራን ላይ ጥቃት ከሰነዘሩ በኋላ ቴህራን የዓለምን አንድ አምስተኛ የኃይል አቅርቦት የሚያስተላልፈውን የሆርሙዝ ስትሬት መዝጋቷን ተከትሎ እንደነበር ይታወሳል። በሰኔ ወር በቴህራንና በዋሽንግተን መካከል ተደርሶ የነበረው ደካማ የተኩስ አቁም ስምምነት መፍረሱን ተከትሎ ቀውሱ ወደ ሙሉ ጦርነት የማደግ ስጋቱ እጅግ አይሏል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካ እና በኢራን መካከል በቅርቡ የተቀሰቀሰውን ውጥረት ተከትሎ፣ የአሜሪካ ኃይሎች በሰሜን ኢራን በምትገኘው የሰምናን ከተማ ላይ ጥቃት መፈጸማቸው ታውቋል። ይህ ጥቃት ባለፈው ሚያዝያ 8 ቀን የተደረሰውን የተኩስ አቁም ስምምነት እና የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ፣ በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ አሜሪካ በሰሜን ኢራን ላይ የሰነዘረችው ሁለተኛው ወታደራዊ እርምጃ ሆኖ ተመዝግቧል።

ባለፈው ሳምንት አሜሪካ በሰሜን ኢራን አቅቃላ በተባለች ቦታ ላይ የመጀመሪያውን የአየር ጥቃት መፈጸሟ የሚታወስ ሲሆን፣ በወቅቱ ኢላማ የተደረገው የባቡር መስመር ድልድይ ነበር። ይህ ድልድይ ኢራን በተጣለባት ዓለም አቀፍ ማዕቀብ እና እገዳ ምክንያት ነዳጇን ለዓለም ገበያ ማቅረብ ባለመቻሏ፣ እንደ አማራጭ የምትጠቀምበት ወሳኝ የንግድ መስመር በመሆኑ አሜሪካ ለጥቃቱ እንደ ምክንያት አቅርባው እንደነበር ይታወሳል።

አሁን ደግሞ በሰሜን የሀገሪቱ ክፍል የምትገኘው የሰምናን ከተማ የአሜሪካ ጥቃት ሰለባ ሆናለች። በአሜሪካ ጦር በተሰነዘረው በዚህ ጥቃት የሲቪል አውሮፕላን ማረፊያ (ኤርፖርት) ዋና ሕንፃ የተመታ ሲሆን፣ የኢራን ባለስልጣናት ስለ ሁኔታው ዝርዝር መረጃ ከመስጠት ተቆጥበዋል። ይሁን እንጂ በአውሮፕላን ማረፊያው ላይ የደረሰው ጉዳት ቀላል መሆኑን አስታውቀዋል።

ከአውሮፕላን ማረፊያው በተጨማሪ በዚሁ ከተማ የሚገኝ አንድ የማከማቻ መጋዘን በአሜሪካ ኃይሎች መመታቱ የታወቀ ቢሆንም፣ በመጋዘኑ ውስጥ ምን ዓይነት ቁሶች ተከማችተው እንደነበርና የደረሰውን የጉዳት መጠን በተመለከተ እስካሁን የወጣ ግልጽ መረጃ የለም።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በመካከለኛው ምስራቅ ኢንስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት አሌክስ ቫታንካ እንዳስረዱት በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ሰኔ 16 የተደረሰው የተኩስ አቁም ስምምነት ከመጀመሪያውም በቀላሉ ሊፈርስ የሚችል ነበር። ተመራማሪው ለአልጀዚራ በሰጡት ቃል ሁለቱ ወገኖች ጡንቻቸውን ማሳየት በሚፈልጉበት ጊዜ ሁሉ ግጭቶቹ የሚከሰቱት በሆርሙዝ ሰርጥ አካባቢ መሆኑን ጠቅሰው፣ ይህም በአሁኑ ወቅት የኢራን "ዋነኛ የመጫወቻ ካርድ" መሆኑን አስረድተዋል።

የአሜሪካን አቋም በተመለከተ ፕሬዝዳንት ትራምፕ "ኢራናውያን በቂ ቅጣት ካገኙ ሀሳባቸውን ቀይረው ወደ ድርድር ይመለሳሉ" በሚል ቁማር እየተጫወቱ መሆኑን ቫታንካ ተናግረዋል። ሆኖም ኢራን ለሚደርስባት ጫና እጅ ከመስጠት ይልቅ ሁሌም አጸፋዊ እርምጃ እንደምትወስድ በማሳየቷ፣ ይህ የአሜሪካ አካሄድ ወደ ከፋ ግጭት ሊያመራ እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።

በሆርሙዝ ሰርጥ ዙሪያ ያለው አለመግባባት የሉዓላዊነት ጥያቄ ተደርጎ መወሰዱን አስመልክቶ ተመራማሪው ሲያብራሩ፣ ሰርጡ በአሜሪካ እና በእስራኤል ጥቃቶች ከመፈጸማቸው በፊት የሉዓላዊነት ጥያቄ እንዳልነበር እና ኢራን ከጥቃቱ በኋላ የተረፋት ብቸኛ አማራጭ በመሆኑ ብቻ ወደ ሉዓላዊነት ጉዳይነት እንደተቀየረ አብራርተዋል። የኢራን የኒውክሌር ፕሮግራም ከወደመ በኋላ ቴህራን ከአሜሪካ ጋር ለመደራደር የተረፋት ትልቅ አቅም ይኸው የሆርሙዝ ሰርጥ መሆኑን የጠቀሱት ቫታንካ፣ በዚህም ሳቢያ ኢራን በሰርጡ ላይ በክልሉና በዓለም አቀፍ ደረጃ ትልቅ ተጽዕኖ ፈጣሪ የመሆን አቅም እንዳላት መገንዘቧን አመልክተዋል። በመጨረሻም የዲፕሎማሲው ሂደት የመሳካት እድል እስካለው ድረስ ኢራን ይህንን ቁልፍ የመጫወቻ ካርዷን መጠቀም እንደምትቀጥል ግምታቸውን አስቀምጠዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አሜሪካ ዓለም አቀፍ የነዳጅ ንግድ የጀርባ አጥንት የሆነውን የሆርሙዝ ሰርጥ መቆጣጠር እንዳለባት አስታወቁ። ይህ የተሰማው አሜሪካ እና ኢራን በቁልፍ የውሃ መስመሩ ላይ እያደረጉት ያለው ወታደራዊ ፍጥጫ እጅግ እየተባባሰ በመጣበት ወቅት ነው።

ትራምፕ ዛሬ ሰኞ ከ'Fox & Friends' ጋር በስልክ ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ "ሰርጡን እንጠብቀዋለን፤ ምናልባትም እኛ እናስተዳድረዋለን። የሰርጡ 'ጠባቂ መልአክ' እንሆናለን" ብለዋል። አሜሪካ ይህንን ጥበቃ በማድረጓ ከሌሎች ሀገራት ወጪዋ ሊተካላት (ካሳ ሊከፈላት) እንደሚገባም አክለዋል።

ይህን ተከትሎም አሜሪካ በኢራን ላይ የባህር ላይ እገዳ ዳግም መጣሏን ያወጁት ፕሬዝዳንቱ፣ በሰርጡ ለሚያልፉ የጭነት መርከቦች ለደህንነት ጥበቃ ወጪ የሚውል የ20 በመቶ ታክስ እንደሚጣል አስታውቀዋል።

የሀገራቱ ፍጥጫ የነዳጅ ዋጋን ሰኞ ጠዋት ከ3 በመቶ በላይ አሻቅቦታል። ዓለም አቀፍ መለኪያ የሆነው የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ባለፈው ሳምንት ከነበረበት 71.99 ዶላር በአንድ በርሜል ወደ 80 ዶላር ተጠግቷል። ምንም እንኳን ዋጋው በሚያዝያ ወር ጦርነቱ አይሎ በነበረበት ወቅት ከተመዘገበው የ126 ዶላር ከፍተኛ ጣሪያ አሁንም ዝቅተኛ ቢሆንም፣ በአካባቢው ያለው የጸጥታ ስጋት "እጅግ አደገኛ" ደረጃ ላይ መድረሱ በዓለም ገበያ ላይ ከፍተኛ መደናገጥ ፈጥሯል። በአውሮፓ፣ በእስያ እና በዎል ስትሪት የአክሲዮን ገበያዎችም ማሽቆልቆል ታይቷል።

የአሜሪካ ጦር ቅዳሜ ምሽት ባወጣው መግለጫ፣ የኢራን ኃይሎች በቆጵሮስ ባንዲራ በምትጓዝ የንግድ መርከብ ላይ ጥቃት መፈጸማቸውን ተከትሎ በኢራን ላይ "የዚህን ሳምንት ሶስተኛ ዙር ጥቃት" መሰንዘሩን አስታውቋል። እሁድ ከሰዓት በኋላ ደግሞ ቴህራን በኦማን የባህር ዳርቻ ሌላ መርከብ ከጥቅም ውጪ ማድረጓን ተከትሎ፣ የኢራንን የማጥቃት አቅም ለማዳከም አሜሪካ ተጨማሪ ጥቃቶችን አድርሳለች።

ኢራን በበኩሏ በባህሬን፣ ኩዌት፣ ዮርዳኖስ እና ኦማን በሚገኙ የአሜሪካ ተቋማት ላይ የአጸፋ ጥቃት አድርሳለች። የአሜሪካ ባህር ኃይል 5ኛ እዝ በሚገኝባት ባህሬን እና በዮርዳኖስ፣ ከኢራን የተተኮሱ በርካታ ሚሳኤሎችን በአየር ላይ ማክሸፍ መቻሉ ተዘግቧል።

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባጋይ፣ ኢራን የሰላም ስምምነቱን በመጣስ የመጀመሪያዋ እንዳልሆነች ተከራክረዋል።

ቴህራን በሳምንቱ መጨረሻ የሆርሙዝ ሰርጥን መዝጋቷን ያሳወቀች ሲሆን፣ የኢራን አብዮታዊ ዘብ የውሃ መስመሩ ዳግም ሙሉ በሙሉ ሊከፈት የሚችለው "የአሜሪካ ጦር ጠብ አጫሪ ጣልቃ ገብነት ሲያበቃ ብቻ ነው" ብሏል። ትራምፕ በበኩላቸው ሰርጡ ክፍት ነው ብለው ቢከራከሩም፣ የንግድ መርከቦች እንቅስቃሴ ግን በእጅጉ ቀንሷል። 'Kpler' የተባለው የመርከቦች ክትትል መረጃ እንደሚያሳየው፣ ከጦርነቱ በፊት በቀን 138 መርከቦች ያልፉበት ከነበረው መስመር፣ እሁድ ዕለት ያለፉት 6 መርከቦች ብቻ ናቸው።

ባለፈው ሰኔ 17 አሜሪካ እና ኢራን ለ60 ቀናት የሚቆይ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ስምምነት (MoU) ተፈራርመው የነበረ ቢሆንም፣ ይህ ስምምነት አሁን ላይ ሙሉ በሙሉ የፈረሰ ይመስላል። የተኩስ አቁም ስምምነቱ እስከ ነሐሴ አጋማሽ ድረስ ለመቆየት ታስቦ የነበረ ቢሆንም፣ ትራምፕ ባለፈው ሳምንት በኔቶ ጉባኤ ላይ ስምምነቱ "አብቅቷል" ማለታቸውን ተከትሎ የሰላም ድርድሩ ተስፋ ጨልሟል።

ሞጅታባ ኻሜኒ የአባታቸውን ግድያ ለመበቀል ቃል ገቡ

አዲስ አበባ፣ ሐምሌ 4፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) የኢራን አዲሱ የበላይ መሪ አያቶላ ሞጅታባ ኻሜኒ የተገደሉትን አባታቸውን አሊ ኻሜኒን ደም መበቀል የመላው የኢራን ሕዝብ ፍላጎት በመሆኑ የአጸፋው ርምጃ እንደሚወሰድ አስታወቁ።

ሞጅታባ ኻሜኒ የአባታቸው ሥርዓተ ቀብር መፈጸሙን ተከትሎ ባስተላለፉት መልዕክት፤ ካለአግባብ የንጹሃንን ህይወት የቀጠፉ ወንጀለኛና ክብር የለሽ ነፍሰ ገዳዮችን ለመበቀል ቃል እንገባለን ብለዋል።

ለሳምንት ያህል ሲካሄድ የቆየው የሽኝት ሥነ ስርዓት ተጠናቅቆ የኢራን የቀድሞው መሪ ሥርዓተ ቀብራቸው ተፈጽሟል።

አሜሪካና እስራኤል በኢራን ላይ በሰነዘሩት ጥቃት አሊ ኻሜኒ መገደላቸውን ተከትሎ ኢራን ተከታታይ የአጸፋ ርምጃዎችን መውሰዷ ይታወሳል።

በሌላ በኩል ኢራን የአሜሪካውን ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕን ለመግደል አዲስ እቅድ ማውጣቷን የሚያሳዩ መረጃዎች ደርሶኛል ስትል እስራኤል በቅርቡ ለአሜሪካ የደህንነት መረጃ ማጋራቷን ዘገባዎች አመላክተዋል።

ይህንን ተከትሎ ፕሬዚዳንት ትራምፕ በማህበራዊ ትሰስር ገጻቸው በኩል ኢራን በእሳቸው ላይ የግድያ ሙከራ ካደረገች በሺዎች የሚቆጠሩ ሚሳኤሎችን በኢራን ላይ እንደሚተኩሱ ማስጠንቀቃቸውን የዘገበው አናዶሉ ነው።

ቴህራን እና ዋሽንግተን በሁሉም ግንባሮች ላይ የሚደረጉ ውጊያዎች በአስቸኳይ እንዲቆሙ፣ አሜሪካ በኢራን ላይ የጣለችው የባህር ኃይል እገዳ እንዲነሳ እና የሆርሙዝ ሰርጥ በድጋሚ እንዲከፈት የሚያስችል ስምምነት ተፈራርመው ነበር።

ይሁን እንጂ በሆርሙዝ ሰርጥ በኩል በሚያልፉ የንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት በመሰንዘሩ ምክንያት በሁለቱ ወገኖች መካከል ተቀዛቅዞ የነበረው ውጊያ በድጋሜ እየተባባሰ መምጣቱ ይታወቃል።

በቱርክ በተካሄደው የሰሜን አትላንቲክ ጦር ቃል ኪዳን (ኔቶ) ስብሰባ ላይ የተገኙት ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከኢራን ጋር የተደረሰው የተኩስ አቁም ስምምነት ማብቃቱን መግለጻቸው ይታወሳል።

በዮናስ ጌትነት

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በሆርሙዝ ላይ ለመወያየት ኦማን ገቡ

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ቅዳሜ ዕለት በኦማን ዋና ከተማ ሙስካት ገብተዋል ሲሉ የኢራን የመንግስት ሚዲያዎች ዘግበዋል።
በየካቲት ወር ዩናይትድ ስቴትስ እና እስራኤል ከኢራን ጋር ጦርነት ከገጠሙ ወዲህ የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ በአብዛኛው ተዘግቶ ቆይቷል። ይህ በእንዲህ እንዳለ በኢራን እና በአሜሪካ መካከል የተኩስ አቁም ስምምነት ከፈረሰ ወዲህ ጉዳዩ እንደገና የዓለም ትኩረት ማዕከል ሆኗል።ቴህራን ከአሜሪካ ጋር በተደረገውን የተኩስ አቁም ስምምነት 'ቃሏን ጠብቃለች' ሲሉ የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ገለጸዋል።

ኢራን ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር በተደረገው የተኩስ አቁም ስምምነት ላይ የገባችውን ቃል አክብራለች ሲሉ የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በ X ገፃቸው ላይ ጽፈዋል።«ኢራን እስካሁን ድረስ ቃሏን ጠብቃለች፣ የስምምነቱን አንቀጽ 9 እየጣሰ ካለው የአሜሪካ የግምጃ ቤት ሚኒስትር በተለየ። ይህ ጥሰት በዩናይትድ ስቴትስ ዘንድ ሌሎች ጥሰቶችን እና የተሳሳቱ እርምጃዎችን ያስከትላል። የእውነታ ማረጋገጫው፡ የጋራ ተገዢነት ብቻ ሊኖር ሲችል ነው» ብለዋል አራግቺ።

አሜሪካ እና ኢራን የተኩስ አቁም ስምምነቱን በመጣስ አንዳቸው በአንዳቸው ላይ ጣት መቀሳሰር ይዘዋል።

DW Amharic

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱዳን መንግስት ከአሜሪካ ለቀረበለት የሰላም ምክረ ሀሳብ መልስ መስጠቱ ተዘገበ፡፡ ሮይተርስ እንደዘገበው 3 አመታትን የዘለቀው የሱዳን የእርስ በእርስ ጦርነት እንዲያበቃ በሚል አሜሪካ አዲስ የሰላም ምክረ ሀሳብ አቅርባለች፡፡ ይህ ምክረ ሀሳብ ባለፈው ወር ማለትም ጁን 20 ለሱዳን ወታደራዊ መንግስት እንደደረሰውም አስረድቷል፡፡ ሮይተርስ ይህንን ምክረ ሀሳብ እንደተመለከተው ገልፆ በውስጥ ሁለቱም ተፋላሚዎች በአስቸኳይ የ90 ቀናት የተኩስ አቁም እንዲያደርጉና ይህም ወደዘላቂ ተኩስ ማቆም የሚያመራ ውይይት ለመጀመር እንዲችሉ በር እንዲከፍት የሚል ሀሳብ እንዳለበት ጠቅሷል፡፡

እንዲሁም ተፋሚው ፈጥኖ ደራሽ ሀይል ከሰሜናዊ ዳርፉርና ሰሜናዊ ኮርዶፋን የተወሰኑ ቦታዎች ለቆ የሚወጣበትን መንገድ የሚያስፈፅም በተመድ የሚመራ ግብረ ሀይል እንዲሰማራም የሚጠይቅ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው በሌተና ጄኔራል አልብሩሀን የሚመራው ወታደራዊ መንግስት በአብዛኛው ምክረ ሀሳቦች ላይ መስማማቱን አስታውቋል፡፡ ይሁንና ተፋላሚው ‹‹የተወሰኑ አካባቢዎችን ለቆ እንዲወጣ›› በሚለው ላይ ተቃውሞ ማቅረቡን አስረድቷል፡፡

እነአልብሩሀን ፈጥኖ ደራሽ ሁሉ ሙሉ በሙሉ ከያዛቸው ቦታዎች መልቀቅ አለበት የሚል መልስ መስጠታቸውንም ገልጿል፡፡ የአሜሪካ መንግስት በዚህ ምክረ ሀሳቡ በአገሪቱ ውስጥ አንድ የጦር ሀይል ብቻ እንደኖርና ዲዲአር እንዲፈፀምም ያስቀመጠ መሆኑን የጠቀሰው ዘገባው እንዲሁም ሙስሊም ብራዘር ሁድንና ሚሊሻዎችን የማያካትት በሲቪል የሚመራ መንግስት ሽግግር እንዲኖር የሚጠይቅ መሆኑንም አስረድቷል፡፡ በሌላ በኩል የተፋላሚው ፈጥኖ ደራሽ ሀይል ከፍተኛ አመራር ለዜና አውታሩ በሰጡት መግለጫ የአሜሪካ አዲስ የሰላም ምክረ ሀሳብ እንደደረሳቸው ገልፀው ለምክረ ሀሳቡ በፅሁፍ መልስ መስጠታቸውን አስታውቀዋል፡፡ ምላሹ ምን እንደሆነ ከመናገር ግን ተቆጥበዋል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ.. ቴህራን ድርድሩ እንዲቀጥል ባቀረበችው ጥያቄ መሰረት አሜሪካ ከኢራን ጋር ውይይቷን ለመቀጠል መስማማቷን አስታወቁ።
ፕሬዝዳንቱ ይህንን ይበሉ እንጂ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል የነበረው የተኩስ አቁም ስምምነት ግን ሙሉ በሙሉ አብቅቷል ሲሉ አክለው ገልጸዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) እስራኤል፣ ኢራን በቅርቡ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕን ለመግደል አዲስ እቅድ ማዘጋጀቷን የሚያሳይ የስለላ መረጃ ለአሜሪካ ማጋራቷን ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ሁለት ምንጮች ለሲ ኤን ኤን አረጋግጠዋል። ይህ መረጃ በሁለቱ ሀገራት መካከል የነበረው የስልሳ ቀናት የተኩስ አቁም ስምምነት አደጋ ላይ በወደቀበት እና ውጥረት በነገሰበት በአሁኑ ወቅት ተጨማሪ ስጋት ፈጥሯል።

አሜሪካ በቅርብ ሳምንታት ኢራን ትራምፕን ለመግደል ስላላት እቅድ ተከታታይ መረጃዎችን ስታገኝ ብትቆይም፣ በዚህ ሳምንት ከእስራኤል የተገኘው መረጃ ግን ሙሉ ለሙሉ አዲስ እና የተለየ ሴራን የሚያመለክት ነው ተብሏል። ይህ የእስራኤል ሪፖርት፣ ፕሬዝዳንት ትራምፕ በኢራን ላይ የሚወስዱትን ወታደራዊ እርምጃ እንዲያጠናክሩ ተጽዕኖ ለማሳደር ታስቦ የቀረበ ሊሆን እንደሚችል አንዳንድ የአሜሪካ ባለስልጣናት ግምታቸውን አስቀምጠዋል። የአሜሪካ መንግስት ከእስራኤል ማስጠንቀቂያ በፊት ይህንን የተለየ ሴራ ሲከታተል እንዳልነበር ምንጮቹ አክለዋል። እ.ኤ.አ በሁለት ሺህ ሀያ በፕሬዝዳንት ትራምፕ ትዕዛዝ የኢራኑ ከፍተኛ ጄኔራል ቃሲም ሱሌማኒ በድሮን ጥቃት መገደላቸውን ተከትሎ፣ ኢራን የበቀል እርምጃ ለመውሰድ ትራምፕን ዒላማ ልታደርግ እንደምትችል አሜሪካ ስታስጠነቅቅ መቆየቷ ይታወሳል።

በጉዳዩ ላይ ከዎል ስትሪት ጆርናል ለቀረበለት ጥያቄ ዋይት ሀውስ ምላሽ ከመስጠት ይልቅ፣ ትራምፕ ረቡዕ ዕለት የሰጡትን መግለጫ ጠቅሷል። የአሜሪካን መሪ፣ እኔን ማጥፋት ይፈልጋሉ። በሁሉም የዒላማ ዝርዝራቸው ውስጥ እንዳለሁ አይቻለሁ። እስካሁን በመጠኑም ቢሆን እድለኛ ነበርኩ፤ ግን ይሄ ብዙ ላይዘልቅ ይችላል። እነዚህ ክፉ እና በሽተኛ ሰዎች ናቸው። ይህንን ካንሰር ከስሩ መንቀል አለብን፤ ታውቃላችሁ? ካንሰርን ገና በማለዳው ቆርጦ ማውጣት ያስፈልጋል፤ አሁን እየተሰማኝ ያለውም ይሄው ነው ሲሉ ትራምፕ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል። በሌላ በኩል ባለፈው ሳምንት መጨረሻ፣ በጦርነቱ መጀመሪያ ላይ የተገደሉት የኢራን ጠቅላይ መሪ አያቶላህ አሊ ሃሚኒ የቀብር ስነ ስርዓት ላይ በርካታ ኢራናውያን የትራምፕን ሞት ሲመኙ እና ሲያሰሙ ተደምጠዋል።

የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ፣ ትራምፕ ከኢራን ጋር እያደረጉት ባለው የዲፕሎማሲ ጥረት ላይ ጥልቅ ጥርጣሬያቸውን የገለጹ ሲሆን፣ በቅርቡም ከትራምፕ ጋር በዋሽንግተን እንደሚመክሩ ይጠበቃል። ምንም እንኳን ትራምፕ ከኢራን ጋር የነበረው የመግባቢያ ሰነድ አብቅቷል ቢሉም እና በሁለቱ ወገኖች መካከል ጥቃቶች ዳግም ቢያንሰራሩም፣ ከትዕይንት ጀርባ የዲፕሎማሲ ጥረቶች አሁንም እንደቀጠሉ አንድ የአሜሪካ ባለስልጣን ሐሙስ ዕለት አስታውቀዋል። ዋሽንግተን እና ቴህራን እስከ ነሀሴ አጋማሽ ድረስ አዲስ የኒውክሌር ስምምነት ላይ ለመድረስ እየሰሩ ይገኛሉ።

ሀሙስ ምሽት ሊወሰዱ የታሰቡ ወታደራዊ እርምጃዎች ለዲፕሎማሲው ሲባል ቢታገዱም፣ በዩ ኤስ ኤስ አብርሀም ሊንከን የጦር መርከብ ላይ ያሉ አብራሪዎች አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ ጥቃት ለመሰንዘር የሚያስችላቸውን ልምምድ በማድረግ እና የመከላከያ በረራዎችን በማካሄድ ላይ ይገኛሉ። የመርከቧ አዛዥ ዳን ኪለር፣ በሺዎች ለሚቆጠሩት የመርከቧ ባልደረቦች ሁኔታዎች እየተካረሩ መምጣታቸውን አሳውቀዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዲሞክራቲክ ፓርቲ የኮንግረስ አባል የሆኑት ጂሚ ፓኔታ፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር እያደረገች ያለውን ወታደራዊ ግጭት በተመለከተ ዶናልድ ትራምፕን አጥብቀው ተቹ። አስተዳደሩ እየወሰዳቸው ያሉ እርምጃዎች የዲፕሎማሲ እና የስትራቴጂክ እቅድ ውድቀትን በግልጽ የሚያሳዩ መሆናቸውን አስጠንቅቀዋል።

ኮንግረስማኑ በኤክስ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት ጽሁፍ፣ "ምንም እንኳን ፕሬዝዳንቱ ስለ ጉዳዩ የሚናገሩትን ማመን ባንችልም፣ አሜሪካ ዳግም የጀመረችውን ጥቃት እና የኢራንን የድሮን ጥቃቶች በመመልከት ብቻ አሁን ያለው ድርድር እና የተኩስ አቁም ስምምነት ምን ያህል ውጤት አልባ እና ጉድለት ያለበት መሆኑን መረዳት እንችላለን" ብለዋል።

አክለውም አሁን የተፈጠረው ቀውስ፣ "ያለ ግልጽ ስትራቴጂ፣ ያለ ኮንግረሱ ፈቃድ እና ያለ አሜሪካ ህዝብ ስምምነት ወደ ጦርነት የመግባት ቀጣይነት ያለው መዘዝ ነው" ሲሉ ገልጸዋል።

ጂሚ ፓኔታ በንግግራቸው "የኮንግረሱ አፈ-ጉባኤ ቢደግፉንም ባይደግፉንም፣ ኮንግረሱ የኢራንን ጦርነት ለማስቆም፣ የሆርሙዝ ሰርጥን ለማስከፈት እና ለአሜሪካውያን የዕቃ ዋጋን ለመቀነስ የሚያደርገውን ጥረት አጠናክሮ መቀጠል አለበት" በማለት አሳስበዋል።

የኮንግረስ አባሉ ጂሚ ፓኔታ በኦባማ አስተዳደር ዘመን የሀገሪቱ የመከላከያ ሚኒስትር እና የሲአይኤ ዳይሬክተር ሆነው ባገለገሉት ታዋቂው ፖለቲከኛ ሊዮን ፓኔታ ልጅ መሆናቸው ይታወቃል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአውሮፓ ህብረት አውሮፕላኖች በኢራን፣ ኢራቅና ሊባኖስ አየር ክልል እንዳይበሩ ማሳሰቢያ ሰጠ፡፡ የአውሮፓ ህብረት የአቪየሽን ደህንነት ኤጀንሲ ዛሬ ባወጣው መግለጫ አውሮፕላኖች በኢራን፣ ኢራቅና ሊባኖስ አየር ክልል ከመብረር እንዲታቀቡ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል፡፡ በመግለጫው በአካባቢው የነበረው የተኩስ አቁም እየተጣሰ መሆኑን ገልፆ ይህም ወታደራዊ ግጭትን ሊያስከት ስለሚችል ሌላ መመሪያ እስካልሰጠ ድረስ እስከ ኦገስት 31 አውሮፕላኖች በተጠቀሱት አገራት አየር ላይ እንዳይበሩ ምክር ለግሷል፡፡

ጨምሮም የተኩስ አቁሙ ሙሉ በሙሉ ከተጣሰ የኢራን አየር ክልል አስጊ እንደሚሆን አሳስቧል፡፡ ድርጅቱ ይህንን ማሳሰቢያ የሰጠው ፕሬዝደንት ትራምፕ የተኩስ አቁሙ መፍረሱን መናገራቸውን ተከትሎ ነው፡፡ ለዚህ መንስኤ የሆነው በሆርሙዝ ሰርጥ ሲያልፉ በነበሩ የንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት መድረሱ ሲሆን ይህንን ተከትሎ አሜሪካ ወታደራዊ ጥቃት መፈፀሟ ይታወቃል፡፡

አሜሪካ በዛሬው ጥቃት ከ80 በላይ በኢራን ውስጥ የሚገኙ ኢላማዎችን መደብደቧን ስትገልፅ ኢራን በበኩሏ በባህሬንና በኩዌት ውስጥ በሚገኙ የአሜሪካ ወታደራዊ ተቋማት ላይ የአፀፋ እርምጃ ማከናወኗን ተናግራለች፡፡ ሁለቱም አገራት ተኩስ አቁሙን በመጣስ አንደኛው ሌላኛውን እየከሰሰ ቢሆንም ይህንን ተከትሎ በአለም ላይ የነዳጅ ዋጋ በ5 ፐርሰንት ጭማሪ አሳይቷል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ጦርነቱ ማብቃቱን እና ከእንግዲህ ከኢራን ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነት ማድረግ እንደማይፈልጉ ቢገልጹም፣ ቀደም ሲል በተፈረመው የመግባቢያ ስምምነት ላይ የተመሰረተ ማናቸውንም የወደፊት የድርድር ዕድል በተግባር ዘግተውታል።

የስምምነቱ ማዕቀፍ ወደ ሰፊ ድርድር ሊያመራ የሚችል የተኩስ አቁም ሁኔታን የፈጠረ ቢሆንም፣ ፕሬዝዳንቱ ኢራናውያንን “እብድ” በማለት የተጠቀሙት እጅግ አዋራጅ ቃል፣ አሜሪካ አሁን ላይ እየወሰደችው ወዳለው ወታደራዊ እርምጃ በግልጽ እንዲያዘነብሉ አድርጓቸዋል።
ይሁን እንጂ አሜሪካ አሁን እየወሰደች ያለው ወታደራዊ እርምጃ የተሰነዘረባትን ጥቃት ለመከላከል የተደረገ የአጸፋ ምላሽ መሆኑን አጥብቃ ትከራከራለች።

ለሰፊ ድርድር የሚያስችለውን የ60 ቀናት ጊዜ የከፈተው የመግባቢያ ስምምነት ከተፈረመበት ጊዜ አንስቶ፣ ማናቸውም ዓይነት የግጭት እና የወታደራዊ ፍጥጫ መባባስ የተከሰተው ኢራን በሆርሙዝ የባህር ሰርጥ ላይ ሉዓላዊነቷን ለማስከበር በምታደርገው እንቅስቃሴ መሆኑን አሜሪካ ስትገልጽ ቆይታለች። ዋይት ሃውስ በበኩሉ ይህ የባህር ሰርጥ ዓለም አቀፍ የውሃ መንገድ እና ለዓለም አቀፉ ኢኮኖሚ ደህንነት እጅግ አስፈላጊ መሆኑን በአጽንኦት ያስገነዝባል።

ዶናልድ ትራምፕ በኔቶ ጉባኤ ላይ ከኢራን ጋር የተደረገው የተኩስ አቁም ስምምነት ማክተሙን አስመልክቶ የሰጡትን አስተያየት ተከትሎ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ የነዳጅ ዋጋ እየጨመረ ነው።
በምስሉ ላይ የምታዩት የጀርመን ኮሎኝ ዋጋ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የተደረገውን የጥቃት ልውውጥ ተከትሎ አሁን ያለው የተኩስ አቁም ስምምነት ማክተሙን ዛሬ ረቡዕ ገልጸዋል። ፕሬዝዳንቱ አክለውም ዛሬ ምሽት በኢራን ላይ ተጨማሪ የአየር ጥቃቶችን ሊፈጽሙ እንደሚችሉ አስጠንቅቀዋል።

በቱርክ አንካራ እየተካሄደ ባለው የኔቶ (NATO) ስብሰባ ላይ ለጋዜጠኞች መግለጫ የሰጡት ትራምፕ፣ "ስምምነቱ ያበቃ ይመስለኛል። ከእነሱ ጋር ዳግም መነጋገር አልፈልግም፤ አጭበርባሪዎች ናቸው" ብለዋል። ይህ መግለጫ አሜሪካ እና ኢስራኤል የጀመሩትን ጦርነት ለማስቆም ከኢራን ጋር የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ የመጣ ድንገተኛ የአቋም ለውጥ ነው።

"ትናንት ምሽት ጠንካራ ጥቃት ፈጽመንባቸዋል፤ ምናልባትም ዛሬ ማታም እንደግመዋለን" ያሉት ትራምፕ፣ አሜሪካ አሁንም በከፍተኛው ደረጃ ጥቃት እንዳላደረሰች በመግለጽ የኤሌክትሪክ እና የውሃ ማጣሪያ ተቋማትን ኢላማ ሊያደርጉ እንደሚችሉ ተናግረዋል። የሲቪል መሰረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ማድረስ የጦር ወንጀል ሊያስብል እንደሚችል ቢነገርም፣ ትራምፕ ግን አስፈላጊ ከሆነ እንደሚያደርጉት ገልጸዋል። በተጨማሪም በኢራን ላይ የባህር ላይ እገዳን ዳግም ስለመጣልም አንስተዋል።

ይህ የትራምፕ መግለጫ በዓለም ገበያ ላይ ወዲያውኑ ተጽዕኖ ያሳደረ ሲሆን፣ የነዳጅ ዋጋም መጨመር ጀምሯል። የሰላም ንግግሩን በተመለከተ ዋና የአሜሪካ ተደራዳሪዎች የሆኑት ስቲቭ ዊትኮፍ እና የፕሬዝዳንቱ አማች ጃሬድ ኩሽነር ድርድሩን መቀጠል ቢፈልጉም፣ ትራምፕ ግን "ውሸታሞች ስለሆኑ ከእነሱ ጋር ጊዜ ማጥፋት ነው" በማለት አጣጥለውታል።

የውጥረቱ መባባስ የተከሰተው ኢራን በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ በሚገኙ ሶስት የንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት መክፈቷን ተከትሎ አሜሪካ የአጸፋ እርምጃ መውሰዷን ተከትሎ ነው። ለዚህም የኢራን አብዮታዊ ዘብ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች በሚገኙባቸው ኩዌት እና ባህሬን ላይ በሚሳኤል እና ድሮን ጥቃት ምላሽ መስጠቱ ይታወሳል።

በሌላ በኩል ፕሬዝዳንቱ በኔቶ አባል ሀገራት ላይ ያላቸውን ቅሬታ አሰምተዋል። አውሮፓውያን ለራሳቸው መከላከያ በቂ በጀት እየመደቡ አይደለም ያሉት ትራምፕ፣ ኢጣሊያ፣ ጀርመን እና ፈረንሳይ አሜሪካ ከኢራን ጋር በገባችበት ጦርነት ድጋፍ እንዳልሰጧት በግልጽ ተችተዋል።

ሆኖም ከዩክሬኑ ፕሬዝዳንት ቮሎዲሚር ዘለንስኪ ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ ዩክሬን የፓትሪዮት (Patriot) ሚሳኤሎችን በራሷ እንድታመርት አሜሪካ ፈቃድ እንደምትሰጥ አስታውቀዋል። የቱርኩን ፕሬዝዳንት ሬሲፕ ጣይብ ኤርዶጋንን ባገኙበት ወቅት ደግሞ፣ የአሜሪካ ኮንግረስ እገዳ ቢኖርም ኤፍ-35 (F-35) የጦር አውሮፕላኖችን ለቱርክ ስለመሸጥ መወያየታቸው ተዘግቧል።

"ከኢራን ጋር የነበረው የተኩስ አቁም ስምምነት አብቅቷል"
- ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ
#ethiopia | በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ያለው ውጥረት በድጋሚ ተባብሷል። የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በቱርክ አንካራ በተካሄደው የኔቶ መሪዎች ጉባኤ ላይ፣ ከኢራን ጋር የነበረው የተኩስ አቁም ስምምነት "አብቅቷል" ሲሉ በይፋ አስታውቀዋል።

ትራምፕ ይህን ያሉት፣ የአሜሪካ ጦር በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ በንግድ መርከቦች ላይ ለተፈጸመ ጥቃት ምላሽ በመስጠት ከ80 በላይ የኢራን ወታደራዊ ኢላማዎችን፣ የራዳር ጣቢያዎችንና ፈጣን የባህር ጀልባዎችን ኢላማ ማድረጉን ተከትሎ ነው።

ፕሬዝዳንቱ ከኢራን ጋር የሚደረግ ድርድር "የጊዜ ማባከን" መሆኑን በመግለጽ፣ የኢራን መሪዎችን "ውሸታሞችና አታላዮች" ሲሉ በጥብቅ ተችተዋል።

በሌላ በኩል ኢራን በአሜሪካ ወታደራዊ ይዞታዎች ላይ የአጸፋ ጥቃት መፈጸሟን ሲገልጽ፣ በአገሪቱ ላይ የተጣለው የዘይት ሽያጭ ማዕቀብ መመለሱም ውጥረቱን ይበልጥ አባብሶታል። በዚሁ ጊዜ የኢራን የፓርላማ አፈ-ጉባኤ መሀመድ ባቀር ቃሊባፍ፣ "የማስፈራራትና የጫና ዘመን አብቅቷል፤ እኛ በፍጹም አንንበረከክም" በማለት ሀገራቸው ለውጫዊ ጫና እንደማትገዛ ገልጸዋል።

የሁለቱ ሀገራት ግጭት እየተባባሰ በመሄዱ፣ በቀጣናው የደህንነት ሁኔታና በዓለም የኃይል ገበያ ላይ አዲስ ስጋት መፍጠሩ ተገልጿል።
#አሜሪካ #ኢራን #ትራምፕ #የዓለምዜና #breakingnews

ትራምፕ የኢራንን መሪዎች "ክፉና በሽተኞች" ሲሉ ጠሯቸው

ትራምፕ ከኢራን ጋር ያለው የተኩስ አቁም ማብቃቱንም አወጅዋል

​የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከኢራን ጋር የተደረገው የተኩስ አቁም ስምምነት በይፋ ማብቃቱን አስታወቁ።

ትራምፕ ከኔቶ ዋና ጸሐፊ ማርክ ሩተ ጋር በአንካራ ባደረጉት ስብሰባ ላይ እንደገለጹት፣ የኢራን አመራሮች ቀደም ሲል የተደረጉ ስምምነቶችን በመጣስ ጥቃታቸውን ቀጥለዋል።

​ትናንት ምሽት የአሜሪካ ጦር በኢራን ኢላማዎች ላይ ከባድ የአየር ድብደባ የፈጸመ ሲሆን፣ ይህም በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ላይ በደረሱ የባህር ላይ ጥቃቶች የተወሰደ አጸፋ መሆኑ ተገልጿል።

ትራምፕ የኢራንን መሪዎች "ክፉና በሽተኞች" ሲሉ የጠሯቸው ሲሆን፣ ከእነሱ ጋር መነጋገር ጊዜ ማባከን መሆኑን ተናግረዋል።

​አሜሪካ እና ኢራን የነበረባቸውን ወታደራዊ ግጭት ለማቆም እና ለ60 ቀናት የሚቆይ የሰላም ድርድር ለማድረግ ባለፈው ሰኔ 17 የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርመው እንደነበር ይታወሳል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የግብጽ ፕሬዚዳንት አብደል ፋታህ አል-ሲሲ፣ ባለፈው ጥቅምት ወር በሻርም ኤል-ሼክ የተፈረመው የጋዛ የተኩስ አቁም ስምምነት፣ እንዲሁም ባለፈው ወር በስዊዘርላንድ የተፈረመው የአሜሪካ እና የኢራን የመግባቢያ ሰነድ በአስቸኳይ ተግባራዊ ሊደረጉ እንደሚገባ በአጽንኦት አሳስበዋል።

ፕሬዚዳንት አል-ሲሲ በንግግራቸው፣ የጋዛውንም ሆነ የኢራኑን ስምምነቶች ለማደናቀፍ ወይም ለማፍረስ የሚደረግ ማንኛውንም ሙከራ መከላከል እና ማስቆም እንደሚያስፈልግ አሳስበዋል።

በተጨማሪም የግብጹ መሪ የቀጠናው አለመረጋጋት በሀገራቸው ኢኮኖሚ ላይ ያደረሰውን ከባድ ጉዳት አብራርተዋል። በየመን የሁቲ ታጣቂዎች በቀይ ባህር ባብ ኤል-ማንደብ መስመር በሚያልፉ የንግድ መርከቦች ላይ በሚያደርሱት ተደጋጋሚ ጥቃት ምክንያት፣ ግብጽ ከስዊዝ ካናል ታገኝ ከነበረው ዓመታዊ ገቢ ላይ ከ10 ቢሊዮን ዶላር በላይ ማጣቷን ፕሬዚዳንቱ ይፋ አድርገዋል።

“ኢራን ከዚህ በኋላ አትኖርም” ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ

የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የተኩስ አቁም ስምምነቱ አደጋ ውስጥ ከገባ በኃላ ኢራን ዳግም አትኖርም ሲሉ መዛታቸው ተሰምቷል፡፡

ኢራንና አሜሪካ የተኩስ አቁም ስምምነትን በመጣስ እርስ በእርሳቸው ጥቃት መሰንዘራቸውን ተከትሎ፤ መወቃቀሳቸውን ቀጥለዋል፡፡

ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አገራቱ ስምምነቱን ከፈጸሙ ከጥቂት ቀናት በኋላ የአሜሪካ ማዕከላዊ ኮማንድ በቴህራን በርካታ ኢላማዎችን መመታቸውን አስታውቀዋል።

ጥቃቱን ለመሰንዘሩ ኢራን ስምምነቱን የሚጥስ ተግባር በመፈጽሟ ነው ብለዋል፡፡

ትራምፕ በቱርዝ ሶሻል ሚዲያ ባጋሩት መልዕክት ኢራን በጭራሽ መማር የማትችል ናት ብለዋል፡፡

ቴህራን የሰላም ስምምነቱን መጣስ ካላቆመች ከዚህ በኃል አትኖርም ሲሉ ዝተዋል፡፡

ኢራን በበኩሏ ፤አሜሪካ ስምምነቱን በመጣሷ በዮርዳኖስ፣ ባህሬን እና ኩዌት በሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ ጥቃት መሰንዘሯን አስታውቃለች፡፡

Seledadotio
Seledadotio

አሜሪካ እና ኢራን የተኩስ አቁምን በመጣስ አንዳቸው ሌላቸውን እየከሰሱ ነው

አሜሪካ እና ኢራን ተኩስ መለዋወጣቸውን ተከትሎ የተኩስ አቁምን በመጣስ አንዳቸው ሌላቸውን እየከሰሱ ነው።
በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል እያለፈ የነበረ በፓናማ የተመዘገበ መርከብ ትናንት ቅዳሜ ጥቃት ከደረሰበት በኋላ አሜሪካ በኢራን ላይ ጥቃት ፈጽማለች።
የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ በንግድ መርከቦች ላይ “ትንኮሳ ስለቀጠለ” በኢራን በርካታ ዒላማዎችን መምታቱን አስታውቋል።

የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ በአጸፋ ምላሽ በኩዌት እና ባሕሬን በሚገኙ የአሜሪካ መሠረተ ልማቶች ላይ የድሮን እና ሚሳዔል ጥቃቶች ማድረሱን ገልጿል።
የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ ባወጣው መግለጫ “ኢራን የተኩስ አቁሙን እንድታከብር ዕድል ተሰጥቷት ነበር። ጦሯ የድሮን ጥቃት በማድረስ ስምምነቱን መጣስን መርጧል” ብሏል።
የአሜሪካ ተዋጊ ጄቶች በ10 የኢራን ወታደራዊ ዒላማዎች ላይ ድብደባ ማድረሳቸውን አስታውቋል። በሆርሙዝ ወሽመጥ አቅራቢያ የተፈጸሙት ጥቃቶች የመገናኛ ሥርዓቶች፣ የአየር መከላከያዎች እና የድሮን ማከማቻ ላይ ያነጣጠሩ ናቸው ተብሏል።

የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ባወጣው መግለጫ፤ አሜሪካ በአምስት የባሕር ዳርቻ ይዞታዎች ላይ ጥቃድ ማድረሷን ገልጿል።
“በኩዌት አሊ አል-ሳሊም ወታደራዊ መቀመጫ እና በባሕሬን ፊፍዝ ናቫል ፍሊት የሚገኙ ስምንት ቁልፍ መሠረተ ልማቶች ላይ የአጸፋ እርምጃ ተወስዷል” ሲልም አክሏል።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ በባህረ ሰላጤው አካባቢ በነዳጅ ጫኝ መርከብ ላይ ኢራን ለፈጸመችው የድሮን ጥቃት አጸፋዊ ምላሽ ለመስጠት፣ የኢራን የሚሳኤል እና የድሮን ማከማቻ ስፍራዎች እንዲሁም የባህር ዳርቻ የራዳር ጣቢያዎች ላይ ኃይለኛ ጥቃት መፈጸሙን አስታውቋል።

የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ በኤክስ ማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መልዕክት፣ ኢራን የተኩስ አቁም ስምምነት መፈረሟንና አሜሪካም ይህንን ስምምነት ማክበሯን አስታውሰዋል። የመግባቢያ ሰነዱን አተገባበር በተመለከተ አለመግባባት ካላቸው ስልክ አንስተው መነጋገር እንደሚችሉ የገለጹት ምክትል ፕሬዝዳንቱ፣ ለሚሰነዘርባቸው ማንኛውም የኃይል እርምጃ በኃይል ምላሽ እንደሚሰጡ አስጠንቅቀዋል።

በሌላ በኩል የኢራን አብዮታዊ ዘብ (IRGC) የአሜሪካን ጥቃት በጽኑ ያወገዘ ሲሆን፣ ዋሽንግተን እንደተለመደው የገባችውን ቃል አጥፍታለች ብሏል። የኢራን የባህር ኃይልም የአሜሪካ ጦር በሚገኝባቸው የቀጠናው ስፍራዎች ላይ ኢላማ አድርጎ ጥቃት መሰንዘሩን የገለጸው አብዮታዊ ዘቡ፣ ይህ ትንኮሳ የሚደገም ከሆነ የሚሰጠው አጸፋዊ ምላሽ ይበልጥ ሰፊ እንደሚሆን ዝቷል።

የኢራን ፓርላማ የብሔራዊ ደህንነት ኮሚቴ ኃላፊ ኢብራሂም አዚዚ በበኩላቸው በኤክስ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት ጽሁፍ፣ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ለድርድር መርሆችም ሆነ ለተኩስ አቁም ስምምነቱ ምንም አይነት ቁርጠኝነት እንደሌላቸው በተግባር አሳይተዋል ሲሉ ወቅሰዋል። ኃላፊው የአሜሪካን የቅርብ ጊዜ ጥቃት፣ የተኩስ አቁም ስምምነቱን የጣሰ የእብሪት እርምጃ በማለት በጽኑ አውግዘውታል።

የዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ለኢትዮጵያና ለሌሎች የአፍሪካ ሀገራት አስቸኳይ የገንዘብ ድጋፍ ሊያደርግ ነው።

የዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) በቅርቡ በነበረው የኢራን ጦርነት ምክንያት የተፈጠረውን የኤኮኖሚ ቀውስ ለመታደግ ኢትዮጵያን ጨምሮ ለተወሰኑ የአፍሪቃ ሃገራት የሚሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ ሊያሳድግ ነው። ድርጅቱ ድጋፉን ከማሳደግ በተጨማሪ ገንዘቡን በፍጥነት ለማቅረብ ማቀዱም ተሰምቷል።
የድርጅቱ ቃል አቀባይ ጁሊ ኮዛክ እንዳሉት በመርኃ ግብሩ ኢትዮጵያ ፣ጋምቢያ እና ቡርኪና ፋሶ ተጠቃሚ ሲሆኑ በተጨማሪ ማላዊ አዲስ የፋይናንስ ድጋፍ እንድታገኝ ከተቋሙ ጋር የተፋጠነ ውይይት እያደረገች መሆኑ ተገልጿል።

ከዚህ በተጨማሪ ሳኦ ቶሜ እና ፕሪንሲፔም የ25 ሚሊዮን ዶላር የትብብር መርሃግብር አካል የሆነውን 6.1 ሚሊዮን ዶላር ለማግኘት ከስምምነት መድረሳቸውን የፈረንሳይ ዜና አገልግሎት ዘግቧል።
የአይ ኤም ኤፍ (IMF) የአፍሪካ ዳይሬክተር ዘይን ዘይዳን በዋሽንግተን በሰጡት መግለጫ፥ በመካከለኛው ምስራቅ በተከሰተው ጦርነት ምክንያት የአፍሪካ ቀጠና "ከባድ ፈተና" ውስጥ እንደሚገኝ ተናግረዋል። ምንም እንኳን አሁን የተኩስ አቁም ስምምነት ቢደረስም በጦርነቱ ምክንያት የተስተጓጎለው የባህረ ሰላጤው ሀገራት የኃይል እና የነዳጅ ምርት ወደ ቀድሞ ቦታው ለመመለስ ከ6 እስከ 7 ወራት ሊፈጅ እንደሚችል ጠቁመዋል።
የነዳጅ ምርት አቅርቦቱ መቋረጥ በአፍሪካ ሀገራት ላይ ከፍተኛ የነዳጅ እና የማዳበሪያ ዋጋ ንረትን ያስከተለ መሆኑን የጠቀሰው ዘገባው አይ ኤም ኤፍ ይህንን ችግር ለመቅረፍ የአደጋ ጊዜ ፕሮግራሞቹን እያሰፋ መሆኑን ገልጿል።

እንደ ድርጅቱ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ኢትዮጵያን ጨምሮ ከሰሃራ በታች ያሉ የአፍሪካ ሀገራት ያደረጓቸው የኤኮኖሚ ማሻሻያዎች አሁን ለተከሰተው የኃይል አቅርቦት መናወጥ የተሻለ የመቋቋም አቅም እንዲኖራቸው ረድቷቸዋል ። ይሁን እንጂ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ ተጨማሪ የአፍሪካ ሀገራት የገንዘብ ድጋፍ ሊጠይቁ እንደሚችሉ ግን አልሸሸገም።

DW Amharic