(ዘ-ሐበሻ ዜና) በመካከለኛው ምስራቅ ኢንስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት አሌክስ ቫታንካ እንዳስረዱት በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ሰኔ 16 የተደረሰው የተኩስ አቁም ስምምነት ከመጀመሪያውም በቀላሉ ሊፈርስ የሚችል ነበር። ተመራማሪው ለአልጀዚራ በሰጡት ቃል ሁለቱ ወገኖች ጡንቻቸውን ማሳየት በሚፈልጉበት ጊዜ ሁሉ ግጭቶቹ የሚከሰቱት በሆርሙዝ ሰርጥ አካባቢ መሆኑን ጠቅሰው፣ ይህም በአሁኑ ወቅት የኢራን "ዋነኛ የመጫወቻ ካርድ" መሆኑን አስረድተዋል።
የአሜሪካን አቋም በተመለከተ ፕሬዝዳንት ትራምፕ "ኢራናውያን በቂ ቅጣት ካገኙ ሀሳባቸውን ቀይረው ወደ ድርድር ይመለሳሉ" በሚል ቁማር እየተጫወቱ መሆኑን ቫታንካ ተናግረዋል። ሆኖም ኢራን ለሚደርስባት ጫና እጅ ከመስጠት ይልቅ ሁሌም አጸፋዊ እርምጃ እንደምትወስድ በማሳየቷ፣ ይህ የአሜሪካ አካሄድ ወደ ከፋ ግጭት ሊያመራ እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።
በሆርሙዝ ሰርጥ ዙሪያ ያለው አለመግባባት የሉዓላዊነት ጥያቄ ተደርጎ መወሰዱን አስመልክቶ ተመራማሪው ሲያብራሩ፣ ሰርጡ በአሜሪካ እና በእስራኤል ጥቃቶች ከመፈጸማቸው በፊት የሉዓላዊነት ጥያቄ እንዳልነበር እና ኢራን ከጥቃቱ በኋላ የተረፋት ብቸኛ አማራጭ በመሆኑ ብቻ ወደ ሉዓላዊነት ጉዳይነት እንደተቀየረ አብራርተዋል። የኢራን የኒውክሌር ፕሮግራም ከወደመ በኋላ ቴህራን ከአሜሪካ ጋር ለመደራደር የተረፋት ትልቅ አቅም ይኸው የሆርሙዝ ሰርጥ መሆኑን የጠቀሱት ቫታንካ፣ በዚህም ሳቢያ ኢራን በሰርጡ ላይ በክልሉና በዓለም አቀፍ ደረጃ ትልቅ ተጽዕኖ ፈጣሪ የመሆን አቅም እንዳላት መገንዘቧን አመልክተዋል። በመጨረሻም የዲፕሎማሲው ሂደት የመሳካት እድል እስካለው ድረስ ኢራን ይህንን ቁልፍ የመጫወቻ ካርዷን መጠቀም እንደምትቀጥል ግምታቸውን አስቀምጠዋል።
የአሜሪካን አቋም በተመለከተ ፕሬዝዳንት ትራምፕ "ኢራናውያን በቂ ቅጣት ካገኙ ሀሳባቸውን ቀይረው ወደ ድርድር ይመለሳሉ" በሚል ቁማር እየተጫወቱ መሆኑን ቫታንካ ተናግረዋል። ሆኖም ኢራን ለሚደርስባት ጫና እጅ ከመስጠት ይልቅ ሁሌም አጸፋዊ እርምጃ እንደምትወስድ በማሳየቷ፣ ይህ የአሜሪካ አካሄድ ወደ ከፋ ግጭት ሊያመራ እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።
በሆርሙዝ ሰርጥ ዙሪያ ያለው አለመግባባት የሉዓላዊነት ጥያቄ ተደርጎ መወሰዱን አስመልክቶ ተመራማሪው ሲያብራሩ፣ ሰርጡ በአሜሪካ እና በእስራኤል ጥቃቶች ከመፈጸማቸው በፊት የሉዓላዊነት ጥያቄ እንዳልነበር እና ኢራን ከጥቃቱ በኋላ የተረፋት ብቸኛ አማራጭ በመሆኑ ብቻ ወደ ሉዓላዊነት ጉዳይነት እንደተቀየረ አብራርተዋል። የኢራን የኒውክሌር ፕሮግራም ከወደመ በኋላ ቴህራን ከአሜሪካ ጋር ለመደራደር የተረፋት ትልቅ አቅም ይኸው የሆርሙዝ ሰርጥ መሆኑን የጠቀሱት ቫታንካ፣ በዚህም ሳቢያ ኢራን በሰርጡ ላይ በክልሉና በዓለም አቀፍ ደረጃ ትልቅ ተጽዕኖ ፈጣሪ የመሆን አቅም እንዳላት መገንዘቧን አመልክተዋል። በመጨረሻም የዲፕሎማሲው ሂደት የመሳካት እድል እስካለው ድረስ ኢራን ይህንን ቁልፍ የመጫወቻ ካርዷን መጠቀም እንደምትቀጥል ግምታቸውን አስቀምጠዋል።
23 days ago
