(ዘ-ሐበሻ ዜና) የግብፁ የመስኖ ሚኒስትር ሀኒ ስዊላም ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ አዳዲስ ግድቦችን እንድትገነባ ሀገራቸው እንደማትፈቅድ አስታወቁ። ይህ የግብፅ ማስጠንቀቂያ የተሰማው፣ ኢትዮጵያ ከታላቁ ህዳሴ ግድብ በተጨማሪ ሌሎች ሶስት አዳዲስ ግድቦችን በአባይ ወንዝ ላይ ለመገንባት ማቀዷን የሚገልጹ ዘገባዎች ከወጡ ከሁለት ሳምንታት በኋላ ነው። ሚኒስትሩ በካይሮ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ "ኢትዮጵያ አዳዲስ ግድቦችን የመገንባት እቅድ እንዳላት በደንብ ይታወቃል፤ ነገር ግን የግብፅ መንግስት ይህንን ይፈቅዳል ወይ? አይፈቅድም" ሲሉ በፅኑ ተናግረዋል።

አክለውም የታችኛው ተፋሰስ ሀገራት የሆኑት ግብፅ እና ሱዳን የሚለቀቀውን የውሃ መጠን እና ዓመታዊ የክንውን እቅዶችን ማወቅ እንዲችሉ፣ የህዳሴ ግድቡን የውሃ ሙሌት እና ኦፕሬሽን መረጃ ለመለዋወጥ የሚያስችል ግልፅ እና ህጋዊ አስገዳጅነት ያለው ስምምነት እንዲኖር ግብፅ ደጋግማ ስትጠይቅ መቆየቷን አስገንዝበዋል። የዚህ አይነት የመረጃ ልውውጥ አለመኖር ሱዳንን እጅግ አሳሳቢ ሁኔታ ውስጥ እንደሚከታት ሚኒስትሩ ገልፀዋል። ከኢትዮጵያ የሚለቀቀውን የውሃ መጠን እና ጊዜ በተመለከተ ትክክለኛ መረጃ ባለመኖሩ፣ የሱዳን ባለስልጣናት የራሳቸውን ግድቦች በአግባቡ ማስተዳደርም ሆነ ውሃ ማጠራቀም ተስኗቸዋል ብለዋል። በዚህም መሰረት ለውሃ አስተዳደሩ መስተጓጎል ሱዳን ልትወቀስ አይገባትም ያሉት ሀኒ ስዊላም፣ መረጃ ለመለዋወጥ እና ከታችኛው ተፋሰስ ሀገራት ጋር በቅንጅት ለመስራት የሚያስችል ህጋዊ አስገዳጅ ስምምነት ላይ ለመድረስ ፈቃደኛ ባለመሆኗ ሙሉ ኃላፊነቱን የምትወስደው ኢትዮጵያ ናት ሲሉ ወቅሰዋል።

የግብፅ መንግስት የሁሉንም ወገኖች ጥቅም በሚያስጠብቅ እና የጋራ የውሃ ሀብትን በማስተዳደር ሂደት ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎችን በሚቀንስ መልኩ መደበኛ የመረጃ ልውውጥን የሚያረጋግጥ ህጋዊ አስገዳጅነት ያለው ስምምነት ላይ ለመድረስ አሁንም ቁርጠኛ መሆኑን ሚኒስትሩ አረጋግጠዋል። ለግብፅ ባለስልጣን ንግግር ከኢትዮጵያ በኩል እስካሁን የተሰጠ ምላሽ የለም።

እ.ኤ.አ በ2011 ግንባታው የጀመረውን የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብን ሙሌት እና አስተዳደር በተመለከተ ግብፅ እና ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር ለረጅም ጊዜ ውዝግብ ውስጥ መቆየታቸው ይታወቃል። ካይሮ እና ካርቱም ግድቡ ሙሉ በሙሉ ስራ ከመጀመሩ በፊት የሶስትዮሽ አስገዳጅ ህጋዊ ስምምነት ሊኖር ይገባል ብለው ሲያምኑ፣ ኢትዮጵያ በበኩሏ ግድቡ የታችኛውን ተፋሰስ ሀገራት እንደማይጎዳ በመግለጽ እንዲህ አይነት አስገዳጅ ስምምነት አያስፈልግም የሚል ፅኑ አቋም ታራምዳለች። በመሆኑም በጉዳዩ ዙሪያ ሲደረግ የነበረው ድርድር ለሶስት ዓመታት ተቋርጦ በ2023 ዳግም ቢጀመርም፣ በ2024 እንደገና ያለ ስምምነት መቋረጡ ይታወሳል። ስድስት ሺህ ስድስት መቶ ሃምሳ ኪሎ ሜትር የሚረዝመው የአባይ ወንዝ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን እና ግብፅን ጨምሮ በ11 የአፍሪካ ሀገራት የሚያቋርጥ ግዙፍ የውሃ ሀብት ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ የፌደራል አቪዬሽን አስተዳደር (FAA) የቦይንግ አውሮፕላን አምራች ኩባንያ አነስተኛው ሞዴል የሆነውን ቦይንግ 737 ማክስ 7 ለንግድ በረራ አገልግሎት እንዲውል ሰኞ ዕለት ማጽደቁን አስታውቋል። አውሮፕላኑ ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ከተደረገ ከአስር ዓመታት ገደማ በኋላ የተሰጠው ይህ የእውቅና ማረጋገጫ፣ ኩባንያው ለዓመታት ሲገጥሙት የነበሩትን የደህንነት፣ የጥራት እና የምርት ተግዳሮቶች በማለፍ ረገድ እንደ ትልቅ ምዕራፍ ተቆጥሯል። ለረጅም ጊዜ የዘገየው ይህ ማክስ 7 አውሮፕላን የቦይንግ 737 የንግድ አውሮፕላኖች ቤተሰብ አካል ሲሆን፣ ይህ ሞዴል ለኩባንያው ከፍተኛ የገቢ ምንጭ ቢሆንም ላለፉት ተከታታይ ዓመታት የበርካታ ቀውሶች ማዕከል ሆኖ ቆይቷል።

የዚህ አውሮፕላን ማረጋገጫ ሂደት እጅግ ሊዘገይ የቻለው፣ በ2018 እና 2019 በኢንዶኔዥያ እና በኢትዮጵያ 346 ንጹሃን ዜጎችን የቀጠፈውን ትልቁን የማክስ 8 አውሮፕላን አደጋ ተከትሎ በተፈጠረው ከፍተኛ የቁጥጥር ማዕቀፍ እና የቴክኒክ ችግሮች ምክንያት ነው። ኤፍ ኤ ኤ (FAA) ማረጋገጫውን የሰጠው ለዓመታት ተጨማሪ ሙከራዎችን፣ የዲዛይን ለውጦችን እና በደህንነት ስርዓቶች ላይ ጥብቅ ግምገማ ካደረገ በኋላ መሆኑን አስታውቋል። ከእነዚህም አሳዛኝ አደጋዎች በኋላ አስተዳደሩ የቦይንግ አውሮፕላኖችን የሚያጸድቅበትን አሰራር ሙሉ በሙሉ የቀየረ ሲሆን፣ በኩባንያው ላይ የሚያደርገው ጥብቅ ክትትል ከማክስ 7 ፈቃድ አሰጣጥ በኋላም እንደሚቀጥል አሳስቧል።

የፌደራል አቪዬሽን አስተዳደሩ አውሮፕላኑ ወደ በረራ ከመመለሱ በፊት ቦይንግ ወሳኝ የደህንነት ማሻሻያዎችን እንዲያደርግ አስገድዶ ነበር። ከእነዚህም መካከል የበረራ መቆጣጠሪያ ሶፍትዌርን ማዘመን፣ ለአብራሪዎች የሚሰጠውን የማስጠንቀቂያ ስርዓት ማሻሻል፣ እና ከመጠን በላይ ሙቀትን ለመከላከል የሞተር ፀረ-በረዶ (anti-ice) ስርዓትን እንደገና ዲዛይን ማድረግ ይገኙበታል። በተጨማሪም የደህንነት ተቆጣጣሪዎች የኩባንያውን የደህንነት አስተዳደር ስርዓት እና አጠቃላይ የደህንነት ባህልን ጨምሮ የአመራረት ሂደቱን ለመከታተል በቦይንግ የማምረቻ ተቋማት ውስጥ በቋሚነት እንደሚቆዩ አስተዳደሩ ገልጿል።

የቦይንግ የንግድ አውሮፕላኖች ፕሬዝዳንት እና ዋና ስራ አስፈፃሚ ስቴፋኒ ፖፕ በበኩላቸው፣ የኩባንያው መሃንዲሶች እና የሙከራ ባለሙያዎች ወረርሽኙን እና አዳዲስ የማረጋገጫ ሂደቶችን ጨምሮ በርካታ ተግዳሮቶችን በጽናት ማለፋቸውን ተናግረዋል። ይህ አዲሱ ማክስ 7 አውሮፕላን በዋናነት ለአጭር እና መካከለኛ ርቀት በረራዎች ጥቅም ላይ ይውላል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፣ ሳውዝ ዌስት ኤርላይንስን ጨምሮ በርካታ አየር መንገዶች ቀደም ብለው ባዘዙት መሰረት አውሮፕላኑን ለመረከብ በመጠባበቅ ላይ ይገኛሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የፖለቲካ ትንታኔ አቅራቢው ሬኔ ሌፎርት በኢትዮጵያ እና ሱዳን ድንበር አካባቢ ተቀሰቀሰ ስለተባለው ትጥቃዊ ግጭት የሚወጡ ዘገባዎችን ለመተንተን ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ እንደሚያስፈልግ አሳስበዋል። ተንታኙ በኤክስ ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ፣ ለዚህ ጥንቃቄ በምክንያትነት ካነሷቸው ነጥቦች መካከል የፌደራል መንግስቱ (አዲስ አበባ) ሙሉ በሙሉ ዝምታን መምረጡ እና የህወሓት መረጃዎች ተዓማኒነት አጠያያቂ መሆኑ ይገኙበታል።

አያይዘውም ውጊያው እንደተዘገበው በሸረሪና አካባቢ የጀመረ ከሆነ፣ በግጭቱ የተሳተፉት ኃይሎች የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት (ENDF)፣ አዲስ አበባን የሚደግፉ የአማራ ሚሊሻዎች እና አጠቃላይ የትግራይ መከላከያ ኃይልን (TDF) ሳያካትት የትግራይ ሰራዊት 'አርሚ 70' ኮር ብቻ ሊሆኑ እንደሚችሉ አመላክተዋል። ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በውጊያው ውስጥ በትክክል ስለመሳተፉ እስካሁን የታወቀ ነገር እንደሌለ እና ግልጽ ያልሆነ ጉዳይ መሆኑን ገልጸዋል።

ሬኔ ሌፎርት አሁን ያለውን ሁኔታ በተመለከተ ሁለት ሊሆኑ የሚችሉ ግምቶችን አስቀምጠዋል። የመጀመሪያው፣ አሜሪካ እና የአውሮፓ ህብረትን ጨምሮ ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ግጭቱን ለመከላከል ከፍተኛ ጫና እያደረጉ ቢሆንም፣ ይህ ክስተት በመላው የአፍሪካ ቀንድ ሊስፋፋ የሚችል አውዳሚ ጦርነት መነሻ ሊሆን እንደሚችል ነው።

ሁለተኛው ግምት ደግሞ "ያዙኝ ካለበለዚያ ጥፋት አደርሳለሁ" በሚል ስሌት፣ ሸምጋዮችን በማስገደድ የተፈጠረውን የፖለቲካ ማነቆ በድርድር ለመፍታት የተተኮሰ የማስጠንቀቂያ ተኩስ ሊሆን እንደሚችል ነው። ሆኖም ክስተቱ ከሁለቱ የትኛው እንደሆነ በእርግጠኝነት ለመናገር አሁንም በጣም ገና መሆኑን ትንታኔያቸው ያሳያል።

ማንቂያም ማስጠንቀቂያም

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቅዳሜ ምሽት በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት፣ የመካከለኛው ምስራቅ አጋሮች የአምስት ወሩን የኢራን ጦርነት ለማቆም የሚያስችል የስምምነት ማዕቀፍ ላይ መድረሳቸውን ገልጸው፣ ለጊዜው አዲስ ጥቃት ከመሰንዘር እንደሚታቀቡ አስታውቀዋል። ይህ አዲስ ስምምነት የሆርሙዝ የባህር ወሽመጥን በአፋጣኝ እና ሙሉ በሙሉ ክፍት ማድረግን እንዲሁም የኢራንን የኒውክሌር ስጋት ማብቃትን የሚያካትት መሆኑን ፕሬዝዳንቱ አክለዋል። ትራምፕ ለዓለም የወደፊት ጥቅም እንዲሁም ለኢራን ህልውና እና ብልጽግና ስል፣ በፍጥነት ስምምነት ላይ ለመድረስ በማሰብ ጥቃቱን ለመሰረዝ ተስማምቻለሁ ብለዋል። ጦርነቱን የሚያስቆመውን ይህንን ስምምነት ከዳር ለማድረስ በሚደረገው ጥረት፣ እስራኤል ከአሜሪካ ጋር ለመተባበር መስማማቷንም ጠቁመዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣የሳዑዲ አረቢያው አልጋ ወራሽ እና የሀገሪቱ መሪ ልዑል መሀመድ ቢን ሳልማን ቅዳሜ ዕለት ከትራምፕ ጋር በስልክ በተወያዩበት ወቅት፣ አሜሪካ ከኢራን ጋር ያላትን ግጭት ልታባብስ ትችላለች በሚል ስጋታቸውን ማቅረባቸውን ጉዳዩን በቅርበት የሚያውቁ ምንጮች ገልጸዋል። አክሲዮስ የተሰኘው የዜና አውታር እንደዘገበው፣ ይህ ውይይት የተካሄደው ትራምፕ በኢራን ላይ አዲስ ጥቃት ለመሰንዘር እያመነቱ ባለበት ወቅት ነው። ሳዑዲዎች፣ አሜሪካ የኢራንን የኃይል (ኢነርጂ) መሠረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ከሰነዘረች፣ ቴህራን አጸፋውን በሳዑዲ እና በሌሎች የባህረ ሰላጤው ሀገራት የነዳጅ ተቋማት ላይ ልትወጣ ትችላለች የሚል ከፍተኛ ስጋት አድሮባቸዋል። አልጋ ወራሹ በዚህ የስልክ ውይይታቸው፣ ትራምፕ በኢራን ላይ ሊወስዱት ስላሰቡት አዲስ እርምጃ ማብራሪያ ጠይቀዋል። የዋይት ሀውስ ባለስልጣንም የሁለቱን መሪዎች የስልክ ውይይት መካሄድ አረጋግጠዋል።

ሳዑዲ አረቢያ በኢራን ከሚደገፉ የኢራቅ ሚሊሻዎች ጋር በተያያዘ ከአሜሪካ ጋር ወታደራዊ እርምጃዎችን ብትወስድም፣ ግጭቱ በድርድር እንዲፈታ ግፊት እያደረገች ትገኛለች። አልጋ ወራሹም የሳዑዲ መከላከያ ሚኒስትር የሆኑትን ወንድማቸውን ካሊድ ቢን ሳልማንን፣ ስለ ኢራን ስትራቴጂ ከትራምፕ እና ከምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ጋር እንዲወያዩ ረቡዕ ዕለት ወደ ዋሽንግተን ልከው ነበር። በሌላ በኩል ትራምፕ ባለፈው ማክሰኞ ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ጋር በዋይት ሀውስ የተወያዩ ሲሆን፣ የካቲት ወር ላይ ጦርነቱ ከጀመረ ወዲህ በአካል ሲገናኙ ይህ የመጀመሪያቸው ነው። የውይይቱ አካል የነበሩት የእስራኤሉ መሪ ትራምፕ በኢራን ላይ የሚያደርጉትን ጦርነት እንዲቀጥሉ አሳስበዋል።

ይህ የአሜሪካ ወታደራዊ እርምጃ ውጥረት ለትራምፕ እና ለፓርቲያቸው ከፍተኛ ፈተና ሆኗል። በብዙ አሜሪካውያን ዘንድ ተቀባይነት ያጣው ይህ ጦርነት፣ በመጪው ህዳር ወር ከሚካሄደው ወሳኝ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ ጥቂት ወራት ቀደም ብሎ የዓለምን ኢኮኖሚ እያናጋው ይገኛል። ፕሬዝዳንቱ ከዚህ ቀደም ኢራን በዮርዳኖስ በሚገኘው የአሜሪካ የጦር ሰፈር ላይ ያደረሰችውን ድንገተኛ ጥቃት ተከትሎ አጸፋዊ እርምጃ እንደሚወስዱ ዝተው ነበር። አርብ ዕለትም አሜሪካ ኢራንን እጅግ አጥብቃ እንደምትመታ ተናግረው ነበር። የዋይት ሀውስ ፕሬዝዳንታዊ ቃል አቀባይ ካሮሊን ሊቪት በበኩላቸው፣ ቴህራን ባለፈው ወር ከአሜሪካ ጋር የተኩስ አቁም ስምምነት ተፈራርማ ወዲያውኑ ስምምነቱን በመጣስ በንግድ መርከቦች ላይ ተኩስ መክፈቷን እና አሜሪካውያን ወታደሮችን መግደሏን አስታውሰዋል።

ይህንኑ ከኢራን ጋር እየተባባሰ የመጣውን ውጥረት ተከትሎ፣ ቅዳሜ ዕለት የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በቀጠናው በሚገኙ 10 ሀገራት ለሚኖሩ አሜሪካውያን አዲስ የደህንነት ማስጠንቀቂያ አውጥቷል። ባሃሬን፣ እስራኤል፣ ኢራቅ፣ ዮርዳኖስ፣ ኩዌት፣ ሊባኖስ፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ አረቢያ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስን በሚሸፍነው በዚህ ማስጠንቀቂያ፣ የአሜሪካ ዜጎች የበረራ ስረዛዎችን፣ ጊዜያዊ የአየር ክልል መዘጋትን እና ሌሎች የጉዞ መስተጓጎሎችን ታሳቢ በማድረግ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

ምርጫው ማንቂያም ማስጠንቀቂያም ነው ➡️ https://youtu.be/e0pZ-1LU_... #election #ethiopia #pmabiyahemed #ebc

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ከኢራን ብሔራዊ የደህንነት ምክር ቤት የወጣው አዲስ ማስጠንቀቂያ በቀጠናው ያለውን ወታደራዊ ፍጥጫ ወደ ላቀ ደረጃ አሸጋግሮታል።

ቴህራን ባወጣችው መግለጫ፣ አሜሪካ በደቡባዊ የኢራን ወደቦች ላይ የጣለችውን የባህር ኃይል እገዳ የምትቀጥል ከሆነ፣ በሆርሙዝ የባህር ሰርጥ ላይ ያለው ቁጥጥር ይበልጥ እንደሚጠበቅና ከዚህ በተጨማሪም ሌሎች የባህር መተላለፊያ ሰርጦች ሊዘጉ ወይም ሊቆለፉ እንደሚችሉ ዝታለች።

ኢራን በመግለጫዋ ላይ የሌሎቹን የባህር ሰርጦች ስም በግልጽ ባትጠቅስም፣ ከቴህራን ጋር የጠበቀ ወዳጅነት ያላቸው ሁቲዎች የሚቆጣጠሩት የባቢል መንደብ የባህር ሰርጥ እና የኤደን ባህረ ሰላጤ መሆናቸውን በቀላሉ መረዳት ይቻላል።

የኢራን መንግስት አሜሪካ እገዳውን የምትገፋበት ከሆነ የዓለም አቀፉ የኃይል (የነዳጅ) ገበያ ክፉኛ እንደሚናወጥ አስታውቋል። መግለጫው የአሜሪካ መራጮችንም ጭምር ያነጣጠረ ሲሆን፣ በዓለም አቀፍ የነዳጅ ገበያ ላይ የሚፈጠር ማንኛውም መስተጓጎል በአሜሪካ የአገር ውስጥ የነዳጅ ዋጋ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር የታወቀ ነው።

በዚህም አኳኋን ቴህራን አዲስ የመደራደሪያ እና የማስፈራሪያ እኩልዮሽ በመዘርጋት፣ ለአሜሪካ ማንኛውም እርምጃ የኃይል ምላሽ ለመስጠት የተዘጋጀች ይመስላል።

ይህ የኢራን ማስፈራሪያ የመጣው፣ አሜሪካ እና እስራኤል የኢራንን የኃይል እና የነዳጅ መሰረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ለመሰንዘር አዲስ ወታደራዊ ዘመቻ ሊከፍቱ ይችላሉ የሚሉ ግምቶች በበረቱበት ወቅት መሆኑ ዘገባውን ይበልጥ አሳሳቢ አድርጎታል።

የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን ለሁለት የሚዲያ ተቋማት የመጨረሻ ማስጠንቀቂያ ሰጠ።

ባለሥልጣኑ በአዋጅ ቁጥር 1238/2013 በተሰጠው ሥልጣን መሠረት የሚዲያ ተቋማት ሕግና የሙያ ሥነ ምግባርን አክብረው መስራታቸውን እየተከታተለ ድጋፍና እርምት በማድረግ ላይ ይገኛል።

በዚሁ መሠረት፦
• አሐዱ ኤፍ ኤም 94.3 እና
• አርትስ ቴሌቪዥን
የተሰጣቸውን የይዘት ግዴታዎች በመተላለፍ፣ ለተከታታይ ጊዜ ያልተረጋገጠ፣ ሚዛናዊ ያልሆነ እንዲሁም የሕዝብን ጥቅም የሚጎዳ መረጃ በማሰራጨታቸው የመጨረሻ የጽሑፍ ማስጠንቀቂያ በባለስልጣኑ ተሰጥቷቸዋል።

ባለሥልጣን መስሪያ ቤቱ ከሬድዮ እና ከቴሌቪዥን ጣቢያዎቹ ኃላፊዎች ጋር በተስተዋሉ ተደጋጋሚ የህግና የሙያ ጥሰቶች ላይ ውይይቶች ያደረገ ቢሆንም ጉልህ ለውጥ ሳይታይ በመቅረቱ ማስጠንቀቂያ መስጠቱን ያስታውቃል፡፡

ስለሆነም ጣቢያዎቹ በቀጣይ ሥራቸውን በሕግና በሙያ ሥነ ምግባር መሠረት እንዲያከናውኑ በጥብቅ ለማሳሰብ ይወዳል።

ባለስልጣኑ ማስጠንቀቂያው በመገናኛ ብዙኃን አዋጅ ቁጥር 1238/2013 አንቀጽ 74/ሠ መሠረት የተሰጠ መሆኑን እየገለፀ ሚዲያዎቹ ተመሳሳይ የህግ መተላለፍ እና ጥሰት እየፈፀሙ የሚቀጥሉ ከሆነ በህጉ መሠረት ቀጣይ አስተዳደራዊ እርምጃ እንደሚወስድ ባለሥልጣኑ ያስታውቃል።

ባለስልጣኑ የሚዲያ ተቋማት በሁሉም የዘገባ ስራዎቻቸው ላይ የመገናኛ ብዙኃን አዋጅ እና የሀገሪቱን ሕጎች እንዲሁም የዘርፉን የሙያ ሥነ ምግባር አክብሮ መስራት የሁሉም ግዴታ መሆኑን  ለአፍታም ሊዘነጉት እንደማይገባ ያሳስባል።

Seledadotio
Seledadotio

የአየር ንብረት ለውጥ አውሮፓን እያመሰ ነው

* በከፍተኛ ሙቀት እና በሰደድ እሳት ሺዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል
#ethiopia | የአየር ንብረት ለውጥ በአውሮፓ ከፍተኛ ሰብዓዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ሥነ-ምህዳራዊ ቀውስ እያስከተለ መሆኑን የቅርብ ጊዜ ዓለም አቀፍ መረጃዎች ያመለክታሉ።

በሰኔ መጨረሻ እና በሐምሌ ወር የተከሰቱ ከባድ የሙቀት ማዕበሎች በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ለሕልፈት ዳርገዋል፤ በበርካታ አገራት ደግሞ ሰደድ እሳቶች መኖሪያ ቤቶችን፣ ደኖችንና የግብርና መሬቶችን አውድመዋል።

የአውሮፓ በሽታ መከላከያ ማዕከል (ECDC) እና የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) በሚደግፉት የEuroMOMO የሞት ክትትል መረጃ መሠረት፣ በሰኔ 22 እስከ 28 ቀን 2026 ብቻ ከ10 ሺህ በላይ ተጨማሪ ሞቶች ተመዝግበዋል።

ከእነዚህ ውስጥ ከ9 ሺህ በላይ የሚሆኑት ዕድሜያቸው 65 ዓመት እና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች ናቸው። ባለሙያዎች ይህን ያልተለመደ የሞት ጭማሪ በዋነኝነት ከከፍተኛ ሙቀት ጋር ያያይዙታል።

በጀርመን ብቻ በ2026 እስከ ሐምሌ መጨረሻ ድረስ 9,800 የሚጠጉ ከሙቀት ጋር የተያያዙ ሞቶች መመዝገባቸው ተገልጿል።

በእንግሊዝ ደግሞ 2,800 በላይ ሰዎች በሙቀት ምክንያት መሞታቸው ተነግሯል፤ ይህም የ2022 ሪከርድን ሊበልጥ እንደሚችል ባለሥልጣናት አስጠንቅቀዋል።

በፈረንሳይ፣ ስፔን፣ ግሪክ፣ ጣሊያን እና ፖርቱጋል የተቀሰቀሱ ሰደድ እሳቶች በመቶ ሺዎች ሄክታር የሚቆጠር ደን እንዲቃጠል አድርገዋል።

በፈረንሳይ ብቻ ከ220 ሺህ በላይ ሰዎች ከመኖሪያ ቀያቸው ተፈናቅለዋል፤ በግሪክ ደግሞ ሶስት የአደጋ አደራሽ ሠራተኞች በእሳት ማጥፋት ስራ ላይ ሕይወታቸውን አጥተዋል።

ሳይንቲስቶች እንደሚገልጹት፣ በሰኔ መጨረሻ የተመዘገበው የሙቀት ማዕበል የሰው ልጅ የፈጠረው የአየር ንብረት ለውጥ ባይኖር ሊከሰት ፈጽሞ የማይችል ነበር።

አውሮፓ በዓለም ላይ ከሌሎች አህጉራት በበለጠ ፍጥነት እየሞቀች ያለች አህጉር መሆኗም ችግሩን እያባባሰው ነው።

በዚህ ሁኔታ የአውሮፓ መንግሥታት የሙቀት አደጋ ማስጠንቀቂያ ሥርዓቶችን ማጠናከር፣ ለአረጋውያንና ለተጋላጭ ማኅበረሰቦች የጤና ጥበቃን ማሳደግ፣ እንዲሁም የካርቦን ልቀትን ለመቀነስ የበለጠ ቁርጠኛ እርምጃ እንዲወስዱ ተጠይቀዋል።

በሌላ በኩል፣ ኢትዮጵያ የአየር ንብረት ለውጥን ለመቋቋም በ"አረንጓዴ ዐሻራ" መርሃ ግብር ባለፉት ሰባት ዓመታት ከ48 ቢሊዮን በላይ ችግኞችን በመትከል የደን ሽፋኗን ለማሳደግና የአየር ንብረት ለውጥን ለመቀነስ ጥረት እያደረገች ትገኛለች።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

በሀዋሳ ከተማ በረዶ ቀላቅሎ በጣለ ከባድ ዝናብ የአንድ ሰው ህይወት አለፈ 

👉አደጋው በ1ሰው ላይ ከባድ እና በ8 ሰዎች ላይ ቀላል ጉዳት ኡድርሷል

በሀዋሳ ከተማ ትናንት ምሽት በተከሰተው ያልተለመደ ኃይለኛ ንፋስ እና በረዶ ቀላቅሎ በጣለ ዝናብ ምክንያት የአንድ ሰው ህይወቱ ማለፉን የከተማዋ ሰላምና ፀጥታ ቢሮ አስታውቋል።በአደጋው አንድ ሰው ላይ ከባድ የአካል ጉዳት ሲደርስ በ8 ሰዎች ደግሞ ቀላል ጉዳት እንደደረሰባቸው ተገልጿል።

የሀዋሳ ከተማ ሰላምና ፀጥታ ቢሮ የመምሪያ ኃላፊ አቶ ወንድሙ ቶርባ ለብስራት ሬዲዮ እንደተናገሩት በአደጋው በርካታ ቤቶች ጣሪያዎች በኃይለኛው ንፋስ ተነስተው በመውደቃቸው በሰዎችና በንብረት ላይ ጉዳት ደርሷል።በተጨማሪም የኮንክሪት የኤሌክትሪክና የቴሌ ፖሎች በመውደቃቸው በከተማዋ በባህል አዳራሽ ምሥራቅ እና መሀል ክፍለ ከተማዎች አካባቢ የኃይል መቋረጥ መከሰቱን ገልጸዋል።

በአደጋው ሁለት መኪኖችና አንድ ባጃጅ ላይ የዛፍ ቅርንጫፎች በመውደቃቸው የመስታወት መሰበር ጉዳት ቢደርስም ከባድ ጉዳት እንዳልደረሰባቸው ተጠቁሟል። በባጃጁ ውስጥ የነበሩ ሰዎች ከአደጋው በፊት ወጥተው በመጠለላቸው ከጉዳት መትረፋቸው ተገልጿል።በከተማዋ የተሰሩት የኮሪደር ልማት ላይ የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩ ለአቶ  ወንድሙ ብስራት ሬዲዮ ጥያቄ ያነሳ ሲሆን አዳዲስ የተሰሩ የኮሪደር ልማት ስራዎች እና ቦዮች ወይም ካናሎች ጎርፍ በቀላሉ እንዲፈስ ስለረዱ ከጎርፍ ጋር ተያይዞ የሚመጣውን አደጋ በከፍተኛ ሁኔታ ቀናንሰውታል በኮሪደር ልማቱ ላይ የደረሰ የጎርፍ ጉዳት የለም ሲሉ ተናግረዋል።

የከተማ አስተዳደሩና የተለያዩ አካላት በማድረግ ባሉት የመስክ ምልከታ መሠረት አስቸኳይ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ወገኖች ድጋፍ ለማድረግ ሥራዎች እየተጀመሩ መሆኑ ተገልጿል።አደጋው ለ8 ደቂቃ ያህል አጭር ጊዜ ቢቆይም የንፋሱና የበረዶው መጠን ከፍተኛ እንደነበር ተጠቁሟል። ህብረተሰቡም የቅድመ ማስጠንቀቂያ መረጃዎችን በመከታተል ጥንቃቄ እንዲያደርግ ጥሪ ቀርቧል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ አዳዲስ የቻይና ሮቦቶች እና የኃይል መቀየሪያዎች ላይ የጣለችውን የገቢ ንግድ እገዳ ተከትሎ፣ ቻይና ብሔራዊ ጥቅሟን ለማስጠበቅ "ቆራጥ የአጸፋ እርምጃ" እንደምትወስድ ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ሰጠች። የቻይና ንግድ ሚኒስቴር ይህንን የአሜሪካን ውሳኔ ቻይናውያን ኩባንያዎችን የማግለል እና የማፈን "የተሳሳተ እርምጃ" ሲል የኮነነው ሲሆን፣ እርምጃው በአስቸኳይ እንዲነሳ ጥሪ አቅርቧል።

የአሜሪካው የፌደራል ኮሙኒኬሽን ኮሚሽን (FCC) ይህንን እገዳ ያወጣው፣ የአሜሪካን የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) እና የቴክኖሎጂ መሰረተ ልማት ከብሔራዊ የደህንነት ስጋቶች ለመጠበቅ መሆኑን አስታውቋል። የኮሚሽኑ ሰብሳቢ ብሬንዳን ካር፣ እርምጃው የአሜሪካን ወሳኝ የአቅርቦት ሰንሰለቶች ደህንነት ለማረጋገጥ ያለመ መሆኑን ገልጸዋል። በተለይም በከፍተኛ ደረጃ እያደገ የመጣው የባለ አራት እግር ሮቦት ውሾችን ጨምሮ የላቁ የሮቦት ቴክኖሎጂዎች፣ ለሳይበር ጥቃት እና ለሌሎች የደህንነት ስጋቶች ተጋላጭ ያደርጉናል የሚል ሰፊ ስጋት በአሜሪካ መንግስት ዘንድ ተፈጥሯል። የፔንታጎንም እንደ ዩኒትሪ (Unitree) ያሉ የቻይና ቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ከቻይና ጦር ጋር ግንኙነት አላቸው የሚል ውንጀላ ማቅረቡ ለውሳኔው ተጨማሪ ግፊት ሆኗል።

ቤጂንግ በበኩሏ አሜሪካ የብሔራዊ ደህንነትን ጽንሰ-ሀሳብ ከልክ በላይ በማስፋት ጤናማ ያልሆነ የገበያ መዛባት እና የጉልበተኝነት ባህሪ እያሳየች ነው ስትል ትከሳለች። የቻይና ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ማኦ ኒንግ፣ ይህ ዓይነቱ የገበያ ጥበቃ አሜሪካን ይበልጥ ተወዳዳሪ እንደማያደርጋት እና ይልቁንም የአሜሪካን ኩባንያዎች እና ሸማቾች ጥቅም የሚጎዳ መሆኑን አብራርተዋል። ቻይና ህጋዊ መብቷን ለማስጠበቅ አስፈላጊውን ሁሉ እርምጃ እንደምትወስድም አሳውቃለች።

ተንታኞች እንደሚሉት ይህ የአሜሪካ እገዳ የሀገሪቱን አምራቾች ከዋጋ ውድድር የሚጠብቅ ቢሆንም፣ የቤጂንግን የሮቦት ቴክኖሎጂ እድገት በከፍተኛ ሁኔታ አይገታውም። መረጃዎች እንደሚያሳዩት ቻይና በሮቦት ማምረት ዘርፍ አስፈሪ የበላይነት አላት። በ2025 በዓለም አቀፍ ደረጃ ከተሰራጩት 15 ሺህ ሂውማኖይድ (የሰው ቅርጽ ያላቸው) ሮቦቶች ውስጥ፣ ሁለት የቻይና ኩባንያዎች ብቻ እያንዳንዳቸው ከ5 ሺህ በላይ በማምረት ገበያውን ተቆጣጥረውታል። በአንጻሩ እንደ ቴስላ እና ፊገር ኤአይ ያሉ የአሜሪካ ኩባንያዎች ያመረቱት በመቶዎች የሚቆጠሩ ብቻ ነው። ቻይና ያላትን ሰፊ የሀገር ውስጥ እና የሌሎች ሀገራት የገበያ አማራጭ ግምት ውስጥ ሲገባ፣ የአሜሪካ ገበያ መዘጋት እድገቷን ሙሉ በሙሉ አይገታውም።

በታዳሽ ኃይል ሥርዓቶች፣ በዳታ ማዕከላት እና በቤት ውስጥ መገልገያዎች ላይ በስፋት ጥቅም ላይ የሚውሉት የኃይል መቀየሪያዎች እገዳም ቢሆን፣ የሚያተኩረው በአዳዲስ ሞዴሎች ላይ ብቻ በመሆኑ አሁን ባለው የገበያ ፍሰት ላይ የሚያመጣው ጫና ውሱን እንደሆነ የዘርፉ ባለሙያዎች ይገምታሉ።

ይህ የቴክኖሎጂ እገዳ እና ፍጥጫ በመጪው መስከረም ወር ይካሄዳል ተብሎ ለሚጠበቀው የዶናልድ ትራምፕ እና የሺ ጂንፒንግ ጉባኤ ቀዳሚ የውጥረት መንስኤ እየሆነ መጥቷል። ከዚህም ባሻገር እገዳው እንደ ኤንቪዲያ ባሉ የአሜሪካ ኩባንያዎች እና በቻይና የቴክኖሎጂ አምራቾች መካከል ያለውን የትብብር ስራ አደጋ ላይ የሚጥል በመሆኑ፣ ጉዳዩ ከሁለቱ ሀገራት አልፎ በዓለም አቀፉ የቴክኖሎጂ አቅርቦት ሰንሰለት እና የኤአይ (AI) ልማት ላይ ሰፊ መዘዝ ሊያስከትል ይችላል።

እዳ ያልከፈሉ እየተከሰሱ ነው‼️
በቴሌብር ዲጂታል ብድር ውዝፍ ዕዳ ላይ ህጋዊ እርምጃ እና ክስ መጀመሩ ተገለጸ‼️

ዳሸን ባንክ እና ኢትዮ ቴሌኮም በቴሌብር መተግበሪያ አማካኝነት የወሰዱትን የዲጂታል ፋይናንሲንግ ብድር በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ያልከፈሉ ተበዳሪዎች ላይ ህጋዊ እርምጃ መውሰድ መጀመራቸውን እና በተለያዩ ፍርድ ቤቶች ክስ እየመሰረቱ እንደሚገኙ አስታወቁ።

ባንኩ ባወጣው መግለጫ እንደገለጸው፣ ተበዳሪዎች ያለባቸውን ውዝፍ ዕዳ እንዲከፍሉ በተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያ ሲሰጥ የቆየ ሲሆን፣ ከዚህ ቀደም የተደረገውን የቅጣት ክፍያ ምሕረት ተጠቅመው ዕዳቸውን ያልከፈሉ ወገኖች ላይ የህግ አካሄድ መጀመሩን ገልጿል።

በመግለጫው መሠረት፣ አስቀድሞ ለቀረበላቸው ጥሪ ምላሽ ያልሰጡ ተበዳሪዎች ላይ በፍርድ ቤት ክስ ተመስርቶ ከዋናው ዕዳ በተጨማሪ ባንኩ ለክስ ያወጣቸውን ልዩ ልዩ ወጪዎች እንዲሸፍኑ ውሳኔ እየተሰጠ እንደሚገኝ ተጠቁሟል።

ዳሸን ባንክ አክሲዮን ማህበር የህዝብ ገንዘብ ለማስመለስ የጀመረውን ህጋዊ እርምጃ አጠናክሮ እንደሚቀጥል በመጠቆም፣ እስካሁን የክስ መጥሪያ ያልደረሳቸው ተበዳሪዎች ጉዳዩ ወደ ፍርድ ቤት ከመሄዱ በፊት እና ተጨማሪ አላስፈላጊ እንግልት እንዲሁም ወጪ ሳይደርስባቸው ያለባቸውን ዕዳ በአስቸኳይ እንዲከፍሉ ጥብቅ ማሳሰቢያ አስተላልፏል።

Seledadotio
Seledadotio

በቴሌብር ዲጂታል ብድር ውዝፍ ዕዳ ያለባቸው ተበዳሪዎች ላይ ህጋዊ እርምጃ እና ክስ እየተወሰደ መሆኑ ተገለጸ

​#fastmereja I ዳሸን ባንክ እና ኢትዮ ቴሌኮም በቴሌብር መተግበሪያ አማካኝነት የወሰዱትን የዲጂታል ፋይናንሲንግ ብድር በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ባልከፈሉ ተበዳሪዎች ላይ ህጋዊ እርምጃ መውሰድ መጀመራቸውን እና በተለያዩ ፍርድ ቤቶች ክስ እየመሰረቱ እንደሚገኙ ይፋ አደረጉ።

​እ.ኤ.አ. ጁላይ 29 ቀን 2026 የወጣው የባንኩ መግለጫ እንደሚያመለክተው፡ ተበዳሪዎች ያለባቸውን ውዝፍ ዕዳ እንዲከፍሉ በተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያ ሲሰጥ የቆየ ሲሆን፡ ከዚህ ቀደም የተደረገውን የቅጣት ክፍያ ምሕረት ተጠቅመው ዕዳቸውን ያልከፈሉ ወገኖች ላይ የህግ አካሄድ ተጀምሯል። አስቀድመው ለቀረበላቸው ጥሪ ምላሽ ያልሰጡ ተበዳሪዎች ላይ በፍርድ ቤት ክስ ተመስርቶ ከዋናው ዕዳ በተጨማሪ ባንኩ ለክስ ያወጣቸውን ልዩ ልዩ ወጪዎች እንዲሸፍኑ ውሳኔ እየተሰጠ ይገኛል።

​ዳሸን ባንክ አክሲዮን ማህበር የህዝብ ገንዘብ ለማስመለስ የጀመረውን ህጋዊ እርምጃ አጠናክሮ እንደሚቀጥል በመጠቆም፡ እስካሁን የክስ መጥሪያ ያልደረሳቸው ተበዳሪዎች ጉዳዩ ወደ ፍርድ ቤት ከመሄዱ በፊት እና ተጨማሪ አላስፈላጊ እንግልት እንዲሁም ወጪ ሳይደርስባቸው ያለባቸውን ዕዳ በአስቸኳይ እንዲከፍሉ ጥብቅ ማሳሰቢያ አስተላልፏል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) መሀመድ ዳጋሎ የጦር ሀይላቸው ወደፊት እንዲገሰግስ ትእዛዝ መስጠታቸውን አስታወቁ፡፡ በሱዳን እርስ በእርስ ጦርነት ተፋላሚ የሆኑት የፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ ዋና አዛዥ መሀመድ ሀምዳን ዳጋሎ የጦር ሀይላቸው ወደፊት እንዲገፋ ትእዛዝ መስጠታቸውን ይፋ አደረጉ፡፡ ይህንን ያስታወቁት ሌላኛው ተፋላሚ በሌተና ጄኔራል አብዱል ፈታህ አልብሩሀን የሚመራው ጦር ሀይል ካርቱምን ከአል ኦቤይድ ጋር የሚያገናኘውን ስትራቴጂያዊ አውራ ጎዳና መልሶ መቆጣጠሩን በገለፀ ማግስት ነው፡፡ ይህ አውራ ጎዳና በፈጥኖ ደራሽ ሀይሉ ቁጥጥር ስር ያለውን የሰሜናዊ ኮርዶፋን ዋና ከተማ አል ኦቤይድን በጦር ሀይሉ እጅ ከሚገኘው ካርቱም ጋር የሚያገናኝ ነው፡፡

በአል ኦቤይድ ከተማ ዙሪያ እየተካሄደ ያለውን ጦርነት በተመለከተ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ለሳምንታት ያህል የጅምላ ጭፍጨፋ ሊከሰት እንደሚችል ማስጠንቀቂያ ሲሰጥ መቆየቱ ይታወሳል፡፡ በከተማዋ ውስጥ በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ተፈናቃዮች የሚገኙ ከመሆኑም በላይ የምግብ፣ የውሀና የነዳጅ እጥረት እንዳጋጠመ በስፋት እየተነገረ ይገኛል፡፡ የሌተና ጄኔራል ጦር ሀይል ወደዚህ ከተማ የሚወስደውን ዋና መንገድ መቆጣጠሩን ይፋ ማድረጉን ተከትሎ መሀመድ ሀምዳን ዳጋሎ ለወታደሮቻቸው አዲስ መመሪያ ማስተላለፋቸውን ገልፀዋል፡፡ በመመሪያው መሰረት ውጊያ እንዲያቆሙ ታዘው የነበሩት የጦር አዛዦች ክልከላው እንደተነሳላቸው አስታውቀዋል፡፡ መመሪያው ትላንት መተላለፉን ያስታወቁት ዳጋሎ በኮርዶፋን ግዛት ውስጥ በተካሄደው ዘመቻ ድል መገኘቱንም ገልፀዋል፡፡

ዛሬ ባደረጉት ንግግር ‹‹ጀግኖቻችን ላሳያችሁት ውጤት አመሰግናለሁ፡፤ ተግባራችሁን ተወጥታችኋል፡፡ መልካም ዜና እየመጣ ነው›› ያሉት ዳጋሎ ባለፉት 24 ሰአታት ውስጥ ‹‹የእስላማዊ ንቅናቄ ሰራዊትና ሚሊሻዎቹ›› ባሉት ጦ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ማድረሳቸውንም አስረድተዋል፡፡ ጨምረውም ታጣቂዎቻቸው ወታደራዊ እንቅስቃሴዎችን ቪዲዮ ከመቅረፅ እንዲታቀቡ አሳስበው ‹‹አምስተኛ ረድፍ›› ብለው በጠሩት ቡድን ላይ እርምጃ እንዲወሰድም ትእዛዝ ሰጥተዋል፡፡ የጦር ሀይሉ ወታደራዊ ዲሲፕሊን በጠበቀ ሁኔታ እርምጃውን እንዲቀጥል ያሳሰቡት ዳጋሎ ‹‹ከዛሬ ጀምሮ ወደፊት መገስገስ ብቻ ነው፡፡ ወደኋላ የለም፡፡›› ማለታቸውን ሱዳን ፖስት ዘግቧል፡፡ እንደዘገባው ይህ ንግግር በኮርዶፋን አካባቢ በሁለቱ ተፋላሚዎች መካከል የተጠናከረ ወታደራዊ ግጭት ሊከሰት እንደሚችል የሚያሳይ ነው፡፡

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ዛሬ ማክሰኞ በደቡብ ምዕራብ ጃፓን ኪዩሹ ደሴት (በተለይም ኩማሞቶ ግዛት) በሬክተር ስኬል 7.1 የተመዘገበ ከባድ የመሬት መንቀጥቀጥ መከሰቱን ተከትሎ ሕንፃዎች ፈርሰዋል እንዲሁም ቃጠሎዎች ተነስተዋል። በካሺማ ከተማ በሚገኝ "ኢዮን ሞል" በተሰኘ የገበያ ማዕከል ሁለተኛ ፎቅ በመደርመሱ በርካታ ሰዎች ፍርስራሽ ስር ተጣብቀው የቀሩ ሲሆን፣ የበርካታ ሰዎች ሕይወት ማለፉን የፖሊስ ምንጮች ቢጠቁሙም ትክክለኛውን ቁጥር ለማረጋገጥ ጊዜ እንደሚወስድ ተገልጿል።

የጃፓን ጠቅላይ ሚኒስትር ሳናይ ታካይቺ አደጋውን አረጋግጠው የጉዳቱን መጠን እያጣሩ መሆኑን ተናግረዋል። የሀገሪቱ ብሔራዊ ቴሌቪዥን ቢያንስ 50 ሰዎች ወደ ሆስፒታል መወሰዳቸውን የዘገበ ሲሆን፣ ከሀዲድ የወጡ ባቡሮች፣ የፈረሱ ድልድዮች እና የተሰነጠቁ መንገዶች በምስል ታይተዋል። በመነሻው የሱናሚ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶ የነበረ ቢሆንም ከሰዓታት በኋላ ተነስቷል።

በአደጋው ምክንያት በኩማሞቶ ግዛት ወደ 45,000 የሚጠጉ አባወራዎች የመብራት አገልግሎት የተቋረጠባቸው ቢሆንም፣ በአካባቢው በሚገኙ የኒውክሌር ኃይል ማመንጫዎች ላይ ምንም ዓይነት የደህንነት ችግር እንዳልተመዘገበ ባለስልጣናት አረጋግጠዋል። ይኸው ኩማሞቶ ግዛት እ.ኤ.አ. በ2016 በደረሰ ድርብ የመሬት መንቀጥቀጥ የ273 ሰዎች ሕይወት ማለፉ የሚታወስ ነው።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤል አየር ኃይል በዮርዳኖስ ድንበር አቅራቢያ አየር ላይ የነበረን አንድ ሰው አልባ አውሮፕላን ከጥቂት ደቂቃዎች በፊት መጥለፉንና መትቶ መጣሉን የእስራኤል መከላከያ ኃይል አስታወቀ።

መከላከያ ኃይሉ አክሎ እንዳብራራው ሰው አልባ አውሮፕላኗ ወደ እስራኤል ግዛት ጥሳ አልገባችም፤ በዚህም ምክንያት በአሰራር ደንቡ መሰረት ምንም ዓይነት የአደጋ ጊዜ ማስጠንቀቂያ (ሳይረን) አልተሰማም።
ይሁን እንጂ የድሮኗ መነሻ ከየት እንደሆነ እስካሁን በውል ያልታወቀ ሲሆን፣ ክስተቱ አሁንም በምርመራ ላይ እንደሚገኝ መከላከያ ኃይሉ አረጋግጧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ኢራን አሜሪካ ጥቃቷን እስካቆመች ድረስ አጸፋዊ ወታደራዊ እርምጃዎችን እንደምታቆም ማስታወቋን ተከትሎ፣ የዓለም የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ አሽቆልቁሏል። ዓለም አቀፉ የብሬንት ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ በ5 በመቶ በማሽቆልቆል በርሜሉ 91.97 ዶላር የገባ ሲሆን፣ የአሜሪካው ደብሊው ቲ አይ በተመሳሳይ ወደ 84.67 ዶላር ወርዷል። ይህ መርገብ ላለፉት ሁለት ሳምንታት እያሻቀበ የመጣውን የጦርነት ስጋት በተወሰነ መልኩ አቅልሎታል።

የዚህ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም መነሻ ግን በአሜሪካ መንግስት በኩል እርስ በርሱ የሚጋጭ ትርክት እንዲፈጠር አድርጓል። የተባበሩት መንግስታት የአሜሪካ አምባሳደር ማይክ ዋልትዝ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ጥቃቱን ያቆሙት "ለዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች ዕድል ለመስጠት" ነው ሲሉ ለፎክስ ኒውስ ተናግረዋል። ይሁን እንጂ የሮይተርስ እና የውስጥ አዋቂዎች መረጃ እንደሚያሳየው፣ ዋሽንግተን ይህንን ውሳኔ ያሳለፈችው የጦር ኃይሉ ሊመታቸው የሚችሉ ኢላማዎች በማለቃቸው እና የአሜሪካ የመሳሪያ ክምችት እየተመናመነ ነው የሚል ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ከአማካሪዎች በመቅረቡ ነው።

በሌላ በኩል ኢራን "ጥቃት በጥቃት" የሚለውን መርህ አጥብቃ ይዛለች። አሜሪካ ካቆመች እኛም እናቆማለን የሚለው መልዕክቷ፣ የተኩስ አቁሙ የተመሰረተው በዲፕሎማሲያዊ ስምምነት ሳይሆን በጊዜያዊ የኃይል ሚዛን መፈተሽ ላይ መሆኑን ያሳያል።

ይህ የጂኦፖለቲካዊ ውጥረት ማብረድ በዓለም ኢኮኖሚ ላይ የፈጠረው ቅጽበታዊ እፎይታ አለ። የኤችኤስቢሲ ስትራቴጂስት ዲራጅ ናሩላ እንዳስገነዘቡት፣ የነዳጅ ዋጋ መናር የአሜሪካ ማዕከላዊ ባንክ የገንዘብ ፖሊሲውን ይበልጥ እንዲያጠብ ያስገድደዋል የሚለውን ስጋት አሁን ላይ አርግቦታል። ሆኖም የሁለቱ ሀገራት ሰላም በስስ ገመድ ላይ የተንጠለጠለ እና በማንኛውም ጊዜ ሊቀለበስ የሚችል በመሆኑ፣ የነዳጅ ገበያውም ሆነ የዓለም ኢኮኖሚ አሁንም ከስጋት ቀጠና አልወጡም።

🚨 ከስድስት የአሜሪካ ግዛቶች 1.6 ሚሊዮን እንቁላሎች እንዲሰበሰቡ ኤፍዲኤ ማስጠንቀቂያ አወጣ | በአሜሪካ የሚኖሩ ወዳጆቻችሁ እንዲጠነቀቁ ሼር አድርጉላቸው! #usanews #eggrecall #salmonella #fda #ethiopiansinusa

ጄኤፍኤም 106.7 ሬድዮ ሞገድ ለስድስት ወራት ታገደ!

የመገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን በጄኤፍኤም 106.7 ሬድዮ ጣቢያ ላይ የስድስት ወራት የስርጭት እግድ ጣለ

የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን የጄኤፍኤም (JFM 106.7) ሬድዮ ጣቢያ የብሮድካስት ስርጭት ከሐምሌ 1/2018 ዓ.ም ጀምሮ ለሚቀጥሉት ስድስት ወራት ሙሉ ለሙሉ እንዲታገድ መወሰኑን አስታወቀ። ባለሥልጣኑ ውሳኔውን ያስ አስተላለፈው ጣቢያው በተደጋጋሚ የተሰጡትን የቃልና የጽሁፍ ማስጠንቀቂያዎች ሳይቀበል በመቅረቱ እና በአዋጅ ቁጥር 1238/2013 የተጣሉበትን የፈቃድ ውል ግዴታዎች ባለመወጣቱ እንደሆነ ገልጿል።

ባለሥልጣኑ ባደረገው የይዘት ክትትልና የአካል ኢንስፔክሽን ምልከታ ጣቢያው በህግ የተጣለበትን የሀገራዊ ይዘት ሽፋን አለማካተቱን፣ ህዝብን የሚያስተምሩና የሚያዝናኑ ፕሮግራሞችን ከማቅረብ መቆጠቡን እንዲሁም ለሀገራዊ እሴቶችና ለፖለቲካዊ-ኢኮኖሚያዊ እድገት አስተዋጽኦ የማድረግ ግዴታውን አለመወጣቱን አረጋግጧል።

በውሳኔው መሰረት የኢትዮጵያ ኮሚዩኒኬሽን ባለሥልጣንም ጣቢያው የተመደበለትን 106.7 የሬድዮ ሞገድ በእግዱ ወቅት እንዳይጠቀም ማሳሰቢያ የሰጠ ሲሆን፣ ጣቢያው ለሕግ ተገዢ በመሆን ስርጭቱን በአስቸኳይ እንዲያቆም ታዟል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ጦር በምዕራብ ኩዌት በሚገኘው የዶሃ የጦር ሰፈር ላይ በተመሰረቱ የአሜሪካ ወታደራዊ ተቋማት ላይ በሰው አልባ አውሮፕላኖች ወይም ድሮኖች አማካኝነት መጠነ-ሰፊ ጥቃት መፈጸሙን በይፋ አስታውቋል። በከፊል የመንግሥት ልሳን በሆነው ታስኒም የዜና ወኪል በኩል የወጣው የኢራን ጦር መግለጫ እንዳመለከተው፣ ኃይሎቻቸው በአሜሪካ በኩል እየተፈጸመ ያለውን ተደጋጋሚ ወታደራዊ ጥቃት ለመበቀል ሲሉ በዚሁ የጦር ሰፈር ውስጥ በሚገኙ የጦር መሣሪያ ማከማቻዎች እና የምድር ጦር ዕዝ የሎጂስቲክስ ቁሳቁሶች ላይ የተሳካ ምት አሳርፈዋል። ኢራን የዶሃን የጦር ሰፈር በቀጠናው ላሉ የአሜሪካ ወታደሮች እና ወታደራዊ ቁሳቁሶች ዋነኛ የድጋፍ ማዕከል መሆኑን የጠቀሰች ሲሆን፣ የኢስላማዊቷ ሪፐብሊክ የጦር ኃይሎች በተቀደሰ አንድነት በመቆም የጠላትን ማንኛውንም አዲስ ሴራ እና ጀብደኝነት በቆራጥነት ለመመከት ዝግጁ መሆናቸውን በመግለጽ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ አስተላልፋለች።

ይህ የኢራን ወታደራዊ እርምጃ በመካከለኛው ምሥራቅ እየተካሄደ ያለውን ውጥረት ይበልጥ አሳሳቢ ወደሆነ እና ወደማይገመት አዲስ ምዕራፍ እያሸጋገረው ይገኛል። ጥቃቱ ከኢራን ድንበር ተሻግሮ በኩዌት ግዛት ውስጥ ወዳለ ቁልፍ የአሜሪካ ጦር ሰፈር ማነጣጠሩ፣ ጦርነቱ ጂኦግራፊያዊ አድማሱን በማስፋት ሰላማዊ የነበሩ የባህረ ሰላጤውን ሀገራት በቀጥታ ወደ ግጭቱ አዙሪት እየሳባቸው መሆኑን ያሳያል።

አሜሪካ ይህንን ወሳኝ የሎጂስቲክስ ማዕከሏን ለማስጠበቅ ስትል የምትወስደው የአጸፋ እርምጃ ፍጥጫውን ከማባባስ ባለፈ፣ በአካባቢው ያለውን የኃይል ሚዛን እና የዓለም አቀፍ የንግድ እንቅስቃሴን አደጋ ላይ ሊጥለው ይችላል። የተፋላሚዎቹ እርምጃ ከቀጥታ ውጊያ አልፎ የሦስተኛ ሀገራትን ሉዓላዊ ግዛት የጦር አውድማ ማድረግ መጀመሩ የቀጠናውን ቀውስ ከመቼውም ጊዜ በላይ ውስብስብ ያደረገው ሲሆን፣ ሁኔታው በአስቸኳይ በዲፕሎማሲ ካልተገታ መላውን የባህረ ሰላጤ ቀጠና ወደማይወጡበት መጠነ-ሰፊ የደም መፋሰስ ሊከተው እንደሚችል የወታደራዊና የደኅንነት ተንታኞች በጥብቅ ያስገነዝባሉ።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአሜሪካና በኢራን መካከል እየተካሄደ ያለው ተከታታይ የትጥቅ ልውውጥ እና የአየር ጥቃት መባባሱን ተከትሎ፣ የኢራን ብቸኛ የኑክሌር ኃይል ማመንጫ ጣቢያ በሚገኝበት ደቡባዊቷ የቡሼህር (Bushehr) ከተማ ቢያንስ ሁለት ከባድ ፍንዳታዎች ተሰምተዋል። ምንም እንኳን እስካሁን በኑክሌር ተቋሙ ላይ የደረሰ ጉዳት አለመኖሩ ቢገለጽም፣ ከቀናት በፊት በዳርኾቪን በመገንባት ላይ የነበረ ሌላ የኑክሌር ተቋም ጥቃት መስተናገዱ የሁኔታውን አሳሳቢነት ያጎላዋል። በተጨማሪም፣ በታብሪዝ በሚገኝ ወታደራዊ የጦር ሰፈር፣ በሃማዳን ግዛት ካቡዳራሃንግ፣ እንዲሁም በሲስታን ግዛት በሚገኙት የኮናራክ እና ቻባሃር ቁልፍ የወደብ ከተሞች ላይ ለተከታታይ ቀናት የአየር ጥቃቶች ተፈጽመዋል።

ይህንን ተከታታይ ወታደራዊ እርምጃ ስልታዊ በሆነ መንገድ ስንገመግመው፣ የሁለቱ ሀገራት ግጭት ከተለመደው የፖለቲካ ማስፈራሪያ አልፎ አውዳሚ ወደሆነ መጠነ-ሰፊ ጦርነት መሸጋገሩን ያሳያል። የኢራኑ ኻታም አል-አንቢያ የጋራ ወታደራዊ ዕዝ "በኑክሌር ተቋማት ላይ የሚሰነዘር ማንኛውም ጥቃት የጦርነቱን አድማስ ያሰፋዋል" ሲል የሰጠው ጠንካራ ማስጠንቀቂያ፣ የፍጥጫውን መቋጨት ሳይሆን የባሰ መባባስን ያመላክታል። የኑክሌር ጣቢያዎችን ያካተቱ ወይም በቅርብ ርቀት የሚደረጉ ማናቸውም ወታደራዊ ጥቃቶች የደኅንነት ቀይ መስመሮችን የጣሱ በመሆናቸው፣ አነስተኛ ስህተት እንኳ መካከለኛው ምሥራቅን ወደማይቀለበስ የኑክሌር አደጋ እና አስከፊ ቀጠናዊ መዘዝ ውስጥ ሊገፋው እንደሚችል ወታደራዊ ባለሙያዎች በጥብቅ ያስጠነቅቃሉ።

በአከራይ ተከራይ ውል መፈጸም የሌለባቸው እና የተከለከሉ ተግባራት...

በአዲስ አበባ ከተማ በአከራይ ተከራይ ውል የሚከተሉትን ተግባራት መፈጸም የተከለከለ ነው።

👉የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሳያስመዘግቡ መከራየትና ማከራየት፤

👉በአከራይ ወይም ተከራይ ቸልተኝነት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በአዋጁ የተቀመጠውን የጊዜ ገደብ አሳልፎ ማስመዝገብ፤

👉የመኖሪ ቤት ኪራይ ውል እድሳት አለማስመዝገብ፤

👉በአዋጁ ከተፈቀደው አግባብ ውጪ የዋጋ ጭማሪ ማድረግ፤

👉አዋጁ ከሚፈቅደው ውጪ የውል ዘመን ሳይጠናቀቅ ከቤት ማስወጣት፤

👉በአዋጁ የተቀመጠውን የማስታወቂያ ወይም የማስጠንቀቂያ ጊዜ ሳይሰጥ ውል ማቋረጥ፤

👉አዋጁ ላይ ከተቀመጠው መጠን በላይ የቅድመ ክፍያ እንዲፈፀም ማስገደድ፤

👉 በባንክ ወይሞ በሌላ ሕጋዊ በሆነ የኤሌክትሮኒክ የክፍያ ስርዓት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያ አለመፈፀም

👉 ቀደም ሲል ሲከራይ የቆየ የመኖሪያ ቤት ወይም ግንባታው ሙሉ በሙሉ የተጠናቀቀ አዲስ መኖሪያ ቤት ያለአገልግሎት እንዲቀመጥ ማድረግ እና ፤

👉በአዋጁ ለአከራይ የተሰጠውን ማበረታቻ ያለአግባብ ለመጠቀሞ ሀሰተኛ መረጃ ወይም ማስረጃ ማቅረብ የተከለከለ መሆኑን ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የቤቶች ልማትና አስተዳደር ቢሮ ያገኘነው መረጃ ያመላክታል፡፡

Seledadotio
Seledadotio

አሜሪካ ወደ በርካታ የአፍሪካ ሀገራት የ«አትሂዱ» ጥብቅ መመሪያ አስተላለፈች

የዩናይትድ ስቴትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዓለም ሀገራትን የፀጥታ ሁኔታ መነሻ በማድረግ በሚያወጣው መመሪያ፣ በርካታ የአፍሪካ ሀገራትን በከፍተኛው የደረጃ 4 የጉዞ ማስጠንቀቂያ ዝርዝር ውስጥ አስፍሯል።

ዋሽንግተን የራሷ ዜጎች ወደነዚህ ሀገራት ፍጹም ጉዞ እንዳያደርጉ ያሳሰበችው በእነዚህ ቀጠናዎች ባለው እጅግ አሳሳቢ የፀጥታ ችግር፣ የሽብርተኝነት ስጋት፣ የእርስ በርስ ግጭቶች፣ የታጠቁ አማፂያን ጥቃት እና ለአሜሪካ ዜጎች የሚሰጠው የቆንስላ ወይም የድንገተኛ ጊዜ ድጋፍ እጅግ ውስን በመሆኑ ነው።

በዚህ የዩናይትድ ስቴትስ የ«አትሂዱ» ጥብቅ መመሪያ ውስጥ ከተካተቱት የአፍሪካ ሀገራት መካከል ቡርኪና ፋሶ፣ ሊቢያ፣ ማሊ፣ ኒጀር፣ ሶማሊያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሱዳንና ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ በዋናነት የሚጠቀሱ ሲሆን፣ እንደ ቻድ እና ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ያሉ ሀገራት ደግሞ በተለይ ከጎረቤት ሀገራት ጋር በሚያገናኟቸው ድንበሮችና የተወሰኑ ከፍተኛ ስጋት ያለባቸው ግዛቶቻቸው ላይ ተመሳሳይ የደረጃ 4 እገዳ ተጥሎባቸዋል።

በሌላ በኩል ዩጋንዳ በደረጃ 3 (Reconsider Travel ወይም ጉዞን መልሶ ማሰብ) ስር የምትገኝ ሲሆን፣ ዜጎች ወደ ሀገሪቱ ከመጓዛቸው በፊት በወንጀል እና በሽብርተኝነት ስጋቶች ዙሪያ ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ ተመክሯል።

ይህ በአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በየጊዜው የሚሻሻለው የደረጃ 4 የጉዞ ማስጠንቀቂያ ከአፍሪካ ውጭ እንደ ሩሲያ፣ ዩክሬን፣ አፍጋኒስታን፣ ሰሜን ኮሪያ፣ የመን፣ ሶሪያ፣ ቬንዙዌላ፣ ኢራን እና ጋዛን ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ የጦርነትና የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ያሉ የዓለማችን አካባቢዎችንም ያጠቃልላል።

Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ባህሬን መዲና ማናማ የአየር ጥቃት መከላከያ ማስጠንቀቂያ ሳይረን በከፍተኛ ድምፅ መጮህ መጀመሩን ተከትሎ፣ ተከታታይ የፍንዳታ ድምፆች መሰማታቸውን በስፍራው የሚገኙ የኤኤፍፒ ጋዜጠኞች ዘግበዋል።

ይህንን አስደንጋጭ ክስተት ተከትሎ የዚህ የባህረ ሰላጤው ሀገር የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር በይፋዊ የኤክስ ገጹ ባወጣው አስቸኳይ መግለጫ “የአየር ጥቃት ማስጠንቀቂያ ሳይረን ተደውሏል፤ በመሆኑም ዜጎችና በሀገሪቱ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ተወላጆች በሙሉ መረጋጋትን በመጠበቅ በአቅራቢያቸው ወደሚገኝ አስተማማኝና ደህንነቱ የተጠበቀ መጠለያ ስፍራ እንዲያቀኑ እናሳስባለን” ሲል ጥሪ አቅርቧል።

ይህ ጥቃት የተሰነዘረው የአሜሪካው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ በአሜሪካ እና በኢራን መካከል ሊደረግ ስለታሰበው ጊዜያዊ ስምምነት ዙሪያ ከዓረብ ባህረ ሰላጤ ሀገራት አጋሮች ጋር ለመወያየት በማናማ ባህሬን በሚገኙበት ወቅት መሆኑ ሁኔታውን ይበልጥ አሳሳቢ አድርጎታል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኩዌት አየር መከላከያ ኃይል ከኢራን የተሰነዘሩ “ጠላት የሆኑ የድሮን (ሰው አልባ አውሮፕላን) ጥቃቶችን” እየመከተና እያከሸፈ መሆኑን የዚህ የባህረ ሰላጤው ሀገር ጦር ኃይል አስታውቋል።

የኩዌት ጦር ኃይል በይፋዊ የኤክስ ማኅበራዊ ገጹ ባወጣው መግለጫ “የጦሩ ጠቅላይ መምሪያ እንደሚያሳስበው፣ በሀገሪቱ የሚሰሙት ማንኛቸውም የፍንዳታ ድምፆች የአየር መከላከያ ሥርዓታችን የጠላትን ጥቃቶች በመጥለፍ (በማክሸፍ) ላይ በመሆኑ የመጡ ውጤቶች ናቸው” ሲል ገልጿል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ጠባቂ ጦር ዛሬ ሰኞ በሰጠው መግለጫ በኩዌት የሚገኙ የአሜሪካ ወታደራዊ ኢላማዎችን መምታቱን አስታውቋል። የኢራን ብሔራዊ የዜና ወኪል (IRNA) እንደዘገበው፣ የአሜሪካ የቅድመ-ማስጠንቀቂያ ራዳር ሥርዓት “ሙሉ በሙሉ መውደሙን” የአብዮታዊ ጠባቂ ጦሩ ገልጿል።

የአብዮታዊ ጠባቂ ጦሩ በመግለጫው ላይ እንዳለው “የኢራን ኃይሎች በሰነዘሩት የድሮን ጥቃት የአሜሪካን የቅድመ-ማስጠንቀቂያ ራዳር ሥርዓት ሙሉ በሙሉ አውድመዋል። በተለየ ተጨማሪ ጥቃት ደግሞ በአሊ አል ሳሌም አየር ኃይል ጣቢያ የሚገኝ የወታደራዊ መሣሪያዎችና የአውሮፕላን መለዋወጫዎች መጋዘን እንዲሁም የኤምኪው-9 (MQ-9) ድሮን ማቆሚያ ሼድ የመቱ ሲሆን፣ በዚህም በርካታ ድሮኖች ላይ እሳት መለኮስ ተችሏል” ብሏል።

በአዲስ አበባ በሚኖሩና የፌደራል መንግስቱን በሚደግፉ የትግራይ ተወላጆች አስተባባሪነት በመጪው ነገ ቅዳሜ (ሐምሌ 11 ቀን 2018 ዓ.ም.) ሊደረግ የታቀደውን ሰልፍ በመቃወም፣ የትግራይ ክልል ኮሙኒኬሽን ጉዳዮች ቢሮ ጠንከር ያለ ይፋዊ ማስጠንቀቂያ አወጣ።

ቢሮው ከመቀሌ ባወጣው መግለጫ፤ ሰልፉን "በትግራይ ህዝብ ህልውና እና ብሔራዊ ጥቅም ላይ ያነጣጠረ" ሲል የፈረጀው ሲሆን፣ ሰልፉን የሚያስተባብሩትን አካላት "የስርዓቱ ተላላኪ የሆኑ የትግርኛ ተናጋሪዎች" ሲል ጠርቷቸዋል።

ይህ የታቀደው ሰልፍ በተዘዋዋሪ በትግራይ ላይ የሚደረገውን የበጀትና የመድኃኒት መከልከል እንዲሁም ወታደራዊ ጫናዎችን የሚደግፍ ነው ሲል የከሰሰው የክልሉ መንግስት፤ በሰልፉ ላይ የሚሳተፉና የሚያስተባብሩ አካላት ከዚህ ነውረኛ ተግባራቸው ተቆጥበው "ሁለትና ሶስት ጊዜ እንዲያስቡበት" አስጠንቅቋል።

በመጨረሻም በእነዚህ ተግባራት ላይ የሚንቀሳቀሱ ግለሰቦች ከጊዜያዊ ውርደት ባለፈ በታሪክ፣ በሞራልና በሕግ ተጠያቂነት እንደማያመልጡ የገለጸው መግለጫው፤ በመላው ዓለም የሚገኙ የትግራይ ተወላጆችና የህዝቡ ወዳጆች ሰልፉን እንዲያወግዙ ጥሪ አቅርቧል።
‎
Seledadotio
Seledadotio

(ዘ-ሐበሻ ዜና) በዚህ ሳምንት በካናዳ እና በሚኒሶታ ከተከሰቱ ግዙፍ የሰደድ እሳቶች የሚወጣው ከባድ ጢስ፣ በመካከለኛው ምዕራብ እና በሰሜን ምሥራቅ አሜሪካ የሚገኙ ሰፊ አካባቢዎችን ያዳረሰ ሲሆን፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ለከፍተኛ እና አደገኛ የአየር ብክለት አጋልጧል። በካናዳ ከ100 በላይ የሰደድ እሳቶች ከቁጥጥር ውጭ ሆነው እየነደዱ የሚገኙ ሲሆን፣ ኃይለኛ ነፋስ ጢሱን ወደ ደቡብ ምሥራቅ አቅጣጫ እየገፋው ይገኛል። በተጨማሪም በሰሜናዊ ሚኒሶታ በርካታ የሰደድ እሳቶች ተከስተዋል።

ከእሳቱ የሚወጣው ከፍተኛ መጠን ያለው ጥቃቅን ብናኝ በተለይም ለሕፃናት፣ እንዲሁም የልብ እና የሳምባ ሕመም ላለባቸው የኅብረተሰብ ክፍሎች እጅግ አደገኛ መሆኑ ተነግሯል። ባለፈው ሐሙስ ዕለት ሚኒያፖሊስ፣ ቺካጎ እና ዲትሮይት በዓለም ላይ ከፍተኛ የአየር ብክለት ካለባቸው አምስት ዋና ዋና ከተሞች ዝርዝር ውስጥ ገብተዋል። የአየር ጥራት ማስጠንቀቂያው ከሚኒሶታ አንስቶ እስከ ሰሜን ምሥራቅ አሜሪካ የተዘረጋ ሲሆን፣ የሚኒሶታ ባለሥልጣናት የትዊን ሲቲስ የሜትሮ አካባቢን ጨምሮ እስከ አርብ የሚቆይ የአየር ጥራት ማስጠንቀቂያ አውጥተዋል። በተለይም በሰሜን ምሥራቅ ሚኒሶታ የአየር ጥራቱ ለማንም ሰው ደኅንነቱ የተጠበቀ ወደማይሆንበት አደገኛ ደረጃ ደርሷል።

በመላው የኒው ዮርክ ግዛት ማሳሰቢያ የወጣ ሲሆን፣ ለተጓዦች የፊት ጭንብል እንደሚከፋፈል ባለሥልጣናት ገልጸዋል። ፔንሲልቬንያ በበኩሏ እጅግ አደገኛ የሆነውን የቀይ ኮድ የአየር ጥራት ማስጠንቀቂያ አስተላልፋለች። በሚቺጋን እና ማሳቹሴትስ ሙሉ በሙሉ በማስጠንቀቂያ ሥር የሚገኙ ሲሆን፣ ጢሱ ወደ ቦስተን አካባቢ በመግባቱ የሰማዩ ቀለም ከነጭ ወደ አስፈሪ ቡናማና ቢጫነት ተቀይሯል። ይህ ቢጫማ ጢስ በቨርሞንት፣ ኒው ሃምፕሻየር እና ሜይን ግዛቶችም ታይቷል።

በሚኒሶታ የብሔራዊ የአየር ሁኔታ አገልግሎት ባለሙያዎች፣ ኅብረተሰቡ ከጢሱ እና ከከፍተኛው ሙቀት ራሱን ለመጠበቅ በተቻለ መጠን በቤት ውስጥ እንዲቆይ መክረዋል። ይህ ከሰደድ እሳቱ የሚወጣው ብክለት የመተንፈስ ችግርን፣ ሳልን፣ ማዞርን ወይም ድካምን ሊያስከትል እንዲሁም ሥር የሰደዱ የጤና እክሎችን ሊያባብስ ይችላል። የሕክምና ባለሙያዎች የውጭ አካባቢ እንቅስቃሴዎችን መቀነስ፣ ወደ ውጭ መውጣት ግዴታ ከሆነ የፊት ጭንብል መጠቀም፣ እና መስኮቶችን በመዝጋት የአየር ማጣሪያዎችን ወይም የአየር ማቀዝቀዣዎችን አብርቶ በመተው የውስጥ አየርን ንጹህ ማድረግ እንደሚገባ ይመክራሉ።

ለዚህ የአየር ብክለት ለረጅም ጊዜ መጋለጥ ወደፊት ሥር ለሰደዱ የጤና እክሎች የመጋለጥ እድልን እንደሚጨምር የሕክምና ባለሙያዎች ያስጠነቅቃሉ። በቅርቡ የወጣ አንድ ጥናት እንደሚያሳየው፣ በአሜሪካ ውስጥ ከሰደድ እሳት ለሚወጣ የአየር ብክለት መጋለጥ በየዓመቱ በአሥር ሺዎች ለሚቆጠሩ ሰዎች ሞት ምክንያት ሆኗል። በኮሎምቢያ ዩኒቨርሲቲ የአየር ንብረት ትምህርት ቤት ባለሙያዎች እንደገለጹት፣ በካናዳ እና አሜሪካ የተፈጠረው ከባድ የድርቅ ሁኔታ ከከፍተኛ ሙቀት ጋር ተዳምሮ ለእነዚህ የሰደድ እሳቶች መባባስ ዋና ምክንያት ሆኗል። በድንጋይ ከሰል፣ በነዳጅ እና በጋዝ አጠቃቀም ምክንያት የሚፈጠረው የሙቀት መጨመር፣ የሰደድ እሳቶቹ በተደጋጋሚ እና በከፍተኛ ኃይል እንዲከሰቱ እያደረገ መሆኑን ጥናቶች ያሳያሉ።

በዚህ ሳምንት መጀመሪያ ላይ በኦንታሪዮ አቅራቢያ የሚገኝ አንድ የጭነት ባቡር በድንገት እየነደደ ባለው የጫካ እሳት ግድግዳ ውስጥ ተከቦ እንደነበር የሚያሳይ አስደንጋጭ ቪዲዮ መውጣቱ ይታወሳል። የባቡሩ ሠራተኞች ሌላ ባቡር እስኪያልፍ ድረስ መንቀሳቀስ ባለመቻላቸው ዙሪያቸው ሲነድ በፍርሃት ለመመልከት ተገደው ነበር። የካናዳ ብሔራዊ የባቡር ሀዲድ በዚያ መስመር ላይ የባቡር ትራንስፖርትን ያቋረጠ ቢሆንም፣ በባቡሩ ውስጥ የነበሩት ሰዎች በሙሉ ግን በሰላም ማለፋቸውን አረጋግጧል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢራን ጦር «ኦፕሬሽን ላይትኒንግ» ብሎ የሰየመውንና የአጸፋ እርምጃ አካል የሆነውን 10ኛ ዙር ወታደራዊ ጥቃት በኩዌት እና በባህሬን በሚገኙ የአሜሪካ የራዳር እና የመከላከያ ስርዓቶች ላይ መፈጸሙን ይፋ አደረገ።

የሀገሪቱ መንግስታዊ መገናኛ ብዙሃን የጦሩን መግለጫ ዋቢ አድርገው እንደዘገቡት፣ በኩዌት በሚገኘው የዓሊ አል ሳሌም ወታደራዊ እዝ ላይ የአሜሪካ ጦር የሚጠቀምባቸውን የራዳር ስርዓቶች፣ የፓትሪዮት (Patriot) ሚሳኤል መከላከያዎችን እና የነዳጅ ማከማቻ ታንኮችን ኢላማ ያደረገ ጥቃት ተሰንዝሯል።

ከዚህ በተጨማሪ በሌላ ዙር በተሰነዘረ ጥቃት፣ በባህሬን በሚገኘው የሼክ ኢሳ ወታደራዊ ካምፕ ውስጥ የአሜሪካ ኃይሎች የሚጠቀሙባቸው የኮሙዩኒኬሽን እና የራዳር መዋቅሮች፣ በተለይም የ«ሱፐር ሃውክ» ራዳሮች እና የፓትሪዮት መከላከያ መተከያ ቦታዎች በሰው አልባ አውሮፕላኖች (ድሮኖች) መመታታቸውን የኢራን ጦር አስታውቋል።

ከዚህ ጥቃት አስቀድሞ የኢራን አብዮታዊ ጠባቂ ጦር በኩዌቱ የዓሊ አል ሳሌም አየር ኃይል ካምፕ ላይ ጥቃት መፈጸሙን አስታውቆ የነበረ ሲሆን፣ በወቅቱ ጥቃቱ ያነጣጠረው የ«C-RAM» የቅድመ-ማስጠንቀቂያ ራዳር እና የአሜሪካ ወታደሮች መለያያ ስፍራ ላይ እንደነበር ገልጿል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ወደ ድርድር የማትመጣ ከሆነ በመጪው ሳምንት በሀገሪቱ የኃይል ማመንጫዎች እና ድልድዮች ላይ ከባድ ጥቃት እንደሚፈጽሙ አስጠንቅቀዋል። ፕሬዝዳንቱ ይህንን የተናገሩት ሁለቱ ሀገራት ለተከታታይ አራት ቀናት ወታደራዊ ጥቃቶችን በተለዋወጡበት ወቅት ሲሆን፤ ኢራን ወደ ጠረጴዛው መጥታ ካልተደራደረች በስተቀር ምንም ነገር እንደማይተርፍላት ዝተዋል።

ከዚህ ቀደም በሆርሙዝ ሰርጥ በሚያልፉ መርከቦች ላይ የ20 በመቶ የመተላለፊያ ክፍያ ሊጥሉ እንደነበር የገለጹት ትራምፕ፣ ይህን ሀሳብ በመቀየር የባህረ ሰላጤው ሀገራት በአሜሪካ በሚያደርጉት ግዙፍ የንግድ እና ኢንቨስትመንት ስምምነት መተካቱን አስታውቀዋል። ይህንንም ተከትሎ አሜሪካ በኢራን ወደቦች ላይ የነበራትን የባህር ላይ እገዳ ዳግም መጀመሯን እና የአሜሪካ ማዕከላዊ እዝ በኢራን ላይ ተጨማሪ የአየር ጥቃቶችን መፈጸሙን አረጋግጧል።

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ኃላፊ ቮልከር ቱርክ የትራምፕን ዛቻ ተከትለው በሰጡት ምላሽ፣ በዓለም አቀፍ ህግ መሰረት በሲቪል መሰረተ ልማቶች ላይ ሆን ተብሎ የሚፈጸም ጥቃት የጦር ወንጀል መሆኑን በማስታወስ ድርጊቱን ተችተዋል። በሌላ በኩል የኢራን ምክትል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካዜም ጋሪባባዲ፣ አሜሪካ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጫናዋን በማጠናከር ኢራንን ወደ ድርድር እመልሳለሁ ብላ ማሰቧ ስህተት መሆኑን ገልጸዋል።

በቀጠናው ያለው ወታደራዊ ግጭት የንግድ መስመሩን ክፉኛ ያወከው ሲሆን፣ የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ በተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች ሁለት ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ላይ ባደረሰው የሚሳኤል ጥቃት አንድ የህንድ ዜግነት ያለው ሰራተኛ ሲገደል ስምንት ሰዎች ቆስለዋል። የኩዌት ጦር የኢራንን አጥቂ ድሮኖች ማክሸፉን ሲያሳውቅ፣ ባህሬንም የአየር ጥቃት ማስጠንቀቂያ ሳይረን አሰምታለች። ቴህራን በበኩሏ በባህሬን እና ዮርዳኖስ በሚገኙ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ ጥቃት ማድረሷን አስታውቃለች። ይህ ተከታታይ ግጭት በዓለም አቀፍ የንግድ መስመር በሆነው የሆርሙዝ ሰርጥ የመርከቦች እንቅስቃሴን ወደ ሁለት ወር ዝቅተኛ ደረጃ ያወረደው ሲሆን፣ የነዳጅ ዋጋም በከፍተኛ ሁኔታ እንዲያሻቅብ አድርጎታል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) አሜሪካ በኢራን ላይ የፈጸመችውን ጥቃት እና ዳግም የጣለችውን የባህር ላይ እገዳ ተከትሎ፣ ባህሬን የአየር ጥቃት ማስጠንቀቂያ ሳይረን ማሰማቷን የሀገሪቱ የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ።

የሀገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴሩ በኤክስ ማህበራዊ ትስስር ገጹ ባወጣው መግለጫ፣ "የማስጠንቀቂያ ሳይረን ተሰምቷል" ያለ ሲሆን፤ "ዜጎች እና ነዋሪዎች ተረጋግተው በአቅራቢያቸው ወደሚገኝ አስተማማኝ እና ደህንነቱ የተጠበቀ ስፍራ እንዲያመሩ" ጥብቅ ማሳሰቢያ አስተላልፏል።
በተመሳሳይ ወቅት ኩዌት በበኩሏ፣ የሀገሪቱ ወታደራዊ ኃይል "ጠላት" ከተባሉ የኢራን አጥቂ ድሮኖች ጋር ውጊያ እያደረገ መሆኑን አስታውቃለች።