(ዘ-ሐበሻ ዜና) የትራምፕ አስተዳደር ባለፈው ዓመት በውጭ ሀገር የዩኒቨርሲቲ እና የኮሌጅ ተማሪዎች ላይ የጀመረውን ጥብቅ ቁጥጥር ተከትሎ፣ ለቻይና እና ህንድ አመልካቾች የሚሰጠው የተማሪነት ቪዛ መጠን በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን አዲስ ጥናት አመላከተ። መቀመጫውን ዋሽንግተን ያደረገው ሴንተር ፎር ኢሚግሬሽን ስተዲስ የተሰኘው ተቋም እንዳወጣው መረጃ፣ ከግንቦት እስከ ነሐሴ ሁለት ሺህ ሃያ አምስት ባለው ጊዜ ውስጥ ለቻይናውያን ተማሪዎች የተሰጠው ቪዛ በሁለት ሺህ አስራ ሰባት ከነበረው ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር በአርባ ስድስት በመቶ ቀንሷል። በህንድ ተማሪዎች ላይ ደግሞ የስልሳ በመቶ ቅናሽ ታይቷል።

ቻይናውያን እና ህንዳውያን ተማሪዎች በአሜሪካ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ ከሚማሩት አጠቃላይ የውጭ ሀገር ተማሪዎች ሃምሳ ሶስት በመቶውን ይሸፍናሉ። የተቋሙ ከፍተኛ የህግ ተመራማሪ ጆርጅ ፊሽማን ባወጡት ትንታኔ፣ ይህ የቪዛ ቅናሽ ለትምህርት ወደ አሜሪካ የሚገቡትን የውጭ ዜጎች አጠቃላይ ቁጥር በከፍተኛ ደረጃ የሚጎዳ መሆኑን አስገንዝበዋል። ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በሁለተኛው የስልጣን ዘመናቸው የከፍተኛ ትምህርት ማሻሻያን ኢላማ በማድረግ የጀመሩት ጫና፣ ጉዳዩን ወደ ግላዊ ፍልሚያነት የቀየረው ይመስላል።

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ የትምህርት ዘርፉ ከስደተኞች ጉዳይ እስከ የፆታ አመለካከት፣ እንዲሁም ከተማሪዎች የብድር ስረዛ እስከ ካምፓስ ውስጥ የመናገር ነፃነት ድረስ የባህል እና የፖለቲካ ሽኩቻዎች ማዕከል ሆኗል። የሪፐብሊካን ፓርቲ አባላት በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ላይ የቆየ ጥርጣሬ ያላቸው ሲሆን፣ ምሁራን ወጣቶችን አክራሪ በሆኑ የፖለቲካ አመለካከቶች እየመረዙ ነው ብለው ይከሳሉ። ትራምፕም የኮሌጅ ካምፓሶች ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ በአክራሪነት ተወርረዋል በማለት ወቀሳ አቅርበዋል። የፕሬዝዳንቱ ዋነኛ ትኩረት የብዝሃነት፣ የእኩልነት እና የአካታችነት ፖሊሲዎችን በመቀልበስ፣ የተወሰኑ ተማሪዎች ያላግባብ ተጠቃሚ እየሆኑ ነው ያሉትን አሰራር ማስቆም ላይ ያነጣጠረ ነው።

ፕሬዝዳንት ትራምፕ የፌደራል መንግስቱን ስልጣን በመጠቀም የዩኒቨርሲቲዎችን የገንዘብ ድጋፍ ለማቋረጥ በማስፈራራት እና የውጭ ሀገር ተማሪዎችን መብት በመገደብ ላይ ይገኛሉ። ዩኒቨርሲቲዎች ተማሪዎችን በሚቀበሉበት መንገድ፣ በትምህርት ስርዓታቸው እና በአጠቃላይ አሰራራቸው ላይ ታይቶ የማያውቅ ጣልቃ ገብነት እያደረጉ ነው። በአብዛኛው የፀረ ሴማዊነት ክሶችን ወይም የህግ እና ስርአት መርሆችን በመጠቀም የከፍተኛ ትምህርት አስተዳዳሪዎች ላይ ጥብቅ ምርመራ እንዲካሄድ እያስገደዱ ይገኛሉ። አሜሪካ ውስጥ የፍትሃዊነት ተደራሽነትን ለማረጋገጥ የወጡ የሲቪል መብቶች ህጎችን በመጠቀም፣ በታሪክ ተጨቁነው የነበሩ የህብረተሰብ ክፍሎችን የሚጠብቁ አሰራሮችን ወደ ኋላ ለመመለስ እየሰሩ መሆኑ ተጠቁሟል።

ይህ የትራምፕ አስተዳደር ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር የገጠመው ፍልሚያ ወደ አጠቃላይ ጦርነት ያደገ ሲሆን፣ በተለይም የእሳቸውን ፍላጎት ለማስተናገድ ፈቃደኛ ባልሆኑ እንደ ታዋቂው ሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ ባሉ ተቋማት ላይ ያነጣጠረ ጠንካራ እርምጃ እየተወሰደ መሆኑ በዘገባው ተብራርቷል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዩናይትድ ኪንግደም የባህር ንግድ ኦፕሬሽን ማዕከል እንዳስታወቀው፣ ዛሬ [በአካባቢው አቆጣጠር] ማክሰኞ ማለዳ ላይ በኦማን የባህር ዳርቻ አቅራቢያ የምትጓዝ አንዲት የጭነት መርከብ ባልታወቀ ተወንጫፊ መሳሪያ መመታቷን ሪፖርት አድርጋለች። ተቋሙ እንዳብራራው፣ መርከቧ ከኦማኗ ኻሳብ ከተማ በስተሰሜን ምስራቅ 20 የባህር ማይል ርቀት ላይ እየተጓዘች ባለችበት ወቅት ጥቃት እንደደረሰባት በVHF ቻናል 16 የድረሱልኝ ጥሪ አስተላልፋለች።

ይህንን ክስተት ተከትሎ ባለስልጣናት ምርመራ የጀመሩ ሲሆን፣ ዩኬ ኤም ቲ ኦ በቀጠናው የሚያልፉ መርከቦች ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እና ማንኛውንም አጠራጣሪ እንቅስቃሴ ለሚመለከተው አካል ሪፖርት እንዲያደርጉ አሳስቧል። እስካሁን ድረስ ለዚህ ጥቃት ኃላፊነት የወሰደ አካል የለም።

ይህ የጥቃት ክስተት የተሰማው፣ በቅርቡ በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የተፈጠረውን ወታደራዊ ፍጥጫ ተከትሎ በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ ዙሪያ ውጥረቱ አይሎ ባለበት ወቅት ነው። ዋሽንግተን በዚሁ ስትራቴጂካዊ የውሃ መስመር ላይ የባህር ላይ ጉዞ ነፃነት እንዲረጋገጥ ለቴህራን ጥሪ ስታቀርብ፣ ኢራን በበኩሏ በባህር ዳርቻዎቿ አቅራቢያ የሚደረጉ የመርከብ እንቅስቃሴዎች በእሷ ቁጥጥር እና እይታ ስር መሆን አለባቸው የሚል ጠንካራ አቋም እያንጸባረቀች ትገኛለች።

ባለፈው ቅዳሜ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በቀጠናው በተደረገ የሽምግልና ጥረት ምክንያት በኢራን ላይ ሊፈጽሙት የነበረውን ወታደራዊ ጥቃት መሰረዛቸውን መግለጻቸው ይታወሳል። ይሁን እንጂ የኢራን ባለስልጣናት ይህን የፕሬዝዳንቱን ንግግር ውድቅ በማድረግ፣ የሆርሙዝ ባህረ ሰላጤን ዳግም ክፍት ለማድረግ የተደረሰ ምንም ዓይነት ስምምነት የለም ሲሉ ሪፖርቶቹን አስተባብለዋል።

ኢራን ከአሜሪካ ጋር እየተነጋገርኩ አይደለም አለች

ኢራን ሰኞ ዕለት ከአሜሪካ ጋር ምንም ዓይነት ንግግር እያካሄደች አለመሆኗን ገልጻ፣ ከኦማን ጋር በሆርሙዝ ወሽመጥ ደኅንነቱ የተጠበቀ ጉዞ እንዲደረግ የሚያስችል “ጊዜያዊ የባህር መጓጓዣ መስመር” ለመመስረት እየሰራሁ ነው አለች።
የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባጋይ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ ቴህራን ከሙስካት ጋር የምታደርገው ንግግር ቁልፍ በሆነው የባሕር መስመር ላይ ጊዜያዊ የመርከቦች መንቀሳቀሻ ለመመስረት ያለመ ነው ብለዋል።

ከኢራን መንግሥት ጋር ቅርበት ያለው ፋርስ የዜና ወኪል እንደዘገበው ባጋይ “ከኦማን ጋር የምናደርገው የአሁኑ ውይይት በሆርሙዝ ባህር ወሽመጥ ውስጥ የመርከቦችን ደኅንነቱ የተጠበቀ ጉዞ ማረጋገጥ ላይ ያተኮረ ነው” ብለዋል።
“በሆርሙዝ ባህር ወሽመጥ ውስጥ የመርከብ ጉዞ ደኅንነትን ለማረጋገጥ እንዲቻል፣ ከኦማን ጋር በመተባበር በተቻለ ፍጥነት ጊዜያዊ የመተላለፊያ መስመር ለመዘርጋት እየሰራን ነው” ሲሉም አክለዋል።
ባጋይ በቴህራን እና በዋሽንግተን መካከል ንግግር እየተደረገ ነው የሚሉ ዘገባዎችን ውድቅ በማድረግ “ከዩናይትድ ስቴትስ ጋር ድርድር እያደረግን አይደለም” ብለዋል።
የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከኢራን ጋር ሰኞ ከሰዓት በኋላ ውይይት እንደሚጀመር ትናንት እሁድ ተናግረው ነበር።

ትራምፕ፣ በሆርሙዝ ጉዳይ እና የኢራንን "ኒውክሌር ማስወገድ" በተመለከተ በቅርቡ ስምምነት ላይ መድረስ እንደሚቻል ያላቸውን ተስፋ ገልጸዋል ።
ባጋይ “አሜሪካ ጥቃቷን እና ክልከላዋን እስከቀጠለች ድረስ [በሆርሙዝ ያለው ሁኔታ ላይ] የሚለወጥ ነገር አይኖርም” ብለዋል።

BBC

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቅዳሜ ምሽት በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት፣ የመካከለኛው ምስራቅ አጋሮች የአምስት ወሩን የኢራን ጦርነት ለማቆም የሚያስችል የስምምነት ማዕቀፍ ላይ መድረሳቸውን ገልጸው፣ ለጊዜው አዲስ ጥቃት ከመሰንዘር እንደሚታቀቡ አስታውቀዋል። ይህ አዲስ ስምምነት የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥን በአፋጣኝ እና ሙሉ በሙሉ ክፍት ማድረግን እንዲሁም የኢራንን የኒውክሌር ስጋት ማብቃትን የሚያካትት መሆኑን ፕሬዝዳንቱ አክለዋል። ትራምፕ ለዓለም የወደፊት ጥቅም እንዲሁም ለኢራን ህልውና እና ብልጽግና ስል፣ በፍጥነት ስምምነት ላይ ለመድረስ በማሰብ ጥቃቱን ለመሰረዝ ተስማምቻለሁ ብለዋል። ጦርነቱን የሚያስቆመውን ይህንን ስምምነት ከዳር ለማድረስ በሚደረገው ጥረት፣ እስራኤል ከአሜሪካ ጋር ለመተባበር መስማማቷንም ጠቁመዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ እና የሀገሪቱ መሪ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከትራምፕ ጋር በስልክ በተወያዩበት ወቅት፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር ያላትን ግጭት ልታባብስ ትችላለች በሚል ስጋታቸውን ማቅረባቸውን ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ምንጮች ገልጸዋል። አክሲዮስ የተሰኘው የዜና አውታር እንደዘገበው፣ ይህ ውይይት የተካሄደው ትራምፕ በኢራን ላይ አዲስ ጥቃት ለመሰንዘር እያመነቱ ባለበት ወቅት ነው። ሳዑዲዎች፣ አሜሪካ የኢራንን የኃይል (ኢነርጂ) መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ከሰነዘረች፣ ቴህራን አጸፋውን በሳዑዲ እና በሌሎች የባህረ ሰላጤው ሀገራት የነዳጅ ተቋማት ላይ ልትወጣ ትችላለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አድሮባቸዋል። አልጋ ወራሹ በዚህ የስልክ ውይይታቸው፣ ትራምፕ በኢራን ላይ ሊወስዱት ስላሰቡት አዲስ እርምጃ ማብራሪያ ጠይቀዋል። የዋይት ሀውስ ባለስልጣንም የሁለቱን መሪዎች የስልክ ውይይት መካሄድ አረጋግጠዋል።

ሳዑዲ አረቢያ በኢራን ከሚደገፉ የኢራቅ ሚሊሻዎች ጋር በተያያዘ ከአሜሪካ ጋር ወታደራዊ እርምጃዎችን ብትወስድም፣ ግጭቱ በድርድር እንዲፈታ ግፊት እያደረገች ትገኛለች። አልጋ ወራሹም የሳዑዲ መከላከያ ሚኒስትር የሆኑትን ወንድማቸውን ካሊድ ቢን ሳልማንን፣ ስለ ኢራን ስትራቴጂ ከትራምፕ እና ከምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ጋር እንዲወያዩ ረቡዕ ዕለት ወደ ዋሽንግተን ልከው ነበር። በሌላ በኩል ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ጋር በዋይት ሀውስ የተወያዩ ሲሆን፣ የካቲት ወር ላይ ጦርነቱ ከጀመረ ወዲህ በአካል ሲገናኙ ይህ የመጀመሪያቸው ነው። የውይይቱ አካል የነበሩት የእስራኤሉ መሪ ትራምፕ በኢራን ላይ የሚያደርጉትን ጦርነት እንዲቀጥሉ አሳስበዋል።

ይህ የአሜሪካ ወታደራዊ እርምጃ ውጥረት ለትራምፕ እና ለፓርቲያቸው ከፍተኛ ፈተና ሆኗል። በብዙ አሜሪካውያን ዘንድ ተቀባይነት ያጣው ይህ ጦርነት፣ በመጪው ህዳር ወር ከሚካሄደው ወሳኝ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ጥቂት ወራት ቀደም ብሎ የዓለምን ኢኮኖሚ እያናጋው ይገኛል። ፕሬዝዳንቱ ከዚህ ቀደም ኢራን በዮርዳኖስ በሚገኘው የአሜሪካ የጦር ሰፈር ላይ ያደረሰችውን ድንገተኛ ጥቃት ተከትሎ አጸፋዊ እርምጃ እንደሚወስዱ ዝተው ነበር። አርብ ዕለትም አሜሪካ ኢራንን እጅግ አጥብቃ እንደምትመታ ተናግረው ነበር። የዋይት ሀውስ ፕሬዝዳንታዊ ቃል አቀባይ ካሮሊን ሊቪት በበኩላቸው፣ ቴህራን ባለፈው ወር ከአሜሪካ ጋር የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራርማ ወዲያውኑ ስምምነቱን በመጣስ በንግድ መርከቦች ላይ ተኩስ መክፈቷን እና አሜሪካውያን ወታደሮችን መግደሏን አስታውሰዋል።

ይህንኑ ከኢራን ጋር እየተባባሰ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ፣ ቅዳሜ ዕለት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በቀጠናው በሚገኙ 10 ሀገራት ለሚኖሩ አሜሪካውያን አዲስ የደህንነት ማስጠንቀቂያ አውጥቷል። ባሃሬን፣ እስራኤል፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ኩዌት፣ ሊባኖስ፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ አረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስን በሚሸፍነው በዚህ ማስጠንቀቂያ፣ የአሜሪካ ዜጎች የበረራ ስረዛዎችን፣ ጊዜያዊ የአየር ክልል መዘጋትን እና ሌሎች የጉዞ መስተጓጎሎችን ታሳቢ በማድረግ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዋሽንግተን በአፍሪካ ያላትን የመሰረተ ልማት እና የኢንቨስትመንት ተጽእኖ ከቻይና እና ሌሎች ኃያላን ሀገራት ጋር እያወዳደረች ባለችበት በአሁኑ ወቅት፣ አሜሪካ ኩባንያዎቿ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በሚገነባው የ12.5 ቢሊዮን ዶላሩ የቢሾፍቱ አውሮፕላን ማረፊያ ፕሮጀክት ውስጥ ሚና እንዲኖራቸው እንደምትፈልግ አንድ ከፍተኛ የአሜሪካ የንግድ ሚኒስቴር ባለስልጣን ረቡዕ ዕለት አስታወቁ።

በመካከለኛው ምስራቅ እና አፍሪካ የአሜሪካ የንግድ ምክትል ረዳት ሚኒስትር ማርክ ሚቼል እንዳሉት፣ ዋሽንግተን በአየር ማረፊያው ፕሮጀክት ውስጥ የአሜሪካን ተሳትፎ ለማረጋገጥ በቅርበት እየሰራች ነው። ሚቼል ይህንን የተናገሩት በአዲስ አበባ በተካሄደው የአፍሪካ ሎጂስቲክስ እና ኮሙዩኒኬሽን ሲምፖዚየም ላይ በበይነ-መረብ በሰጡት መግለጫ ሲሆን፣ ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ኃላፊዎች ጋር መወያየታቸውንም ገልጸዋል። የአሜሪካ ኩባንያዎች በፕሮጀክቱ ውስጥ ምን ዓይነት ሚና ሊጫወቱ እንደሚችሉ በግልጽ ባያስቀምጡም፣ ይህ ተሳትፎ በጄኔራል ኤሌክትሪክ ሞተሮች የሚሰሩ ተጨማሪ የቦይንግ አውሮፕላኖችን ወደ መግዛት ሊያመራ እንደሚችል ጠቁመዋል። አየር መንገዱ ባለፈው ሚያዝያ ወር ቀደም ሲል ካዘዛቸው 20 ጄቶች በተጨማሪ ስድስት ተጨማሪ የቦይንግ 787-9 ድሪምላይነር አውሮፕላኖችን ለመግዛት መስማማቱ ይታወሳል።

ከአዲስ አበባ 45 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በደቡብ ምስራቅ አቅጣጫ የሚገኘው እና ባለ አራት የመሮጫ መንገድ ያለው ይህ የአየር ማረፊያ ግንባታ ባለፈው ጥር ወር የተጀመረ ሲሆን፣ በ2030 ሲጠናቀቅ "የአፍሪካ ዱባይ" ለማድረግ የታለመ ነው። ለዚህ ግዙፍ ፕሮጀክት የአፍሪካ ልማት ባንክ 500 ሚሊዮን ዶላር የገባ ሲሆን፣ ቀሪውን 8.7 ቢሊዮን ዶላር የማፈላለጉን ጥረት እየመራ ይገኛል። የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈፃሚ አቶ መስፍን ጣሰው ባለፈው ሚያዝያ ወር እንደተናገሩት፣ የአሜሪካ የፋይናንስ ተቋማት በፕሮጀክቱ ውስጥ ለመሳተፍ ፍላጎት አሳይተዋል።

ከዚሁ ጋር በተያያዘም ሚቼል፣ የአሜሪካን አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ቴክኖሎጂ ምርቶችን ወደ ውጭ የመላክ ጥረት አካል በመሆን የንግድ ሚኒስቴሩ ከኢትዮጵያ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኢንስቲትዩት ጋር ያለውን ግንኙነት ለማጠናከር እየሰራ መሆኑን አክለው ገልጸዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ ጦር በኢራን የተተኮሱ በርካታ ሚሳኤሎችን ማክሸፉን ያስታወቀ ሲሆን፣ ይህ ጥቃት በሁለቱ ጠላት ሀገራት መካከል ለቀናት ታይቶ የነበረውን አንጻራዊ መረጋጋት ያቋረጠ ሆኗል።

የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ በኤክስ ማህበራዊ ትስስር ገጹ ላይ ባወጣው መግለጫ፣ "ዛሬ ከቀኑ 11፡45 (በአሜሪካ ምስራቃዊ ሰዓት አቆጣጠር)፣ በመካከለኛው ምስራቅ በሚገኙ የአሜሪካ ኃይሎች ላይ ያልታሰበ ጥቃት ለመሰንዘር በማሰብ የእስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ኮር (IRGC) ኃይሎች ከኢራን በርካታ የባሊስቲክ ሚሳኤሎችን ተኩሰዋል" ብሏል። እዙ ኢራን ኢላማ ያደረገችባቸውን የተወሰኑ አካባቢዎች በዝርዝር ባይገልጽም፣

"ሁሉም የኢራን ሚሳኤሎች በተሳካ ሁኔታ ከሽፈዋል" ሲል አክሏል።
አሜሪካ በኢራን ላይ ለሁለት ሳምንታት ገደማ በየምሽቱ ስትሰነዝር የነበረውን ጥቃት፣ እንዲሁም ቴህራን በባህረ ሰላጤው አካባቢ በሚገኙ የዋሽንግተን አጋሮች ላይ በተደጋጋሚ ስትተኩሳቸው የነበሩትን የሚሳኤል እና የድሮን ጥቃቶች ተከትሎ ሁለቱም ወገኖች ባለፈው የሳምንት መጨረሻ ላይ ተኩስ አቁመው ቆይተው ነበር።

በሐምሌ ወር አጋማሽ ላይ ይህ ግጭት እንደገና ሊያገረሽ የቻለው ኢራን በሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ በሚገኙ በርካታ መርከቦች ላይ ጥቃት መፈጸሟን ተከትሎ ነው።

በሳምንቱ መጨረሻ ላይ የታየውን አንጻራዊ የውጊያ መረጋጋት፣ እንዲሁም የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጦርነቱን ለማቆም በሚደረገው ድርድር ላይ መሻሻል ሊታይ የሚችልበት "ጥሩ እድል" አለ ማለታቸውን ተከትሎ የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ አሽቆልቁሎ ነበር።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሜታ ዋና ሥራ አስፈጻሚ የሆኑት ማርክ ዙከርበርግ፣ በዓለማችን ከፍተኛ ዋጋ ካላቸው የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ኩባንያዎች መካከል የሆኑትን አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ የኤአይ ቴክኖሎጂን የሚያለሙበትን የተዘጋ መንገድ አጥብቀው ተቹ። ዙከርበርግ ይህ ዓይነቱ አካሄድ ስልጣንና ኃይልን በአንድ ማዕከል እንዲከማች እንደሚያደርግና ሰዎች ከዚህ ለውጥ አምጪ ቴክኖሎጂ የሚያገኙትን ተጠቃሚነት እንደሚያጠብ አስጠንቅቀዋል።

የ42 ዓመቱ ዙከርበርግ ማክሰኞ ዕለት ከኒውዮርክ ታይምስ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፣ የኩባንያዎቹን ስም በቀጥታ ባይጠቅሱም፤ ግንባር ቀደም የጥናት ተቋማት የኤአይ ቴክኖሎጂን በጥብቅ ቁጥጥር ስር ለማልማት የሚያደርጉት ጥረት የአሜሪካን የቴክኖሎጂ እሴቶች ከመተው ጋር እኩል መሆኑንና ፈጠራን እንደሚያዳፍን ገልጸዋል። በዘርፉ "ከመጠን ያለፈ የጥፋት ትርክት" እንደሚስተዋል የገለጹት ዙከርበርግ፣ ለውይይቱ "እውነታን" የሚያመጡ ድምጾች እንደሚያስፈልጉ አሳስበዋል።

በሲሊከን ቫሊ የተፈጠረው የሐሳብ ልዩነት የዙከርበርግ አስተያየት በሲሊከን ቫሊ የቴክኖሎጂ መሪዎች መካከል የተፈጠረውን ክፍፍል ይበልጥ አጉልቶታል። የአንትሮፒክ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ዳሪዮ አሞዴይ እና የኦፕን ኤአይ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሳም አልትማን የኤአይ ሞዴሎች እጅግ አደገኛ በመሆናቸው ያለ ጥብቅ ቁጥጥር ሊለሙና ሊጋሩ አይገባም የሚል አቋም አላቸው። በሌላ በኩል ማይክሮሶፍት፣ ኤንቪዲያ (Nvidia)፣ ጉግል እና ሜታ ይህንን ሀሳብ በመቃወም፣ ቴክኖሎጂው እንዲያድግ እና አዳዲስ የንግድ ዘርፎች እንዲፈጠሩ አብዛኛዎቹ የኤአይ ሞዴሎች በክፍት መንገድ መለማት አለባቸው ብለው ይከራከራሉ።

የቻይና ስጋት እና የዋሽንግተን ሎቢ በዚህ ወር የቻይና የኤአይ ሞዴሎች ያሳዩት ፈጣን እድገት የአሜሪካ ኩባንያዎች የነበራቸውን ብልጫ እየቀነሰው መምጣቱ ክርክሩን አባብሶታል። አርብ ዕለት የኤንቪዲያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ጄንሰን ሁዋንግ ክፍት የሶፍትዌር ልማትን የሚደግፍ ደብዳቤ ያወጡ ሲሆን፣ ከ SpaceX እና IBM ጋር በመሆን በክፍት የኤአይ ደህንነት ላይ የሚሰራ ጥምረት ማቋቋማቸውን ይፋ አድርገዋል። ሁዋንግ እና አልትማንን ጨምሮ የቴክኖሎጂ መሪዎች ጉዳዩን ከትራምፕ አስተዳደር ጋር ለመወያየት በዚህ ሳምንት ወደ ዋሽንግተን እያቀኑ ይገኛሉ።

"ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ከማዕከላዊ ቁጥጥር ይልቅ አንትሮፒክ የኤአይ ሞዴሎች ለሰው ልጅ ደህንነት ስጋት እንዳይሆኑ "የአሰላለፍ አደጋን" ለመፍታት ሲሞክር፤ ዙከርበርግ ግን አንድ ወጥ የሆነ እና ለሁሉም በእኩል የሚስማማ "ደግ" ሱፐር-ኢንተለጀንስ መፍጠር ፈጽሞ የማይቻል መሆኑን ይከራከራሉ። በምትኩ የሰዎችን ግላዊ ፍላጎት ሊያሟላ የሚችል "ግላዊ ሱፐር-ኢንተለጀንስ" ለሁሉም ሰው መድረስ አለበት ብለዋል።

ለዓመታት የኦፕን ኤአይ አቀንቃኝ የነበረችው እና ሞዴሎቿን በነጻ ስታድል የቆየችው ሜታ፣ በቅርቡ የስትራቴጂ ለውጥ አድርጋለች። በአንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ ተቀድማ የነበረችው ሜታ፣ 14.3 ቢሊዮን ዶላር ScaleAI በተባለ ኩባንያ ላይ ኢንቨስት በማድረግ እና መስራቹን አሌክሳንደር ዋንግን በመቅጠር 'Meta Superintelligence Labs'ን አቋቁማለች። ኩባንያው 'Muse Spark' የተሰኘ አዲስ ዝግ (Closed) ሞዴል በማልማት በዚህ ወር መሸጥ መጀመሩም ተገልጿል፤ ምንም እንኳ የክፍት ሞዴል ልማቱን ጎን ለጎን እያስኬደ ቢሆንም።

ዙከርበርግ በዎል ስትሪት ጆርናል ላይ ባወጡት ጽሁፍ የኤአይ ኃይል ማዕከላዊነትን አጥብቀው በመንቀፍ፣ የኢንዱስትሪው ታሪካዊ ጉዞ የቴክኖሎጂን ኃይል በጥቂቶች እጅ ከመሰብሰብ ይልቅ ክፍት በማድረግ ወደ ብዙሃኑ እጅ ማስገባት መሆኑን አጽንኦት ሰጥተዋል። ተቀናቃኞቹ አንትሮፒክ እና ኦፕን ኤአይ በበኩላቸው የኤአይ ልማት ደህንነትን ለማረጋገጥ ዓለም አቀፍ ትብብር እንዲኖር የሚጠይቅ ግልጽ ደብዳቤ ከሌሎች ተመራማሪዎች ጋር ፈርመው አውጥተዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ እና የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኋይት ሀውስ ማክሰኞ ዕለት ሊገናኙ ነው። ይህ ስብሰባ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ሁለተኛውን የሥልጣን ዘመናቸውን ከያዙ ወዲህ ለስምንተኛ ጊዜ የሚያደርጉት ቢሆንም፣ ባለፉት አምስት ወራት ውስጥ ግን የመጀመሪያቸው ነው። ሁለቱ መሪዎች ቀደም ሲል በየአስር ሳምንቱ ልዩነት ይገናኙ እንደነበር ሲታወስ፣ የአሁኑ የቆይታ ጊዜ በሁለቱ ሀገራት ከፍተኛ አመራሮች መካከል ያለውን ስትራቴጂካዊ የልዩነት ስፋት የሚያሳይ ነው ተብሏል። ኔታንያሁ የኋይት ሀውስ ግብዣን ለማግኘት ለሳምንታት ጥረት ሲያደርጉ የቆዩ ሲሆን፣ ጉብኝታቸውን በቅርቡ ከዚህ ዓለም በሞት ከተለዩት የሪፐብሊካን ሴናተር ሊንድሴይ ግራሃም የቀብር ሥነ-ሥርዓት ጋር አጋጥመውታል። ሁለቱ መሪዎች ለመጨረሻ ጊዜ የተገናኙት እ.ኤ.አ. በየካቲት ወር ሲሆን፣ ከዚያ ስብሰባ ከሁለት ሳምንታት በኋላ በኢራን የኒውክሌር፣ የባሊስቲክ ሚሳይል እና የፕሮክሲ መዋቅሮች ላይ ያተኮረ ሰፊ ወታደራዊ ዘመቻ በጋራ መክፈታቸው ይታወሳል።

በኢራን ላይ የተከፈተው የጋራ ወታደራዊ ዘመቻ፣ ኢራን የሆርሙዝ የባህር በርን በመዝጋቷና የዓለምን ኢኮኖሚ በማነቆ ውስጥ በመጣሏ ምክንያት በፕሬዝዳንት ትራምፕ አዛዥነት ባለፈው ሚያዝያ ወር በድንገት እንዲቆም ተደርጓል። ዘመቻው የተፈለገውን ወታደራዊና ፖለቲካዊ ግብ ሳያሳካ መቆሙ ለኔታንያሁ ያልተጠበቀ ውሳኔ የነበረ ሲሆን፣ በአንጻሩ ለትራምፕ ከፍተኛ የሀገር ውስጥ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ዋጋ አስከፍሏቸዋል። የእስራኤል መገናኛ ብዙኃን እንደዘገቡት፣ ኔታንያሁ በኋይት ሀውስ ውይይታቸው በቅርቡ በተሾሙት የኢራን አዲስ ጠቅላይ መሪ ሙጅተባ ኻመነኢ ስር ኢራን እያደረገች ያለችውን የኒውክሌር እና የወታደራዊ አቅም ማገገሚያ እንቅስቃሴ የሚያሳይ አዲስ የደህንነት መረጃ ለትራምፕ በማቅረብ፣ ወታደራዊ እርምጃው እንደገና እንዲቀጥል ለማሳመን አቅደዋል።

ሆኖም ትራምፕን ከዲፕሎማሲያዊ መንገድ መልሶ ወደ ከባድ ወታደራዊ ዘመቻ ማምጣት ከባድ እንደሚሆን ተገምቷል። ሁለቱም መሪዎች ከፊታቸው ለሚጠብቋቸው ወሳኝ ምርጫዎች ማለትም ለእስራኤል የጥቅምት አጠቃላይ ምርጫ እና ለአሜሪካው የእስከመካከለኛው ዘመን (Midterm) ምርጫ የሚጠቅሟቸውን ተቃራኒ ስትራቴጂዎች ይዘው ቀርበዋል። ኔታንያሁ በኢራን ላይ ጠንካራ ወታደራዊ እርምጃ በመውሰድ የኒውክሌር ስጋቱን በማስወገድ ይህንን ውጤት መጪውን ምርጫ ለማሸነፍ ለሕዝባቸው እንደ ትልቅ ስኬት ማቅረብ ሲፈልጉ፣ ትራምፕ በበኩላቸው ውጥረቱን በዲፕሎማሲያዊ መንገድ በማርገብ የነዳጅ ዋጋን ማረጋጋት እና ለአሜሪካውያን መራጮች የኢኮኖሚ እፎይታ መስጠትን ይሻሉ።

የኔታንያሁ የፖለቲካ ተጽእኖ በዋሽንግተን ዘንድ ከቀደመው ጊዜ በእጅጉ መቀነሱ ይታያል። ትራምፕ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የእስራኤልን ፍላጎት የሚጻረሩ በርካታ ውሳኔዎችን አስተላልፈዋል። ከእነዚህም መካከል በኢራን ላይ የተከፈተውን ዘመቻ በድንገት ማቆም፣ ለቱርክ የጦር ጄቶችን ለመሸጥ ፍላጎት ማሳየት እና ከሳዑዲ ዓረቢያ ጋር የሲቪል ኒውክሌር ስምምነት መፈረም ይገኙበታል። በዚህ ስብሰባ ኔታንያሁ አሜሪካን እንደገና ወደ ጦርነት እንድትገባ ማሳመን ባይችሉ እንኳ፣ ሌሎች አማራጭ ስትራቴጂካዊ ግቦችን ለማሳካት ይሞክራሉ። በዋናነት የዲፕሎማሲው መንገድ ካልሰራ እስራኤል በራሷ አቅም በኢራን እና በሂዝቦላ ላይ ወታደራዊ እርምጃ እንድትወስድ ከአሜሪካ ፈቃድ ማግኘት፣ እንዲሁም አሜሪካ ከሳዑዲ ጋር የጀመረችውን የኒውክሌር ትብብር ከእስራኤል ጋር ግንኙነት የመመስረት ቅድመ-ሁኔታ ጋር ማያያዝ ዋነኛ አላማዎቻቸው ናቸው።

ከዚህም በተጨማሪ ሀማስ እና ሂዝቦላ በሊባኖስ እና በጋዛ የተቀመጡትን የሰላም ማዕቀፎች ካፈረሱ አሜሪካ ወታደራዊ ምላሽን እንድትደግፍ የጋራ ስምምነት መፍጠርም ሌላው የትኩረት አቅጣጫ ነው። በመሆኑም ማክሰኞ ዕለት የሚደረገው የሁለቱ መሪዎች ስብሰባ፣ ከጦርነቱ በኋላ ያለውን አዲሱን የመካከለኛው ምስራቅ የኃይል ሚዛን የሚቃኝ እና የመጪውን የጥቅምት እና የህዳር ምርጫዎች የፖለቲካ አቅጣጫ የሚወስን ወሳኝ ኩነት ይሆናል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኢራን ከአሜሪካ ጋር መልዕክቶችን መለዋወጧን ብትቀጥልም፣ በአሁኑ ወቅት ለድርድር የሚያበቁ ሁኔታዎች እንደሌሉ የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባቃይ አስታውቀዋል። ቃል አቀባዩ ዋሽንግተን በምትወስዳቸው ወታደራዊ እርምጃዎች የዲፕሎማሲውን መንገድ እያዳከመችው ትገኛለች ሲሉ ከሰዋል።

አቶ ባቃይ ከኦስትሪያው 'ኦአርኤፍ' ቴሌቪዥን ጣቢያ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ እንዳብራሩት፣ አሁን ላይ የኢራን የቅርብ ጊዜ እና ዋነኛ ትኩረት ወደ ድርድር ጠረጴዛ መምጣት ሳይሆን የሀገሪቱን ሉዓላዊነት ማስከበር ነው።

"መልዕክቶችን እየተለዋወጥን ነው፤ ነገር ግን አሁን ላይ ቅድሚያ የምንሰጠው የኢራንን ሉዓላዊነት፣ የግዛት አንድነት እና ህዝባችንን ለመጠበቅ ነው" ሲሉ ቃል አቀባዩ አጽንኦት ሰጥተዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኢራን አሜሪካ ጥቃቷን እስካቆመች ድረስ አጸፋዊ ወታደራዊ እርምጃዎችን እንደምታቆም ማስታወቋን ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ አሽቆልቁሏል። ዓለም አቀፉ የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ በ5 በመቶ በማሽቆልቆል በርሜሉ 91.97 ዶላር የገባ ሲሆን፣ የአሜሪካው ደብሊው ቲ አይ በተመሳሳይ ወደ 84.67 ዶላር ወርዷል። ይህ መርገብ ላለፉት ሁለት ሳምንታት እያሻቀበ የመጣውን የጦርነት ስጋት በተወሰነ መልኩ አቅልሎታል።

የዚህ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም መነሻ ግን በአሜሪካ መንግስት በኩል እርስ በርሱ የሚጋጭ ትርክት እንዲፈጠር አድርጓል። የተባበሩት መንግስታት የአሜሪካ አምባሳደር ማይክ ዋልትዝ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ጥቃቱን ያቆሙት "ለዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች ዕድል ለመስጠት" ነው ሲሉ ለፎክስ ኒውስ ተናግረዋል። ይሁን እንጂ የሮይተርስ እና የውስጥ አዋቂዎች መረጃ እንደሚያሳየው፣ ዋሽንግተን ይህንን ውሳኔ ያሳለፈችው የጦር ኃይሉ ሊመታቸው የሚችሉ ኢላማዎች በማለቃቸው እና የአሜሪካ የመሳሪያ ክምችት እየተመናመነ ነው የሚል ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ከአማካሪዎች በመቅረቡ ነው።

በሌላ በኩል ኢራን "ጥቃት በጥቃት" የሚለውን መርህ አጥብቃ ይዛለች። አሜሪካ ካቆመች እኛም እናቆማለን የሚለው መልዕክቷ፣ የተኩስ አቁሙ የተመሰረተው በዲፕሎማሲያዊ ስምምነት ሳይሆን በጊዜያዊ የኃይል ሚዛን መፈተሽ ላይ መሆኑን ያሳያል።

ይህ የጂኦፖለቲካዊ ውጥረት ማብረድ በዓለም ኢኮኖሚ ላይ የፈጠረው ቅጽበታዊ እፎይታ አለ። የኤችኤስቢሲ ስትራቴጂስት ዲራጅ ናሩላ እንዳስገነዘቡት፣ የነዳጅ ዋጋ መናር የአሜሪካ ማዕከላዊ ባንክ የገንዘብ ፖሊሲውን ይበልጥ እንዲያጠብ ያስገድደዋል የሚለውን ስጋት አሁን ላይ አርግቦታል። ሆኖም የሁለቱ ሀገራት ሰላም በስስ ገመድ ላይ የተንጠለጠለ እና በማንኛውም ጊዜ ሊቀለበስ የሚችል በመሆኑ፣ የነዳጅ ገበያውም ሆነ የዓለም ኢኮኖሚ አሁንም ከስጋት ቀጠና አልወጡም።

8ኛው ግራንድ አፍሪካን ረን፡ የታዋቂ አትሌቶች ተሳታፊነት እና የ2026 ቶዮታ ኮሮላ ሽልማትን ይዞ ሊካሄድ ነው

የዲያስፖራ ማህበረሰብን የሚያሰባስበው ዓመታዊው የ5 ኪሎ ሜትር ሩጫ ዝግጅቱን አጠናቀቀ

በዋሽንግተን ዲሲ፣ ሜሪላንድ እና ቨርጂኒያ አካባቢ የሚካሄደውና የዲያስፖራውን ማህበረሰብ ለማቀራረብ የሚዘጋጀው 8ኛው ግራንድ አፍሪካን ረን በፈረንጆቹ አቆጣጠር በመጪው ኦክቶበር 10, 2026 (ጥቅምት 1, 2019 ዓ.ም.) እንደሚካሄድ በተሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ይፋ ተደረገ።

‘አብሮነት መሻል ነው’ በሚል መሪ ቃል የሚካሄደው ይህ ዝግጅት፤ የዲያስፖራውን ማህበረሰብ ማሰባሰብ፣ በውጭ ሀገር የሚያድጉ ህፃናትና ወጣቶች ከባህላቸው ጋር እንዲቀራረቡ ማድረግ እና ለተለያዩ ማህበራዊ በጎ ስራዎች ገቢ ማሰባሰብን ዋና ዓላማው ያደረገ ነው። ለዝግጅቱ የሚሆን የምዝገባ ሂደት በአዘጋጆቹ ኦፊሴላዊ ዌብሳይት (www.africanrun.com) ላይ መጀመሩም ተገልጿል።

የዝግጅቱ ቀዳሚ አጋር የሆነው አሌክሳንድሪያ ቶዮታ ለተሳታፊዎች የሚሆን የ2026 ቶዮታ ኮሮላ መኪና በሽልማት መልክ አዘጋጅቷል። “ሁሉም አሸናፊ ነው” በሚለው የዝግጅቱ መርህ መሠረት፣ በሩጫው የተሳተፈ ማንኛውም ሰው ርቀቱን ያጠናቀቀበት ሰዓት ሳይወሰነው በቀረበው የመኪና ሽልማት ዕጣ ውስጥ እኩል የመሳተፍና የማሸነፍ ዕድል ይኖረዋል። አሸናፊውም በውድድሩ ማጠቃለያ ላይ በሚወጣ የሎተሪ ዕጣ የሚለይ ይሆናል።

በዘንድሮው 8ኛ ዙር ዝግጅት ላይ ታዋቂዎቹ አትሌቶች ረዳት ኮሚሽነር ደራርቱ ቱሉ፣ አትሌት ጥሩነሽ ዲባባ እና አትሌት ስለሺ ስህን በክብር እንግድነት ተገኝተው ተሳታፊዎችን እንደሚያበረታቱ ታውቋል። አትሌት ደራርቱ ቱሉ ለዝግጅቱ ያላትን ድጋፍ ስትገልፅ “ሀገራችንን በዓለም መድረክ ያስጠራው የአትሌቲክስ ስፖርት በውጭ ለሚገኙ ወገኖቻችን የመሰባሰቢያ መድረክ መሆኑ ዝግጅቱን ልዩ ያደረገዋል” ብላለች።

በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ የተገኙት የአሌክሳንድሪያ ቶዮታ፣ የኢትዮ ቴሌኮም፣ የዳሽን ባንክ፣ የጊፍት ሪል እስቴት፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ እና የሮሚንግ ሮስተር ከፍተኛ የኃላፊነት ቦታ ያላቸው ተወካዮች በበኩላቸው፤ ከተቋሞቻቸው ማህበራዊ ኃላፊነት አንጻር ከግራንድ አፍሪካን ረን ጋር ያላቸውን አጋርነት በመግለፅ ለዝግጅቱ ስኬት የሚያደርጉትን ድጋፍ አጠናክረው እንደሚቀጥሉ አረጋግጠዋል።

የውድድሩ ዋና አዘጋጅ ዶክተር ጋሻው አብዛ ዝግጅቱ ከአንድ ቀን የ5 ኪሎ ሜትር የቤተሰብ ሩጫ ባሻገር፣ የዲያስፖራውን ማህበረሰብ እርስ በእርስ በማቀራረብ ረገድ ከፍተኛ ድልድይ እየሆነ መምጣቱን ገልጸዋል።

ግራንድ አፍሪካን ረን በየዓመቱ ጥቅምት ወር በገባ በሁለተኛው ቅዳሜ የሚካሄድና ብዙሃኑን የሚያሳትፍ ዓመታዊ የጎዳና ላይ የመዝናኛ ሩጫ ሲሆን፣ ዘንድሮ ለ8ኛ ጊዜ ይካሄዳል።

ለበለጠ መረጃ እና ለምዝገባ፦

ተቋም: Nova Connections - Grand African Run
ፌስቡክ: www.facebook.com/GrandRunD...
ዌብሳይት: www.africanrun.com

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ ኢንዱስትሪዎች ኢትዮጵያና ደቡብ አፍሪካ ወደአጎዋ እንዲመለሱ ማግባባት መጀመራቸው ተገለፀ፡፡ አፍሪካን ሪፖርት እንደዘገበው የአሜሪካ ኢንዱስትሪን የሚወክሉ ቡድኖች የአሜሪካ መንግስት ኢትዮጵያና ደቡብ አፍሪካን ወደአጎዋ እንዲመልስ የሚያደርግ የማግባባት ስራ እያከናወኑ ናቸው፡፡ እንደዘገባው ለዚህ እያቀረቡ ያለው ምክንያት ደግሞ የአቅርቦት ሰንሰለትንና የገበያ ተደራሽነትን ለማረጋጋት ይጠቅማል የሚል ነው፡፡

ከእነዚህ ቡድኖች አንዱ የአሜሪካ የጥራጥሬና የባዮ ፕሮዳክት ምክር ቤት መሆኑን ጠቀሰው ዘገባው ምክር ቤቱ በአጎዋ በኩል ኢትዮጵያን በግብርና ምርቶችና ኤታኖል ንግድ እንዲያሳትፍ ጥያቄ እያቀረበ መሆኑን አስረድቷል፡፡ የአሜሪካ የአልባሳትና የጫማ አምራቾች ማህበርና የአፍሪካ ኮርፖሬት ምክር ቤትም የዋሽንግተን ህግ አውጪዎች የአቅርቦት ሰንሰለትን ለመጠበቅ በአጎዋ ላይ የተጣሉ ማእቀቦች እንዲነሱ በመወትወት ላይ መሆናቸውን ገልጿል፡፡

ኢትዮጵያ በግጭትና ከሰብአዊ መብት አያያዝ ጋር በተያያዘ ከአጎዋ የቀረጥ ነፃ እድል ውጭ የሆነች ሲሆን ደቡብ አፍሪካ ደግሞ ምንም እንኳ ለአጭር ጊዜ የአጎዋ ማራዘሚያ ብታገኝም የ12.5 ፐርሰንት ታክስ የተጣለባት መሆኑ ይታወቃል፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አምባሳደር ማሂ ኤል-ዲን ሳሌም፣ አሜሪካ፣ ብሪታንያ እና የአውሮፓ ኅብረት በሀገራቸው ላይ የጣሉት ማዕቀብ ግቡን የማያሳካ "የፖለቲካ መሣሪያ" መሆኑን ገለጹ። ሚኒስትሩ በወቅታዊ የሱዳን ጉዳዮች ላይ በሰጡት ሰፊ መግለጫ፣ በሱዳን ጦርነት ውስጥ የውጭ ኃይሎች እጅ እንዳለበት በተጨባጭ መረጋገጡን እና ከጦርነቱ በኋላ የሀገሪቱ ዲፕሎማሲ የተለየ መልክ እንደሚኖረው አስታውቀዋል።

አምባሳደር ማሂ ኤል-ዲን እንዳብራሩት፣ በሱዳን ጉዳይ የውጭ ሀገራት ጣልቃ ገብነት መኖሩን የሚነሱት ጉዳዮች ክስ ሳይሆኑ በተጨባጭ መረጃ የተረጋገጡ እውነታዎች ናቸው። ለአብነትም በአሜሪካ የሚገኘው የዬል ዩኒቨርሲቲ የሳተላይት መረጃዎችን በመጠቀም እንደ ኢትዮጵያ ባለ ቀጣና ውስጥ የጦር ካምፖች መቋቋማቸውን ማረጋገጡን፣ እንዲሁም እንደ ዋሽንግተን ፖስት ያሉ ታላላቅ ዓለም አቀፍ ተቋማት ጉዳዩን መዘገባቸውን አስታውሰዋል። ሚኒስትሩ አክለውም ኃይሎቹ እና ቅጥረኛ ተዋጊዎች ከቻድ፣ ከምስራቃዊ ሊቢያ (በሀፍታር ቡድን በኩል)፣ አልፎ ተርፎም ከኮሎምቢያ ሳይቀር ድንበር አቋርጠው ወደ ካርቱም እየገቡ መሆናቸውን ገልጸዋል። በደቡብ ሱዳን በኩልም መንግሥት ቀጥተኛ ሚና ባይኖረውም፣ ሕገ-ወጦች እና አማፂያን በሌላ መንገድ ወደ ሱዳን እየገቡ መሆኑን ጠቁመዋል።

ምንም እንኳን አንዳንድ ጎረቤት ሀገራት ሚሊሺያዎችን እና ቅጥረኛ ተዋጊዎችን ቢያስተባብሩም፣ ሱዳን ግን ታሪክ ያላት፣ የጎለመሰች እና በመልካም ጉርብትና የምትታወቅ ሀገር በመሆኗ እስከ አሁን ድረስ ከእነዚህ ሀገራት የሚመጡ ስደተኞችን በክብር እያስተናገደች እንደምትገኝ አብራርተዋል። በሌላ በኩል፣ በሱዳን ላይ ለተቃጣው ፈተና ከጎናቸው ለቆሙት እንደ ኤርትራ እና ግብፅ ላሉ እህትማማች ሀገራት የላቀ ምስጋናቸውን አቅርበዋል።

ጦርነቱን ተከትሎ የሱዳን የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ላይ ትልቅ ለውጥ እንደሚደረግ ያረጋገጡት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ፣ ከጦርነቱ በኋላ የሱዳን ዲፕሎማሲ የተለየ መልክ እንደሚኖረው እና የሀገራትን አቋም በድጋሚ መገምገም ግድ እንደሚል ተናግረዋል። "ማነው ከእኛ ጋር የቆመው? ማነው ከዚህ ሚሊሺያ ጋር በመሆን በሱዳን ህዝብ ላይ የቆመው? የሚለውን ቅርብም ሆኑ ሩቅ ያሉ ሀገራትን አቋም መገምገም አለብን" ብለዋል።

የሱዳን ህዝብ በለጋስነቱና በመቻቻል የሚታወቅ፣ እንዲሁም በየትኛውም ሀገር ላይ ጥቃት ሰንዝሮ የማያውቅ ሰላማዊ ህዝብ መሆኑን በመጥቀስ፤ በአሁኑ ወቅት በማያሻማ መልኩ በህዝቡ ላይ የተከፈተበት ጦርነት ግን የሁሉንም ሱዳናዊ ህይወት፣ ዘመድ፣ ንብረት፣ ትምህርት እና የህክምና አገልግሎት ያመሰቃቀለ ዘግናኝ ጥቃት በመሆኑ፣ ከዚህ እውነታ አንፃር ሀገሪቱ የዲፕሎማሲ ግንኙነቷን እንደገና ማስተካከል እጅግ አስፈላጊ መሆኑን አስገንዝበዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ በኢራን ላይ በሚካሄደው ጦርነት በከፍተኛ መጠን መሣሪያዎችን በመጠቀሟ ምክንያት የጦር መሣሪያ ክምችቷ በእጅጉ መቀነሱን እና ይህም በሌሎች የዓለም ክፍሎች ለሚነሱ ግጭቶች ተጋላጭ ሊያደርጋት እንደሚችል የቀድሞው የፔንታጎን ባለሥልጣን ማርክ ካንሲያን ገለጹ።

በአሁኑ ወቅት በዋሽንግተን የሚገኘው የስትራቴጂካዊ እና ዓለም አቀፍ ጥናቶች ማዕከል ከፍተኛ አማካሪ የሆኑት ካንሲያን ለአልጀዚራ እንደተናገሩት፣ አሜሪካ በኢራን ጦርነት በስፋት የተጠቀመችባቸውን እና በምዕራብ ፓሲፊክ አካባቢ ጦርነት ቢነሳ ሊያገለግሉ የሚችሉ ሰባት አበይት የመሣሪያ ዓይነቶችን የመረመሩ ሲሆን፣ አሜሪካ ከነዚህ አጠቃላይ ክምችቷ ውስጥ ከአንድ ሦስተኛ እስከ ግማሽ የሚሆነውን ተጠቅማ ጨርሳለች። በፔንታጎን የባጀት ስትራቴጂ ላይ ይሠሩ የነበሩት ካንሲያን አክለውም፣ የአሜሪካ የመሣሪያ ክምችት ከኢራን ጦርነት በፊት ወደነበረበት ደረጃ ለመመለስ ከሁለት እስከ አምስት ዓመታት ሊወስድ እንደሚችል አስረድተዋል።

ይህ የክምችት ማነስ አሜሪካ በሌሎች አካባቢዎች ለምሳሌ በታይዋን አዲስ ግጭት ከተቀሰቀሰ ለስጋት የሚያጋልጣት የተጋላጭነት ክፍተት የሚፈጥርባት መሆኑ ተጠቅሷል። ጦርነቱ እስካሁን ለአሜሪካ 37 ነጥብ 5 ቢሊዮን ዶላር የወጣበት ሲሆን፣ የአሜሪካ የጦርነት ጉዳዮች ሚኒስትር ፒት ሄግሴዝ ለኢራን ጦርነት እና ለአጠቃላይ ወታደራዊ ዝግጁነት ተጨማሪ 70 ቢሊዮን ዶላር እንደሚያስፈልጋቸው በዚህ ሳምንት አስታውቀዋል።
በተጨማሪም ካንሲያን አሜሪካ የምትጠቀምባቸው የጦር መሣሪያዎች ዓይነት እየተቀየረ መሆኑን ገልጸዋል።

በዘመናዊ ጦርነት ውስጥ እንደ ባሊስቲክ እና ክሩዝ ሚሳኤል ያሉ የላቁ መሣሪያዎችን ከርካሽ ድሮኖች ጋር አጣጥሞ የመጠቀም አሰራር እየሰፋ መምጣቱን ተናግረዋል። ይህ አዲስ የድሮን ክምችት በከፍተኛ ፈንጂ የተጫኑ የባሕር ላይ ድሮኖችን (በሩቅ ተቆጣጣሪ የሚሰሩ ጀልባዎችን) የሚያካትት ሲሆን፣ አሜሪካ በኢራን የባሕር ጠረፍ ኢላማዎች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር በስፋት እየተጠቀመችበት እንደሚገኝ ተገልጿል።

ዛሬ የኢትዮጵያ የመጨረሻው ንጉሥ የልደት ቀን ነው
#ethiopia | ቁመታቸው ከ1 ሜትር ከ 60 ሴንቲ ሜትር አይበልጥም፣ክብደታቸውም ከ50 ኪግ የሚዘል አይደለም፡፡በጣም አጭር እና ቀጭን ነበሩ፡፡

ግን ግርማ ሞገሳቸው ልዮ ነው፡፡ ቤተሰቦቻቸው 8 ጊዜ ወልደው ከእርሳቸው በስተቀር አላደገላቸውም፡፡በእርግጥ እናታቸው ወይዘሮ የሺእመቤትም በልጅነታቸው ስለሞቱባቸው ያለ እናት፣በአባት ብቻ አድገዋል፡፡

አባታቸው ራስ መኮንን በባዶ እግራቸው በሮም አደባባይ ኢትዮጵያን ብሎም አፍሪካን የሸመገሉ መሪ ነበሩ።ግርማዊነታቸው ከአባታቸው ዲፕሎማሲን ተምረዋል፡፡በዓለም ላይ ከ 160 በላይ ሀገራትን የጎበኙ እሳቸው ሳይሆኑ አይቀሩም፡፡የሁለተኛው የዓለም ጦርነት በአሜሪካ አሸናፊነት ሲያከተም፣የሂትለር ባድማ ጀርመን ዓለም ፊቱን አዞረባት፡፡ጀርመን እንደ ሲኦል መንደር ተቆጠረች፡፡ጃንሆይ ግን የተዘጋ በር ከፍተው ጀርመንን ጎብኝተዋል፡፡አስታርቀዋል፡፡አሜሪካ ከጆርጅ ዋሽንግተን እስከ ትራምፕ ድረስ 45 ፕሬዝዳንቶችን ሹማለች፡፡

እነዚህ ፕሬዝዳንቶች በሙሉ አየር ማረፊያ ድረስ ሂደው የሀገር መሪ አይቀበሉም፡፡ጃንሆይን ግን ፕሬዝዳንት ኬኔዲ መንገድ ወጥተው ተቀብለዋቸዋል፡፡ለጥቁር የነፃነት አውጭ ናቸው፡፡

ኤርትራን ከኢትዮጵያ አዋህደዋል፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶን ከግብፅ ጣልቃገብነት ነፃ አውጥተዋል፡፡የፊውዳሊዝም ሥርዓትን አሻሽለዋል፡፡ስነፁሁፍ እንዲያድግ ነፃነትን ሰጥተዋል፡፡1960 ዎቹ ወርቃማው የስነፁሁፍ ዘመን ነበር፡።

የተፃፈ ህግን፣ ህገመንግስትን ጨምሮ አሰንደዋል፡፡ ከአፍሪካ ህብረት እስከ ተመድ ድረስ እንዲመሰረት ዋና ተዋናይ ነበሩ፡፡

የኒወክርክ ታይምስ ጋዜጣ ጃንሆይን የዓመቱ ምርጥ አፍሪካዊ ንጉስ አድርጎ ከማውጣቱም ባለፈ፣የኖቤል ሽልማት ሊሸለሙ እያለ በ 1953 ዓም በተነሳው አለመረጋጋት ምክንያት ሽልማቱ አልፏቸዋል ፡፡

የአፍሪካ መስራች ቢሆኑም፣ሀውልት ለጃንሆይ ሳይገነባ ለጋናዊው ክዋሜ ንኩርማህ ብቻ ተገንብቶ ቆይተዋል፡፡በሗላ ከመሸምቢሆን የአፍሪካ ህብረት የጃን ሀውልት በግቢው አቁሟል።

ለነባር ዕውቀት ዕድገት ተግተዋል፡፡

ጃንሆይ ለፈረንጅ የማያጎበድዱ ይልቁንም ጃንሆይ ና ህዝቦቻቸው ለነጭ ንቀት ያላቸው ብቸኛ የዓለማችን ሰዎች ናቸው ይላሉ ፈረንጀች፡፡እንዳውም ፈረንጆች አማርኛ ቋንቋ እንዲናገሩ ይገደዳሉ፡፡የኢትዮጲያን ባህል እንዲላበሱ ይወተወታሉ።

በእርግጥም ጃንሆይ፣ሀገር በቀል እውቀት እንዲለማ ከጣና ገዳማት እስከ አክሱም ፅዮን ያሉ አብያተክርስቲያናት እንዲታደሱ እና ለታሪክ ምርምር እንዲውሉ አድርገዋል፡፡

የዓለም ስልጣኔ መነሻው ውሃ እንደሆነ በመረዳት አባይን ከመገደብ ጀምረው ጣናን እስከ ማልማት እንቅስቃሴ ጀምረው ነበር፡፡ግን በነሩሲያ የፖለቲካ ጫና እና በነጣሊያን ውስጣዊ ሴራ መክኗል፡፡

ለሙስሊም ህብረተሰብ የሀይማኖቱን ምሁራንን ከየአካባቢው በመሰብሰብ ቁርዐንን ከአረብኛ ወደ አማርኛ እንዲተረጉሙ ታላቅ ድጋፍ እና አስተዋፅዎ አድርገዋል።

ጃንሆይ ሀምሌ 16 ቀን 1884 ዓም በሀረርጌ ኤጀርሳ ጎሮ ተወለዱ፡፡ ሐምሌ 16 የመጨረሻው የኢትዮጵያ ንጉስ የቀዳማዊ ኃይለሥላሴ የልደት በዓላቸው ነው፡፡ራስታዎችም( ጃይማካዎች) የጃንን ልደት ይዘክራሉ።

ደጋፊና ነቃፊዎቻቸው መሳ ለመሳ ቢሄዱም ሟች አይወቀስምና ምንዳው ምንዳው ብቻ ተጻፈ

📸 ተስፋዬ ወልደሚካሄል

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ጦር በባሕረ ሰላጤዋ አገር ኩዌት ውስጥ የሚገኙና የአሜሪካን ወታደራዊ ንብረቶች የሚያስተናግዱ ወታደራዊ ጣቢያዎች ላይ በድሮን ጥቃት ማካሄዱን አስታወቀ። የኢራን የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን ባወጡት መግለጫ መሠረት፣ በጥቃቱ በአል-ዶሃ፣ በአል-ሳሌም እና በአሪፍጃን ወታደራዊ ጣቢያዎች ውስጥ የሚገኙ መጋዘኖች፣ የነዳጅ ቦቴዎች እና የመሣሪያ ማከማቻዎች ኢላማ ተደርገዋል።

በሌላ በኩል የአሜሪካ ሁለት ሚሳኤሎች የኢራን ብቸኛ የሲቪል ኑክሌር ማዕከል በሚገኝበት እና በዋሽንግተን በተደጋጋሚ ኢላማ በሚደረገው ቡሸህር ከተማ ላይ በምሽት መመታታቸውን የኢራን የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል። በተጨማሪም አሜሪካ ከኢራቅ ጋር በሚያገናኘው የኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ ድንበር ላይ በሚገኘው ሻላምቸህ በተባለ ስፍራ ላይ ጥቃት መፈጸሟንና በዚህም የሁለት ሰዎች ሕይወት ማለፉን ዘገባው አክሎ ገልጿል።

አሜሪካ በኢራን ላይ የምታካሂደውን ጥቃት አጠናክራ ቀጥላለች
 
አሜሪካ ለ11ኛ ተከታታይ ምሽት በኢራን ላይ የአየር ጥቃት የሰነዘረች ሲሆን፥ቴህራን በበኩሏ ዋሽንግተን በኑክሌር ተቋማቷ ላይ ከሚሰነዘር ጥቃት እንድትቆጠብ አጥብቃ አስጠንቅቃለች።

የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ እንደገለጸው፥የተሰነዘረው የጥቃት ማዕበል “ኢራን በሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ በሚያልፉ የንግድ መርከቦች ላይ የምታደርሰውን ዛቻ የመቀነስ” አላማ ያለው ነው። 

የኢራን መንግስት መገናኛ ብዙሃን በዋና ከተማዋ ቴህራን የአየር መከላከያ ስርአቶች መስራታቸውን ዘግበዋል።
 
በተጨማሪም በታብሪዝ፣ ቻባሃር፣ ኮናራክ እና የሀገሪቱ ብቸኛ የኑክሌር ሀይል ማመንጫ በሚገኝበት ቡሼህር ከተሞች የፍንዳታ ድምፆች ተሰምተዋል።

ዶናልድ ትራምፕ አሜሪካ በናታንዝ አቅራቢያ የሚገኘውን የመሬት ውስጥ የኑክሌር ተቋም በቅርቡ እንደምትመታ ከተናገሩ በኋላ፤ የበቀል እርምጃ እንደምትወስድ ያስጠነቀቀችው ኢራን በአሜሪካ እና በመካከለኛው ምስራቅ ወዳጆቿ ላይ አጸፋዊ ጥቃት እንደምትሰነዝር ገልጻለች።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ በፊሊፒንስ ዋና ከተማ ማኒላ በተካሄደው የደቡብ ምሥራቅ እስያ መንግሥታት ማኅበር (አሴአን) ስብሰባ ላይ እንደገለጹት፣ ዋሽንግተን ከኢራን ጋር ያሉባትን ልዩነቶች በድርድር ለመፍታትና ዲፕሎማሲያዊ መንገዶችን ለመከተል አሁንም ዝግጁ ነች። ሚኒስትሩ ኢራን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ከዋሽንግተን ጋር የመነጋገር ፍላጎት እንዳላት የሚጠቁሙ ግንኙነቶችን እያደረገች መሆኑን የጠቀሱ ቢሆንም፣ አሁን ያለው ዋናው ችግር ግን ቴህራን ለንግግሩ እውነተኛ ቁርጠኝነትና ፍላጎት ማጣቷ ነው ሲሉ ወቅሰዋል።

ሩቢዮ አክለውም ኢራን ለድርድር እውነተኛ ከሆነች አሜሪካም እውነተኛ እንደምትሆን፣ ካልሆነ ግን የአሜሪካንና የሕዝቦቿን እንዲሁም የአጋሮቿን ጥቅም ለማስጠበቅ አስፈላጊውን እርምጃ ሁሉ ለመውሰድ እንደማታቅማማና የገቡትን ቃል ካላከበሩ ከባድ መዘዝ እንደሚከተል አስጠንቅቀዋል። በሌላ በኩል ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዋሽንግተን ኢራን ትርጉም ላለው ድርድር ዝግጁ እስካልሆነች ድረስ የመገናኘት ምንም ዓይነት ፍላጎት እንደሌላት የገለጹ ሲሆን፣ ኢራን የኑክሌር ሴንትሪፊውጆቿን ወደ ፒክአክስ ተራራ ስላዛወረችበት ወሬ አሜሪካ በእጇ ላይ ያለው ይፋዊ መረጃ ባይኖርም፣ ያ ስፍራ ግን በቅርቡና በጣም በከባድ ሁኔታ እንደሚመታ በድጋሚ ዝተዋል።

ይህ የዋሽንግተን ዲፕሎማሲያዊና ወታደራዊ መግለጫ፣ የትራምፕ አስተዳደር በኢራን ላይ የከረረ ወታደራዊ ጫናን እና የዲፕሎማሲያዊ ማግባባትን ባለሁለት ገጽታ ስልት በጋራ እያራመደ መሆኑን ያሳያል። ውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ በአሴአን መድረክ ላይ ሆነው አሜሪካ ሁልጊዜም ለዲፕሎማሲ ዝግጁ ነች ማለታቸው፣ በዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ዘንድ ዋሽንግተን የጦርነት አጫሪ እንዳትመስልና በቀጠናው የሚገኙ አጋሮቿን የዲፕሎማሲ ድጋፍ ለማሰባሰብ የታለመ ስልታዊ እርምጃ ነው።

በተቃራኒው ግን ፕሬዝዳንት ትራምፕ ቴህራን ትርጉም ላለው ድርድር እስካልቀረበች ድረስ የመገናኘት ፍላጎት የለኝም ማለታቸውና የኑክሌር ጣቢያውን በከባድ ሁኔታ እመታዋለሁ ብለው በድጋሚ መዛታቸው፣ ኢራን በኩዌት የአሜሪካ ጦር ሰፈር ላይ ከፈጸመችው የድሮን ጥቃት እና ከቅርብ ጊዜው የጦርነት መባባስ በኋላ አሜሪካ ደካማ ሆና እንዳትታይና በቴህራን ላይ የበላይነቱን ለመያዝ የምታደርገውን የስነ-ልቦና ጦርነት ያሳያል።
ትራምፕ አሜሪካ ኢራን ሴንትሪፊውጆችን ወደ ፒክአክስ ተራራ ስለማዛወሯ መረጃ የላትም ማለታቸው ቀደም ሲል ይናፈሱ የነበሩ ወታደራዊ የደኅንነት ወሬዎችን የሚያረቅስ ቢሆንም፣ ጥቃቱ ግን በማንኛውም ሰዓት ሊፈጸም እንደሚችል መግለጻቸው ቀውሱን ይበልጥ አሳሳቢ ያደርገዋል።

ይህ የዋሽንግተን “እውነተኛ ካልሆናችሁ እርምጃ እንወስዳለን” የሚለው ጠንካራ አቋም፣ የዲፕሎማሲው በር መከፈት በኢራን በኩል ሙሉ በሙሉ እጅ መስጠትንና የአሜሪካን ቅድመ-ሁኔታዎች መቀበልን ብቻ ታሳቢ ያደረገ መሆኑን ያመላክታል። ስለሆነም የሁለቱ ሀገራት ድብቅና ይፋዊ ግንኙነቶች በፍጥነት ወደ ተጨባጭ የጠረጴዛ ዙሪያ ድርድር ካልተቀየሩ፣ የቃላት ፍልሚያውና መሬት ላይ ያለው የወታደራዊ ተቋማት የሃይል ልውውጥ መላውን መካከለኛው ምስራቅ ወደማይወጡበት መጠነ-ሰፊ ቀጠናዊ ጦርነት ሊከተው እንደሚችል ዓለም አቀፍ የዲፕሎማሲ ተንታኞች በጥብቅ ያስገነዝባሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) እ.ኤ.አ. ጁላይ 21 ቀን 2026 ዓ.ም. በዋሽንግተን ካፒቶል ሒል በተካሄደው የሴኔት የማዕቀብ (የበጀት) ኮሚቴ የሰሚት ችሎት ላይ የቀረቡት የአሜሪካው መከላከያ ሚኒስትር ፒት ሄግሴዝ እንደገለጹት፣ አሜሪካ በኢራን ላይ እያካሄደችው ያለው ጦርነት እስካሁን ድረስ በአጠቃላይ 37.5 ቢሊዮን ዶላር ወጪ አስከትሏል። ይህ አዲስ ይፋ የተደረገው ቁጥር ባለፈው ግንቦት ወር አጋማሽ ላይ ቀርቦ ከነበረው የ29 ቢሊዮን ዶላር ግምት ጋር ሲነጻጸር በጥቂት ሳምንታት ውስጥ ብቻ የሰማኒያ አምስት ቢሊዮን ዶላር (8.5 ቢሊዮን ዶላር) ድንገተኛ ዕድገት ማሳየቱን ያረጋገጠ ነው።

መከላከያ ሚኒስትሩ በዚሁ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት ችሎት ላይ ቀርበው ምስክርነታቸውን የሰጡት፣ ፔንታገን ለወታደራዊ ተግባራት የሚውል ተጨማሪ የ67 ቢሊዮን ዶላር ድንገተኛ በጀት እንዲፈቀድለት ያቀረበውን ጥያቄ ለመከላከልና ለማስረዳት በነበረበት ወቅት ነው።

ይህንን በከፍተኛ ፍጥነት እያደገ የመጣውን የጦርነት ወጪ በጥልቀት ስንመረምረው፣ የትራምፕ አስተዳደር በመካከለኛው ምሥራቅ የጀመረው ወታደራዊ ዘመቻ በአሜሪካ ማክሮ-ኢኮኖሚ እና በዓለም አቀፍ ጂኦ-ፖለቲካ ላይ እያሳደረ ያለውን መጠነ-ሰፊ መዋቅራዊ ጫና ፍንትው አድርጎ ያሳያል። ጦርነቱ በዋለ ቁጥር ወጪው በቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር መጨመሩ፣ በኢራን ላይ የሚደረገው ውጊያ ዋሽንግተን መጀመሪያ ላይ ካሰላችው የረጅም ጊዜ የአየር ጥቃትና ስልታዊ ማዕቀብ ባለፈ፣ ወደ መሬት ላይ ፍጥጫና እጅግ ውድ ወደሆነ የወታደራዊ ሎጅስቲክስ መዋጥ መሸጋገሩን ያረጋግጣል። ፔንታገን በአሁኑ ወቅት ተጨማሪ 67 ቢሊዮን ዶላር በግድ ያስፈልገኛል ማለቱ፣ የአሜሪካ የጦር መሣሪያ ክምችት መመናመኑንና የጦርነቱ ቀጠና እየሰፋ መሄዱን የሚያሳይ ግልጽ ማሳያ ነው።

በሌላ በኩል ይህ መጠነ-ሰፊ የበጀት ዕድገት በአሜሪካ የሀገር ውስጥ ፖለቲካ ላይም ከባድ ውጥረትን መፍጠሩ አይቀሬ ነው። የዋጋ ንረትና የኢኮኖሚ ጫና ባለበት በዚህ ወቅት፣ በቢሊዮኖች የሚቆጠር የታክስ ከፋዩ አሜሪካዊ ገንዘብ ወደ መካከለኛው ምሥራቅ ጦርነት መፍሰሱ፣ በሴኔቱና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውስጥ ባሉ የዴሞክራቶችና የተወሰኑ ሪፐብሊካን የሕግ አውጪዎች ዘንድ ከፍተኛ ተቃውሞን እያስነሳ ይገኛል። ጦርነቱ በዚሁ ፍጥነት የሚቀጥል ከሆነና የኢራን የኑክሌር ተቋማት ላይ የሚደረገው የአየር ጥቃት ወደ ቀጣናዊ መጠነ-ሰፊ ጦርነት ከተቀየረ፣ ወጪው በመቶ ቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር ሊደርስ እንደሚችልና ይህም የአሜሪካን ዓለም አቀፍ የምጣኔ-ሀብት መረጋጋትና ወታደራዊ የበላይነት በከፍተኛ ሁኔታ አደጋ ላይ ሊጥለው እንደሚችል የስትራቴጂክና የፋይናንስ ባለሙያዎች በጥብቅ ያስጠነቅቃሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤል የስለላ መረጃ እንደሚያመላክተው ኢራን በሺዎች የሚቆጠሩ የኑክሌር ሴንትሪፊውጆችን በአየር ጥቃት እንዳይመቱ ጥልቅ በሆነ መሬት ሥር ወደሚገኘው የ"ፒክአክስ" ተራራ የዋሻ መዋቅር ውስጥ ማዛወሯን ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል የአሜሪካና የእስራኤል ባለስልጣናትን ጠቅሶ ዘግቧል።

ይህ ስልታዊ እርምጃ የተወሰደው አሜሪካ እ.ኤ.አ. በሰኔ 2025 የ12 ቀናት ጦርነት ወቅት የቢ-52 ቦምብ ጣይ አውሮፕላኖችን ተጠቅማ የኢራንን የመሬት ሥር የኑክሌር ተቋማት ከመታች በኋላ ባለፈው በልግ መሆኑ ታውቋል። ሰሞኑን የሲኤንኤን (ሳተላይት ምስሎችም በተራራው ውስብስብ መዋቅር አካባቢ የጭነት መኪናዎች በስፋት ሲመላለሱ ማሳየታቸው ኢራን ተቋሞቿን መልሳ ለመገንባትና ለማጠናከር እየሰራች መሆኑን ያመላክታል። ይህንን ተከትሎ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ሳምንት በሰጡት መግለጫ "ፒክአክስ በቅርቡ ትልቅና ከባድ ጥቃታችን ሊያርፍበት የሚችል ኢላማ ነው" ሲሉ በይፋ ዝተዋል።

ይህንን አሳሳቢ ሁኔታ ስንፈትሸው የኢራን የኑክሌር ፕሮግራም ከመቼውም ጊዜ በላይ ለአየር ጥቃቶች የማይበገሩ ወደሆኑ ጥልቅ የመሬት ሥር ምሽጎች መሸጋገሩ፣ ከዚህ ቀደም የተሰነዘሩት ወታደራዊ እርምጃዎች የሀገሪቱን የኑክሌር ፍላጎት ሙሉ በሙሉ ከማስቆም ይልቅ፣ ስልታዊ መዋቅሯን ይበልጥ ምስጢራዊ፣ ጠንካራና ተደራሽነቱ አስቸጋሪ እንዲሆን ማድረጋቸውን ያሳያል።

የፕሬዝዳንት ትራምፕ ቀጥተኛ የጦርነት ዛቻዎች እና የኢራን ግትር የመሬት ሥር ዝግጅቶች፣ የዲፕሎማሲው መንገድ ሙሉ በሙሉ መዝጋቱን የሚያመላክቱ ናቸው። ይህ ሁኔታ ዋሽንግተንና ቴል አቪቭ በኢራን ላይ ድንገተኛ የኑክሌር ጦርነት ወይም መጠነ ሰፊ ቅድመ-መከላከል ጥቃት የመሰንዘር ዕድላቸውን እጅግ ከፍተኛ ያደረገው ሲሆን፣ በቀጣናው ላይ ሊቀሰቅስ የሚችለው አውዳሚ የኃይል ግጭት መላውን ዓለም አቀፍ የደኅንነትና የኢኮኖሚ ሥርዓት ወደ ከፋ ማዕበል ሊከተው እንደሚችል የጂኦ-ፖለቲካ ባለሙያዎች በጥብቅ ያስጠነቅቃሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ተጨማሪ የአሜሪካ ጦር ኃይል የአየር ላይ ነዳጅ ጫኝ አውሮፕላኖች በእስራኤሉ ቤን ጉሪዮን ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ መስፈራቸውን ተከትሎ፣ በቀን እስከ 5,000 የሚደርሱ የሲቪል አየር መንገዶች ትኬቶች ሊሰረዙ እንደሚችሉ የእስራኤሉ ቻናል 12 ዘገበ።

እንደ ዘገባው ከሆነ ይህ ግምት የቀረበው በአውሮፕላን ማረፊያው በተደረገ አስቸኳይ የዕቅድ ውይይት ላይ ሲሆን፣ ለአሜሪካ ወታደራዊ አውሮፕላኖች ተጨማሪ ማቆሚያ ቦታ በመመደቡ ምክንያት ከፍተኛ የሥራ ማስኬጃ እና የፋይናንስ ኪሳራ ሊደርስ እንደሚችል ባለሥልጣናት አስጠንቅቀዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ዋሽንግተን ከኢራን ጋር እየተባባሰ ያለውን ውጥረት ተከትሎ በቀጠናው ወታደራዊ ስምሪቷን በከፍተኛ ሁኔታ እያሰፋች ትገኛለች። የእስራኤሉ ብሔራዊ ቴሌቪዥን እሑድ ዕለት እንደዘገበው፣ አሜሪካ በኢራን ላይ የምታደርገውን ጥቃት በሚቀጥሉት ቀናት አጠናክራ ለመቀጠል ማቀዷን ለእስራኤል አሳውቃለች። ካን አክሎም ዋሽንግተን የአሜሪካ የጦር አውሮፕላኖችን ለመደገፍ ተጨማሪ ወታደራዊ ቁሳቁሶችን እና ጥይቶችን በቅርቡ ለእስራኤል ያደረሰች ሲሆን፣ ከ10 በላይ የአሜሪካ ነዳጅ ጫኝ አውሮፕላኖች ከአውሮፓ እና በኳታር ከሚገኘው አል ኡደይድ የጦር ሰፈር መምጣታቸውን ገልጿል።

በተጨማሪም “ዋላ” የተሰኘው የዜና ድረ-ገጽ የአየር ኃይል ምንጮችን ጠቅሶ እንደዘገበው፣ በኢራን ላይ የሚደረገው ዘመቻ ሰፊ ቅርጽ የሚይዝ ከሆነ፣ የአሜሪካ ጦር በደቡብ እስራኤል በሚገኘው ራሞን አውሮፕላን ማረፊያ እና ወታደራዊ ሰፈሮች ውስጥ ወደ 100 የሚጠጉ ነዳጅ ጫኝ አውሮፕላኖችን ለማስፈር አቅዷል። ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ ብቻ 14 ተጨማሪ የአሜሪካ ነዳጅ ጫኝ አውሮፕላኖች እስራኤል መግባታቸውን ምንጩ ጠቁሟል።

በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የሚደረገው ይህ የርስ በርስ የተኩስ ልውውጥ እና ጥቃት፣ ሁለቱ ወገኖች በፓኪስታን አጋዥነት ጦርነቱን ለማቆም እና ዘላቂ የሰላም ስምምነት ላይ ለመድረስ ባለፈው ሰኔ ወር የተፈራረሙትን የመግባቢያ ሰነድ ችላ በማለት እርስ በርስ እየተጠቃቁ መሆኑን ያሳያል ተብሏል።

ዓለምን ዳግም ወደ ስጋት የከተተው የቴህራን እና ዋሽንግተን ወታደራዊ ግጭት
**********************

ባለፈው ወር በፓኪስታን አጋዥነት የተደረሰው የጋራ መግባቢያ ስምምነት ሙሉ በሙሉ መፍረሱን ተከትሎ፣ በሁለቱ ኃይላት መካከል ለቀናት የቀጠለው ጥቃት የቀጣናውን የጸጥታና የዓለም አቀፍ የነዳጅ ንግድ መስመር ከባድ ሥጋት ላይ ጥሎታል።

አሁን ላይ ዓለም አቀፍ ሕግጋትን ወደ መጣስ እና የኒውክሌር ተቋማትን ወደ ማጥቃት የተሸጋገረው ይህ አደገኛ ምዕራፍ፣ መላውን ዓለም ወደማይወጣበት ሁለንተናዊ ቀውስ ሊከተው የሚችል አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል።

የግጭቱ መነሻ የአሜሪካ ማዕከላዊ ዕዝ (CENTCOM) ይፋ ባደረገው መግለጫ መሠረት፣ በዮርዳኖስ በሚገኝ ወታደራዊ የጦር ሰፈር ላይ በተሰነዘረ የሰው አልባ አውሮፕላን ጥቃት ሁለት የአሜሪካ ወታደሮች መገደላቸውንና ወታደራዊ ተሽከርካሪዎች መውደማቸውን ተከትሎ የተከሰተ ነው።

ዋሽንግተን ለዚህ አጸፋዊ ምላሽ ይሆን ዘንድ በደቡባዊና ደቡብ ምዕራብ ኢራን በሚገኘው የዳርክሆቨይን የኒውክሌር ኃይል ማመንጫ ግንባታ ቦታ ላይ ሳይቀር ያነጣጠረ የሚሳኤል ጥቃት ፈጽማለች።

ፔንታገን ጥቃቱን በቀጥታ ከማረጋገጥም ሆነ ከመካድ የተቆጠበ ቢሆንም፣ "አሜሪካ ወታደሮቿን ከጥቃት ለመከላከልና የኢራንን የማጥቃት አቅም ለማዳከም ማንኛውንም እርምጃ ትወስዳለች" ሲል ድርጊቱን በተዘዋዋሪ ተከላክሏል፤ ጥቃቶቹም በዋናነት የኢራንን ወታደራዊ የሎጅስቲክስ መሠረተ-ልማቶች ላይ ያነጣጠሩ መሆቸውን ትሟገታለች።

ይሁን እንጂ የኢራን የአቶሚክ ኢነርጂ ድርጅት ጥቃቱን "የሀገሪቱን የሳይንስ ዕድገትና ነጻነት ለማደናቀፍ የታለመ አረመኔያዊ የሽብር ድርጊት" ሲል በጽኑ ኮንኖታል።

ቴህራን ተቋሙ ሙሉ በሙሉ ለዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ የደኅንነት ጥበቃ ሥርዓት ተገዢና ሰላማዊ መሆኑን በመጥቀስ፣ አሜሪካ ዓለም አቀፍ ሕግን በግልጽ መጣሷን አስታውቃለች።

በአሜሪካ የአየር ጥቃቶች ሳቢያ እስካሁን በኢራን ቢያንስ 50 ሰዎች መገደላቸውንና ከ500 በላይ መቁሰላቸውን የገለጸው የሀገሪቱ ጤና ሚኒስቴር፣ በርካታ ድልድዮችና ሲቪል መሠረተ-ልማቶች መውደማቸውን አረጋግጧል።

ለአሜሪካ ጥቃት የኢራን ወታደራዊ ምላሽ ፈጣንና መጠነ-ሰፊ የነበረ ሲሆን፣ የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ኃይል "ናስር-2" የተሰኘውንና 20ኛ ምዕራፍ ላይ የደረሰውን የሚሳኤልና የድሮን ጥቃት የሰነዘረ ሲሆን፣ የኢራን መደበኛ ጦር በበኩሉ "ሳዕቃ" የተሰኘውን 15ኛ ምዕራፍ የጥቃት ዘመቻ አካሂዷል።

በጥቃቶቹ በኩዌት የሚገኘው አሊ አል-ሳሌም የአየር ኃይል ሰፈር፣ ካምፕ አሪፍጃን፣ ካምፕ አዳይሪ እና ሚና አብዱላህ የተሰኘው የሎጂስቲክስ ማዕከል በከባድ ሁኔታ ተመተዋል።

ከዚህም በተጨማሪ፣ በባህሬን የሚገኘው የአሜሪካ አምስተኛ ፍሊት ዋና መሥሪያ ቤት እና በዮርዳኖስ በሚገኘው አል-አዝራቅ የአየር ኃይል ሰፈር ላይ ጥቃት ተፈጽሟል። ምንም እንኳ የአሜሪካ እና የባሕረ-ሰላጤው አገራት መከላከያ ተቋማት አብዛኞቹን የኢራን ሚሳኤሎችና ድሮኖች ማክሸፋቸውን በይፋ ቢገልጹም፣ የወጡ የሳተላይት ምስሎች ግን የተለየ እውነታ እያሳዩ ነው።

የዋሽንግተን ፖስት የምርመራ ሪፖርት እንደሚያመለክተው፣ በክልሉ በሚገኙ 15 የአሜሪካ ወታደራዊ ይዞታዎች ውስጥ የራዳር ሥርዓቶች፣ የፓትሪዮት መከላከያ መሣሪያዎች እና የመጋዘን ተቋማትን ጨምሮ 228 መዋቅሮች በከፊልም ሆነ በሙሉ መውደማቸውን አረጋግጧል።

ይህ ወታደራዊ መካረር በዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲና ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ መናወጥን አስከትሏል። የኢራንን ይፋዊ አቤቱታ ተከትሎ፣ የዓለም አቀፉ አቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ባወጡት መግለጫ፣ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔዎች ቁጥር 444 እና 533 መሠረት፣ በሰላማዊ የኒውክሌር ተቋማት ላይ የሚሰነዘር ማንኛውም ጥቃት ዓለም አቀፍ ሕግን የሚጥስ መሆኑን አስታውሰዋል።

የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ በበኩላቸው፣ የኒውክሌር ተቋማትን ኢላማ ማድረግ የቀጣናውን ውጥረት ወደማይመለስ አደገኛ አደጋ ሊቀይረው እንደሚችል አስጠንቅቀው፣ የጸጥታው ምክር ቤት በአስቸኳይ እንዲመክርና ሁለቱም ወገኖች ራስን የመግታት እርምጃ እንዲወስዱ ጥሪ አቅርበዋል።

"የኒውክሌር መሠረተ-ልማቶችን ማጥቃት ቀጣናውን ብቻ ሳይሆን መላውን ዓለም ወደማይወጣበት ሁለንተናዊ ቀውስ ውስጥ የሚከት አደገኛ ድርጊት ነው" የሚለው የሰላም ጥሪ መግለጫ የሁኔታውን አሳሳቢነት በግልጽ ያሳያል።

በፖለቲካው ረገድ የሁለቱ ሀገራት መሪዎች የቃላት መለዋወጥ ይበልጥ ጠንክሯል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ዋሽንግተን በኩዌትና ባህሬን ላሉት የጦር ሰፈሮቿ ተጨማሪ የአየር መከላከያ ዘዴዎችን በፍጥነት ለማስፈር እያቀደች መሆኑን የገለጹ ሲሆን፣ ኢራን የኒውክሌር ታጣቂ እንድትሆን ፈጽሞ እንደማይፈቅዱ ተናግረዋል።

በሌላ በኩል፣ የኢራን መንፈሣዊ መሪ ሞጅታባ ኻሜኒ እና የፓርላማው አፈ-ጉባኤ መሀመድ ባቄር ቃሊባፍ፣ ዋሽንግተን ስምምነቱን በተጠቀሰው መሠረት ደጋግማ መጣሷ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ፊርማ ፍጹም ዋጋ ቢስ መሆኑን ያረጋገጠ ነው ብለዋል። የሀገሪቱን ደኅንነት ለማረጋገጥ መላው የኢራን ሕዝብ ቅዱስ ያሉት "አንድነት" እንዲኖረው ጥሪ አቅርበዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ ዋሽንግተን በኢራን ወደቦች ላይ የባሕር እገዳ ለመጣል መሞከሯን ተከትሎ፣ ቴህራን በበኩሏ የዓለም የነዳጅ ንግድ ወሳኝ የደም ሥር የሆነውን የሆርሙዝ ሰርጥ ሙሉ በሙሉ ዝግ መሆኑን አውጃለች።

ይህንን የባሕረ-ሰላጤው መዘጋት ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ዋጋ (Brent Crude) በአንድ ጀምበር ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪ አሳይቷል።

ዓለም አቀፍ የኢነርጂ ተንታኞች ውጥረቱ በዚህ የሚቀጥል ከሆነ በተለይ በእስያ እና በአውሮፓ አገራት ላይ ከባድ የነዳጅ እጥረትና የዋጋ ግሽበት ሊከሰት እንደሚችልና የንግድ መርከቦች ረጅም ርቀት ወደሚጠይቀው የአፍሪካ አቅጣጫ መስመራቸውን ለመቀየር እየተገደዱ መሆኑን እየገለጹ ይገኛሉ።

ፍጥጫው ወታደራዊ ጡንቻን ከማሳየት አልፎ የዓለምን መደበኛ የኢኮኖሚና የጸጥታ መዋቅር የቀየረ ታሪካዊ ቀውስ ሆኗል።

በሰለሞን ገዳ

አሜሪካ ወደ በርካታ የአፍሪካ ሀገራት የ«አትሂዱ» ጥብቅ መመሪያ አስተላለፈች

የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዓለም ሀገራትን የፀጥታ ሁኔታ መነሻ በማድረግ በሚያወጣው መመሪያ፣ በርካታ የአፍሪካ ሀገራትን በከፍተኛው የደረጃ 4 የጉዞ ማስጠንቀቂያ ዝርዝር ውስጥ አስፍሯል።

ዋሽንግተን የራሷ ዜጎች ወደነዚህ ሀገራት ፍጹም ጉዞ እንዳያደርጉ ያሳሰበችው በእነዚህ ቀጠናዎች ባለው እጅግ አሳሳቢ የፀጥታ ችግር፣ የሽብርተኝነት ስጋት፣ የእርስ በርስ ግጭቶች፣ የታጠቁ አማፂያን ጥቃት እና ለአሜሪካ ዜጎች የሚሰጠው የቆንስላ ወይም የድንገተኛ ጊዜ ድጋፍ እጅግ ውስን በመሆኑ ነው።

በዚህ የዩናይትድ ስቴትስ የ«አትሂዱ» ጥብቅ መመሪያ ውስጥ ከተካተቱት የአፍሪካ ሀገራት መካከል ቡርኪና ፋሶ፣ ሊቢያ፣ ማሊ፣ ኒጀር፣ ሶማሊያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሱዳንና ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ በዋናነት የሚጠቀሱ ሲሆን፣ እንደ ቻድ እና ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ያሉ ሀገራት ደግሞ በተለይ ከጎረቤት ሀገራት ጋር በሚያገናኟቸው ድንበሮችና የተወሰኑ ከፍተኛ ስጋት ያለባቸው ግዛቶቻቸው ላይ ተመሳሳይ የደረጃ 4 እገዳ ተጥሎባቸዋል።

በሌላ በኩል ዩጋንዳ በደረጃ 3 (Reconsider Travel ወይም ጉዞን መልሶ ማሰብ) ስር የምትገኝ ሲሆን፣ ዜጎች ወደ ሀገሪቱ ከመጓዛቸው በፊት በወንጀል እና በሽብርተኝነት ስጋቶች ዙሪያ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ ተመክሯል።

ይህ በአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በየጊዜው የሚሻሻለው የደረጃ 4 የጉዞ ማስጠንቀቂያ ከአፍሪካ ውጭ እንደ ሩሲያ፣ ዩክሬን፣ አፍጋኒስታን፣ ሰሜን ኮሪያ፣ የመን፣ ሶሪያ፣ ቬንዙዌላ፣ ኢራን እና ጋዛን ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ የጦርነትና የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ያሉ የዓለማችን አካባቢዎችንም ያጠቃልላል።

Seledadotio
Seledadotio

ኢራን ከአሸማጋዮች የሰላም ዕቅድ እንደቀረበላት አስታወቀች

አሜሪካ እና ኢራንን በድጋሚ ወደ ተኩስ አቁም ስምምነት ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋዮች፣ አዲስ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ቴህራን አስታወቀች።
ሰኔ ላይ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራመው የነበሩት ሁለቱ አገራት፣ ላለፉት ሁለት ሳምንት ገደማ አንዳቸው በሌላቸው ላይ ከባድ ጥቃቶችን ሲፈጽሙ ቆይተዋል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕም ስምምነቱ አብቅቷል ብለዋል።

ይህንን ስምምነት ዳግም ለመመለስ ያቀዱት አሸማጋይ አገራት የ10 ቀናት የተኩስ አቁም እንዲደረግ የሚጠይቅ የሰላም ዕቅድ ማቅረባቸውን ዜና ወኪሉ ሮይተርስ ዘግቧል።
የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ ዛሬ ሰኞ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ስለዚህ ጉዳይ ተጠይቀዋል። አሸማጋዮች ያዘጋጁትን ዕቅድ ለኢራን እንዳሳወቁ ቃል አቀባዩ አረጋግጠዋል።
“በአሸማጋዮች ስለዘተጋጁት ዕቅዶች ገለጻ ተደርጎል፤ ዕቅዱም ደርሶናል። ነገር ግን ለአሁኑ ወደ ዝርዝር ጉዳዮች ባንገባ ይሻላል” ሲሉ ተጨማሪ መረጃ ከመስጠት ተቆጥበዋል።

ባለፉት ቀናት ዲፕሎማሲያዊ እንቅስቃሴዎች እየተደረጉ መሆኑን የጠቆሙት ቃል አቀባዩ፤ “በአንዳንድ አሸማጋዮች የቀረቡ ዕቅዶች ለኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ መድረሳቸው የተረጋገጠ ነው” ብለዋል።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ወደፊት ለመደራደር የሚጠይቁ ከሆነ የኢራን ምላሽ ምን እንደሚሆንም ጥያቄ የቀረበላቸው ቃል አቀባዩ ኢስማኤል ባጋይ፣ “ዲፕሎማሲ ወይም ጦርነት” የሚል አማራጭ ለኢራን “ጠቃሚ አይደለም” ሲሉ ተናግረዋል።
“ራስን መከላከል ከዲፕሎማሲ ጋር አይጣጣምም ብሎ ማሰብ ትክክለኛ አመክንዮ አይደለም። [የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ] ሰይድ አባስ አራግቺ የሚያከናውኑት ሥራ እና [የመከላከያ ሚኒስትሩ] ሰይድ መጂድ የሚፈጽሙት ተግባር ተመሳሳይ ግብ የሚያሳኩ ናቸው” ብለዋል።
ባለፈው ሳምንት በመካከለኛው ምሥራቅ ጉብኝት ላይ የነበሩት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ፤ ከጉዟቸው ሲመለሱ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው ቆይታ ዋሽንግተን “አሁንም ከኢራን ጋር ለሚደረግ ዲፕሎማሲያዊ መፍትሄ በሯ ክፍት” መሆኑን ተናግረው ነበር።
“ሁሌም ለዲፕሎማሲ ክፍት የሆንን ይመስለኛል። [መፍትሔው ግን] እውነተኛ መሆን አለበት። ልንገዛበት ፈቃደኛ የምንሆነው መሆን አለበት” ብለዋል።
ኢራን ሰኔ ላይ ለተፈረመው የመግባቢያ ስምምነት እንዳልተገዛች በመጥቀስ የከሰሱት ሩቢዮ፤ ሆርሙዝ ክፍት መሆን እንደነበረበት እንዲሁም በወሽመጡ የሚጓዙ መርከቦች ከጥቃት እና ከክፍያ ነጻ መሆን እንደነበረባቸው ገልጸዋል።

አሜሪካ ለዲፕሎማሲ ክፍት ስለመሆኗ የተነሳላቸው የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ፣ “አሜሪካ ዲፕሎማሲ የምትለው ማስገደድ፣ ማስፈራራት፣ ዛቻ እና ማዕቀብ ነው” በማለት ተችተዋል።

BBC

#ሰበር ዜና

በዶናልድ ትራምፕ እና በቤንያሚን ኔታንያሁ መካከል ከፍተኛ አለመግባባት ተፈጠረ!

የግጭቱ መነሻ ምንድን ነው?ኔታንያሁ አሜሪካ ዘመናዊ የኤፍ-35 (F-35) ተዋጊ ጄቶችን ለቱርክ ለመሸጥ ወይም ሀገሪቱን በድጋሚ በፕሮግራሙ ውስጥ ለማካተት ያቀደችውን ስምምነት በይፋ መቃወማቸውን ተከትሎ ነው።

ኔታንያሁ በቅርቡ በሰጡት ቃለ መጠይቅ ቱርክ በፕሬዚዳንት ኤርዶጋን ስር "አስተማማኝ አጋር" አይደለችም በማለት፣ ይህ የጦር መሳሪያ ሽያጭ በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን የሃይል ሚዛን ያናጋል ሲሉ ዋሽንግተንን አሳስበዋል።

ይህ የኔታንያሁ ይፋዊ ጣልቃ ገብነት በዋይት ሀውስ ውስጥ ከፍተኛ ብስጭት ቀስቅሷል።

ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኔታንያሁ በአሜሪካ የጦር መሳሪያ ሽያጭ ውሳኔ ላይ ጣልቃ የመግባት "ምንም መብት የላቸውም" በሚል ክፉኛ መቆጣታቸው ተገልጿል።

የታቀደው ስብሰባ ተሰረዘ?ውጥረቱን ለማርገብ በዋይት ሀውስ ኦቫል ኦፊስ (Oval Office) ይደረጋል ተብሎ ታስቦ የነበረው ፈጣን ስብሰባ ሙሉ በሙሉ ተሰርዟል።

የእስራኤል መገናኛ ብዙሃን ስብሰባው ሊካሄድ እንደነበር ቢዘግቡም፣ የዋይት ሀውስ ባለስልጣናት ግን ለኔታንያሁ የተያዘ ምንም ዓይነት ይፋዊ ቀጠሮ እንዳልነበረና የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ስብሰባውን በራሳቸው ፍላጎት ብቻ ለመፍጠር እየሞከሩ እንደነበር ገልጸዋል።

Seledadotio
Seledadotio

የአሜሪካ ጥቃት ሰባት ሰዎችን መግደሉን ኢራን ገለጸች

አሜሪካ ለስድስተኛ ተከታታይ ምሽት በኢራን ላይ ጥቃት ማድረሷን ተከትሎ ቴህራን በርካታ ሰዎች መሞታቸውን የዘገበች ሲሆን፥ ጥቃቱ የሀገሪቱ ደቡባዊ ክፍል የመሠረተ ልማት አውታሮች ላይ ያነጣጠረ ነበር ተብሏል።

የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ ጥቃቱ «የኢራንን ወታደራዊ አቅም ለማዳከም» የተደረገ ጥረት ነዉ ብሏል፡፡

እነዚህ ጥቃቶች ሁለቱ ሀገራት ባለፈው ወር የተፈራረሙት ጊዜያዊ ስምምነት አደጋ ላይ መውደቁን ያሳያሉ።

የአሜሪካ ወታደራዊ ክፍል በኦማን ባሕረ ሰላጤ ላይ የእገዳ ጥሰት የሞከሩ ሶስት የንግድ መርከቦችን አቅጣጫ ማስቀየሩን እና አንዷን መርከብ ከጥቅም ውጭ ማድረጉን አስታውቋል።

በሌላ በኩል እንደ ኳታር፣ ዮርዳኖስ እና ባህሬን ያሉ የባሕረ ሰላጤው ሀገራት የመሠረተ ልማት ጥበቃቸውን እና ወታደራዊ ዝግጁነታቸውን እያጠናከሩ ነው።

የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ጥበቃ ጦር በአህቫዝ ከተማ ለሚገኝ የሕፃናት ካንሰር ሆስፒታል መፈናቀል ምላሽ ለመስጠት በባህሬን በሚገኝ የአሜሪካ አየር ኃይል ጣቢያ ላይ ጥቃት መፈጸሙን አስታውቋል።

የኢራን ጦር ቃል አቀባይ ብርጋዴር ጄኔራል መሐመድ አክራሚኒያ የአሜሪካ ጥቃቶች ከቀጠሉ የኢራን እርምጃ «ወደ አዳዲስ አካባቢዎች እንደሚስፋፋ» አስጠንቅቀዋል።

አሜሪካ ኢራን ወደ ድርድሩ እንድትመለስ ስትፈልግ፥ ኢራን ደግሞ አሜሪካ መጀመሪያ እገዳውን እንድታነሳ ትፈልጋለች።

የዋይት ሀውስ ፕሬስ ሴክሬተሪ ካሮሊን ሌቪት፤ ትራምፕ ኢራንን ተጠያቂ እንደሚያደርጉ ነገር ግን ሁልጊዜ ለዲፕሎማሲ ክፍት መሆናቸውን ገልጸው፥ መርከቦች ላይ የሚሰነዘር ጥቃትን ግን እንደማይፈቅዱ ተናግረዋል።

የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ግን በአሁኑ ወቅት ከዋሽንግተን ጋር ለመነጋገር ምንም ዓይነት እቅድ እንደሌለውና ትኩረቱ ሀገሪቱን መከላከል ላይ ብቻ መሆኑን አስታውቋል።

ሳራ ዮሐንስ

ኢትዮጵያን በልባቸው ያነገቡት የቱሪዝም አምባሳደር፤ ከአዲስ አበባ እስከ አሜሪካ የምግብ ትራክ
#ethiopia | ታላላቅ ታሪኮች ብዙ ጊዜ የሚጀምሩት ባልታሰቡ አጋጣሚዎች ነው። የአቶ አበራ ዋሲሁን የሕይወት ጉዞም እንዲሁ ነበር።

በ12 ዓመታቸው በአዲስ አበባ ተክለሃይማኖት አካባቢ መንገድ የጠፉ ሁለት ጣሊያናውያን ቱሪስቶችን በመርዳት እና የኢትዮጵያን ታሪክ በማስተዋወቅ የመጀመሪያውን የአስጎብኚነት ጉዞ ጀመሩ።

በዚያን ቀን የተቀበሉት 20 ብር ሽልማት ከገንዘብ በላይ የሀገር ፍቅርና የቱሪዝም አገልግሎት መንፈስን በልባቸው አስርጎ አስቀመጠ።

ከዚያ ጀምሮ ለአራት አስርት ዓመታት በቱሪዝም ዘርፍ ያሳለፉት ጉዞ በብዙ ስኬቶች የተሞላ ነው። ከአስጎብኚነትና ከሹፌርነት ተነስተው የራሳቸውን "አበራ አስጎብኚ ድርጅት" በመመስረት የኢትዮጵያን ታሪክ፣ ባህልና ተፈጥሯዊ ውበት ለዓለም ማስተዋወቅ ችለዋል።

ለቢቢሲ ጋዜጠኞች፣ ለአውሮፓ ኅብረትና ለአፍሪካ ኅብረት ምርጫ ታዛቢዎች ያበረከቱት አገልግሎትም በሙያቸው ያላቸውን ብቃት ያሳያል።

በ2012 በአሜሪካ "Ethio USA Tours" የተሰኘውን ድርጅታቸውን በመመስረት የኢትዮጵያን ታሪክና የቱሪዝም ሀብት ለዓለም አቀፍ ተጓዦች ማስተዋወቅ ቀጠሉ። ኮቪድ-19 የቱሪዝም ዘርፉን ቢያዳክምም፣ የሀገር ማስተዋወቅ ተልዕኳቸው አልቆመም።

በአዲስ አቅጣጫ "MULU FEST LLC" የተሰኘ የምግብ ትራክ በመጀመር በዋሽንግተን ዲሲ፣ ቨርጂኒያና ሜሪላንድ የኢትዮጵያን ባህላዊ ምግብ፣ ባህልና እንግዳ ተቀባይነት ለብዙዎች እያስተዋወቁ ይገኛሉ።

ከአዲስ አበባ ጎዳናዎች የጀመረው ሕልማቸው ዛሬ በዓለም ሌላ ጫፍ የኢትዮጵያን ስም በክብር እያስጠራ ይገኛል። አቶ አበራ ዋሲሁን በሥራቸው የኢትዮጵያ ባህል፣ ቱሪዝምና ምግብ እውነተኛ አምባሳደሮች መሆን የቻሉ ተምሳሌት ናቸው።
#ethiopia #tourism #culture #ethiopiancuisine #ethiopiantourism #diaspora #getutemesgen #ኢትዮጵያ #ቱሪዝም #ባህል #አበራዋሲሁን #ጌጡተመስገን

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እና የሩዋንዳ ተወካዮች በምሥራቃዊ ኮንጎ ያለውን የጸጥታ ሁኔታ ለማሻሻልና ሁለቱ ሀገራት የደረሱትን የሰላም ስምምነት ለመተግበር በስዊዘርላንድ ጄኔቫ ከተማ ስብሰባ ማካሄዳቸውን የጋራ መግለጫቸው አመልክቷል። በጄኔቫ በሚገኘው የአሜሪካ ሚሲዮን ጽሕፈት ቤት ሐምሌ 2018 ዓ.ም (በአውሮፓውያን አቆጣጠር ጁላይ 2026) በተካሄደው አምስተኛው የጋራ የጸጥታ ማስተባበሪያ ሥርዓት ስብሰባ ላይ ሁለቱ ሀገራት ከአሜሪካ፣ ከቃታር፣ ከቶጎ (የአፍሪካ ኅብረት አወያይ) እና ከአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ተወካዮች ጋር በጋራ መክረዋል። በውይይቱም በምሥራቃዊ ኮንጎ ያለውን ተጨባጭ የጸጥታ ሁኔታ የመገምገም እና በአካባቢው ስላለው ሁኔታ የጋራ ግንዛቤ የመያዝ ሥራዎች ተከናውነዋል።

ኮንጎ እና ሩዋንዳ ከዚህ ቀደም የፈረሙትን የዋሽንግተን ስምምነት በፍጥነት ተግባራዊ ለማድረግ ያላቸውን ቁርጠኝነት በድጋሚ አረጋግጠዋል። ይህም የኤፍዲኤልአር የተባለውን አማጺ ቡድን የማክሸፍ ተግባራትን ማፋጠን፣ የጦር ኃይሎችን እርስ በርስ ማራቅ እና የመከላከያ እርምጃዎችን ማንሳትን ያጠቃልላል። ሂደቱ ግልጽነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት እንዲሆን ለማድረግም፣ የዋሽንግተን ስምምነት ተፈጻሚነቱን የሚያረጋግጡ የጋራ የቁጥጥር ሥርዓቶችን ለመዘርጋት ስምምነት ላይ ደርሰዋል።

በተጨማሪም ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የኮንጎ የሰላም ማስከበር ተልዕኮ (ሞኑስኮ) የተዋጊዎችን ትጥቅ መፍታት፣ ከውጊያ ማሰናበትና መልሶ ማቋቋም ሥራዎችን በተመለከተ ማብራሪያ የተሰጠ ሲሆን፣ የአማጺ ቡድኑ አባላት ወደ ሀገራቸው እንዲመለሱ የሚደረገው ጥረት ለዋሽንግተን ስምምነት ስኬት ስላለው አስተዋጽኦ በሰፊው ተወያይተዋል። ሁለቱ ሀገራት በምሥራቃዊ ኮንጎ ስላለው ወቅታዊ ሁኔታ ትክክለኛ መረጃ እንዲኖር በየጊዜው መረጃ ለመለዋወጥ ቃል ገብተዋል።
የዋሽንግተን ስምምነት በታላላቅ ሐይቆች አካባቢ ደኅንነትንና ብልጽግናን ለማምጣት ታሪካዊ ዕድል መሆኑን የገለጹት ተሳታፊዎቹ፣ ለሂደቱ ስኬት አሜሪካ፣ ቃታር፣ አፍሪካ ኅብረትና ቶጎ ላደረጉት ድጋፍ ምስጋና አቅርበዋል። ወገኖቹ የተመዘገቡ እቅዶችን እና የተገኙ ውጤቶችን ለመገምገም በሚቀጥሉት ሳምንታት በድጋሚ ለመሰብሰብ ተስማምተዋል።

ኢራን የሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤን በቋሚነት እንደምትቆጣጠር አስታወቀች
 
የኢራን ባለስልጣናት በአሜሪካ እና በእስራኤል የተጀመረው ጦርነት ከመነሻው አንስቶ የሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤን "ቀይ መስመር" ወይም ሊጣስ የማይገባ ወሳኝ ጉዳይ አድርገው ሲገልጹት ቆይተዋል። ብሪጋዲየር ጄኔራል ኢብራሂም ዞልፋጋሪ በሰጡት መግለጫም ይህንኑ አቋም የሚያጠናክር ነው።
 
የአሜሪካ ፕሬዝዳንት የኢራንን የኃይል ማመንጫና ማከፋፈያ መሰረተ-ልማቶች ስለማጥቃት በተደጋጋሚ መናገራቸው፣ ይህ መግለጫ የተሰጠዉ በወሳኝ ጊዜ እንዲሆን አድርጎታል።የወታደራዊው ዋና መስሪያ ቤት እንደገለጸው፣ አሜሪካ በኢራን መሰረተ-ልማቶች ላይ ተጨማሪ ጥቃቶችን ብትፈጽም፣ ኢራንም በአካባቢው የሚገኙ መሰረተ-ልማቶች ላይ የአጸፋ ጥቃት ትሰነዝራለች። ኢራን እስካሁን ይህን ያላደረገችው አቅም ስለሌላት ሳይሆን፣ የመታቀብ ፖሊሲ ​​ስላላት ነው ፤ ነገር ግን አሜሪካ እንደዚህ አይነት ጥቃቶችን ከፈጸመች ያ የመታቀብ ፖሊሲ ​​ያበቃል ሲል መስሪያ ቤቱ አክሏል።
 
የኢራን ዋና ተደራዳሪ እና የፓርላማ አፈ-ጉባኤ መሐመድ ባጌር ጋሊባፍ እንደተናገሩት፣ የኢራን ብሔራዊ ደህንነት በሆርሙዝ ባህረ-ሰላጤ ውስጥ "የኢራን አሰራሮችን" በመጠበቅ ላይ የተመሰረተ ሲሆን፣ "ጠላት" ይህንን በኃይል ለማዳከም እየሞከረ ነው ሲሉ ተደምጠዋል።ኢራናውያን የሚያወሩት ስለ ሆርሙዝ ጊዜያዊ ቁጥጥር አይደለም፤ ይልቁንም ለዓለም የሚያስተላልፉት መልእክት ኢራን በዚህ ስትራቴጂካዊ የውሃ መስመር ላይ ዘላቂ ቁጥጥር እና ሉዓላዊነት እንዲኖራት ነው። ይህ ደግሞ በቴህራን እና በዋሽንግተን መካከል ላለው ውጥረት ዋና ምክንያት ነው።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ በኢራን የኃይልና የኤሌክትሪክ መሠረተ ልማቶች ላይ ወታደራዊ ጥቃት የምትሰነዝር ከሆነ፣ የየመኑ የሁቲ ታጣቂዎች በቀይ ባሕር በኩል የሚያልፈውን ዓለም አቀፍ የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመር ለመዝጋት ተዋግተው እንዲጠብቁ ቴህራን ጥያቄ ማቅረቧን ሮይተርስ የዜና ወኪል ሦስት የውስጥ ምንጮችን ዋቢ አድርጎ ዘገበ። ይህ እርምጃ ቀደም ሲል ከተቀሰቀሰው ቀውስ ጋር ተዳምሮ በዓለም አቀፍ የነዳጅና የኃይል አቅርቦት ደኅንነት ላይ አዲስና እጅግ ከፍተኛ ስጋት ደቅኗል።

ይህ የውሳኔ ሐሳብ በኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ (ኢራን) ከፍተኛ አመራሮች ዘንድ በስፋት ውይይት የተደረገበት ሲሆን፣ መልእክቱም ለሁቲ ታጣቂዎች መተላለፉን ሁለት ከፍተኛ የኢራን ባለሥልጣናትና ጉዳዩን በቅርብ የሚያውቁ የቀጠናው ምንጮች በምስጢር ገልጸዋል። ይሁን እንጂ ይህ ስልታዊ ጥያቄ ለሁቲዎች እንዴት እንደተላለፈና የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ በኢራን መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ካስጠነቀቁ በኋላ ስለመሆኑ በዝርዝር የተጠቀሰ ነገር የለም።

ለሁቲ ቡድን ቅርብ የሆኑ ምንጮች እንደገለጹት፣ ታጣቂዎቹ በቀይ ባሕር መግቢያ በሆነው በባቢል መንደብ ስትሬት አቅራቢያ፣ በሁደይዳ ከፍተኛ ቦታዎችና በዓደን ባሕረ ሰላጤ በሚያዋስኑ የመን ከፍተኛ ቦታዎች ላይ በርካታ ሚሳኤሎችንና ድሮኖችን (ሰው አልባ አውሮፕላኖችን) በማሰማራት በንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ዝግጅታቸውን ሙሉ በሙሉ አጠናቀው ትዕዛዝ በመጠበቅ ላይ ናቸው። በየመን የሚገኙት የኢራን አብዮታዊ ጠባቂ ጦር (IRGC) ተወካዮች የባቢል መንደብ ስትሬት የሚዘጋበትን ትክክለኛ ጊዜ የመወሰን ሙሉ ሥልጣን እንደሚኖራቸውም ምንጩ አክሏል።

በአሁኑ ወቅት የሆርሙዝ ስትሬት በኢራን ሙሉ በሙሉ ተዘግቶ ባለበት ሁኔታ፣ ሁቲዎች በቀይ ባሕር የንግድ መርከቦች ወይም ወደቦች ላይ አዲስ ጥቃት የሚሰነዝሩ ከሆነ፣ የመካከለኛው ምስራቅ ሁለቱ ዋና ዋና የነዳጅ ኤክስፖርት መስመሮች በአንድ ጊዜ እንዲስተጓጎሉ ያደርጋል። ይህ ደግሞ በዓለም አቀፉ የኃይል ቀውስ ላይ እንዲሁም በኢራንና በአሜሪካ መካከል ባለው ሰፊ ግጭት ላይ አዲስና አስፈሪ ግንባር የሚከፍት ይሆናል።
የቀጠናው የፖለቲካ ተንታኞች እንደሚሉት፣ ቀይ ባሕርን መዝጋት ለሁቲዎች ከባድ አይሆንም። የተራቀቁ ሚሳኤሎች ባይኖሩ እንኳ ማንኛውም መሣሪያ የያዘ አካል በቀላሉ በባሕር ትራንስፖርት ፍሰቱ ላይ መስተጓጎል መፍጠር ይችላል።

ሳዑዲ ዓረቢያ የሆርሙዝ ስትሬት መዘጋቱን ተከትሎ፣ የነዳጅ አቅርቦቷ እንዳይቋረጥ 70 በመቶ የሚሆነውን የነዳጅ ኤክስፖርቷን በሀገር ውስጥ የፓይፕላይን መስመር ወደ ቀይ ባሕሩ የያንቡ ወደብ አዙራው ትገኛለች። በአሁኑ ወቅት ቀይ ባሕር 7 በመቶ የሚሆነውን የዓለም የኃይል አቅርቦት የሚሸከም በመሆኑ፣ በዚህ መስመር ላይ የሚሰነዘር ማንኛውም ጥቃት በዓለም የነዳጅ ገበያ ላይ ታይቶ የማይታወቅ የዋጋ ንረትና ቀውስ ያስከትላል። ሪላድ ይሄንን ከኢራንና ከሁቲዎች የሚሰነዘረውን ስጋት በጥብቅና በከፍተኛ ጥንቃቄ እየተከታተለችው መሆኑ ተነግሯል።
በቀጠናው ያለውን ውጥረት ይበልጥ ያባባሰው፣ ሁቲዎች ሳዑዲ ዓረቢያ በእነሱ ቁጥጥር ሥር የሚገኘውን አየር ማረፊያ በቦምብ ደብድባለች በሚል በመክሰስ፣ ባለፉት አራት ዓመታት የነበረውን የተኩስ አቁም ስምምነት በመጣስ ባለፈው ሰኞ ወደ ሳዑዲ ግዛት ሚሳኤሎችን መተኮሳቸው ነው። ይህ አጠቃላይ ቀውስ የጀመረው ባለፈው የካቲት 28 ቀን እስራኤልና አሜሪካ በኢራን ላይ ጥቃት ከሰነዘሩ በኋላ ቴህራን የዓለምን አንድ አምስተኛ የኃይል አቅርቦት የሚያስተላልፈውን የሆርሙዝ ስትሬት መዝጋቷን ተከትሎ እንደነበር ይታወሳል። በሰኔ ወር በቴህራንና በዋሽንግተን መካከል ተደርሶ የነበረው ደካማ የተኩስ አቁም ስምምነት መፍረሱን ተከትሎ ቀውሱ ወደ ሙሉ ጦርነት የማደግ ስጋቱ እጅግ አይሏል።