ሁሉ ደህና

https://youtu.be/GIpmmIoV3... የሚወጣው ጭስ ህይወታችንን እንዴት እያጠፋው ነው?||Ahadu TV#ahadutv #ahaduradio #ethiopia #አሐዱቲቪ
AHADU TM- Television Network news organization and Television program produce, managed to shift the dynamics of the media industry by producing strong political, social, and economic contents, which evolve from a secondary…

“የኢሮብ ሕዝብ”፦ ታሪክ፣ ባህልና የመኖር ትግልን የዳሰሰ መጽሐፍ
#ethiopia | አዲስ አበባ — “The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” የተሰኘው መጽሐፍ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክ፣ ባህል፣ ቋንቋ፣ የአመጣጥ ትርክቶችን እና በኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የተጋረጡበትን የጂኦፖለቲካ ፈተናዎች በስፋት የሚዳስስ ሥራ ነው።

መጽሐፉ በግርማይ ተስፋገርጊስ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዋና ዓላማው የኢሮብ ወጣቶችና ቀጣዩ ትውልድ ስለ ቅርሳቸው፣ ስለ ታሪካቸው እና ስለ ባህላቸው በጥልቀት እንዲያስቡና በምርምር እንዲመረምሩ ማነሳሳት መሆኑ በመግቢያው ተገልጿል።

ታሪክን ከትውፊት መለየት

የመጽሐፉ ዋና መልዕክቶች አንዱ በአፍ ትውፊት የተላለፉ ታሪኮችን ከተመዘገበ ወይም በማስረጃ ከተደገፈ ታሪካዊ እውነታ ለይቶ መመልከት እንደሚገባ ያተኩራል።

በመጽሐፉ የተጠቀሱት አንዳንድ የአመጣጥ ትርክቶች ከኢሮብ ሕዝብ የቃል ትውፊት ጋር የተያያዙ ሲሆኑ፣ እነዚህ ትርክቶች በቀጥታ እንደ ታሪካዊ ማስረጃ ከመውሰድ ይልቅ በጥናትና በትችት መመርመር እንዳለባቸው ደራሲው ያሳስባል።

ለምሳሌ፣ “የሮም ንጉሥ መግድር” እና “የእስራኤሉ ንጉሥ ዳዊት ልጅ ንግሥት ኢሌኒ” የኢሮብ ሕዝብ ቅድመ አያቶች እንደነበሩ የሚነገረው ታሪክ በማስረጃ መመርመር እንደሚገባው መጽሐፉ ይጠቁማል።

በተመሳሳይም፣ በኢሮብ ትውፊት ጋይሶላ በእንስት አጋዘን ተንከባክባ ወተቷን እየጠባች አደገች የሚለውን ታሪክ ደራሲው እንደ ባህላዊ ተረት ማስቀመጥ እንደሚቻል እንጂ በቀጥታ እንደ ታሪካዊ እውነታ መቀበል እንደማይገባ ያብራራል።

ይህ አቀራረብ የትውፊትን ዋጋ ለመቀነስ ሳይሆን፣ ትውፊትን ከታሪካዊ ማስረጃ ጋር በመለየት በጥናት መመልከትን ለማበረታታት መሆኑ በመጽሐፉ መግቢያ ተገልጿል።

የኢሮብ ቋንቋና የቃል ባህል

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ ባህላዊ ማንነት የሚገለጽባቸውን የቃል ባህል መንገዶችም በስፋት ያካትታል።

ኢሮቦች ስሜታቸውን፣ ሐሳባቸውንና ልምዳቸውን በምትና በሥነ-ግጥም መልክ በሚቀርቡ “አዶር” በተባሉ ግጥሞች እንደሚገልጹ መጽሐፉ ያብራራል።

ከዋናው የመጽሐፉ ይዘት ጋር ተያያዥነት ያላቸው የአዶር ግጥሞች፣ ተጨማሪ ግጥሞችና የልቅሶ ግጥሞች በአባሪነት ተካተዋል። ደራሲው እንደሚገልጸው፣ የግጥሞቹ ምርጫ በጥብቅ የሥነ-ጥበብ ወይም የይዘት መስፈርት ላይ ሳይመሠረት በደራሲው እጅ በነበረው የመረጃ ተደራሽነት ላይ በከፊል የተመሠረተ ነው።

ደራሲው የአዶር እና የማይቃስ ግጥሞችን ለመተርጎም ከመሞከር ይልቅ በመጀመሪያ ቋንቋቸው ለመጠበቅ መርጧል። ይህም ለወደፊት ትውልድ የአካባቢውን ቋንቋዊና ባህላዊ ይዘት ለማስቀመጥ የታለመ ነው።

የሳሆ ቋንቋ ጽሑፎችም ለንባብ ቀላልነት በግዕዝ ፊደልና በላቲን ፊደል ቀርበዋል።

ምሳሌዎች፣ እንቆቅልሾችና ባህላዊ እውቀት

የኢሮብ ሕዝብ ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላለፋቸው ምሳሌዎችና እንቆቅልሾችም በመጽሐፉ አባሪ ውስጥ ተካተዋል።

እነዚህ የቃል ቅርሶች በሕዝቡ ውስጥ የተስፋፉ እምነቶችን፣ የአስተሳሰብ መንገዶችንና የዕለት ተዕለት ባህላዊ እውቀቶችን ለመመልከት መስኮት እንደሚሆኑ መጽሐፉ ያቀርባቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በ“ናባራ” የተጠቀሱ ግለሰቦች ዝርዝርም በአባሪው ውስጥ ተካትቷል። ደራሲው ግን ዝርዝሩ በግል ማጣቀሻዎች ላይ የተመሠረተ መሆኑንና ሙሉ ዝርዝር እንዳልሆነ ገልጿል።

የድንበር ጦርነቶችና የሕዝቡ ፈተና

መጽሐፉ ከባህላዊ ይዘቱ ባሻገር የኢሮብ ሕዝብ የተጋረጠበትን የፖለቲካና የጂኦፖለቲካ ፈተና ያነሳል።

የኢሮብ ሕዝብ በሰሜን ምሥራቅ ትግራይ ከኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር አካባቢ የሚኖር ኢትኖ-ሊንጉስቲክ አናሳ ማኅበረሰብ መሆኑን መጽሐፉ ይገልጻል። በቅርብ ዓመታት በአካባቢው በተከሰቱ ጦርነቶች ማኅበረሰቡ ከባድ ተጽዕኖ እንደደረሰበትም ይዳስሳል።

በመጽሐፉ አቀራረብ መሠረት፣ የኢሮብ ባህላዊና ታሪካዊ መኖሪያ አካባቢ በሁለት ሀገራት መካከል መከፈሉ የማኅበረሰቡን የግዛት ትስስር በመፈታተን ላይ እንደሚገኝ ይተነትናል።

መጽሐፉ በተለይ የኢትዮጵያ–ኤርትራ ድንበር ጦርነትና ውጤቱ በኢሮብ ማኅበረሰብ ላይ ያሳደረውን ተጽዕኖ በማተኮር የማኅበረሰቡን የመኖር ትግል ለማሳየት ይሞክራል።

የኢሮብ አስተዋጽዖ

ደራሲው በመጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ያደረገውን አስተዋጽዖ ለማሳየት ሞክሯል።

የኢሮብ ሕዝብ ታሪክን በአካባቢያዊ የቃል ትውፊት ብቻ ሳይሆን ከኢትዮጵያ ሰፊ ታሪክ አንፃር መመልከት እንደሚገባም መጽሐፉ ያነሳል።

በዚህ ረገድ፣ ሥራው የኢሮብ ታሪክና ባህል በተለይም ለወጣቱ ትውልድ እንዲተዋወቅ የሚያግዝ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያለመ ነው።

የወጣቱ ትውልድ ሚና

ደራሲው በመጽሐፉ የሚያነሳው አንዱ ትልቅ ጉዳይ የወጣቱ ትውልድ የቅርስ ጥናት ላይ የሚኖረው ሚና ነው።

ያለፈውን ታሪክ ማወቅ አስፈላጊ ቢሆንም፣ የተላለፉ ትርክቶችን ያለጥያቄ ከመቀበል ይልቅ ምንጫቸውን፣ ማስረጃቸውንና ታሪካዊ አውዳቸውን መመርመር እንደሚገባ ደራሲው ያስገነዝባል።

በተለይም የዘር ሐረግን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዛሬ ያለውን ትውልድ ያለማስረጃ መቀበል ምክንያታዊነቱን መመርመር እንደሚጠይቅ መጽሐፉ ይጠቁማል።

ይህም ሥራው የተለመዱ ትርክቶችን ብቻ ለማስተላለፍ ሳይሆን፣ የኢሮብ ወጣቶች ስለ ታሪካቸው በጥያቄ፣ በምርምርና በክፍት አስተሳሰብ እንዲያስቡ ለማነሳሳት የተዘጋጀ መሆኑን ያሳያል።

የመጽሐፉ ልዩ ይዘቶች

መጽሐፉ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል በጽሑፍ ብቻ ሳይወሰን በፎቶግራፎች፣ በምስሎች፣ በቋንቋ አነባበብ መመሪያዎች፣ በግጥሞች፣ በምሳሌዎችና በእንቆቅልሾች ያቀርባል።

ይህ አቀራረብ አንባቢዎች የኢሮብ ሕዝብን ባህላዊ ሕይወት በተለያዩ ገጽታዎች እንዲመለከቱ ለማስቻል የታሰበ ሲሆን፣ በተለይም በቃል ትውፊት የተጠበቁ ባህላዊ ይዘቶች ለወደፊት ትውልድ እንዲተላለፉ የሚያግዝ ሰነድ ለመፍጠር ያለመ ነው።

ደራሲው በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖር የኢሮብ ተወላጅ ሲሆን፣ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ታሪክንና የሀገሪቱን ውስብስብ የፖለቲካ ታሪክ ሲያጠና እንደቆየ መጽሐፉ ይገልጻል።

“The Irob People: History, Culture, and the Struggle for Survival” በዚህ መልኩ የኢሮብ ሕዝብን ታሪክና ባህል ከዘመናዊ የትችት አስተሳሰብ ጋር ለማያያዝ፣ የቃል ትውፊቶችን ለመመዝገብ እና ማኅበረሰቡ በድንበር ጦርነቶችና በጂኦፖለቲካዊ ለውጦች ያሳለፈውን ተሞክሮ ለማስቀመጥ የተሞከረ ሥራ ሆኖ ቀርቧል።

The Irob People

History, Culture, and the Struggle for Survival

Ghirmay Tesfagherghis

***
Introduction

The main purpose of this brief appraisal of Irob society is to inspire the younger generation to engage critically with their heritage. While understanding ancestral history and culture is important, including the appreciation of time-honored legends, it is equally vital to distinguish between folklore and historical facts.

For instance, legends claiming that "King Megdir of Rome and Queen Illeni, daughter of King David of the Israelites" were ancestors of the Irob people require critical evaluation to determine their factual basis.

Similarly, the tale of Gaiysola, who, according to Irob tradition, was raised by a she-deer and nursed on her milk, and other such stories should not be taken as literal history. However, there is nothing wrong with preserving and retelling them as folklore.

Some aspects of this text may appear unconventional or even controversial, especially to those with traditional views. These elements have been included deliberately to stimulate critical thinking and to encourage thoughtful research and reflection, particularly among Irob students and the younger generation. For example, the practice of tracing genealogy from Adam to the present day and accepting it without question may not be entirely rational or reasonable. In essence, this work seeks to inspire the new generation to explore their heritage with discernment and an open mind.

XII

The Irob people traditionally express their feelings, thoughts, and ideas through rhythmic verses known as ador (poems). A selection of these poems, chosen for their thematic relevance to the main text, is included in the appendix. Their purpose is to illustrate the popularity of the book's central figures.

The appendix also contains a small number of additional poems and eulogies that the author deemed significant. It should be noted, however, that the selection was guided primarily by the availability of material to the author, rather than by strict content or artistic criteria.

Similarly, the individuals listed as Nabara were identified through personal referrals. Their inclusion does not imply endorsement, and the list is not intended to be exhaustive. Furthermore, the few photographs and illustrations featured were selected based on their availability at the time of publication.

A collection of proverbs and riddles preserved through generations is included in the appendix to offer a glimpse into the cultural beliefs of the Irob people.

The author did not attempt to translate the poems (the ador and maiqas) but instead included them in their original language to preserve them for future local generations. To aid readability, the Saho texts are presented in both Ethiopic and Latin scripts.

***
The Irob people are an ethno-linguistic minority group from northeastern Tigray, Ethiopia. Situated on the Ethio-Eritrean border, this community has been uniquely devastated by the recent wars. In addition to suffering the ravages of war, the Irob have witnessed their ancestral lands and community baselessly and unjustly divided between two nations, threatening their territorial integrity and leaving their continuation as a significant ethno-political entity in question.

This book offers a rare look into the history, culture and geopolitical challenges of this little-known, fascinating minority group. It narrates theories about their origin story and details their significant contributions to the Ethiopian state throughout time. Readers will immerse themselves in Irob culture and language through pronunciation guides, photographs, vivid descriptions of cultural practices, and an appendix of poems, proverbs and riddles displaying their rich cultural heritage expressed through storytelling, poetry and oral history. Readers will also come away from this book with a deep insight into the causes and impact of the Ethio-Eritrean border war with a particular focus on how it has pushed this invaluable community to the brink of extinction.

An Irob native currently residing in the United States, the author is a lifelong Ethiopian history enthusiast who has dedicated much of his life to studying the nation’s rich history and exploring its complex political landscape.

***

‹ጋቢሶ - አመሰግናለሁ! … Gabyohso

#ጥቆማ

የአማራ ክልል ስቴት ዩኒቨርሲቲ በ2ኛ ዲግሪ በመደበኛ እና በኤክስቴንሽን መርሐግብር እንዲሁም በ3ኛ ዲግሪ በመደበኛ መርሐ ግብር በተመረጡ የትምህርት ፕሮግራሞች ተማሪዎችን ተቀብሎ ማስተማር ይፈልጋል፡፡

በ3ኛ ዲግሪ የሚሰጡ የትምህርት ፕሮግራሞች
➻ PhD in Public Policy & Leadership
➻ PhD in Political Economy & Governance
➻ PhD in Peace & Security Studies

በ2ኛ ዲግሪ የሚሰጡ የትምህርት ፕሮግራሞች
➻ Masters of Business Administration (MBA)
➻ MSc in Project Management
➻ MA in Public Policy & Leadership
➻ MA in Political Economy
➻ MA in Peace & Development
➻ LLM in Law & Economics
➻ MA in Urban Governance & Leadership

በ2019 የትምህርት ዘመን በግል ወይም በተቋማት ስፖንሰርሺፕ ለመማር ፍላጎት ያላችሁ እና የድኅረ-ምረቃ መግቢያ ፈተና (NGAT) ተፈትናችሁ ያለፋችሁ በዩኒቨርሲቲው ሬጅስትራር ቢሮ ቁ. 10 በመቅረብ ወይም በ https://forms.gle/j6owxvQw... በመጠቀም መመዝገብ የምትቸሉ መሆኑ ተገልጿል።

የምዝገባ ጊዜ የሚያበቃው 👇
መስከረም 30/2019 ዓ.ም

@tikvahuniversity

ከግለሰቦች የበላይነት ወደ ተቋማት ጥንካሬ

አዲስ አበባ፣ መስከረም 9፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) አንድን ሀገር በጸና መሰረት፣ በማይናወጥ መዋቅር እና አስተማማኝ የወደፊት ተስፋ ላይ ለማቆም ብቁ፣ ገለልተኛ እና ስር የሰደዱ ተቋማትን መገንባት ለነገ የማይባል ቀዳሚ የቤት ስራ ነው።

ሀገራት በግለሰቦች ፍላጎትና በፖለቲካዊ መዋዠቅ ሳይሆን፤ በተቋማት ጥንካሬ ሲመሩ ብቻ ዘላቂ ሰላምና ልማት ይረጋገጣል።

ታዋቂው የፖለቲካ ሳይንስ ምሁር ዶክተር ፍራንሲስ ፉኩያማ Political Order and Political Decay በተሰኘው መጽሐፋቸው፤ አስተማማኝ የፖለቲካ ስርዓት እና ጠንካራ ሀገረ-መንግስት ለመገንባት ሶስት መሰረታዊ አዕማድ፣ማለትም ጠንካራ መንግስት፣ የህግ የበላይነት እና ተጠያቂነት ያለው አሰራር አስፈላጊ መሆናቸውን ያስረዳሉ።

ከእነዚህም ውስጥ ገለልተኛ እና ብቁ የሆኑ ተቋማት ግንባታ ዋነኛውና የመሰረት ድንጋዩ ነው።

በተመሳሳይ መልኩ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) በመደመር እይታቸው እንደሚያመላክቱት፤ ዘላቂ ሀገራዊ ህልውና የሚረጋገጠው በጊዜያዊ ስልጣንና በግለሰቦች ጠንካራነት ሳይሆን፤ ከትውልድ ወደ ትውልድ በሚሸጋገሩ ጸንተው የሚቆሙ ተቋማት በመገንባት ነው።

ባለፉት ዓመታት በዚህ አስተሳሰብ መሪነት በተከናወኑ መዋቅራዊ ማሻሻያዎች በዴሞክራሲ ተቋማት ገለልተኝነትና አቅም ላይ ተጨባጭ ውጤት ተመዝግቧል። አንዱ በብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ላይ የተሰራው ስራ ነው።

ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ቀደም ባሉት ጊዜያት የፖለቲካ ተጽዕኖ ያረፈባቸውና የህዝብ እምነት ያጡ ተቋማትን አሰራር በመቀየር፤ ቦርዱ በህግ፣ በበጀት፣ በሰው ኃይል እና በአሰራር ሙሉ ነጻነት እንዲቀዳጅ ተደርጓል።

ይህም 7ኛው ጠቅላላ ምርጫ ሙሉ በሙሉ ዴሞክራሲያዊ፣ ሰላማዊ እና ግልጽ በሆነ መንገድ እንዲካሄድ በማድረግ ለሚመሰረተው አዲስ መንግሥት ሙሉ ህዝባዊ ቅቡልነትን አጎናጽፏል።

በሌላ በኩል በገለልተኝነት የተመሠረተው ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን ነው።

ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን በኢትዮጵያ ታሪክ ለዘመናት የቆዩ ውስብስብ ሀገራዊ ልዩነቶችና የፖለቲካ አለመግባባቶችን በሃይል ሳይሆን፤ በውይይት ለመፍታት ሰፊ የህብረተሰብ ክፍሎችን ያሳተፈ መድረክ ፈጥሯል።

ይህም በህዝቦች መካከል የመደማመጥ፣ የመቻቻል እና የበሰለ የፖለቲካ ባህል እንዲጎለብት በማድረግ ገለልተኛ ተቋማት ሀገራዊ መከፋፈልን ማገናኘት እንደሚችሉ በተግባር አሳይቷል።

በሌላ በኩል የፍትህ ተቋማት ላይም የተሠሩት ስራዎች ዜጎች በፍትህ ላይ የነበራቸውን እምነት ማጣት እየመለሰ ያለ ነው። የገለልተኛ ተቋማት ግንባታ የሚያረጋግጣቸው ሶስት አበይት ምሰሶዎች አሉ።

አንዱ ሀገረ መንግሥትን ማጽናት ሲሆን፤ ገለልተኛ የፍትህ፣ የምርጫ እና የአስፈጻሚ ተቋማት ሲገነቡ የህግ የበላይነት ይከበራል፡፡ መንግሥትም በህዝብ ቀጥተኛ ድምጽ ሲመሰረት የፖለቲካ ወገንተኝነት ሳይኖረው ሀገርን ብቻ የማገልገል ጽኑ መሰረት ይጥላል።

ሁለተኛው ሰላማዊነትን ማረጋገጥ ነው፤ የፖለቲካ ስልጣን ሽግግር በገለልተኛ ተቋም አዘጋጅነት በዴሞክራሲያዊ እና ሰላማዊ መንገድ ብቻ እንዲካሄድ በማድረግ፤ በሀገራችን ታሪክ የነበሩ አለመግባባቶችን እና ግጭቶችን በውይይት የመፍታት ልምድን ያዳብራል።

ሶስተኛው ቀጣይነትን ማምጣት ሲሆን፤ በግለሰቦች ላይ የሚመሰረት ስርዓት ዘላቂነት የለውም። ጠንካራ ተቋማት ግን መንግሥታት ቢቀያየሩ እንኳ የሀገርን የልማት፣ የኢኮኖሚ እና የዴሞክራሲ ጉዞ ሳይስተጓጎል እንዲቀጥል ያስችላሉ።

የነገዋ ኢትዮጵያ በማይናወጥ መሰረት ላይ እንድትቆም ከተፈለገ፤ የተቋማት ግንባታን አሁን በያዝነው አቅጣጫ አጠናክሮ መቀጠል አማራጭ የሌለው መንገድ ነው።

በቅርቡ የሚመሰረተው መንግሥትም የዚህ ዴሞክራሲያዊ ሂደትና ተቋማዊ ጥንካሬ ውጤት በመሆኑ፤ ሀገሪቱን ወደ ተሻለ የሰላም፣ የልማትና የዴሞክራሲ ማዕበል ለማሸጋገር ትልቅ ሀገራዊ አቅም የሚፈጥር ይሆናል።

በታሪኩ ለገሰ

ኢትዮጵያ በብሪክስ አባል ሀገራት ስለምን ተፈላጊ ሆነች

አዲስ አበባ፣ መስከረም 8፣ 2019 (ኤፍ ኤም ሲ) ኢትዮጵያ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከጀመረቻቸው የዲፕሎማሲ ስኬቶች መካከል የብሪክስ አባል መሆኗ ታላቅና ወሳኝ ምዕራፍ ነው።

ብራዚል፣ ሩሲያ፣ ህንድ፣ ቻይና እና ደቡብ አፍሪካን (በመቀጠልም ኢትዮጵያን፣ ግብጽን፣ ኢራንን እና ዩናይትድ አረብ ኤሚሬቶችን) ያቀፈው ይህ ስብስብ፤ የዓለምን የጂኦ-ፖለቲካ እና የኢኮኖሚ መልክዓ ምድር ዳግም እየቀረጸ ይገኛል።

የኢትዮጵያ ብሪክስን መቀላቀል ሀገሪቱ ከአህጉራዊ ተሰሚነቷ ባለፈ በዓለም አቀፍ መድረክ ያላትን ተጽዕኖ ፈጣሪነት በከፍተኛ ደረጃ ከፍ አድርጎታል።

በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የሀገር ውስጥ ኢኮኖሚ ትንተና ዳይሬክቶሬት ባልደረባ የሆኑት ወንድሙ መኮንን፤ ‹‹Ethiopia and BRICS: Prospects and Challenges›› በሚል ርእስ በ‹‹Journal of Political Science and International Relations›› ዓለም አቀፍ የጥናት መድብል ላይ ባሳተሙት ጥናታዊ ጽሑፋቸው፤

‹‹የኢትዮጵያ ስትራቴጂካዊ ቦታ፣ በአፍሪካ ህብረት ውስጥ ያላት የመሪነት ሚና እና እያደገ የመጣው የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ተፅዕኖ ለብሪክስ ሀገራት ሳቢ አጋር አድርጓታል። ከኢትዮጵያ ጋር ያለውን ግንኙነት ማጠናከር ብሪክስ በምስራቅ አፍሪካ ቀጣና ሰፊ መገኘት እንዲኖረው ከሚያደርገው ስትራቴጂ አካል አንዱ ነው፤ ይህም ኢትዮጵያ የምትገኝበት ይህ ቀጣና ለመካከለኛው ምስራቅ ካለው ቅርበት፣ ለቀይ ባህር መገኛ አካባቢ መሆኑና በቀጣናዊ ሰላምና ጸጥታን በማስጠበቅ ረገድ ካለው ከፍተኛ የሆነ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታን ከግምት ውስጥ ያስገባ ነው›› ሲሉ አብራርተዋል።

ኢትዮጵያ የብሪክስ አባል ለመሆን ስትወስንም ከራሷ ብሔራዊ ጥቅም ባሻገር አባላቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸውን ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ስትራቲጂካዊ ጠቀሜታቸውን ከግምት ውስጥ በማስገባት ነው፡፡

የብሪክስ አባል ሀገራት አጠቃላይ የኢኮኖሚ ምርት ከ28 ትሪሊየን የአሜሪካ ዶላር በላይ ያለው በመሆኑ በዓለም አቀፍ የፖለቲካ መድረክ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ አላቸው። በጋራ ከዓለም ህዝብ ከ40 በመቶ በላይ የሚሆኑትን የሚይዙ ሲሆን፣ ለዓለም አቀፉ አጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት ትልቅ ድርሻ ያበረክታሉ።

በተጨማሪም አራት ተጨማሪ አባል ሀገራት ማለትም ግብፅ፣ ኢትዮጵያ፣ ኢራን እና የተባበሩት ዓረብ ኤምሬቶች በመጨመራቸው የብሪክስ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አቅም የበለጠ እንዲጨምር አድርጎታል፡፡ የዚህ ስብስብ አካል መሆን ለኢትዮጵያ በርካታ ጥቅሞችን ያስገኛል።

የሩሲያው ሎባቼቭስኪ ስቴት ዩኒቨርሲቲ የዓለም አቀፍ ግንኙነት የሁለተኛ ዲግሪ ተማሪ የሆነው ተመስገን ወ/ጻድቅ፤ ‹‹Ethiopia's Membership in BRICS: Opportunities and Challenges›› በሚል ርዕስ ባለፈው ግንቦት ወር ባሳተሙት ጥናታዊ ጽሑፍ የኢትዮጵያ የብሪክስ አባልነት ያለውን ፋይዳ በስፋት ዳስሰዋል።

ኢትዮጵያ በሕዝብ ብዛት ከአፍሪካ ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር በመሆኗ፣ የአፍሪካ የፖለቲካ መዲና እና መግቢያ በር፣ ትላልቅ የልማት እቅድ በመተግበር ላይ የምትገኝ ሀገር በመሆኗ እና የቀጣናው መሪ መሆኗን በመቀጠሏ የብሪክስ አባል መሆኗ በአባል ሀገራቱ መካከል ትልቅ ቦታ የሚሰጠው እንደሆነ አንስተዋል።

የኢትዮጵያ ከብሪክስ ጋር ያላት ቁርኝት በንግድ፣ በኢንቨስትመንት፣ በቴክኖሎጂ ሽግግር እና በ”ውቀት ልውውጥ ያሉ አጋጣሚዎችን ለመጠቀም ባላት ፍላጎት የሚመራ ነው።

የብሪክስ ሀገራት በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላቸውን ተፅዕኖ ማሳደጋቸውን በቀጠሉበት በዚህ ወቅት፣ ኢትዮጵያ አዳዲስ ገበያዎችን ለማግኘት፣ ኢንቨስትመንትን ለመሳብ እና በዋና ዋና የኢኮኖሚ ዘርፎቿ ላይ ፈጠራን ለማስፋፋት በዚህ ጥረት ውስጥ ስትራቴጂካዊ ቦታዋን ለመያዝ ትፈልጋለች።

በተጨማሪም የኢትዮጵያ ከብሪክስ ጋር መጣመር፤ በቀጣናዊ ውህደት፣ በዓለም አቀፍ ተወዳዳሪነት እና በዓለም አቀፍ ትብብር ላይ የሚያስከተለውን የተወሰነ አንድምታ የመረዳት አስፈላጊነት በመኖሩ ነው።

በኢትዮጵያ እና በብሪክስ መካከል ያለው ግንኙነት በተለይም በመሠረተ ልማት ግንባታ፣ በኢንዱስትሪ መስፋፋት እና በቴክኖሎጂ ሽግግር ዘርፎች ከፍተኛ የኢኮኖሚ አቅም እንዳለው ያመላክታሉ።

የብሪክስ ሀገራት ባላቸው ከፍተኛ የፋይናንስ አቅም እና በትልልቅ ፕሮጀክቶች ላይ ባላቸው ልምድ፣ የኢትዮጵያን ታላላቅ የልማት ግቦች በመደገፍ ረገድ በጥሩ ሁኔታ ላይ ይገኛሉ።

በአፍሪካን ስተዲስ ሪቪው የታተመ ጥናታዊ ጽሑፍ ላይ እንደተመላከተው፤ ቻይና እንደ ኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር እና የተለያዩ የኢንዱስትሪ ፓርኮችን በመሳሰሉ ዋና ዋና ፕሮጀክቶች በኢትዮጵያ የማኑፋክቸሪንግ እና የመሠረተ ልማት ዘርፎች ላይ ግንባር ቀደም ኢንቨስተር ሆና ወጥታለች።

በተመሳሳይ ህንድ የሀገሪቱን እያደገ የመጣ የሠራተኛ ኃይል እና የገበያ አቅም በመጠቀም በኢትዮጵያ የእርሻ እና የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዘርፎች ላይ ኢንቨስት በማድረግ ላይ ናት።

ከንግድ እና ኢንቨስትመንት ባለፈ በሌሎች ዘርፎችም ለምሳሌ በቴክኖሎጂ ሽግግር፣ በክህሎት ማሳደግ እና በጋራ የምርምርና ልማት ፕሮጀክቶች ላይ በኢኮኖሚ ዘርፍ ያለው ትብብር ወደ ላቀ ደረጃ እያደገ ነው። ይህ ደግሞ ኢትዮጵያ የማምረት አቅሟን ለማሳደግ እና በዋና ዋና ዘርፎች የእሴት ሰንሰለቱን ከፍ ለማድረግ ያለው ጠቀሜታ ጉልህ ነው።

በተረፈ ወርቁ

📣 የጥቆማ ጥሪ ✨

🌍 የአፍሪካ ምርጦችን ለማክበር ዝግጁ ነን! 🏆
🤝 ክብር ለሚገባው ክብር እንስጥ፤ መመሰጋገን ባህላችን እናድርግ!
"African Star Wide Award, Where Excellency Shines Globally!"

በ Colorful Event Organizer አዘጋጅነት የሚካሄደው 3ኛው ዙር African Star Wide Award የአፍሪካን ተፅዕኖ ፈጣሪ ግለሰቦች፣ አመራሮች፣ ሙያተኞች፣ ተቋማት እና ድርጅቶች በክብር ለመሸለም ተዘጋጅቷል። 🌟

💬 በእርስዎ እይታ ማን ይሄ ክብር እና እውቅና ይገባዋል?

ለሀገር እና ለአፍሪካ መልካም ተጽዕኖ ያሳድራሉ እንዲሁም በመልካም ስም ያስጠራሉ የሚሉትን የሀገር ባለውለታዎች፣ የፖለቲካ አመራር፣ የንግድ አመራር፣ መገናኛ ብዙኃን፣ አጠቃላይ ኢንቨስተር፣ አገልግሎት ሰጪ ተቋማት፣ ኮንስትራክሽን፣ በሪል እስቴት፣ ወጣት ስራ ፈጣሪ፣ ሴት ስራ ፈጣሪ እና ሌሎች ዘርፎች በአፍሪካ እና በአለም መድረክ ሊከበሩ ይገባል የሚሉትን እጩዎን ይጠቁሙ፤ወይም እኔ ብቁ ነኝ፣ ምርት እና አገልግሎቴ ለአፍሪካ አርአያ መሆን ይችላል ብለው ካመኑ ለመወዳደር ይመዝገቡ። 🚀

📝 የእጩ ጥቆማ እና ምዝገባ

በሁሉም የ Africa Star Wide Award ማህበራዊ ሚዲያ ገፆች
*Facebook: SWA Awards
*TikTok: africanstarwideaward
*Instagram: africanstarwideaward እንዲሁም፦
📱 በ 0976 199 999 በ WhatsApp | Telegram | SMS ላይ መጠቆም ትችላላቹ ።

📣 CALL FOR NOMINATIONS ✨

🌍 We Are Ready to Celebrate Africa’s Finest! 🏆
🤝 Let us honor those who deserve to be honored; let gratitude become our culture!
"African Star Wide Award, Where Excellency Shines Globally!"

Organized by Colorful Event Organizer, the 3rd African Star Wide Award is set to honor Africa’s most influential individuals, leaders, professionals, institutions, and organizations for their outstanding impact and excellence. 🌟

💬 In your opinion, who deserves this honor and recognition?

Nominate those who have made a positive impact on their country and across Africa, and who are recognized for their integrity and outstanding contributions as national icons,philanthropy, political leaders, business leaders, media professionals, investors, service institutions, construction companies, real estate leaders, young entrepreneurs, women entrepreneurs, and many other sectors worthy of recognition on the African and global stage.

Nominate your candidate, or if you believe you are qualified, and your product or service can become a model for Africa, register today and compete for this prestigious recognition. 🚀

📝 Nomination & Registration

Submit your nomination through the official Africa Star Wide Award social media pages:
*Facebook: SWA Awards
*TikTok: africanstarwideaward
*Instagram: africanstarwideaward
Or nominate via 📱 0976 199 999 on WhatsApp | Telegram | SMS.

ከ50 ዓመታት በፊት የነበሩ ሚንስትሮቻችን አና የትምህርት ዝግጅታቸው:-

አክሊሉ ሀብተወልድ፦ ከሶርቦን ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስ ምሩቅ (ማስተርስ)፣

ማሞ ታደሰ፦ ከፈረንሳይ አገር የሕግ ምሩቅ፣

ሥዩም ሀረጎት፦ የሕግ ዶክትሬት (JD): ከታዋቂው የአሜሪካ ሀርቫርድ ዩኒቨርሲቲ (Harvard University) በ1957 እ.ኤ.አ በሕግ ትምህርት ተመርቀዋል።

ከተማ ይፍሩ፦ ከዊስኮንሲን ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስ ምሩቅ፣

በላይ አባይ፦ የLondon School of Political Science and Economics ምሩቅ፣

ልጅ አንዳልካቸው መኮንን፦ የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካል ኢኮኖሚ ምሩቅ፣

ልጅ ሚካኤል አምሩ፦ የኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ የፖለቲካል ኢኮኖሚ ምሩቅ፣

ዶክተር ምናሴ ሀይሌ፦ ከዊስኮንሲን ዩኒቨርሲቲ በኢኮኖሚክስ ባችለር ዲግሪ ከኮሎምቢያ ዩኒቨርሲቲ ደግሞ በ LLB፣ MA እና PHD ዲግሪ በኢንተርናሽናል ሕግ ተቀብለዋል፣

ይልማ ደሬሳ፦ የLondon School of Economics and Political Science ምሩቅ፣

ደጃዝማች ዶክተር ዘውዴ ገብረስላሴ፦ ከኦክስፎርድ ዩንቨርስቲ የሕግ፣ ታሪክ አና ፖሊቲካ ሳይንስ ምሩቅ፣

ቡልቻ ደመቅሳ፦ የLondon School of Economics and Political Science አንዲሁም Syracuae ዩኒቨርስቲ ምሩቅ…
Jemal Abdulaziz

የቻይናና ሳውዲ አረብያ አሻጥር ኢራንን ከጫወታ ውጭ አደረጋት!
#ethiopia | አራምኮ የሆርሙዝ ወሽመጥ ሳይጠቀም የሳዑዲ ነዳጅ ወደ ቻይና ለማድረስ አዲስ ስልት መከተል ጀምሯል።

ሁለት መርከቦች በአጠቃላይ 4 ሚሊዮን በርሜል የሳዑዲ ነዳጅ ይዘው ወደ ቻይና እየሄዱ መሆናቸው ተዘግቧል።

የሆርሙዝ ባህር ወሽመጥን በቀጥታ ሳይጠቀም የሳዑዲ ድፍድፍ ነዳጅን በባህር ላይ ከመርከብ ወደ ሌላ መርከብ በማስተላለፍ ወደ ቻይና እያደረሰች ነው።

ሳውዲ አራምኮ የሳዑዲ ድፍድፍ ነዳጅን አስተማማኝ በሆነ መንገድ ወደ ቻይና ለማድረስ የሚያስችለውን አዲስ ስትራቴጂ መተግበር መጀመሩ ተዘግቧል።

ነዳጁ የሆርሙዝ ባህር ወሽመጥን በቀጥታ ሳያቋርጥ በባህር ከመርከብ ወደ መርከብ የማስተላለፍ ዘዴን በመጠቀም ነው ተብሏል።

አራምኮ ነዳጁን በቀይ ባህር ዳርቻ በሚገኘው የያንቡ ወደብ የቱቦ መስመሮችን በመጠቀም ከአረብ ባህር አካባቢ ወደ ግዙፎቹ መርከቦች በማስተላለፍ ለቻይና ገበያ እያቀረበ እንደሚገኝ ተገልጿል።

ቻይና የሳዑዲ ነዳጅ ትልቋ ገዢ በመሆኗ አራምኮ በአዲሱን የማስተላለፍያ ዘዴ በመጠቀም የነዳጅ አቅርቦት እጥረት ማስቀረት መቻሏ ተነግሯል።

ይህ አማራጭ መንገድ በዓለም አቀፍ ደረጃ ሊከሰት የሚችለውን የነዳጅ ዋጋ ንረት ለማረጋጋት ከፍተኛ ሚና ይጫወታል ተብሎ ታምኖበታል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #iran #china #saudiarabia #straighthormuz #oil #political #power #war

"አፍሪካ የሚያስፈልጋት ነፃና ገለልተኛ ተቋም ነው"
#ethiopia | አፍሪካ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ነፃነቷ የሚከበረው ጠንካራና ገለልተኛ ተቋማት ስትገነባ ብቻ ነው ሲሉ የፓን አፍሪካ አቀንቃኝ የሆኑት ፖሮፌሰር ተናገሩ።

የፓን አፍሪካ ሀሳብ አቀንቃኝ የሆኑት ፕሮፌሰር ሉሙሙባ አፍሪካውያን ጠንካራና ገለልተኛ አህጉራዊ ተቋማትን መገንባት ካልቻሉ የፖለቲካም ሆነ የኢኮኖሚ ነፃነታቸው ሙሉ በሙሉ ሊከበር እንደማይችል ገለፁ።

ምሁሩ አህጉሪቱ አሁንም ድረስ በውጭ ሀገራት የኢኮኖሚና የፖለቲካ ተፅዕኖ ስር የምትገኘው የራሷን የነፃነት የፍትህና የልማት ተቋማት በበቂ ሁኔታ ባለመገንባቷ እንደሆነ አስገንዝበዋል።

ምሁሩ አፍሪካ የራሷን ችግር በራሷ አቅም የምትፈታበትና መብቷን የምታስከብርበት ጠንካራ ተቋም ከሌላት የስም ነፃነት ብቻውን ትርጉም አይኖረውም ብለዋል።

የውጭ ሀገራት ጣልቃ ገብነት የሚያበቃው አፍሪካውያን በጋራ የተመሰረቱና የህዝቦቻቸውን ጥቅም የሚያስጠብቁ ተቋማትን ሲገነቡ ብቻ ነው።

ዘላቂ ነፃነትና እድገት ለማረጋገጥ የአፍሪካ ህብረትና ቀጣናዊ ተቋማት ከጥገኝነት ተላቀው በራሳቸው እግር መቆም አለባቸው ነው ያሉት።

አፍሪካውያን መብቶቻቸውን ለማስከበርና የወደፊት እጣ ፈንታቸውን በራሳቸው ለመወሰን የተቋማት ግንባታን ቀዳሚ ተግባራቸው ሊያደርጉት እንደሚገባ ምሁሩ አሳስበዋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #africa #institution #freedom #economy #political #policy #panafricanist

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ያዘጋጀው ጉባኤ በአዲስ አበባ እጣ-ፈንታ እና ህጋዊ አወቃቀር ዙሪያ የመከረ ሲሆን፣ ከተማዋ የፌደራል መንግስቱ እና የኦሮሚያ ክልል የጋራ መቀመጫ እንድትሆን የተደረሰው ስምምነት ሰፊ የፖለቲካ እና የህዝብ መነጋገሪያ ሆኗል። የቀድሞው የኢትዮጵያ የንግድ ምክር ቤቶች ፕሬዚዳንት እና የኢኮኖሚክስ እና ማህበራዊ ጉዳዮች ተንታኝ አቶ ክቡር ገና ባወጡት ሰፊ ትንታኔ፣ ውይይቱ "የአዲስ አበባ ባለቤትነት የማን ነው?" በሚል የቡድን ሽኩቻ መልክ መቃኘቱ ሀገራዊ አንድነትን እና የዜግነት ፖለቲካን አደጋ ላይ የሚጥል አደገኛ አካሄድ መሆኑን አሳስበዋል።

እንደ አቶ ክቡር ገና ገለጻ፣ አዲስ አበባ የተገነባችው በአንድ ወገን ወይም በአንድ መንግስት ብቻ ሳይሆን ከመላው ኢትዮጵያ በመጡ፣ በከተማዋ ሰርተው ባደሩ፣ ግብር በከፈሉ እና ህይወታቸውን ባፈሰሱ ትውልዶች የጋራ ድምር ውጤት ነው። የኦሮሚያ ክልል ከከተማዋ ጋር ያለው ታሪካዊ፣ ጂኦግራፊያዊ፣ ባህላዊ እና ኢኮኖሚያዊ ትስስር እውቅና ሊሰጠው የሚገባ ህጋዊ ጉዳይ ቢሆንም፣ እውቅና መስጠት እና ከተማዋን የፖለቲካ ንብረት (Political possession) አድርጎ መውሰድ ግን ፍጹም የተለያዩ ናቸው። የሀገር መዲና የሆነችን ከተማ የአንድ ቡድን ድል አድርጎ ማየት ሌሎቹ ክልሎች "እኛስ ምን አገኘን?" የሚል አዲስ የካሳ እና የይገባኛል ጥያቄ እንዲያነሱ በር የሚከፍት በመሆኑ፣ ሀገሪቱን የማያባራ የቅሬታ ሽግግር ውስጥ ይከታታል ሲሉ አስጠንቅቀዋል።

አንዳንዶች የስዊዘርላንድ መዲና የሆነችውን በርንን እንደ አብነት ቢጠቅሱም፣ በርን የፌደራል መንግስቱ እና የካንቶኑ መቀመጫ ልትሆን የቻለችው በብሔር ማንነት ድል ሳይሆን ጠንካራ ተቋማዊ ቁጥጥር፣ ገለልተኛ የዳኝነት ስርዓት እና በህዝቦች ዘንድ ተቀባይነት ባለው የህግ ማዕቀፍ ምክንያት መሆኑን ትንታኔው ያብራራል። ስለዚህ ለአዲስ አበባ የሚያስፈልገው የአስተዳደር መጠሪያን መቀየር ብቻ ሳይሆን፣ ለነዋሪዎቿ ተጠሪ የሆነ የተመረጠ አስተዳደር፣ ግልጽ የመሬት አስተዳደር፣ ከፖለቲካዊ የስነ-ህዝብ (ዲሞግራፊ) ለውጥ ተጽዕኖ የጸዳ ዋስትና፣ እንዲሁም ነዋሪዎች በከተማቸው ጉዳይ ላይ ወሳኝ ድምጽ እንዲኖራቸው ማድረግ ነው።

አቶ ክቡር ገና አክለውም የፖለቲካ ልሂቃኑ የከተማዋን ባለቤትነት ሲከራከሩ ተራው ዜጋ ግን የዋጋ ግሽበትን፣ የቤት ኪራይን እና የኑሮ ውድነትን ለመቋቋም እየታገለ መሆኑን አመላክተዋል። በምክክር ሂደቱ መመለስ የነበረበት ትክክለኛው ጥያቄ "አዲስ አበባን ማን አገኘ?" የሚለው ሳይሆን "ኢትዮጵያውያን ምን ዓይነት አዲስ አበባን አገኙ?" የሚለው መሆን እንደነበረበት ያሰመሩበት ተንታኙ፣ ከተማዋ ፍትሐዊ፣ ግልጽ፣ ዴሞክራሲያዊ፣ መሬት የፖለቲካ መገበያያ ያልሆነባት እና ዜግነት ከብሔር ማንነት በላይ የገነነባት እንድትሆን ካልተደረገ ሂደቱ እንደተለመደው ሌላ ጊዜያዊ የፖለቲካ ስምምነት ሆኖ ሊቀር እንደሚችል አሳስበዋል።

አሜሪካ 175,000 ቪዛዎችን ሰረዘች
#ethiopia | የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት ከ175,000 በላይ ቪዛዎችን መሰረዙን አስታወቀ።

በፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር እና በውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ አመራር ስር የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት የቪዛ ሕጎችን በጣሱ፣ ወንጀል በፈጸሙ እና በብሔራዊ ደህንነት ላይ አደጋ በደቀኑ የውጭ ዜጎች ላይ የተሰጡ ከ175,000 በላይ ቪዛዎችን ሰርዟል።

የቪዛ ስረዛው የተደረገባቸው ጥቃት ሰክሮ ማሽከርከር፣ ስርቆት፣ ከአደንዛዥ ዕፅ ጋር የተያያዙ ወንጀሎች፣ ጾታዊ ጥቃት፣ በሕፃናትና ታዳጊዎች ላይ የሚፈጸም ብዝበዛ እንዲሁም የሰዎች ዝውውር የተሳተፉ ዜጎች ናቸው ብሏል መስራቤቱ።

የጥላቻ ንግግሮች፣ በአሜሪካውያን እና በፕሬዝዳንቱ ላይ ጥቃት እንዲደርስ መመኘት፣ እንዲሁም ከውጭ ሀገራት አገዛዞችና መንግሥታት እንደ ኩባ እና ኢራን ጋር ግንኙነት ያላቸው ግለሰቦችም ይገኙበታል።

የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤቱ "የአሜሪካ ቪዛ ማግኘት ልዩ ዕድል እንጂ መብት አይደለም" ሲል ያሳሰበ ሲሆን፣ የሀገሪቱንና የህዝቡን ደህንነት ለማስጠበቅ የተጀመረው ጥብቅ የቁጥጥር እና የቪዛ ስረዛ እርምጃ አጠናክሮ እንደሚቀጥል አረጋግጧል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #us #foreigndepartment #ministry #political #visa

u1260u1215u130d u12e8u1260u120bu12edu1290u1275 u12a5u1293 u12f4u121eu12adu122bu1232u12ebu12ca u1225u122du12d3u1275 u120bu12ed u12e8u1270u12f0u1228u1308 u12e8u1356u1208u1272u12ab u1353u122du1272u12ceu127d u12adu122du12adu122d
#politicalparties #ethiopia #debate #ruleoflaw #democracy ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
በሕግ የበላይነት እና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ላይ የተደረገ የፖለቲካ ፓርቲዎች ክርክር
#politicalparties #ethiopia #debate #ruleoflaw #democracy

u121bu1215u1260u122bu12ca u1309u12f3u12eeu127du1295 u1260u1270u1218u1208u12a8u1270 u12e8u1356u1208u1272u12ab u1353u122du1272u12ceu127d u12ebu12f0u1228u1309u1275 u12adu122du12adu122d #politicaldebate #socialpolicy #nationaldialogue #democracy #publicsquare ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ማሕበራዊ ጉዳዮችን በተመለከተ የፖለቲካ ፓርቲዎች ያደረጉት ክርክር #politicaldebate #socialpolicy #nationaldialogue #democracy #publicsquare

u12e8u1232u126au120d u1230u122du126au1235 u1356u120au1232u12cdu1293 u12e8u1353u122du1272u12ceu1279 u12adu122du12adu122d #politicaldebate #civilservicereform #governance #addisababa #ethiopiaforward ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
የሲቪል ሰርቪስ ፖሊሲውና የፓርቲዎቹ ክርክር #politicaldebate #civilservicereform #governance #addisababa #ethiopiaforward

u121bu1295u1290u1275 u12a5u1293 u122bu1235u1295 u1260u122bu1235 u121bu1235u1270u12f3u12f0u122du1295 u1260u1270u1218u1208u12a8u1270 u12e8u1356u1208u1272u12ab u1353u122du1272u12ceu127d u12adu122du12adu122d #politicaldebate #identitypolitics #selfgovernance #u12a2u1275u12eeu1335u12eb #u12e8u1353u122du1272u12ceu127du12adu122du12adu122d #u121bu1295u1290u1275 #u122bu1235u1295u121bu1235u1270u12f3u12f0u122d ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
ማንነት እና ራስን በራስ ማስተዳደርን በተመለከተ የፖለቲካ ፓርቲዎች ክርክር #politicaldebate #identitypolitics #selfgovernance #ኢትዮጵያ #የፓርቲዎችክርክር #ማንነት #ራስንማስተዳደር

(ZeHabesha News) Geopolitical tensions in the Horn of Africa have just reached a boiling point. The Sudanese government has officially accused Ethiopia and the United Arab Emirates (UAE) of orchestrating a drone strike on Khartoum Airport this past Monday.

In a highly volatile joint press conference in Khartoum, top Sudanese officials, including the Minister of Foreign Affairs, the Minister of Information, and the Armed Forces Spokesman, claimed they possess "conclusive evidence" regarding the attack. Most shockingly, the Sudanese government alleges that the Emirati drones used in the attack took off directly from Bahir Dar Airport in Ethiopia. They also claimed to have evidence of prior drone violations at the same location earlier this year.

Sudan has strongly asserted its absolute right to retaliate against this "aggression" at a time and place of its choosing.

What does this explosive allegation mean for the already fragile relations between Sudan, Ethiopia, and the UAE? Could this spark a broader regional conflict in the Horn of Africa?

​🌟 የነፃ ትምህርት ዕድል በጀርመን

​ይህ የትምህርት ዕድል በጀርመን ሀገር በሚገኘው ታዋቂው Heidelberg University የሚሰጥ ሲሆን፣ በተለይ ለአፍሪካውያን ተማሪዎች የተዘጋጀ ነው።
​📌 አጠቃላይ መረጃ

​የጥናት ደረጃ፡ ለሁለተኛ ዲግሪ (Master's) እና ለዶክትሬት
​የትምህርት ዘርፎች፡ ፖለቲካ ሳይንስ ()፣ ሶሺዮሎጂ እና ጂኦግራፊ
​የገንዘብ ድጋፍ፡ ሙሉ ወጪን የሚሸፍን (
​የዓመት ክፍያ ፦ €18,000 (በወር €1,500 ለ PhD | €900 ለ Masters)
​IELTS/TOEFL፦ ግዴታ አይደለም (አያስፈልግም)
​✅ መስፈርቶች
​አመልካቹ የአፍሪካ ሀገር ዜጋ መሆን አለበት።
​በተመረጡት የትምህርት ዘርፎች (Geography, Political Science, Sociology) ለመማር ፍላጎት ያለው።

​በቀድሞ ትምህርቱ ከፍተኛ ውጤት ያለው።
​ለማስተርስ አመልካቾች የጀርመንኛ ቋንቋ ችሎታ (DSH-2 level) ሊጠየቅ ይችላል።
​📅 የማመልከቻ ማብቂያ ቀን (Deadline):
​ማርች 15, 2026 (March 15, 2026)
​📝 እንዴት ማመልከት ይቻላል? (Step-by-Step)
​መጀመሪያ በዩኒቨርሲቲው (Heidelberg University) ውስጥ ከላይ በተጠቀሱት ዘርፎች ለትምህርት ያመልክቱ።
​የተዘጋጀውን የማመልከቻ ቅጽ (Application Form) ይሙሉ::
​አስፈላጊ ሰነዶችን (CV, Motivation Letter, የትምህርት ማስረጃዎች እና የድጋፍ ደብዳቤ) ያዘጋጁ።
​የተሟላውን መረጃ በኢሜል አድራሻ danziger_stipendiumuni-heidelberg.de ይላኩ።
​🔗 የማመልከቻ ሊንክ፦
https://nspscholarships.co...
​📢 ለወዳጅ ዘመድዎ ያጋሩ!

አዳም ታደሰ

ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን ፣ መዝገበ-አእምሮ ( የአማርኛ ኢንሳይክሎፒዲያ ) ፕሮጀክቱ ለአገር የሠሩ ሰዎችን ታሪክ እየሰነደ እንደሆነ ይታወቃል። ይህ ታሪክ በዲጂታል ሚድያዎች ፣በመፅሀፍ፣በድምፅ ትረካና በሌሎችም መንገዶች እየቀረበ እንደሆነ ይታወቃል።በተለይ ጉግል ላይ ታሪካቸው ሲፈለግ የማይገኝ ሰዎች አሁን የሙያ አበርክቷቸው በቀላሉ ኢንተርኔት ላይ በግልፅ ተቀምጦ ይገኛልደ ባለፉት 4 ዓመት ከ 5 ወር ጊዜ ውስጥ የ423 ሰዎችን የሕይወትና የሥራ ታሪክ ለመሰነድ የቻልን ሲሆን 600 ገፅ ባላቸው ሁለት የተለያዩ መፅሐፎች ላይም ታሪኮቹ ዘመን ተሻጋሪ ሆነው እንዲቀመጡ አድርገናል።

ከእነዚህ ውስጥ የሚድያ ሰዎችም ይገኙበታል። አጠቃላይ 74 ከፍተኛ የሚድያ አመራሮች፣ሚኒስትሮች ፣ሚኒስትር ዴኤታዎች፣ የግል ሚድያ መሥራቾች፣ዋና አዘጋጆች እና መካከለኛ አመራሮች ተካተዋል። 35 ያህሉ በዋና ሥራ አስፈጻሚ ደረጃ ያሉ ሲሆን የሁሉም ታሪክ በተሟላ ደረጃ ለመሰነድ ተችሏል። የእነዚህን አመራሮች እና የሚድያ ሰዎች ታሪክ ሰንዶ ለአንባቢ ተደራሽ ማድረግ ፈታኝ ቢሆንም አሳክተነዋል። በዚህ ተግባራችንም ተጠናክረን እንቀጥላለን።

በዚህ ፅሑፍ የሙያ ታሪኩ የሚሰነድለት ባለሙያ ጋዜጠኛ አዳም ታደሠ ነው። አዳም በሚድያ ሥራ 17 ዓመት ያገለገለ ሲሆን ከሪፖርተር እስከ ዳይሬክተር ደረጃ ማደግ የቻለ ነው። በፋና ሚድያ ኮርፖሬሽን እያገለገለ የሚገኘው አዳም በጤና እና በአለምአቀፍ ትንታኔ ሰጭነቱ በአድማጭ ተመልካቾች ከበሬታን አትርፏል። የመዝገበ አእምሮ ( የአማርኛ ኢንሳይክሎፒዲያ ) የኤዲቶሪያል አባላት በወሰኑት ውሳኔ መሠረት የአዳም ታደሠን የሙያ ታሪክ ለማቅረብ ችለናል። ባለ ታሪኩ አዳም የሰጠውን ማረጋገጫ እና ፈቃደኝነት በመያዝ የሕይወት ታሪኩን ቤርሳቤህ ጌቴ እንደሚከተለው አጠናክራዋለች።

ትውልድ ፣ ልጅነት ትምህርት

የዚህ ባለታሪክ ህይወት የሚጀምረው በታሪካዊቷና የብዙ ባህል መገናኛ በሆነችው የሐረር ከተማ ነው። አዳም ታደሰ ዳኛ ከነበሩት አባቱ አቶ ታደሰ ወንድምአገኘሁ እና ከእናቱ ወይዘሮ የኔነሽ ተፈራ በመጋቢት 17 1970 ዓ.ም ሐረር ላይ ተወለደ። በቤተሰቡ ውስጥ ከታላቅ እህቱ የኋላሸት ታደሰ ጋር ያደገ ሲሆን፣ የልጅነት ጊዜው በሐረር፣ ፈዲስ፣ ዓለማያ፣ ጂጂጋና ድሬደዋ ልዩ ልዩ ትዝታዎች የታጀበ ነበር። ትምህርትን ገና በለጋ እድሜው የጀመረ ሲሆን፣ ቤታቸው እንደ ቤተ-መጻሕፍት (ላይብረሪ) መሆኑና አባቱም ለትምህርት ትልቅ ቦታ መስጠታቸው ለዕውቀት ፍቅር እንዲኖረው አድርጎታል። እንደ ዘመኑ የሐረር ሕጻን በቤተክርስቲያንም በመድረሳም አልፏል፡፡ የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን በፈዲስ አንደኛና መለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተከታትሏል።

የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ከሐረር እስከ መራቤቴ

አዳም ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በጂግጂጋ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤትና በመርሐቤቴ አርበኞች ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤቶች ተምሯል፡፡ ከሐረርጌ ወጥቶ የማያውቀው አዳም የ11ኛና 12ኛ ክፍል ትምህርቱን ለመከታተል ከተወለደበትና ከለመደው አካባቢ ለቅቆ ፈፅሞ ወደማያውቀው ቦታ መሄድ የስነልቦና ዝግጅት ለማድረግ ቀላል ባይሆንለትም መራቤቴ ለእርሱ ትምህርት ቤት ብቻ አልነበረችም፤ ማንነቱ የተቀየረባት ልዩ ስፍራ እንጂ።
በሐረር ከተማ ያደገው ወጣት መራቤቴ ሲደርስ ራሱን ለባህሉና ለሕዝቡ ሙሉ በሙሉ አሳልፎ ሰጠ። የአካባቢው ማህበረሰብ ጠንካራነት፣ እንግዳ ተቀባይነትና ትውፊታዊ የአኗኗር ዘይቤ የሐረር ማንነቱን ቀስ በቀስ እንዲረሳው አደረገው። በአነጋገር፣ በአመለካከትና በአቋም ሙሉ በሙሉ "መሬ" (የመራቤቴ ሰው) ሆኖ ወጣ። የሁለት ዓመት ቆይታው በእምነቱም ጠንካራ እንዲሆንና ጽናትን እንዲማር በምሥራቃዊ ማንነቱ ላይ ማእከላዊነትን እንዲደርብ አድርጎታል፡፡ ታሪኩ የተከሰተው ከ30 ዓመታት በፊት ቢሆንም፣ የመራቤቴ ፍቅር ግን ዛሬም በውስጡ አለ። አሁንም ድረስ በሕይወቱ "ምርጥ" የሚላቸውን ጓደኞቹን ያገኘው ከዚያው ከመራቤቴ ቆይታው እንደሆነ በፍቅር ይገልጻል።

ወደ ዩኒቨርስቲ

ወደ ዩኒቨርሲቲ ሲገባ በልጅነቱ ያልመው የነበረው ጋዜጠኛ ወይም መምህር መሆን ቢሆንም፣ የዩኒቨርሲቲ ምደባው ግን ያልጠበቀው ሆነ። በጎንደር የሕክምና ሳይንስ ኮሌጅ የሜዲካል ላቦራቶሪ ቴክኖሎጂ (Medical Laboratory Technology) ተማሪ ሆኖ ተመደበ። ምንም እንኳን የሕክምናው ዘርፍ የእርሱ የመጀመሪያ ምርጫ ባይሆንም፣ በጎንደር ዩኒቨርሲቲ በነበረው ቆይታ የሕክምና ሳይንስን ብቻ ሳይሆን፣ እንደነ ሊቀ ሊቃውንት መንክር ካሉ አራት ዐይና የቤተክርስቲያን ሊቃውንትም ዘንድ መንፈሳዊ እውቀትንም በመቅሰም ማንነቱን ይበልጥ አበለጸገ። በነባር ማንነቱ ላይ ሰሜናዊነትን ደርቦ ሌሎች ምርጥ የሕይወት ዘመን ጓደኞችንም አፍርቶ ከጎንደር ሕክምና ኮሌጅ ተመረቀ፡፡ አዳም ሐረር ወለደችኝ፣ መሬ አሳደገችኝ፣ ጎንደር ፈጸመችኝ ማለትን ያዘወትራል፡፡ ሶስቱም ስፍራዎች አሁን ያለኝን ማንነት ያተሙ የሕይወቴ አልፋና ኦሜጋ ናቸው ይላል፡፡

የጤና ባለሙያው አዳም

ሕይወት ከምረቃ በኋላ ለአዳም ፍጹም ያለጠበቀው ስፍራ አውሎታል፤ ወቅቱ የኢትዮ ኤርትራ (በተለምዶ የባድመው) ጦርነት የጀመረበት ወቅት ነበርና አዳም እንደ ጤና ባለሙያነቱ ወደ ጦር ግንባር ዘምቷል፡፡ በቡሬ ግንባር በአዋሽ አርባ ሜካናይዝድ ማሰልጠኛ ውስጥ አገልግሏል፡፡ ለሁለት ዓመታት ብቻ ብሎ መከላከያን የተቀላቀለው አዳም የሠራዊቱ ጀግንነት፣ የሐገር ፍቅር ስሜትና ዲሲፕሊን ገዝቶኝ እዚያው ቀረሁ ይላል፡፡ አዋሽ አርባ ለ5 ዓመታት ያህል፣ በኋላም አዲስ አበባ ማዕከላዊ እዝ 3 ዓመታት ያህል ለሠራዊቱ ህክምናን ሰጥቷል፡፡ በሕይወቱ ከፈጸማቸውም ከሚፈጽማቸውም ሥራዎቹ ሁሉ እጅግ ከፍተኛ ኩራት የሚሰማው መከላከያ ሠራዊትን ያገለገለበትን ግዜ ነው፡፡ የአፋሯ አዋሽ አርባ ሌሎች የሕይወት ዘመን ጓደኞቹንም ያፈራባት ከተማ ናት፡፡ ብዙ ቦታዎችን መርገጡን እንደ እድለኛነት የሚቆጥረው አዳም ከሁሉም ባህል ተቀላቅዬ የተሠራሁ ምርጥ ኢትዮጲያዊ ነኝ ይላል፡፡
የጥንት የጋዜጠኝነት ፍቅሩ በባድመው ጦርነት ግዜ ብቸኛ የመረጃ ምንጩ በነበረው ሬድዮ ፍቅር ተነሳስቶ ጦርነቱ አብቅቶ ሰላም ሲሰፍን ጋዜጠኝነትን እማራለሁ ብሎ እንዲወስን አድርጎታል፡፡ በተለይም ሬድዮ ፋናና የኢትዮጵያ ሬዲዮ ምርጥ የበረሃ ጓደኞቹ ነበሩ፡፡ አዳም በዚያው በመከላከያ ኮሌጅና በሌሎችም ዩኒቨርሲቲዎች የሕክምና ትምህርቱን እንዲቀጥል አድል ቢመቻችለትም፤ ከሕክምናውም ከውትድርናውም አሰናብቱኝ ብሎ ጓዙን ጠቅሎ እንደገና የዩኒቨርሲቲ ትምህርቱን ለመማር አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ገባ፡፡

ፋና የመግባት ህልም እና ከመከላከያ መውጣት

በመከላከያ ውስጥ በነበረው የሥራ ዲሲፕሊንና ብቃት ይወዱት የነበሩት አለቆቹ በሕክምናው እንዲቀጥል ቢለምኑትም እኔ ጋዜጠኛ ነው የምሆነው ትምህርቴን ስጨርስም ፋና እገባለሁ በማለት ተሰናተ፡፡ ቤተሰቡና ጓደኞቹም እንዴት ሕክምናን የመሰለ ሙያ ትተህ ትወጣለህ ቢሉትም፣ ንስሀ አባቱ ሳይቀሩ ይሄ የሰይጣን ፈተና ይሆናልና ጸበል ተጠመቅ ቢሉትም ጋዜጠኝነት የጠራችው አዳም ግን ሁሉን ይቅርታ ጠይቆ ስድስት ኪሎ ፖለቲካ ሳይንስንና ሊትሬቸርን መርጦ ለ5 ዓመታት ያህል ተምሮ በኢትዮጵያ ሚሊኒየም 2000ዓ.ም ዲግሪውን በከፍተኛ ማእረግ ጨርሶ ተመረቀ፡፡

የፋና ቆይታ እና የተማራቸው ተጨማሪ ትምህርቶችእንደ ነፍሴ ነው የምወደው የሚለውን ሬድዮ ጣቢያ ፋናንም በዓመቱ ጥር 2001ዓ.ም ላይ ተቀላቀለ፡፡ ፋናም የቀድሞ ሙያውን ሕክምናን፣ የአሁኑ ሙያውን ፖለቲካ ሳይንስን ታሳቢ በማድረግ የጤና ፕሮግራሞችና የአፍሪካ ፖለቲካ ፕሮግራሞችን እንዲያዘጋጅ መደበው፡፡ ከእነዚህ በተጨማሪም ሌሎች ፕሮግራሞችንም በትጋት ይሰራ ነበር፡፡ ፍኖተ ጤና፣ መድሀኒት፣ የአፍሪካ ማህደር፣ ዓለም በፋና እና ሌሎች ዝግጅቶችም ላይ በስፋት ሠርቷል፡፡ በተለይ ለዜና ልዩ ፍቅር ያለው አዳም 90 ደቂቃ በተሰኘው የፋና ልዩ መለያ በሆነው የዜና ፕሮግራም ላይ ከ12 ዓመታት በላይ እየሰራ ነው፡፡
ሰው መማር ካቆመ ይሞታል የሚል እምነት ያለው አዳም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሁለተኛ ዲግሪውን በዓለም አቀፍ ግንኙነትና ዲፕሎማሲ (International Relations and Diplomacy) ሲማር፣ የጤና ትምህርቱን እንዳይረሳውም ከጅማ ዩኒቨርሲቲ በጤና ተግባቦትና ባህርያዊ ሳይንስ (Health Education and Behavioral Science) በመጀመሪያ ዲግሪ (BSc) ተመርቋል፡፡

የሰው ልጅ ሥጋ ብቻ አይደለም ነፍስና መንፈስም ነው የሚለው አዳም ለመንፈሳዊ ሕይወቴ ይጠቅመኛል በማለትም ወደ ነገረ መለኮት ትምህርትም ጎራ ብሏል፡፡ ከቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ዩኒቨርሲቲ በከፍተኛ ማእረግ የነገረ መለኮት (Theology) ትምህርቱን አጠናቋል፤ በዚህም ብቻ ያልረካው አዳም አሜሪካ አገር ከሚገኘው የአጎራ ዩኒቨርሲቲም (Agora University) በነገረ መለኮት/ነገረ ክርስቶስ (Christology) ሁለተኛ ዲግሪውን ሰርቷል፡፡ በቅርቡም በአገር ውስጥ ወይም በውጪ አገር የሶስተኛ ዲግሪውን (Phd) ለመማር እየተዘጋጀ ነው፡፡
በጤና ተግባቦትና የማይተላለፉ በሽታዎች ስርጭት ላይ (Health Communication and Non Communicable Diseases) ላይ ከሰራው የመጀመሪያ ዲግሪ መመረቂያ ጽሁፉ ጀምሮ፣ የውሀ ፖለቲካ (Hydro Politics of Ethiopian Rivers) ፣ መከራና ስደት በሃይማኖት ውስጥ (Suffering and Persecution in Christianity) እንዲሁም ፖለቲካና ነገረ መለኮትን ያዛመደበት (Political Theology in Christianity) የሰራቸው የጥናት ጽሁፎቹ ናቸው፡፡

90 ደቂቃና አዳም የሚነፋፈቁ ጓደኛሞች ናቸው፡፡ በበዙ ትምህርቶች፣ በልምድና በዘወትር ንባብ የዳበረው አዳም የሚያወራው የማያልቅበት የሚያውቀውን ለማስረዳት የማይቦዝን ጋዜጠኛ ነው፡፡ አዳም ታደሰ በፋና ውስጥ በቆየባቸው 17 ዓመታት ውስጥ ከሪፖርተርነት እስከ ዳይሬክተርነት ደርሷል፡፡ የሚዲያ አመራርነትን ሲገልፀው "በመንግስት ፍላጎት፣ በሕዝብ ጥያቄና በጋዜጠኝነት ነፃነት መካከል ሆኖ ሚዛን መጠበቅ መቻል ነው" ይላል፡፡

አዳም ታደሰ በሙያዊ ጉዞው ውስጥም በርካታ የጋዜጠኝነት፣ የፖለቲካ ኮሙኒኬሽንና የአመራር ጥበብ ስልጠናዎችን በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገራት ወስዷል። ከጋዜጠኝነቱ እኩል የሚወደውን መምህርነት በፋና ሥልጠና ማእከል እየተገበረው ሲሆን በሌሎች ተቋማት ግብዣም በኮሚኒኬሽን፣ በሚዲያ፣ በጋዜጠኝነት በጤና፣ በፖለቲካ፣ በአመራርነት በርካታ ስልጠናዎችን እየሰጠ ነው፡፡

ወደ ትዳር ዓለም

"ትምህርት ለትዳር አዘግይቶኛል የሚለው አዳም ከባለቤቱ ከአበራሽ ጥበበ ጋር 12 ዓመታትን በትዳር አሳልፏል፡፡ የ11 ዓመት ሴት ልጅ አባት የሆነው አዳም ልጁ ሐረርን እንድታስታውሰው ድሮ በሚዘፍነው የአሊ ቢራ ዲንቡሼ ገላ ሙዚቃ የተነሳ ድንቡሼ ሲላት መርሐቤቴና ጎንደር ከሄደ በኋላ በሚዘምረው ትንሣኤከ ለእለ አመነ መዝሙር የተነሳ ትንሣኤ ብሏታል፡፡
በቀሪ ዘመኑ ሁሉ ከጋዜጠኝነት መውጣት የማይፈልገው አዳም ሁለት ህልሞች አሉት። የራሱን የሬድዮ ጣቢያ ማቋቋምና ማሠልጠኛ ማዕከል መክፈት፡፡ አዳም አንድ መርህ አለው "ክርስቶስ ዳግመኛ ሲመጣ ትምህርት ስማር እንዲያገኘኝ እፈልጋለሁ" ይላል፡፡

የአለምአቀፍ የሴቶች መብት ስምምነት በሀገራችን የህግ ማእቀፍ እይታና አፈጻጸም አንጻር ያለው ክፍተት

ጠበቃና የሕግ አማካሪ ወ/ሮ ቃልኪዳን አወቀ በማናቸውም ፌደራል ፍርድ ቤት ጠበቃና የህግ አማካሪ 0910683246

መግቢያ #ethiopia | ኢትዮጵያ የሴቶችን መብት ከማስከበር አንጻር የአለምአቀፍ ስምምነቶችን በማድረግ ቀዳሚ ተግባራት ፈጽማለች። በኢ.ፊ.ድ.ሪ ህገመንግስት አንቀጽ 13/2/ መሠረት የህጋችን አካል በማድረግ የራሷንም ህግ በማውጣት የሴቶችን መብት ለማስጠበቅ አስፈላጊውን ጥረት እያደረገች ነው። ይሁን እንጂ ህጉን በማስፈጸምም ሆነ መብቶቻቸውን ሙሉ ለሙሉ ከማስጠበቅ አንጻር ክፍተቶች የሚታዩ ሲሆን ይህን በዚህ አጭር ጽሁፍ የሚታይ ግንዛቤም ለማህበረሰቡ ለማሳደግ ቀርቧል።
. ፆታዊ ጥቃት ምንድን ነው?

ፆታዊ ጥቃት በሰዎች ላይ አካላዊ፣ ወሲባዊ ወይም ስነ ልቦናዊ ተብለው ሊከፈሉ ይችላሉ።

1.1 የሥነ-ልቦናዊ ጥቃት፡-

በቃላት ወይም ሞራል በሚነኩ አባባሎች ማሸማቀቅ እና ማስፈራት፣ በአካላዊ ጥቃት ወቅት በሚደርስባቸው የአካል ጉዳት ወይም ያልተፈለገ እርግዝና እና የጤና ጉድለት ምክንያት የሚከሰት የሥነ ልቦና አለመረጋጋት፣

1.2 ባህላዊ ጥቃት፡-

በባህል የሚፈፀም የውርስ ጋብቻ፣ ያለመውለድ ችግር ሴትን ብቻ ተጠያቂ አድርጎ በመውሰድ ከትዳር መፈናቀል፣ ልጆችን በማሳደግ ረገድ ሴቶች ከፍተኛውን ድርሻ መሸከም፣ በልጅነት ተገዶ መዳር፣

1.3ኢኮኖሚያዊ ጥቃት፡-

ሴቶችን በኢኮኖሚ ለመቆጣጠር የፋይናንስና የሃብት አማራጮችን መገደብ፣

1.4 ወሲባዊ ጥቃት፡-

ሃይልን በመጠቀም ያለፍላጓቷ የሚፈፀም ማንኛውም የግብረ ሥጋ ግንኙነት ድርጊትና የግብረ ሥጋ ግንኙነት ድርጊትን የመሰሉ ለመልካም ፀባይ ተቃራኒ የሆኑ ድርጊቶችና ትንኮሳዎችን ፣ አስነዋሪ ለሆኑ የግብረ ሥጋ ግንኙነት ድርጊቶች ማስገደድ

2. የፆታዊ ጥቃት የሚያስከትላቸው ችግሮች

2.1 የጤና የአካል ጉዳት፣ ሞት፣ ፌስቱላ፣ ኤች.አይ.ቪ/ኤድስን ጨምሮ በተለያዩ በሽታዎች መያዝ፣ ላልተፈለገ እርግዝና፣ በግብረ ስጋ ግንኙነት ጊዜ ህመም እና በወሊድ ወቅት ለአደጋ መጋለጥ፡፡

2.1 የሥነ-ልቦናዊ ሀፍረት፣ ፀፀት፣ ድብርት፣ ፍርሃት፣ ራስን መጥላት፣ በራስ ያለመተማመን፣ አለመረጋጋት፣ ብቸኝነት፣ መገለልና መድሎ፣ የአእምሮ ህመም፣ ተስፋ መቁረጥና ሱሰኛነት፡፡

2.3 ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ፆታዊ ጥቃት የተፈፀመባቸው ሴቶች ከትምህርት ከማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተሳታፊነት ራሳቸውን ማገለል፣ በኢኮኖሚ አምራችነት መቀነስና ኑሮቸውን በኢኮኖሚ ጥገኝነት መቀጠል፣ የቤተሰብ መበተንና መቃወስ፣ ለስደት፣ ለሌሎች በርካታ ሴቶችና ህፃናት ስጋት፣ አለመረጋጋት የበዛበት ማህበረሰብ እንዲፈጠር፡፡

2.4 በፍትህ ስርዓቱ ላይ ፆታዊ ጥቃት የተፈፀመባቸው ሴቶች ተገቢውን የሕግ ምላሽ እና ከለላ በማያገኙበት ጊዜ በሀገሪቱ ሕግና ሥርዓት ላይ ህብረተሰብ መፈጠር እና ፆታዊ ጥቃት የተፈፀመባቸው ሴቶች ለህግ አካላት ሪፖርት ከማድረግ መቆጠብ፡፡

2.5 የፆታዊ ጥቃት መንሰኤዎች ማህበረሰቡ በሴቶች ላይ የሚደርስ ጥቃት መቀበሉ፣ ኃላ ቀር የሆነ አስተሳሰቦች፣ ጎጂ ልማዳዊ ልምዶች፣ ማህበረሰቡ ስለ ሥርዓተ-ፆታ ያለው ግንዛቤ አነሳ መሆን፣ የሴቶችን መብቶች የሚያስከበሩ ህጎች አፈፃፀም አናሳ መሆን፣ የመጠጥ፣ የእጽና የተለያዩ ሱሶች ተጠቃሚነት፣ ልቅ የሆኑ የወሲብ ፊልሞች መስፋፋት ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡

2.6 ፆታዊ ጥቃት በማንና የት ይፈፀማል?

በቤተሰብ አባል፣ በጎረቤት፣ ጓደኛ፣ በትዳር አጋር፣ በሀይማኖት አባቶች፣ በመንግስት ባለስልጣናት እና ሌሎች በቅርብ በሚታወቁና በማይታወቁ ሰዎች፣
ጥቃቱ በማንኛዉም ቦታ የሚፈጸም ነዉ፡፡ በቤት ውስጥ፣ በትምህርት ቤት፣ በመንገድ፣ በሥራ ቦታ፣ ገበያ እና በሌሎች፡፡

2.7 ፆታዊ ጥቃትን ለማስቆም የተወሰዱ እርምጃዎች
አለም አቀፋዊ እርምጃዎች፡-

3. የአለም አቀፉ ማህበረሰብ በሴቶች ላይ የሚፈፀም ጥቃትን 3. ለመከላከልና ለሴቶችና ህፃናት በቂ ጥበቃ ለመስጠት ሰነዶችን፣ መግለጫዎችን እና ስምምነቶችን አፅድቋል፡፡

3.1 ሁሉ ዓቀፍ የሰብአዊ መብቶች መግለጫ/ Universal declaration on human right, 1948/
ይህ ሰነድ የሰዎች እኩል የሆነ ሰብዓዊ ክብርና መብትን እና ሁሉም ሰው ከአካላዊ ስቃይ ኢሰብአዊና ክብሩን ከሚያዋርድ አያያዝ የመጠበቅ መብት እንዳለው አካቶ የያዘ አለምአቀፍ ስምምነት ነው፡፡

3.2 አለምአቀፍ የሲቪልና ፖለቲካ መብቶች ስምምነት / International covenant on civil and political rights, 1966/
በዚህ ስምምነት ላይ በህይወት የመኖር መብትን፣ ከምንም አይነት አድልዎ የመጠበቅ መብትን፣ የአካል ደህንነትንና ነጻነት መብትን እውቅና የሰጠ ሰነድ ነው፡፡

3.4 አለምአቀፍ የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊና ባህላዊ መብቶች ስምምነት/ International covenant on economic, social and cultural rights, 1966/
ይህ ስምምነት ከምንም አይነት አድልዎ የመጠበቅ መብትንና ሚዛናዊና አመቺ የስራ ቦታ የማግኘት መብትን ያካተተ ነው፡፡ ይህ በተዘዋዋሪ ሴቶች በስራ ቦታ ሊፈጸምባቸው ከሚችለው ወሲባዊ ትንኮሳ ጥበቃ ያደርጋል፡፡

3.5 በሴቶች ላይ የሚደረጉ ማናቸውም ዓይነት ልዩነት ወይም አድሎ ለማስወገድ የወጣ ስምምነት (CEDAW, 1979)
ይህም ስምምነት በፆታ ላይ የተመሰረተን አድሎኣዊ ልዩነት፣ ገደብ ወይም ማግለልን በመከልከል አባል መንግስታት በማናቸውም መልኩ የሚፈፀም ልዩነት ለማስወገድ የሚያስችል እርምጃዎችን እንዲወስዱ ያስገድዳል፡፡

3.6 የአፍሪካ ህብረት የመመስረቻ ሰነድ አንቀፅ 4/1 ላይ ማንኛውም የህብረቱ አባል ሀገራት
የሴቶችን እኩልነት የማህበር ግዴታ እንዳለባቸው በመርህ ደረጃ ያስቀምጣል፡፡

3.7 አፍሪካ የሰብዓዊና የህዝቦች መብቶች ቻርተርና የአፍሪካ ሴቶች መብቶች ፕሮቶኮል/ Protocol to the African charter on human and people’s rights on the right of women, 2003/
ይህ ፕሮቶኮል በሴቶች ላይ የሚደረጉ አድሏዊ ልዩነቶችን ለማስወገድ የወጣው አለም አቀፍ ስምምነት ከያዛቸው ድንጋጌዎች ጋር ተመሳሳይ ድንጋጌዎችን የያዘ ሲሆን የአፍሪካን ሴቶች ነባራዊ ሁኔታ ማለትም በጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች የሚደርስባቸውን በደልና የስርዓተ-ጾታ ችግሮች ታሳቢ ያደረገ ነው፡፡

3.8 የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ህገ መንግስት
በአንቀጽ 35/4 በሴቶች ላይ አካላዊ አእምሮዊ ጉዳት ሊያደርሱ የሚችሉ ጎጂ ልማዳዊ ድረጊቶች፣ ህጎችና ልምዶች አንዲወገዱ መንግስት ኃላፊነት እንዳለበት ይገልፃል፡፡

3.9 የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ወንጀል ህግ
የወንጀል ህጉ ፆታዊ ጥቃት የወንጀል ድርጊቶች መሆናቸውን በመደንገግ ሊያስቀጡ የሚችሉትን ቅጣት በማካተት ደንግጓል፡፡ ለመጥቀስ ያህል በግብረ-ሥጋ ነፃነትና ንፅህና ላይ የሚፈጸሙ ወጀሎችን (አንቀጽ 620-628)፣ ለተፈጥሮ በተቃራኒ ባህሪይ የሆኑ የግብረ-ሥጋ ግንኙነት ድረጊቶችን በተመለከተ (አንቀጽ 629-632)፣ የተለያዩ ጎጂ ልማዳዊ ድረጊቶችን (አንቀጽ 561-562) ፣ ጠለፋ (አንቀጽ 587-590)፣ ያለእድሜ ጋብቻ አንቀጽ (647-648)፣ አካል ላይ ጉዳት ማድረስ (አንቀጽ 555-560)፣ ግንኙነት ባላቸዉ ሰዎች መካከል የሚፈጸም ጥቃት (አንቀጽ 564)፣ በሴቶችና ህጻናት መነገድ (አንቀጽ 597-599፣ የዝሙት ተግባር (አንቀጽ 635-638) በህጉ ለሴቶች መብትና ደህንነት ጥበቃ የሰጡ

ድነጋጌዎችን ናቸው፡፡
3.10 የተሻሻለው የፌዴራል የቤተሰብ ህግ አዋጅ ቁጥር 213/1992
በጋብቻ፣ በልጅ አስተዳደግ፣ በሃብትና ንብረት አስተዳደር፣ በፍቺ ጉዳዩች ላይ ለሴቶች እኩልነት ትኩረት ተሰጥቷል፡፡

4. ከፍትህ ሚኒስትር እና ከፖሊስ ኮሚሽን ምን ይጠበቃል?

4.1 ወንጀልን መከላከል
ህብረተሰቡ “ፆታዊ ጥቃት መከላከል የእኔ ጉዳይ ነው፤ ይመለከታኛል” ይል ዘንድ በህዝብ አደረጃጀቶችን በመጠቀም እና በተለያዩ የመገናኛ ዜዴዎች የህብረተሰቡን ግንዛቤ በመቀየር ፆታዊ ጥቃት እንዳይፈፀም የመከላከል ስራ መስራት፡፡

እንዲሁም ወንጀልን ለመከላከል ከሚረዱ ዘዴዎች መካከል ወንጀል ፈፅመዉ ሲገኙ ቅጣት ከሚተላለፍባቸዉ ሰዎች ህብረተሰቡ ትምህርት በመዉሰድ ከወንጀሉ እንዲቆጠቡ በማድረግ ነዉ፡፡

የወንጀል ህግ ግቡም ወንጀል አድራጊዎቹ ተቀጥተዉ ሌላ ወንጀል ከመፈፀም እንዲቆጠቡና ለሌሎች ማስተማርያ እንዲሆን ወይም እንዲታረሙ በማድረግ ወይም ተጨማሪ ወንጀሎች እንዳይፈፀሙ እርምጃዎች እንዲወሰዱባቸዉ ለማድረግ ነዉ፡፡

ከዚህ አንፃር የጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ተቋም በአዋጅ የተሰጠዉን ስልጣን በመጠቀም በሴቶች የሚፈፀሙ ወንጀሎችን ከፖሊስ ጋር በመሆን ምርመራ በማድረግ ክስ በመመመስረት እና የድርጊቱን ፈፃሚዎች ለፍርድ ቤት በማቅረብ ተመጣጣኝ የሆነ ቅጣት እንዲወሰን በማድረግ ህብረተሰቡ የፍርድ ቤቱን ቅጣት ውሳኔ እንዲያውቅ እና ራሱን ከድርጊቱ እንዲቆጥብ ማድረግ፡፡

4.2 ምላሽ ከመስጠት አንፃር

በአዲስ አበባ በአስሩም ክፍለ ከተማ ውስጥ በሚገኙ ምድብ ጽ/ቤቶች እና በድሬደዋ ምድብ ጽ/ቤት የተፈፀሙ ፆታዊ ጥቃት ወንጀሎችን ተገቢውን ምርመራን ከፖሊስ ጋር በመሆን ያካሄዳል ምርመራዉንም ከተጠናቀቀ በኃላ ፍርድ ቤት ክስ መስርቶ በማቅረብ እና ክርክር በማድረግ ወንጀል ፈፃሚው እንዲቀጣ የማድረግ ስራን ይሰራል፡፡

4.3 ከፍርድ ቤቶች ምን ይጠበቃል?

ፍርድ ቤቶች በእርግጥ ኃላፊነታቸው በህግ በፍሬ ነገርና በማስረጃ ላይ ብቻ ትኩረት ያደረገ ቢሆንም ይህን ከማድረግ አንጻር አስፈላጊና ተገቢነት ያላቸውን የህገመንግስት፣ ስለሴቶች የተደረጉ አለምአቀፍ ስምምነቶች እንዲሁም የወንጀል ህጉንና አግባብነት ያለቸውን ህጎች መመሪያዎች መሠረት ባደረገ መልኩ ለሴቶች የተሰጠውን መብቶችን ከማስጠበቅ አንጻር አስፈላጊውን ማጣራት በማድርግ አስተማሪና ለሌላውም አስተማሪ የሆነ የቅጣት ውሳኔ ሊተላለፍ ያስፈልጋል።

5. የሴቶች ላይ የሚደረጉ ጥቃቶች ለመከላከል የእኩልነት መብት ከማረጋገጥ አንጻር የአፈጻጸም ችግሮች

ሴቶች በህግ የተሰጣቸውን መብት ከማስጠበቅ አንጻር በተለይም በክልል በገጠር ውስጥ ከሚደርሱ ጥቃቶች አንጻር ህጎችን ተግባራዊ ለማድረግ ገና ሰፊ ስራዎች የሚጠበቅ ሲሆን ህጻናት ሴቶች እንኳን ከሚደርስባቸው ጥቃት ህይወታቸውን ቢያጡም እንኳን ይህን አድራጊው አካል ላይ በወንጀል የተቀመጠው ቅጣት የእድሜ ልክ ወይም እስከ 25 አመት ጽኑ እስራት ብቻ መሆኑ በሀገራችን ያሉ ህጎች ኢትዮጵያ በአለምአቀፍ ደረጃ የፈረመቻቸውን የሴቶችን መብቶቾ በህጎቿ አቅፋ የመተግበር ላይ ልልነት የሚታይ መሆኑን ማስተዋል የሚቻል ሲሆን ከዚህ ረገድ ህግ አውጪዎች ሊያስቡበት የሚገባ ነው።

6. ማጠቃለያ

ኢትዮጵያ የፈረመቻቸውን የአለምአቀፍ የሴቶች መብት ስምምነትን በተመለከተ በህጎቿ አንድ አካል አድርጋ ከመተግባር አንጻር የህጉ ልልነት እንዲሁም በህጉ የወጣውን የሴቶች መብትን ለሴቶች በመቶርገም እውን ከማድረግ አንጻር ሰፊ ስራ የሚጠበቅ በመሆኑ ህግ አውጪው፣ህግ አስፈጻሚው እንዲሁም ተርጓሚው ትኩረት ሰጥት ሊሰራ የሚያስፈልገው ነው።

Rare earths & environmental cost
By Assadullah Channa

Pakistan is entering a critical phase in its resource development strategy.

Beneath its mountainous terrain lies a vast reserve of rare earth elements (REEs), estimated to be worth between $6 to $8 trillion. These minerals are essential to the global supply chain for technologies such as smartphones, electric vehicles, renewable energy systems and advanced defense equipment. Their discovery has generated significant interest from both domestic policymakers and international investors. Yet, as the country races to unlock this potential, it risks plunging headlong into an environmental catastrophe of staggering proportions. This rapid push toward extraction has raised important questions about the adequacy of environmental safeguards and whether current governance systems can manage the long-term impacts of large-scale resource development. Without careful planning and oversight, the benefits of rare earth mining could be overshadowed by lasting ecological and social costs.

Recent geochemical mapping, conducted jointly by the Geological Survey of Pakistan and the China Geological Survey, has revealed extensive concentrations of REEs across nearly 360,000 square kilometers of Pakistani territory. These deposits, primarily found in carbonatite-related formations, represent not just economic opportunity but ecological peril. For every ton of rare earths extracted, the process generates 2,000 tons of toxic waste, including one ton of radioactive residue. This toxic arithmetic is not a footnote; it is the central equation of extraction—one that threatens to poison Pakistan’s soil, water and air for generations. Much of the exploratory work has been described as unscientific, random and insufficient. This knowledge gap means that decisions about extraction are being made without a full understanding of the environmental consequences. Eight strategic sites in Khyber Pakhtunkhwa, stretching from Mansehra to the Pakistan-Afghanistan border, have been earmarked for exploration. Drilling operations at Mashkichah in District Chagai are already underway, but the environmental implications raise serious concerns about transparency and accountability.

Pakistan’s ecological foundation seems fragile. The country faces one of the world’s most severe water crises, with over 60 percent of Balochistan’s population lacking access to safe drinking water. Groundwater depletion is accelerating and arsenic contamination in aquifers has reached dangerous levels. Rare earth processing, which requires massive volumes of water—up to 500,000 gallons per ton of lithium extracted—will place enormous strain on these already stressed resources. The competition for water between mining operations and local communities will be fierce and, in many cases, devastating. Contaminated aquifers can remain unusable for decades, wiping out agricultural potential in rural areas. The town of Talaap in Balochistan offers a grim preview of what lies ahead. For years, it has supplied water to the Saindak copper-gold project, yet its own residents have seen little benefit. The expansion of rare earth extraction threatens to replicate this pattern across multiple provinces, draining resources while delivering profits elsewhere.

The health consequences of rare earth exposure are equally alarming. REEs are known to cause cancer, cardiovascular damage, respiratory failure and neurological disorders. These elements disrupt fundamental biological processes, affecting multiple organ systems and compromising immune, reproductive and nervous functions. The burden of this environmental violence falls disproportionately on the most vulnerable and those with limited access to healthcare. Compounding these risks is Pakistan’s seismic vulnerability. The 2005 Kashmir earthquake was a stark reminder of the region’s tectonic instability. Balochistan continues to experience regular seismic activity, posing a direct threat to mining infrastructure. Rare earth extraction requires massive tailings dams to store radioactive waste and toxic chemicals. These structures, even under ideal conditions, are prone to failure.

Pakistan’s mineral wealth is undeniable. It holds the world’s fifth-largest copper-gold reserves, the second-largest coal and salt reserves and 92 discovered minerals in total. Yet the sector contributes less than 2 percent to the national GDP. This extraction-without-development model ensures that Pakistan captures minimal value from its resources while bearing the full brunt of environmental and social costs. The Saindak mine generated $2 billion between 2002 and 2017, yet Balochistan remains the poorest province. Proposed contracts for rare earth projects allocate just 10 percent equity to local communities, while foreign partners claim up to 70 percent. This is neo-colonial resource extraction, refined and repackaged for the 21st century. External geopolitical pressure further affects Pakistan’s mineral policy. In April 2025, U.S. State Department official Eric Meyer visited Islamabad just before the rushed passage of the Balochistan Mines Act. The legislation, which centralized control over provincial minerals, was suspended after widespread protests.

The risks Pakistan faces from rare earth mining are not abstract; they are immediate, measurable and potentially irreversible. If extraction proceeds without proper safeguards, the country could face widespread contamination of its water sources, accumulation of radioactive waste and loss of arable land. These impacts won’t disappear when the mining ends; they will linger for decades, affecting public health, agriculture and access to clean water. Pakistan must make a critical decision: whether to pursue mineral wealth at any cost or to develop policies that balance economic opportunity with environmental protection and community welfare. The country’s long-term stability depends on whether it can move beyond short-term profits and invest in sustainable practices and scientific oversight. This isn’t just about reputation; it’s about resilience.

— The writer is an educator, based in Sindh.

(channaassadullah320gmail.com)

የጋዜጠኛ መስከረም ጌታቸው መልዕክት

ቤተ ክህነቱ ወይ አባቶች ከፊት መጥተው ይጩሁ የምንለው ለዚህ ነበር! ባለቤቱ ያቀለለውን ሞት…

በሁለት ዓመት ውስጥ ከ150 በላይ ኦርቶዶክሳውያን በአንድ ወረዳ ብቻ መገደላቸውን ያልሰማው የሃይማኖት ተቋም።

ጥናቱ የተካሄደው ችግሩን ለይቶ መፍትሔ ለማምጣት ወይስ ሃይማኖት ለመለየት?

የኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት ሪፖርት ስጠብቀው ነበር።

የጠበቅሁት ግን ከዚህ በፊት ከነበረው በተለየ ደፈር ብሎ የኦርቶዶክሳውያንን መከራ ተሰምቶት ይጮሃል ብዬ አይደለም።

የሃይማኖት አባቶችን የያዘ ተቋም እንደመሆኑ እውነት ይመራዋል ፍትሐዊነት ይገልጠዋል ብለን የምንመኘው ቢሆንም Political correctness የሚያስጨንቀው ተቋም እንደሆነ ይታወቃል።

የጠበቅሁት የሰሞኑን የአርሲው ግድያ በተከታታይ ቀናት የሆነ የሩቅ ሳይሆነ የዕለት ነበርና መረጃ ተሰወረብኝ ማለት አይችልም ወይም እድሜ ለቴክኖሎጂ በምስል አስደግፎ መረጃ ይሰጣልና ጥናቱን መሳሳት አይችልም ከማለት ነበር።

እኛ የጥናቱ ቀን አጠረ ለዓመታት የደረሰን በደል ከሳምንት በታች ባለእድሜ የችግሩን መነሻ፣ መጠን እና መፍትሔ እንዴት ያሳያል ስንል የመጀመሪያ ነው ተባለ። እሽ እንደመነሻ ከሆነ እሳት ለማጥፋት እንኳ ቢያንስ የደረሰውን መከራ ሳይፈራ በቁጥር እና በአይነት ይመሰክራል ሲባል የአንድ ሃይማኖት ወይ የአንድ ብሔር አለመሆኑን ደርሼበታለሁ አለ። ይገርማል! የማኅበራዊ ሚዲያ ጫና ሲበረታ እንቅፋት እስኪመታችሁ ላጠና ነው ብላችሁ የሮጣችሁት ለዚህ ነበር?

ይሁን አስቀድሞ በነበሩ መረጃዎችም እንደሰማነው የሌላ ቤተ እምነት ተከታዮችም ተገድለዋል።

እኛ ኦርቶዶክሳውያን ጥያቄያችን ግን ይህ ነበር።

1- ሌሎች ስለተገደሉ እናዝናለን እንቃወማለን። ነገር ግን የኦርቶዶክሳውያን ሞት በንፅፅር የሚገለፅ ሳይሆን ተመርጠው፣ በማእተባቸው ተለይተው የሞቱ ናቸው። ይህ በቤተ ክርስቲያኗ መዋቅር በሀገረ ስብከቱ በኩል በሰበካ ጉባኤ የቀደሙ ዓመታዊ ሪፖርቶችም የተገለጸ ነው። ዛሬም እዛው ያሉ ምእመናንን የሚናገሩት ይህንኑ ነው። ይህንን ደፍራችሁ መናገር ለምን አቃታችሁ? ብትናገሩስ የምታስከፉት ማንን ነው?

2- እነሱ ሃይማኖት ለይተው አልገደሉም ብላችሁ የገዳዮችን ሃጢያት ለማቅለል ምን አስጨነቃችሁ?

ቁጥር ንፅፅር ከጀመራችሁ አይቀርስ ቢያንስ ኦርቶዶክሳውያን በብዛት፣ ያለማቋረጥ እየተገደሉና እየተሰደዱ ስለመሆኑስ ለምን አልገለጻችሁም?

ይህንን ጥናት ተብዬ የፕሮፖጋንዳ ድረታ በመናገራችሁስ በእርግጥ ማንን ነው ምትጠቅሙት? መንግስትን? አይመስለኝም!

የትኛውንስ ሃይማኖት ተከታይ ለመጥቀም ነው? እንጃ! ማንም ሰው የተባለ በዚህ ሥራችሁ አይጠቀምም።

ስለዚህ ዝም በሉ። እንደለመዳችሁት አንዴ ሸራተን አንዴ የሆነ ቅንጡ ሆቴል እየፈለጋችሁ ስብሰባ እና ስልጠና እያላችሁ ተገባበዙ።

ለዚህ ሁሉ በር ከፋቹ አሁንም የእኛው ቤት መሆኑ አይረሳ። ደግሞ አብረው ለመግለጫ ሚቀመጡት ነገርስ?

አውራጃዊነትን እየሰበኩ መዲናን መናፈቅ ሁለት የፖለቲካው ተቃርኖ...

(የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ የግል ሀሳብ )
#ethiopia እንግዲህ ከዝምታ እና ከረጅም ጊዜ ንባብ እንዲሁም ከነባራዊ እውነታ የተረዳሁትን እኔም ሳይረፍድብኝ በ37 ዓመቴ በእርግጥ ምንም እንዳልሰራሁ ይሰማኛል፤በሌላ በኩል ደግሞ ይህን ሳላደርገው፤ሳልጽፈው እንዲሁም ሳልናገረው ብዬ በውስጤ ከሚቀርና የመገለጥ መንገድ (Emancipation)በጥልቅ ሲገባኝ በተለያየ ጊዜ እየፃፍኩ ያስቀመጥኳቸውን ቁርጥራጭ ማስተዋሻ እና ነገረ-ሀሳቦችን አካፍላለሁ።በአንድ ወቅት ስለነገሮች ሳጤን ይህ ነገር ከዓመታት በኃላ ታወሰኝ(Regional Integration in Africa)የሚለውን የሁለተኛ ዲግሪ የማስተርስ ትምህርት ኮርስ ስንወስድ በእርግጥ ውጤቱ "A" በማምጣት ቢጠናቀቅም ለአፍሪካ ውህደትና አንድነት ዋነኛው እክል (Regionalism) እንደሆነ የአንድ ወቅት መምህሪ የጋምቤላው ተወላጅ እና አመለ ሸጋው ዶ/ር ዲቪድ ሩች በክፍል ውስጥ አስተምረውናል፤በዚያም በወቅቱ ከእኔ ጋር ሲማሩ ከነበሩ ተማሪዎች ጋር ሰፊ ክርክር እና (Article Review) በማድረግ ወረቀት እናቀርብ ነበር።መቼም ወዳጆቼ አሁን የሶስተኛ ዲግሪውን(PhD) በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በማጠናቀቅ ላይ ያለው ትንታጉ የክፍላችን ሰቃይ እና ሀሳብ አፍላቂ የእዬብዘር ዘመዴ እና ሌሎች ንዋይ አለምአየሁ፣አብዲ፣ ኢሳያስ እና ብሩንዲያዊው አሌክስ... የክፍላችን ተማሪዎች ዋና የውይይት መሪዎች በመሆናቸው አይረሱትም።እኔም አውራጃዊነት ከብሔራዊ ጥቅም አኳያ በኢትዮጵያ የተቃውሞ ፖለቲካ ድስኩር( Political Discourse) ውስጥ ለመመልከት ሞከርኩ ይህ ምልከታዬ (Empirical Approach ) ስነ-ዘዴ ይከተላል ።

"አውራጃዊነትን እየሰበኩ መዲናን መናፈቅ" ይላል (Preaching Provincialism while Coveting the Metropolis) የሚለውን የእንግሊዘኛ ሀረግ መጠቀሙ ተገቢ ይመስለኛል።ይህ በኢትዮጵያ ወቅታዊ የተቃውሞ ፖለቲካ ውስጥ የሚታየውን ውስብስብና ተቃራኒ ባህሪ የሚገልጽ ነው።ይህ ሁኔታ የሚያመለክተው አንዳንድ የፖለቲካ ልሂቃንና "አንቂዎች" ማንን እንደሚያነቁት እስካሁን አልገባኝም፤በአንድ በኩል ለጠባብ የክልል (አውራጃዊነት፤ጎጠኝነት) ጥቅም፣ማንነትና መለያየት በቆራጥነት ሲከራከሩ፣በሌላ በኩል ደግሞ የሀገርን ማዕከላዊ ሥልጣን፣ሀብትና ተፅዕኖ የፖለቲካ ተክለ-ስብዓና (A Political Personality Cult) ለማግኘት የሚደረገውን የጋለ ትግል ሲደግፉ እናስተውላለን፤ጉዳዮችን በሰከነ አዕምሮ ነገረ-ሀሳቡን ስንመረምረው እንዲህ ሆኖ እናገኘዋለን ።

የተቃርኖው ምንጭ ሁለት እግር አለኝ ተብሎ፣ሁለት ዛፍ አይወጣም እንዲል ብሂሉ ፖለቲካው ሁለት መንታ መንገድ እንዲሆን እና ይህ የአስተሳሰብና የድርጊት መለያየት የመጣው ከሚከተሉት የፖለቲካ እውነታዎች ነው :-

🔴ማንነትና ሀብት፣ሲያሻኝ በማንኪያ ሲያሻኝ በእጄ:-አውራጃዊነት፣ጎጠኝነት የሚሰብኩ ኃይሎች መሠረታዊ የፖለቲካ ካፒታላቸውን (A Narrow view of Political theory) የሚገነቡት በክልልና በጠባብ ማንነት ላይ ነው።በእውቀት እና በብቃት አያምኑም፤ ኃይላቸውን የሚመዙት በዚህ መሰረት ነው። ሆኖም የፖለቲካ ሥልጣን የመጨረሻ ግብ የሚሆነው የሀገርን የሥልጣን፣ የኢኮኖሚ እና የፋይናንስ ማዕከላዊነት መቆጣጠር ነው።

🔴የማዕከል መሪነትን መውሰድ እና እኔ ሁሉንም ካልባረኩት የሚል አስተሳሰብ:-ምንም እንኳን አንድ ክልል በራስ የመወሰን መብት በጽንሰ ሀሳብ ቢደገፍም፣ሀገሪቱ የመጨረሻ የፖለቲካ ውሳኔ ሰጪነት፣ የኢንቨስትመንት ፍሰት፣ የቢሮክራሲ ቁልፍ ቦታዎችና የዓለም አቀፍ ተሰሚነት ተፅዕኖ ከክልላዊ ሥልጣን እጅግ የላቀ በመሆኑ ያልተማከለ ሀይልን (Decentralization) አይፈልጉትም ቃላቸው እና ስብከቱ ሌላ ነው ።

🔴የቃልና የተግባር አለመጣጣም ፣በአንድ አፍ ሁለት ምላስ:-የፖለቲካ ልሂቃኑ በቃል ለክልላቸው ጥቅም ሲቆሙ፣በተግባር ግን ትልቁን ድርሻ የሚሰጡት ወደ ማዕከሉ በሚወስደው የሥልጣን ትግል ላይ ነው።የክልል የፖለቲካ ኃይል የሚለካው በመዲናው ላይ ባለው ተፅዕኖ ልክ ነው ብለው ያምናሉ ይህን ለማሳካት ደግሞ ሀገር እና ብሔራዊ ጥቅም፣ህዝብ ለነሱ ቦታ የለውም አሁንም ነዶ ሀሳብ ይዞው እንደ ቦይ ውሃ መጓዝን መርጠዋል ።ይህም መዲናን በመናፈቅ (Coveting the Metropolis) እና ትግል ብለው የሚስቡት ከግል ጥቅምና ዝና ብቻ ነው ይህ ማለት ደግሞ ታማኝነትታቸው ለግልና ለግል ነው። (Loyal to the Individuals not the State)

🔴በሀገር ግንባታ ላይ ያለው ተፅዕኖ (The Impact of Regionalism on Nation building):-
ይህ ተቃራኒ አሰላለፍ ለኢትዮጵያ ሀገር ግንባታ ሂደት ትልቅ እንቅፋትና አደጋ አለው፤የአለመተማመን መፍጠር ጎጠኛ ኃይሎች በሁለት የተለያዩ መልዕክቶች (በክልል ለተከታዮቻቸው የጠባብ ማንነት እና በማዕከል ለዓለም አቀፍ ማህበረሰብ የሰፊ አንድነት) የሚወክሉ በመምሰል፣በመናገር፣በሕዝቡና በፖለቲካው ሂደት ላይ ያለውን እምነት ይሸረሽራሉ።

✍️እንደ መውጫ ⁉️

"አውራጃዊነትን( Regionalism)እየሰበኩ መዲናን መናፈቅ" የሚያሳየው የኢትዮጵያ የተቃውሞ ፖለቲካ በስሜት እና "በበልሃ ልበልሃ "ስለሚመራ ነው ይህም ቂም በቀለኝነት እና በተራዘመ ጊዜ ግጭትና የሰላም ሚዛንን ያዛባል።ይህ ፖለቲካ መለያየት የዘላቂ እና የትውልድን ጥቅም እንዲሁም ሀገረ-መንግቱን ይጓዳል።በድስቱ ውስጥ ያለውን የጫው መጠን ለማወቅ አንዳንዶቹ ሲያሻቸው "በማንኪያ እንዳንዶቹ በእጃቸው " የአነባብሮ ፖለቲካ ስልት ይጠቀማሉ።ለዚህም የኢትዮጵያ የቀይ ባህር ተጋሪነት እና የወደብ አቅርቦት ጥያቄን ሲንኳስሱት እንመለከታለን ።

ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም መሳካት የድርሻዬን እወጣለሁ !
#ethiopia

ለበለጠ ወዳጅነት የፀሃፊውን የኤክስ(X)ገፅ ይከተሉ:-

🔗 https://x.com/HDebasu?t=3H...

ግለሰብ እና ብሔራዊ ጥቅም...

(የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ የግል ሀሳብ)
#ethiopia | እውቁ የፖለቲካ ሳይንቲስት እና የአለምአቀፍ ግንኙነት ሊቃውንት ጆሴፍ ፍራንከል "International Relations in a Changing World " በሚለው መጽሐፉ እና በአጠቃላይ፣ይህ ርዕስ በዓለም አቀፍ ግንኙነት ጥናት (International Relations) ትምህርት መስክ በሁሉም ህልዬቶች ከመጀመሪያው የንድፈ-ሀሳብ ትንተና "የብሔራዊ ጥቅምን (National Interest ) ጉዳይ በሚገባ ያስረዳል።

ብሔራዊ ጥቅም በአንድ ሉዓላዊ ሀገር መንግስት ዘላቂነት ባለው መልኩ ሊያሳካቸው የሚፈልጋቸው ዋና ዋና ግቦች፣ዓላማዎች እና ፍላጎቶች ድምር ውጤት ነው።እነዚህ ፍላጎቶች የሀገሪቱን ህልውና፣ደህንነት ፣ልማትና እና ብልጽግን ለማረጋገጥ ወሳኝ ናቸው።

ብሔራዊ ጥቅምን የሚወስኑት መሠረታዊ ነገሮች ደህንነት እና ሕልውና (Survival and Security) የግዛት ሉዓላዊነት እና አንድነት (Sovereignty and Territorial Integrity) የሀገሪቱን ድንበሮች ማስጠበቅ እና የውስጥ አስተዳደር በውጭ ጣልቃ ገብነት አለመወሰኑን ማረጋገጥ በጥብቅ መከታተል እና የፀጥታ እና የደህንነት ተቋማትን የመከላከያ፣ደህነት ዘርፍን ማዘመን እና ዘመናዊነቱን ማጠናከርንም ይጨምራል።ይህ ሂደት የዜጎች ሰላም አስተማማኝነት የሀገሪቱን ዜጎች ከውስጥም ሆነ ከውጭ አደጋዎች መጠበቅ ያጠቃልላል ።

ብልጽግና እና ደኅንነት (Prosperity and Welfare) ኢኮኖሚያዊ ልማት፤የዜጎችን ኑሮ ማሻሻል፣ድህነትን መቀነስ፣ዘላቂና ሁሉን ያካተተ ዕድገት በተለያዩ ዘርፎች ማስመዝገብ እና በበቂ ሁኔታ የውጭ እና አለምአቀፍ ንግድ (Foreign Trade)ፍላጎቶችን ሚዛናዊነት በመጠበቅ ለሀገር ብሔራዊ ልማት ግቦች የሚረዱ የኢኮኖሚ ምንጮችንና መውጫዎችን ማረጋገጥ (እንደ ወደብና የትራንስፖርት መስመሮች፣የየብስ እና የአየር ትራንስፖርትን ይጨምራል)።

በተጨማሪም ክብርና እሴቶች (Prestige and Values) በዓለም አቀፍ ደረጃ የሀገርን ክብርና ሞራል ከፍ ማድረግ ሲሆን በሕገ-መንግስቱ የተደነገጉ እሴቶችንና መርሆችን ማስጠበቅ (እንደ ሕብረ-ብሔራዊ አንድነት፣ዲሞክራሲ፣መልካም አስተዳደር ብልጽግና መሰል የታሪክ፣የዲፕሎማሲ ግንኙነት ከትውልድ ወደ ትውልድ ማፅናት)ይሆናል።

እንደ መውጫ :-

በየትኛውም የአለም ክፍል የሚገኝ የሀገር እና ህዝብ የብሔራዊ ጥቅምን ጉዳይ በጋራና ትብብር በአንድነት ይሰራል።ይህ ማለት"የፖለቲካ ሀሳብ ልዩነት" (Political Differences) በግለሰቦች፣በቡድኖች ወይም በአካባቢዎች መካከል ባሉ የፖለቲካ እምነቶች፣አስተሳሰቦች (Ideologies) እና ስርዓቶች ውስጥ የሚታዩ ልዩነቶች ቢኖሩም የአገር ብሔራዊ ጥቅም ጉዳይ ውስብስብ የሆነውን የፖለቲካ ልዩነት (Political Difference) እና የፖለቲካ አለመግባባት (Political Disagreement) ወደ ጎን በመተው ለዘላቂ ጥቅም ይሰራሉ።

ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም መሳካት የድርሻዬን እወጣለሁ !
#ethiopia

ሁሉንም ነገር የመቃወም አባዜ ትናንትና ዛሬ...

( የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ የግል ሀሳብ)
#ethiopia | የአንድ ሀገር ፖለቲካዊ ብስለት የሚለካው በእውቀትና በተጨባጭ መረጃ ላይ ተመስርቶ አማራጭ ሐሳቦችን ማቅረብ ሲቻል ነው። በኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ምህዳር( Political Space) ግን፣ በተለይም በትውልዶች መካከል፣ ሁሉንም ነገር የመቃወም አባዜ (The Culture of Rejection) እና ከእውቀት ይልቅ ስሜትን የማስቀደም ዝንባሌ ጎልቶ ይታያል።ይህ ችግር የፖለቲካ ውይይት ጥራትን በማዳከም፣ለብሔራዊ ቀውሶችና ለልማት መደናቀፍ ዋና ምክንያት ሆኗል።

የትናንቱ ትውልድ ሸክም የመካረር ፖለቲካ የኢትዮጵያ የቀድሞ የፖለቲካ ትውልዶች ያደጉት "ዜሮ ድምር" (Zero-Sum Politics) በሚባል አስተሳሰብ ውስጥ ነው። የ"ሁሉንም መጣል" አባዜ ከንጉሱ ዘመን ጀምሮ እስከ ደርግና ኢሕሃዴግ ድረስ፣ የፖለቲካ ለውጥ የሚመጣው የቀድሞውን ሥርዓት ሙሉ በሙሉ በማፍረስና በመጣል እንጂ፣ መልካም ጎኖችን ወስዶ ስህተቶችን በማረም አልነበረም።ይህ አስተሳሰብ ትውልዱ ለድርድርና ለመግባባት ዝግጁ እንዳይሆን አድርጓል።

የእውቀት ውድቅት( Political Decay) የፖለቲካው ውይይት በጥላቻ፣ በመፈረጅና በሴራ( Conspiracy and sabotage) ላይ ሲመሠረት፣ የፖለቲካ ሳይንስ፣ ኢኮኖሚክስ እና ታሪክ ጥናቶች የሚሰጡት የተሰከነ እውቀት ተቀባይነት ያጣል። ለሀገር ማሰብ የሚቻለው የሰከነ ዕውቀት ሲኖር ብቻ ነው።ሥር-ነቀልነት (Radicalism) ለችግሮች የሚፈለገው መፍትሔ ሁልጊዜም ቢሆን ሥር-ነቀልና አብዮታዊ እንጂ፣ ቀስ በቀስ የሚመጣ ተቋማዊ ለውጥ አይሆንም። ይህ ደግሞ የፖለቲካው ሂደት ከባድና ደም አፋሳሽ እንዲሆን ያደርጋል።ለሀገራቸው በጎ ሀሳብ ያላቸው ዜጎች ባይተዋር እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል ።

የዛሬው ትውልድ ተግዳሮት የስሜት ፖለቲካ እና የማኅበራዊ ሚዲያ ፍዘት የአሁኑ ትውልድ( My Generation ) አዲስ ተስፋ ይዞ ብቅ ቢልም፣ ከቀድሞው ትውልድ የወረሰውን "ሁሉንም የመቃወም አባዜ" በማኅበራዊ ሚዲያ አጠናክሮታል። የመረጃ ፍዘት (Information Overload and Apathy) በዘመናዊው ቴክኖሎጂ ምክንያት፣ በእውቀት ላይ የተመሠረተ ጥልቅ ትንተና ከመፈለግ ይልቅ፣ ፈጣንና ስሜት ቀስቃሽ መልዕክት ቀዳሚ ሆኗል። ይህም ለፖለቲካው ልሂቅ በስሜት የመመራት ዕድል ይፈጥራል።የእወደድ ባይነት (Anti-establishment and Anti-political sentiment) የፖለቲካ ስነ-ባህሪ እና ስነ-ልቦና መጎልበት ጥልቅ አሳቢዎች እና ሀገር ወዳድ ዜጎች ከመድረኩ እንዲወጡ ሁኗል ።

የ"መለያ" ፖለቲካ (Identity Politics) በአሁኑ ወቅት የፖለቲካ ውይይቶች በአብዛኛው በማንነት፣ በዘርና በቡድን ወገንተኝነት ላይ ያጠነጥናሉ። ይህ ሁኔታ የብሔራዊ ጥቅም፣ የኢኮኖሚ ፖሊሲና የዴሞክራሲ ተቋማት ግንባታን የመሳሰሉ እውነተኛ የእውቀት ውይይት የሚሹ ጉዳዮችን በአግድም እንዲወድቁ አድርጓል።

አካሄድን የመቃወም ስልት በተቃዋሚዎች በኩል የሚታየው በመንግስት የሚቀርበውን ማንኛውንም ሀሳብ መቃወም (የቀይ ባህር ተጋሪነት ፣ የወደብ አቅርቦት ፣የታላቁ ህዳሴ ግንባታ ፣ የኮሪደር ልማት የከተማ ሽግግር ጥያቄም ቢሆን)፣ ለዚህ አባዜ እንደ አንድ ማሳያ ነው።ጥያቄው ብሔራዊ እና ሀገራዊ ቢሆንም፣ የፖለቲካው ስሌት መንግስትን በመንቀፍ ላይ ያተኩራል።

በእውቀት ላይ የተመሰረተ ውይይት ጠላትነት የሚያስከትላቸው ጉዳቶች ይህ አባዜ በሀገር ግንባታና በዴሞክራሲ ሂደት ላይ ከባድ አሉታዊ ተፅዕኖ አለው ።የሀሳብ ጥራት ማጣት (Quality Deficiency) የፖለቲካው ምህዳር በስሜትና በወገንተኝነት ሲሞላ፣የፖሊሲ ውሳኔዎች ጥራት ይቀንሳል። መፍትሔዎች ከእውቀትና ከምርምር ይልቅ ከፖለቲካዊ ግፊት የመነጩ ይሆናሉ።
የመግባባት ማጣት ሁሉንም የመቃወም አባዜ የጋራ ራዕይና የሀገራዊ ስምምነት እንዳይፈጠር ያግዳል።የፖለቲካ ፓርቲዎች ገንቢ ክርክር ከማድረግ ይልቅ፣ አንዱ የሌላውን ህልውና የሚጠራጠርበት ሁኔታ ይፈጠራል።

ዓለም አቀፍ ጉዳዮች (እንደ አባይና ቀይ ባህር ያሉ) ወጥ የሆነ ብሔራዊ አቋም ሲፈልጉ፣ የውስጥ የፖለቲካ ኃይሎች በብዥታና ( Blurriness and Allover Rejections ) በመቃወም ሲጠመዱ፣ የኢትዮጵያ የድርድር አቅም ይዳከማል።

ኢትዮጵያ “ሁሉንም ነገር የመቃወም አባዜ” እና ከስሜት መራሽ ፖለቲካ ወጥታ ዘላቂ ልማትና ዴሞክራሲን ለመገንባት፣ ሁለቱም ትውልዶች የእውቀትን የበላይነት መቀበል ይኖርባቸዋል። የፖለቲካ ውይይቶች በመረጃ፣ በጥናትና በምክንያታዊነት ላይ መመሥረት ሲችሉ ብቻ ነው፣ የሀገሪቱ የፖለቲካ ምህዳር ከጥላቻና ከፍዘት ተላቆ ወደ ገንቢ ትብብር የሚሸጋገረው።

ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም መሳካት የድርሻዬን እወጣለሁ !
#ethiopia

"የዛሬ አበባዎች የነገ ፍሬዎች"በአሮጌ ሸክም የጎበጠው ወጣት ትውልድ ፖለቲካዊ ፍዘት

(የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ ግል ሀሳብ)
#ethiopia | በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ስለ ትውልድና ኃላፊነት ሲነሳ የ1960ዎቹ ትውልድ (የእኛ ወላጆች ትውልድ) የፈጠረው ሥብራት ዋነኛ መነጋገሪያ ነው። ያ ትውልድ በለውጥ ጥማትና በፖለቲካዊ ጽንፈኝነትና አብዩታዊነት መሬቱን ሸንሽኖ፣ለሀገር ብዙ ውድመትና ያልተፈቱ የፖለቲካ ቀውሶችን አውርሶ ሄዷል።(ዘመናዊ ትምህርትን ሊቀስም ባህር ማዶ ተልኮ ዳንስ እና የሲጋራ አጫጫስ ቂንጠኛ አያያዝ ተምሮ መጣ፤ የጃፓኑ ሰው ቴክኖሎጅ ኮረጆ፣ ሀገሩን አቀና ከተረጅነት ወደ አምራችነት አሸጋረ-ጃፖን እንደምን ሠለጠነች በክቡር ዶ/ር ከበደ ሚካኤል፣የጃፓን መንገድ የተሰኙ መፃህፍት በአንጋፋው ዲፕሎማት አሰፋ ማመጫ አርጋው የተፃፉ ሁለቱን በጊዜ ንፅፅር ለተመለከተ የእኛ እና የእነሱን እድገት ማየት ይቻላል ።)የእኔው ሰው ደግሞ በአንፃሩ በዘመኑ የግብረ-ገብነት ትምህርት( የከፍተኛ ትምህርት ዘይቤ የተማረ የተመራመረ ከጥቂት የአፍሪካ ሀገሮች በነፃነቱ፥ በስብዓናው እና የተሻለ እድል በአገሩ የተፈጠረለት እንደነበር የታሪክ ቅጅዎች ያስረዳሉ ።እናንተ፣እኔ "የዛሬ አበባዎች፤ የነገ ፍሬዎች" ተብላችሁ በቴሌቪዥን የተመከራችሁት እና ዛሬ 37 ዓመት ያስቆጠራችሁት ትውልድ፣ የዚህ ታሪካዊ ሸክም ቀጥተኛ ቀንበር ተሸካሚ ሆናችኋል።የትናንቱ ሸክም እና የዛሬው ፍዘት እናንተ የተወለዳችሁበት እና ያደጋችሁበት ዘመን "የነገ ፍሬዎች"ለሚለው ተስፋ የተገባ አይደለም። በልጅነት የመከራችሁ ትውልድ ለሀገር የሚበጀውን ሰላማዊ የፖለቲካ ባሕል ከማስረፅ ይልቅ የፖለቲካ ሥብራትን እና የጥላቻ ፖለቲካን አትርፎ አልፏል።

"ሁሉንም ነገር እኔ ካልባረኩት" የሚል አባዜ የያዘ የአለቆች ፖለቲካ (Elite Politics) አናፂ ሆኗል። እኛም የነሱን ነዶ ሀሳብ ሰምተን በድሮ ቀረ የተንሸዋረረ እሳቤ ቁመን ቀርተናል አሁንም የእኔ ዘመን " ...ድሮ ቀረ መሃንዲስ፣ድሮ ቀረ መሪ፣ ድሮ ቀረ ሀኪም ፣ ድሮ ቀረ ጋዜጠኛ ፣ ድሮ ቀረ መምህር ፣ ድሮ ቀረ የባንክ ባለሙያ፣ ድሮ ቀረ ሙዚቀኛ ፣ድሮ ቀረ ዳኛ መዝገብ አገላብጦ ግራ ቀኙን ተመልክቶ የሚወስን፣...እረ ...ድሮ ቀረ ፖለቲከኛ ሲሉት አምኖ ተቀብሎ ዝም ጭጭ ብሏል። አሁንም አልነቃም የድሮ ናፋቂ ነው ግን እድሜው የእኔ ዘመን 37 ነው ። ይህ አባዜ ዛሬም ድረስ በአመራር ቦታ ላይ ተንጠልጥሎ በመገኘት፣ የእኔ ትውልድ የሚገባውን ቦታ እንዳያገኝ እና አዲስ አስተሳሰብ እንዳያመጣ እንቅፋት ሆኗል።

የፖለቲካ ፍዘት መንስኤዎች የእኔ ዘመን ሰው ( My Generation )ለሀገር የሚገባውን ያህል ለመስራት እድል እና ጊዜ አሁን ተሰጥቶታል፤ ራስን መውቀስ ተገቢ ቢሆንም፣ከጀርባ ያሉት መሰረታዊ ችግሮች አይቶ ከወጀብ እና ከሌሎች ነዶ ሀሳቦች እራሱን መጠበቅ እና ማረቅ አለበት ። የአሮጌው ትውልድ ሸክም የ60ዎቹን ትውልድ ያልተፈቱ የፖለቲካ ቁስሎች (ብሔርተኝነት፣ ማንነት፣ የመሬት ባለቤትነት፣ አክራሪነት (በትናንት መቸከል) ሁኖ መገኘቱ ፤ እነዚህ ጉዳዮች አሁንም ድረስ የትውልዱን አቅም(Potential )ወጥረው ይዘውታል።

የዚህ አባዜ ፖለቲካዊ ባህል ዕድሜው የገፋውና ከሥልጣን የማይለየው የፖለቲካ ልሂቅ በወጣቱ ላይ የመተማመን እጦት መኖሩ አዲሱ የለውጥ አመራር እና የመደመር እሳቤን እና የፖለቲካ ስክነትን በመካድ አሁንም በጥርጣሬ እንዳመለከተው( የሰሞኑ የቀይ ባህር እና የኢትዮጵያ የወደብ አቅርቦት እና የብሔራዊ ጥቅም አጀንዳ ሲነሳ ፥ከዚህ በፊት በታላቁ ህዳሴ ግድብ ዙሪያ ሲነዙ የነበሩ አሉባልታዎችን ማስታወስ በቂ ነው) እና የውዥንብር ሀሳብ በሁሉም ዘርፎች መኖሩ የእኔ የመደመር ዘመን ትውልድ እድል ማጣት (The Blocked Path)፡ ወጣቱ ትውልድ በሃሳብ፣ በአስተሳሰብ እና በዕውቀት ተዘጋጅቶ ቢመጣም፣ የሥልጣን መንገዱ በቆዩ ፖለቲከኞች በመዘጋቱ ምክንያት የመሰራት እድሉን አጥቷል።

ከፖለቲካ ማፈግፈግ (Political Apathy) በፖለቲካው ዓለም ውስጥ የሚታዩት የመረረ ልምምዶች፣ግጭቶች እና ጽንፈኝነት ወጣቶችን "ፖለቲካ ሸክም ነው፤ ያስጠይቃል" ብለው እንዲርቁና ኃይልና ጊዜያቸውን ወደ ግል ጉዳይ፣ ቢዝነስ ወይም ወደ ውጪ ሀገር ጉዞ ብቻ እንዲያደርጉ አድርጓል።እንደ እኔ ላሉ በለውጥ እና በመደመር ፅንሰ ሀሳብ የሚያምኑ እና ለሀገር ግንባታ ትንሽ አስተዋጽኦ ለማድረግ የሚሞክሩ የተቋም ግንባታ ሂደት ጅምር ላይ በመሆኑ ቱማታው ሌላ ነው ።መፍትሔው ከጎበጡበት ቀጥ ማለት ነው ።የእኔ ትውልድ "በጎበጠበት" ሁኔታ መቀጠል የለበትም፤ ፖለቲካዊ ፍዘትን (Apathy) ወደ ፖለቲካዊ ተሳትፎ መቀየር የግድ ነው።(Politically Active Person )ይገባዋል ። ሸክሙን መፍታት የ60ዎቹ ትውልድ የፈጠረውን የፖለቲካ ሥብራት መፍታት የሚችለው ይህ ወጣት ትውልድ ብቻ ነው። የትናንቱን ታሪክ ወደ ኋላ መተው ሳይሆን፣ ከዛሬው ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚያገናኝ አዲስ የጋራ ራዕይ መፍጠር ያስፈልጋል።

አዲስ የፖለቲካ ባሕል መገንባት ከጥላቻ ፖለቲካ፣ ከማን አለብኝነት እና "እኔ ካልባረኩት አይሆንም" ከሚለው አባዜ በመውጣት ወጣቱ ትውልድ ለውይይት፣ ለመደራደር እና ለሥርዓት ተገዢነት የሚመች የፖለቲካ ባሕል መፍጠር አለበት።

ኃላፊነት በመውሰድ ዕድሜያቸው 37 ዓመት እና ከዚያ በታችም የሆናቸው ግለሰቦች ዛሬ መካከለኛ አመራሮች (Middle-Level Leadership) አካል በመሆን እና የሀገርን ኢኮኖሚና ማህበራዊ ህይወት የመምራት አቅም አላቸው። ፖለቲካውን ሙሉ በሙሉ በትናንት ትውልድ ትቶ በ"ፍዘት" ውስጥ መቆየት ሳይሆን፣ሥርዓት ባለው መንገድ መብትን መጠየቅና ኃላፊነት መውሰድ ይገባል።

"የዛሬ አበባዎች" የሚለው ተስፋ እውን የሚሆነው፣ በአሮጌው ትውልድ የፖለቲካ ሸክም ጎብጦ ከመቅረት ይልቅ፣ ወጣቱ ትውልድ የትከሻውን ሸክም አራግፎ "የዛሬ ፍሬዎች" ለመሆን ሲነሳ ብቻ ነው። አሁን ላይ በእኔ ዘመን ሀገርን የሚድስ(The Era of Ethiopia's Renewal)፣ትጉህ እና ለትውልድ ለውጥ የሚተጋ መሪ ( የእኔ ዘመን ነፀብራቅ ) ግስጋሴ ላይ ነው ። እኔም ከዘመኑ የፍዝ ፖለቲካ ነጠብጣብ ዕጩ ፈልቅቄ ወጥቻለሁ፤ከእንግዲህ በኃላ ለሀገሪቱ ይጠቅማል የምላቸውን ሀሳቦች ፣በተከታታይ አካፍላለሁ ። ( የክቡር የኢ.ፊ.ዲ.ሪ.ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ሀገራዊ የመደመር መንግሥት ተልዕኮዎች እና የሀገር ግንባታ እሳቤዎች በመደገፍ በጊዜ እንቀድማለን ። የህልማችን ሀገርን በማገልገል በእውነት እንኖራለን !!

#ቀይ_ባህር_ለኢትዮጵያ_ሀገራዊ_ጥቅም
#ethiopia | ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ (ዶ/ር) ቀይ ባህርን በተመለከተ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀረቡት ሀሳብ የኢትዮጵያን ዘላቂ ህልውና የሚያረጋግጥ ሳይንሳዊና ኢኮኖሚያዊ እውነታ ነው። ይህን መሰረታዊ ሀቅ በተለያዩ መመዘኛዎች ለማሳየት እሞክራለሁ :-

የህዝብ ብዛት እና የኢኮኖሚ ግዴታ፦ኢትዮጵያ ከ130 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ያላት በፍጥነት እያደገች ያለች ሀገር ናት።የዓለም አቀፉ የንግድና ልማት ኮንፈረንስ (UNCTAD) መረጃ እንደሚያሳየው፣ የባህር በር የሌላቸው ሀገራት (Landlocked Countries) ከባህር በር ካላቸው ሀገራት በአማካይ ሁለት እጥፍ የበለጠ የትራንስፖርት ወጪ ይሸከማሉ። ይህም የሀገሪቱን ምርት ተወዳዳሪነት በመቀነስ፣ የዋጋ ግሽበትን በማባባስ እና የኢኮኖሚ ዕድገትን ይገድባል። ለአንድ ትልቅ ኢኮኖሚ የባህር በር ወሳኝ መሠረታዊ መብት ነው።

ጂኦ-ፖለቲካዊ እና የንግድ ደህንነት፦የቀይ ባህር መስመር ለዓለም ንግድ ወሳኝ ስትራቴጂካዊ ቦታ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ ንግድ ደህንነት ከሌሎች ሀገራት ወደቦች ጋር መያያዝ በፖለቲካዊ እና ሎጂስቲካዊ ውሳኔዎች ላይ ጥገኛ ያደርጋታል።የራሷን የባህር በር በሰላማዊ መንገድ ማግኘት የንግድ መስመሯን አደጋ የመከላከል እና የብሔራዊ ጥቅሟን የማስጠበቅ ጂኦ-ስትራቴጂካዊ አስፈላጊነት አለው።

የታሪክና የህግ እውነታ፦ጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዳሉት፣ ኢትዮጵያ የባህር በርዋን በህጋዊና ተቋማዊ ውሳኔ አለማጣቷ፣ ለጉዳዩ ፍትሃዊ እና ዘላቂ መፍትሄ የመፈለግን የታሪክ ግዴታ ያሳያል። የኢትዮጵያ ጥያቄ የጦርነት ሳይሆን የጋራ ተጠቃሚነትና የሰላማዊ ድርድር ነው።

ኢትዮጵያ የባህር በር ፍላጎቷን በሰላማዊ፣ ህጋዊና ዲፕሎማሲያዊ መንገድ ሁሉን ስልት እና አቅም በማየት ተጠቃሚ በሚያደርግ መንገድ ማሳካት አለባት። ይህ የህልውና ጥያቄ ከፖለቲካ በላይ፣ የኢኮኖሚ ፍትህና የልማት መብት ጉዳይ ነው ።

የዚህ ዘመን ትውልድ( Politically Active Person )እንዲሆን እና ትናንት በተለያየ ፖለቲካዊ ምክንያት እና ሁኔታ ለውይይት በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሳይቀር ለማሰብ የተገታን ጉዳይ እንደገና ለንግግር መነሻ እና የብሔራዊ የልማት አጀንዳ አድርጎ ማቅረብ ኢትዮጵያ በቀጣይነት እና በዘላቂነት ለማሳካት ከምትፈልጋቸው የልማት ትልሞች መሰረት የሚጥል ነው ። የዜጎች ህይወት እንዲሻሻል እና ለውጥ እንዲመጣ ከተፈለገ እንዲህ አይነት ጉዳዬችን በድፍረት ወደ ፖለቲካ መድረክ መምጣታቸው ሊደነቅ ይገባል ።
#ኢትዮጵያ #ሀገራዊ_ጥቅም #ቀይባህር #ሰላምናልማት

በሀብታሙ ደባሱ አዲሱ

ሜላት ኪሮስ
ለአሜሪካ የኮንግረስ አባልነት እየተወዳደረች ትገኛለች
#ethiopia | በመላ ሰሜን አሜሪካና በሌሎችም የዓለማችን አገራት የምትገኙ ኢትዮጵያዊያን በሙሉ የከበረ ጥልቅ ሰላምታዬን አቀርባለሁ።

እንደምታውቁት ከሁለት ኢትዮጵያውያን የተወለደችው ሀበሻዊቷ ግን በዜግነት አሜሪካዊት የሆነችው ሜላት ኪሮስ ለአሜሪካ የኮንግረስ አባልነት እየተወዳደረች ትገኛለች።

በታሪክ እስከዛሬ እንዳየነው ( ያውም በእሷ ዕድሜ) ለአሜሪካ ኮንግረስ ለመመረጥ የሞከረ ኢትዮጵያዊ የለም ።

ሜላት ይህንን ያልተሞከረ ነገር አሸንፋለሁ ብላ በፅናት መጀመሯ ከልብ የምታኮራ ጀግና የኢትዮጵያውያን ልጅ መሆኗን በተግባር አስመስክራለች።

በዚህ የዓለማችን ትልቅ የፖለቲካ መድረክ ውስጥ ተሳታፊ ለመሆን ግዳጇን ተወጥታለች።

አሁን ቀሪው ስራ የኛ በዓለም ዙሪያ የምንገኝ ኢትዮጵያዊያን ይሆናል ማለት ነው።

የሜላት በዚህ የዓለማችን ተፅዕኖ ፈጣሪ በሆነው ኮንግረስ ውስጥ መግባት እንደ አገር ለኢትዮጵያ እንደ ዜጋ ለኢትዮጵያውያን ከሚሰጠው ቀላል ያልሆነ ጥቅም ባሻገር ወደር የሌለው ኩራትና ክብር ያጎናፅፈናል።

በመሆኑም የሜላት ማሸነፍ የሁሉም ኢትዮጵያዊ አሽናፊነት መሆኑ በፍፁም አያጠራጥርም።

ሜላት ውድድሩን አሸንፋ ለውጤት እንድትበቃ የሁሉም ኢትዮጵያዊ ድጋፍና አስተዋፅኦ ወሳኝ ነው።

በውድድሩ አሸንፎ ለመውጣት ወሳኝ ከሆኑ ነገሮች አንዱ የፋይናንስ አቅም በመሆኑ በዚህ ጉዳይ ላይ ኢትዮጵያውያን ሁሉ አንድ ሆነን በአንድ ልብ ተነስተን እንደየአቅማችን በማዋጣት በሜላት አማካኝነት ኢትዮጵያ አገራችንን በዓለም መድረክ እናስጠራት።

በመላ ዓለም የምትገኙ ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኞች ፣ የማህበራዊ ሚዲያ ተሳታፊዎች እና ተፅእኖ ፈጣሪዎች ሙሉ ትኩረታችሁን የሜላት ምርጫ ላይ በማድረግ እጅ ለእጅ ተያይዘን ኢትዮጵያን ወደ አሜሪካ ኮንግረስ እናስገባት።

በሜላት የኮንግረስ ወንበር አገራችን እንደ ኮከብ ደምቃ፣ እንደ ፀሐይ ፈክታ ለማየት በሙሉ ልብ እነሳ።

ሜላት ጀግናችን ናት!!!
ሜላት ኩራታችን ናት!!!
ሜላት የአገራችን ክብር ናት!!!

ሜላት ታሸንፋለች !!!
አመሰግናለሁ.
ጋዜጠኛ ሰሎሞን አስመላሽ

All Ethiopians living in North America and other countries of the world, I send my respected deep greetings. As you know Melat Kiros, the habesha born from two Ethiopians but American by citizenship is running for the American Congress.

As we have seen in history, there is no Ethiopian who has tried to be elected for the American congress.

Melat has proved that she is a brave Ethiopian who is proud of her. She has fulfilled her duty to participate in this world's biggest political stage.

Now the remaining work will be for us Ethiopians around the world. Melat's entry into this world's most influential congress gives us immense pride and respect beyond the easy benefits it gives to Ethiopians as a country and citizen.

There is no doubt that Melat's victory is a victory for all Ethiopians. The support and contribution of all Ethiopians is crucial for Melat to win the competition and reach the results.

One of the important things to win the competition is financial capacity. Let us all Ethiopians unite in this matter and contribute to the best of our ability and make Ethiopia famous on the international stage through Melat.

Ethiopian journalists, social media participants and influencers all over the world, let's put your full attention on Melat's election and join hands to get Ethiopia into the American Congress.

Wake up with all your heart to see our country shining like a star, shining like a sun in Melat Congress chair. Melat is our hero!!!. Melat is our pride!!!.

Melat is the pride of our country!!!
Melat is going to win !!!.
Thank you.

Journalist Solomon Asmelash

https://youtu.be/9KTxOijum...

https://www.denvervoice.or...

https://youtu.be/ZiNPW33zj...

https://www.facebook.com/s...

ተሽሯል‼️
ከተቃውሞ በኋላ በሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች አዋጅ ላይ ማሻሻያ ተደረገ።
በአገር ውስጥ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ላይ ከፍተኛ ክርክር የፈጠረ የነበረው ድንጋጌ ከአዋጁ ማሻሻያ ረቂቅ እንዲወጣ ተደርጓል ፡፡

ይህ ድንጋጌ አገር በቀል ድርጅቶች ለፖለቲካዊ ቅስቀሳ (political advocacy) እና ከምርጫ ጋር ለተያያዙ ስራዎች ከውጭ የገንዘብ ምንጭ ገንዘብ እንዳይቀበሉ ይከለክል ነበር።

ቢቢሲ እንደዘገበው የማሻሻያ ረቂቁ አገር በቀል ድርጅቶች ከምርጫ ጋር የተያያዙ ማንኛውንም ስራ ለመስራት ከሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ባለስልጣን "ቅድሚያ የድጋፍ ደብዳቤ ማግኘት" እንዳለባቸው ተቀምጧል።

በስራ ላይ ያለው አዋጅ ከስድስት ዓመት በፊት የጸደቀ ሲሆን፣ ቀደም ሲል የነበረውን እና "አፋኝ" በሚል የሚተቸውን አዋጅ ሙሉ ለሙሉ የሻረ ነበር። አዲሱ አዋጅ ለሀገሪቱ የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ አስተዋጽኦ ያደርጋል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበት ነበር።

Seledadotio
Seledadotio