(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ኢኮኖሚክስ ማህበር (EEA) ያካሄደው አዲስ አገር አቀፍ ጥናት ኢኮኖሚስቶች እና ምሁራን በመንግስት ይፋዊ የዋጋ ግሽበት መረጃዎች፣ በማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲዎች ተዓማኒነት እና በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የአሰራር ነፃነት ላይ ከፍተኛ ጥርጣሬ እንዳላቸው ይፋ አደረገ።

"The Anatomy of Inflation in Ethiopia" በሚል ርዕስ የወጣው ይህ የጥናት ሪፖርት እንዳመለከተው፣ በጥናቱ ከተሳተፉት ባለሙያዎች ውስጥ 52.3 በመቶ የሚሆኑት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከጣልቃ ገብነት ነፃ የሆነ አሰራር እንደሌለው ሲገልጹ፣ 60.9 በመቶዎቹ ደግሞ ባንኩ የዋጋ ግሽበትን ወደ ነጠላ አሃዝ ለማውረድ ያለውን ቁርጠኝነት እና ተዓማኒነት በእጅጉ ተጠራጥረውታል። ከዚህም ባሻገር፣ 57.2 በመቶ የሚሆኑት ባለሙያዎች የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት የሚያወጣውን ይፋዊ የሸማቾች የዋጋ መመዘኛ (CPI) መረጃ ትክክለኛነት እንደማይቀበሉት ገልጸዋል። ከእነዚህ ውስጥ 71.4 በመቶዎቹ ለቁጥሮቹ አለመጣጣም ዋነኛው ምክንያት "የፖለቲካ እና ተቋማዊ ጫና" መሆኑን ጠቁመዋል።

የገንዘብ ሚኒስቴር፣ የፕላን እና ልማት ሚኒስቴርን እንዲሁም የከፍተኛ ትምህርት ተቋማትን ጨምሮ ከ266 በላይ ባለሙያዎች የተሳተፉበት ይህ ጥናት፣ የውጭ ምንዛሪ ተመን ማሻሻያው በኢኮኖሚው ላይ ያሳደረውን ጫናም ዳስሷል። ባለፈው ጁላይ 2024 (እ.ኤ.አ) የተደረገውን የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ተከትሎ፣ 70.7 በመቶ የሚሆኑት ምላሽ ሰጪዎች ህዝቡ እና ተቋማት በብር የመግዛት አቅም ላይ የነበራቸው እምነት ክፉኛ መሸርሸሩን አመልክተዋል። 83.5 በመቶ የሚሆኑት ባለሙያዎች ደግሞ ለቅርብ ጊዜው የዋጋ ንረት ዋነኛ መንስኤ የብር የመግዛት አቅም ማሽቆልቆል እና የውጭ ምንዛሪ ማሻሻያው መሆኑን አስምረውበታል።

ሪፖርቱ ይህንን የተዓማኒነት ክፍተት በመንግስት እና በምሁራን መካከል መፈጠሩ የዋጋ ግሽበትን ለመዋጋት የሚደረገውን ጥረት አደጋ ላይ እንደሚጥለው አስጠንቅቋል። ማህበሩ ለመፍትሄነት ካስቀመጣቸው ነጥቦች መካከል፤ የስታቲስቲክስ አገልግሎቱን መረጃ አሰባሰብ ከፖለቲካ ነፃ ማድረግ፣ የብሔራዊ ባንክን የውሳኔ ሰጪነት ራስ ገዝነት (Autonomy) ማረጋገጥ እና መንግስት ከብሔራዊ ባንክ የሚያደርገውን ቀጥታ የገንዘብ ብድር ማቆም የሚሉት ይገኙበታል።








(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኢትዮጵያ ኢኮኖሚክስ ማህበር (EEA) ያካሄደው አዲስ አገር አቀፍ ጥናት ኢኮኖሚስቶች እና ምሁራን በመንግስት ይፋዊ የዋጋ ግሽበት መረጃዎች፣ በማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲዎች ተዓማኒነት እና በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የአሰራር ነፃነት ላይ ከፍተኛ ጥርጣሬ እንዳላቸው ይፋ አደረገ።

"The Anatomy of Inflation in Ethiopia" በሚል ርዕስ የወጣው ይህ የጥናት ሪፖርት እንዳመለከተው፣ በጥናቱ ከተሳተፉት ባለሙያዎች ውስጥ 52.3 በመቶ የሚሆኑት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከጣልቃ ገብነት ነፃ የሆነ አሰራር እንደሌለው ሲገልጹ፣ 60.9 በመቶዎቹ ደግሞ ባንኩ የዋጋ ግሽበትን ወደ ነጠላ አሃዝ ለማውረድ ያለውን ቁርጠኝነት እና ተዓማኒነት በእጅጉ ተጠራጥረውታል። ከዚህም ባሻገር፣ 57.2 በመቶ የሚሆኑት ባለሙያዎች የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት የሚያወጣውን ይፋዊ የሸማቾች የዋጋ መመዘኛ (CPI) መረጃ ትክክለኛነት እንደማይቀበሉት ገልጸዋል። ከእነዚህ ውስጥ 71.4 በመቶዎቹ ለቁጥሮቹ አለመጣጣም ዋነኛው ምክንያት "የፖለቲካ እና ተቋማዊ ጫና" መሆኑን ጠቁመዋል።

የገንዘብ ሚኒስቴር፣ የፕላን እና ልማት ሚኒስቴርን እንዲሁም የከፍተኛ ትምህርት ተቋማትን ጨምሮ ከ266 በላይ ባለሙያዎች የተሳተፉበት ይህ ጥናት፣ የውጭ ምንዛሪ ተመን ማሻሻያው በኢኮኖሚው ላይ ያሳደረውን ጫናም ዳስሷል። ባለፈው ጁላይ 2024 (እ.ኤ.አ) የተደረገውን የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ተከትሎ፣ 70.7 በመቶ የሚሆኑት ምላሽ ሰጪዎች ህዝቡ እና ተቋማት በብር የመግዛት አቅም ላይ የነበራቸው እምነት ክፉኛ መሸርሸሩን አመልክተዋል። 83.5 በመቶ የሚሆኑት ባለሙያዎች ደግሞ ለቅርብ ጊዜው የዋጋ ንረት ዋነኛ መንስኤ የብር የመግዛት አቅም ማሽቆልቆል እና የውጭ ምንዛሪ ማሻሻያው መሆኑን አስምረውበታል።

ሪፖርቱ ይህንን የተዓማኒነት ክፍተት በመንግስት እና በምሁራን መካከል መፈጠሩ የዋጋ ግሽበትን ለመዋጋት የሚደረገውን ጥረት አደጋ ላይ እንደሚጥለው አስጠንቅቋል። ማህበሩ ለመፍትሄነት ካስቀመጣቸው ነጥቦች መካከል፤ የስታቲስቲክስ አገልግሎቱን መረጃ አሰባሰብ ከፖለቲካ ነፃ ማድረግ፣ የብሔራዊ ባንክን የውሳኔ ሰጪነት ራስ ገዝነት (Autonomy) ማረጋገጥ እና መንግስት ከብሔራዊ ባንክ የሚያደርገውን ቀጥታ የገንዘብ ብድር ማቆም የሚሉት ይገኙበታል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና ዳሰሳ) የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ጸሐፊ ፍራንክ ጋርሺያ የሁለትዮሽ ግንኙነቶችን ለማጠናከር እንዲሁም የጋራ የኢኮኖሚ እና የደህንነት ትብብሮችን ለማሳደግ ወደ ዛምቢያ፣ ኢትዮጵያ እና ኬንያ ጉዞ መጀመራቸውን መስሪያ ቤቱ ዛሬ ይፋ አድርጓል። ይሁን እንጂ የዚህ ጉብኝት ትኩረት ከወትሮው የተለየ መልክ ያለው መሆኑን የሚያሳየው "ተጨማሪ የንግድ ስምምነቶች ከተሳኩ የጉብኝት መዳረሻ ሀገራት ቁጥር ሊጨምር ይችላል" ተብሎ በአሜሪካ የአፍሪካ ጉዳዮች ቢሮ በይፋ መገለጹ ነው።

ይህ "የንግድ ስምምነት ከተገኘ ብቻ ጉብኝቱ ይቀጥላል" የሚለው አገላለጽ፣ የዋሽንግተንን የአፍሪካ ፖሊሲ አዲስ ገጽታ አጉልቶ የሚያሳይ ነው። አሜሪካ ከባህላዊው የሰብዓዊ ዕርዳታ፣ የመልካም አስተዳደር እና የጸጥታ ዲፕሎማሲ ወጥታ፣ ቻይና እና ሩሲያ በአህጉሪቱ ካላቸው የኢኮኖሚ ተጽዕኖ ጋር ለመፎካከር ግልጽ የሆነ የጥቅም ልውውጥ ላይ ማተኮሯን በግልጽ ያመላክታል። የተመረጡት ሦስቱ ሀገራትም የአሜሪካን ቀጣይ ስትራቴጂካዊ ፍላጎት በጉልህ የሚያንጸባርቁ ናቸው።

በመዳብ እና ልዩ ልዩ ማዕድናት በበለጸገችው ዛምቢያ የሚደረገው ጉብኝት ትልቅ የኢኮኖሚ ፉክክርን ያዘለ ነው። ዛምቢያ ያላትን የውጭ ዕዳ ጫና ለማቃለል በምታደርገው ጥረት አሜሪካ ድጋፍ እየሰጠች ሲሆን፣ በሌላ በኩል ቻይና በአካባቢው ያላትን የንግድ የበላይነት ለመቀልበስ አሜሪካ እና አውሮፓውያን በጋራ የገነቡት 'የሎቢቶ ኮሪደር' የትራንስፖርት እና የኢንቨስትመንት መሠረተ ልማት ፕሮጀክት ዋነኛ ማዕከል በመሆኗ ልዩ ትኩረት ተሰጥቷታል።

የረዳት ጸሐፊው የኢትዮጵያ ጉብኝት እጅግ ውስብስብ የሆነ የፖለቲካ፣ የጸጥታ እና የኢኮኖሚ ስሌት ያለው ነው። ኢትዮጵያ ከፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት በኋላ የኢኮኖሚ ማሻሻያዎችን እያደረገች ሲሆን፣ ከአሜሪካው የቀረጥ ነጻ የንግድ ዕድል (AGOA) መሰረዟ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ እና የስራ ዕድል አሳጥቷታል። የረዳት ጸሐፊው ጉብኝት ይህንን የንግድ ትስስር ዳግም ለማስጀመር እና አሜሪካ በቀይ ባሕር አካባቢ ያለውን የጂኦ-ፖለቲካዊ ውጥረት ለማርገብ ኢትዮጵያን እንደ ስትራቴጂካዊ የደህንነት አጋር አድርጋ ማቆየት መፈለጓን ያሳያል፤ ምንም እንኳን በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ያሉ ግጭቶች አሁንም ስጋት ቢሆኑም።

ኬንያ በበኩሏ በቅርቡ ከአሜሪካ ጋር ያላትን የጸጥታ እና የንግድ ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ በማሸጋገር ከኔቶ አባል ሀገራት ውጪ የአሜሪካ ዋነኛ አጋር (Major Non-NATO Ally) የሚል ማዕረግ ያገኘች ብቸኛዋ የሰሃራ በታች አፍሪካ ሀገር ናት። በምስራቅ አፍሪካ የቴክኖሎጂ ማዕከል እና የአሜሪካ የጸጥታ (የሃይቲን የሰላም ማስከበር ተልዕኮ ጨምሮ) የልብ ወዳጅ በመሆኗ፣ ይህ ጉብኝት የኬንያን አጋርነት ይበልጥ በኢንቨስትመንት ለማጽናት ያለመ ነው።

እንደ ተንታኞች ገለጻ የረዳት ጸሐፊው ጉዞ የሚያሳየው አሜሪካ ከአፍሪካ ጋር ያላትን ግንኙነት በተጨባጭ የንግድ ስምምነቶች እና የኢንቨስትመንት ትርፍ ላይ የመመዘን አዲስ ፖሊሲ ተግባራዊ እያደረገች መሆኑን ነው። የጉብኝቱ መራዘምም ሆነ ማጠር "በሚፈረሙት የንግድ ኮንትራቶች" ላይ የተንጠለጠለ መሆኑ፣ አፍሪካውያን ሀገራት ከዋሽንግተን ጋር በሚኖራቸው ዲፕሎማሲያዊ ድርድር ላይ የኢኮኖሚ ጥቅማቸውን በተጨባጭ አስልተው እንዲገቡ የሚያስገድድ አዲስ የጨዋታ ህግ መምጣቱን የሚያረጋግጥ ነው።

ትራምፕ ከኢራን ጥቃት ሊሰነዘር ይችላል በሚል ስጋት በምግብ ማቀበያ መኪና ውስጥ ተሸሽገው ምስጢራዊ የአውሮፕላን ቅያሬ ማድረጋቸው ተዘገበ
 
ትራምፕ በአንካራ በነበረው ጉባኤ ወቅት የኢራን "ቀዳሚ የጥቃት ኢላማ" እንደሆኑ ቀደም ብለው ተናግረው ነበር።
 
ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ወር በቱርክ ከተካሄደው የኔቶ (NATO) ጉባኤ ሲመለሱ፣ ከኢራን ጥቃት ሊሰነዘር ይችላል በሚል አሳማኝ ስጋት ጋር በተያያዘ በምስጢር አውሮፕላን መቀየራቸውን የአሜሪካ መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።
 
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት የቴሌቪዥን ካሜራዎች እያዩዋቸው ወደ ዋናው "ኤር ፎርስ ዋን " (Air Force One) ቢሳፈሩም፣ በጋዜጠኞችና በቦርዱ ላይ በነበሩ የኋይት ሀውስ ሰራተኞች ሳይታወቁ፣ ከፍ ተደርጎ በተዘጋጀ የአውሮፕላን ምግብ ማቀበያ መኪና አማካይነት በምስጢር ተሸሽገው ወደ ሌላ ወታደራዊ አውሮፕላን መዛወራቸውን ዋሽንግተን ፖስት ዘግቧል።
 
ኃላፊዎች ለቢቢሲ አጋር ለሆነው ሲቢኤስ ኒውስ እንደተናገሩት፣ አሜሪካ በአውሮፕላኑ ላይ ሚሳይል ለመተኮስ የታቀደ አሳማኝ የኢራን ስጋት አግኝታ ነበር። ሆኖም የኋይት ሀውስ ይህንን ምስጢራዊ ቅያሬ እስካሁን አላረጋገጠም።
 
ትራምፕ በአንካራ በነበረው ጉባኤ ወቅት የኢራን "አንደኛ ኢላማ" እንደሆኑ ቀደም ብለው ተናግረው ነበር።
 
ይህ ምስጢራዊ እርምጃ የተወሰደው በዋሽንግተን እና በቴህራን መካከል ጦርነቱን ለማቆም የተደረገው ድርድር ከተቋረጠ በኋላ አሜሪካ በኢራን ላይ ወታደራዊ ጥቃቷን በደገመች በማግስቱ ነው።
 
ትራምፕ ቱርክ የገቡት ከኳታር በስጦታ በተበረከተላቸው አዲስ ቦይንግ 747-8 (Boeing 747-8) ቢሆንም፣ ለመነሳት ግን "ለትዝታ ያህል" ነባሩን "ኤር ፎርስ ዋን" እንደሚጠቀሙ አስታውቀው ነበር።
 
በሐምሌ 8 በወጣው ተንቀሳቃሽ ምስል ፕሬዚዳንቱ በአንካራ አውሮፕላን ማረፊያ ወደ ፕሬዚዳንታዊው ጄት ሲሳፈሩ ታይተዋል። ሆኖም እንደ ዋሽንግተን ፖስት ዘገባ ከሆነ፣ ከተሳፈሩበት ተቃራኒ በኩል ወደ አውሮፕላኑ ከፍ ተደርጎ በቀረበ የምግብ ማቀበያ መኪና አማካይነት፣ አብዛኛውን ጊዜ በምክትል ፕሬዚዳንቱ ጥቅም ላይ ወደሚውለውና አነስተኛ ወደሆነው C-32A (የተሻሻለ ቦይንግ 757) ወታደራዊ አውሮፕላን በምስጢር ተወስደዋል።
 
እንደ ጋዜጣው ዘገባ፣ የመከላከያ ሚኒስትሩ ፒት ሄግሴዝ በበኩላቸው በረራው የተለመደ እንዲመስል ለማድረግ በውጫዊ ደረጃዎች ተጠቅመው በተለየ ሁኔታ ወደ C-32A ተሳፍረዋል።
 
ጋዜጠኞች እና የተወሰኑ የኋይት ሀውስ ሰራተኞች ወደ "ኤር ፎርስ ዋን" ከተሳፈሩ በኋላ የመስኮት መጋረጃዎቻቸውን እንዲዘጉ ተነግሯቸዋል። ፕሬዚዳንቱ በአውሮፕላኑ ውስጥ አለመኖራቸውን ጨርሰው አላወቁም ነበር።
 
ከዚያም ትራምፕ ወደ አሜሪካ በሚያደርጉት መንገድ ወደ እንግሊዝ አቅንተዋል፤ እዚያም በሮያል ኤር ፎርስ ሚልደንሆል ካረፉ በኋላ ከነባሩ "ኤር ፎርስ ዋን " ሲወርዱ ታይተዋል። ከ C-32A አውሮፕላን ወደ ነባሩ ጄት እንዴት እንደተዛወሩ ግን እስካሁን ግልጽ አይደለም።
 
Seledadotio
Seledadotio

"የፈጠርነው የኔቶ ታናሽ ወንድም ነው"
#ethiopia | የቱርክ፣ ፓኪስታን እና ሳዑዲ ዓረቢያ የጋራ መከላከያ ስምምነት ከኔቶ አንቀጽ 5 ጋር ተመሳሳይ መሆኑ ተገለጸ።

የቱርክ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሀካን ፊዳን እንደገለጹት ቱርክ ከፓኪስታን እና ከሳዑዲ ዓረቢያ ጋር የፈረሙት የጋራ የመከላከያ ስምምነት በቴክኒክ ደረጃ ከኔቶ አንቀጽ 5 ጋር ተመሳሳይ መሆኑን አስታወቁ።

የኔቶ አንቀጽ 5 በአንድ አባል ሀገር ላይ የሚሰነዘር ጥቃት በሁሉም አባላት ላይ እንደተሰነዘረ ይቆጠራል የሚል የጋራ መከላከያ መርህን የያዘ ነው።

ሚኒስትር ሀካን ፊዳን በሰጡት መግለጫ በሁለቱ ሀገራት እና በቱርክ መካከል የተደረሰው ስምምነት አባል ሀገራቱን ከውጭ ጥቃት በጋራ ለመከላከል ያለመ መሆኑን ገልጸዋል።

ስምምነቱ የተደረገው አንድን ሀሠገር ለማጥቃት ወይም ለአንድ ሀገር የታለመ እንዳልሆነ ጠቆመዋል።

አባል ሀገራቱ ጥቃት እስካላደረሱ ድረስ ማንኛውም አካል የጥቃት ኢላማ የሚሆንበት ምንም ምክንያት የለም ብለዋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #nato #article5 #defensepact #turkey #pakistan #saudi

የኔቶ አባል ሆና የጦር ሰራዊት የሌላት ብቸኛዋ ሀገር አይስላንድ

*በዚህች ሀገር ለሰዎች ትልቁ ስጋት ወንጀል ሳይሆን የተፈጥሮ አደጋ ነው

*በከተማው ያሉት ፖሊሶች መሳርያ አይዙም
#ethiopia | አይስላንድ የፖሊስ መኮንኖቿ መደበኛ የጦር መሣሪያ አይታጠቁም ይህም በዓለም ላይ ካሉ በጣም ሰላማዊ ሀገራት አንዷ ያደርጋታል።

አይስላንድ በዓለም ላይ ካሉ እጅግ ሰላማዊ ሀገራት አንዷ በመሆኗ በተደጋጋሚ በ"Global Peace Index" አናት ላይ ትገኛለች።

አይስላንድ ከ1869 ጀምሮ መደበኛ የጦር ሠራዊት የላትም።

የኔቶ (NATO) አባል ሀገር ብትሆንም መከላከያዋን በሌሎች አባል ሀገራት ድጋፍ እና በራሷ የባህር ጠረፍ ጥበቃ ነው የምታከናውነው።

የፖሊስ መኮንኖቿ በመደበኛነት የጦር መሣሪያ አይታጠቁም።

የጦር መሣሪያ የሚያስፈልግበት ሁኔታ ሲፈጠር እንኳን ፈቃድ ተጠይቆ ከልዩ የፖሊስ ክፍል ብቻ ነው የሚያገኙት።

ይህ አሠራር በህዝብ እና በፖሊስ መካከል ትልቅ መተማመን እንዲፈጠር አድርጓል።

በአይስላንድ ውስጥ ለሰዎች ትልቁ ስጋት ከሰዎች የሚመጣ ወንጀል ሳይሆን እንደ እሳተ ገሞራ፣ የመሬት መንቀጥቀጥ ወይም አስቸጋሪ የአየር ንብረት ያሉ የተፈጥሮ አደጋዎች ናቸው።

አይስላንድ በቱሪስቶች ዘንድ እጅግ ተመራጭ ከሚያደርጓት ነገሮች አንዱ ምንም ሳይሰጉ በማንኛውም ሰዓት በከተማዋ ወይም በተፈጥሮ ስፍራዎች መንቀሳቀስ መቻላቸው ነው።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #icelandnato #worldpeaceindexes #themostpeacefulcountry

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የተደረገውን የጥቃት ልውውጥ ተከትሎ አሁን ያለው የተኩስ አቁም ስምምነት ማክተሙን ዛሬ ረቡዕ ገልጸዋል። ፕሬዝዳንቱ አክለውም ዛሬ ምሽት በኢራን ላይ ተጨማሪ የአየር ጥቃቶችን ሊፈጽሙ እንደሚችሉ አስጠንቅቀዋል።

በቱርክ አንካራ እየተካሄደ ባለው የኔቶ (NATO) ስብሰባ ላይ ለጋዜጠኞች መግለጫ የሰጡት ትራምፕ፣ "ስምምነቱ ያበቃ ይመስለኛል። ከእነሱ ጋር ዳግም መነጋገር አልፈልግም፤ አጭበርባሪዎች ናቸው" ብለዋል። ይህ መግለጫ አሜሪካ እና ኢስራኤል የጀመሩትን ጦርነት ለማስቆም ከኢራን ጋር የተፈረመውን የመግባቢያ ሰነድ ተከትሎ የመጣ ድንገተኛ የአቋም ለውጥ ነው።

"ትናንት ምሽት ጠንካራ ጥቃት ፈጽመንባቸዋል፤ ምናልባትም ዛሬ ማታም እንደግመዋለን" ያሉት ትራምፕ፣ አሜሪካ አሁንም በከፍተኛው ደረጃ ጥቃት እንዳላደረሰች በመግለጽ የኤሌክትሪክ እና የውሃ ማጣሪያ ተቋማትን ኢላማ ሊያደርጉ እንደሚችሉ ተናግረዋል። የሲቪል መሰረተ ልማቶች ላይ ጥቃት ማድረስ የጦር ወንጀል ሊያስብል እንደሚችል ቢነገርም፣ ትራምፕ ግን አስፈላጊ ከሆነ እንደሚያደርጉት ገልጸዋል። በተጨማሪም በኢራን ላይ የባህር ላይ እገዳን ዳግም ስለመጣልም አንስተዋል።

ይህ የትራምፕ መግለጫ በዓለም ገበያ ላይ ወዲያውኑ ተጽዕኖ ያሳደረ ሲሆን፣ የነዳጅ ዋጋም መጨመር ጀምሯል። የሰላም ንግግሩን በተመለከተ ዋና የአሜሪካ ተደራዳሪዎች የሆኑት ስቲቭ ዊትኮፍ እና የፕሬዝዳንቱ አማች ጃሬድ ኩሽነር ድርድሩን መቀጠል ቢፈልጉም፣ ትራምፕ ግን "ውሸታሞች ስለሆኑ ከእነሱ ጋር ጊዜ ማጥፋት ነው" በማለት አጣጥለውታል።

የውጥረቱ መባባስ የተከሰተው ኢራን በሆርሙዝ ባህረ ሰላጤ በሚገኙ ሶስት የንግድ መርከቦች ላይ ጥቃት መክፈቷን ተከትሎ አሜሪካ የአጸፋ እርምጃ መውሰዷን ተከትሎ ነው። ለዚህም የኢራን አብዮታዊ ዘብ የአሜሪካ የጦር ሰፈሮች በሚገኙባቸው ኩዌት እና ባህሬን ላይ በሚሳኤል እና ድሮን ጥቃት ምላሽ መስጠቱ ይታወሳል።

በሌላ በኩል ፕሬዝዳንቱ በኔቶ አባል ሀገራት ላይ ያላቸውን ቅሬታ አሰምተዋል። አውሮፓውያን ለራሳቸው መከላከያ በቂ በጀት እየመደቡ አይደለም ያሉት ትራምፕ፣ ኢጣሊያ፣ ጀርመን እና ፈረንሳይ አሜሪካ ከኢራን ጋር በገባችበት ጦርነት ድጋፍ እንዳልሰጧት በግልጽ ተችተዋል።

ሆኖም ከዩክሬኑ ፕሬዝዳንት ቮሎዲሚር ዘለንስኪ ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ ዩክሬን የፓትሪዮት (Patriot) ሚሳኤሎችን በራሷ እንድታመርት አሜሪካ ፈቃድ እንደምትሰጥ አስታውቀዋል። የቱርኩን ፕሬዝዳንት ሬሲፕ ጣይብ ኤርዶጋንን ባገኙበት ወቅት ደግሞ፣ የአሜሪካ ኮንግረስ እገዳ ቢኖርም ኤፍ-35 (F-35) የጦር አውሮፕላኖችን ለቱርክ ስለመሸጥ መወያየታቸው ተዘግቧል።

*ደሴቲቱ ለሽያጭ የቀረበች አይደለችም፦ዴንማርክ

*ለእኛ ደግሞ ዋነኛ የብሔራዊ ደህንነት አጀንዳችን ነው፦አሜሪካ
#ethiopia | ፕሬዚዳንት ትራምፕ ግሪንላንድ በአሜሪካ ቁጥጥር ስር መሆን አለባት በማለት የቀድሞ አቋማቸውን በድጋሚ አንጸባርቀዋል።

የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ግሪንላንድ በዴንማርክ ቁጥጥር ስር መሆን እንደሌለባት እና በአሜሪካ ስር መተዳደር እንደሚገባት በድጋሚ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል።

በአንካራ እየተካሄደ በሚገኘው የኔቶ (NATO) ጉባኤ ላይ ከተርክዬ ፕሬዚዳንት ረሲፕ ጣይብ ኤርዶጋን ጋር የመከሩት ፕሬዚዳንት ትራምፕ ግሪንላንድ የአሜሪካ ብሔራዊ ደህንነት አጀንዳ መሆኑን ገልጸዋል።

የዴንማርክ ባለስልጣናት በበኩላቸው ደሴቲቱ "ለሽያጭ የቀረበች አይደለችም" የሚል ጠንካራ አቋማቸውን በድጋሚ አንጸባርቀዋል።

ግሪንላንድ በሩሲያ እና በቻይና መርከቦች የተከበበች መሆኗ ለአሜሪካ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታዋ የጎላ መሆኑን አስረድተዋል።

ይህ የፕሬዚዳንቱ ንግግር በዋሽንግተን እና በኮፐንሃገን መካከል ውጥረት እንዲፈጠር አድርጓል።

የግሪን ላንድ ጉዳይ በአሁኑ ወቅት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ እየታየ መሆኑን የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መስሪያ ቤት አስታውቋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #apnewsgreenlandissue #americadenmark

ኖርዌይ ለዩክሬን የአየር መከላከያ፣ በተለይም የባሊስቲክ ሚሳኤል ጥቃቶችን ለመመከት የሚውል 3 ቢሊዮን የኖርዌይ ክሮን (306.2 ሚሊዮን ዶላር) እንደምትሰጥ አስታወቀች።
የኖርዌይ መንግስት ባወጣው መግለጫ እንዳብራራው ሀገሪቱ ከዴንማርክ፣ ጀርመን እና ካናዳ ጋር በመተባበር አዳዲስ የፔትሪዮት አየር መከላከያ ሚሳኤሎችን በቀጥታ በአሜሪካ ከሚገኝ ፋብሪካ ታዛለች። #nato

80 ቢሊዮን ዶላር ለዩክሬን

የአውሮፓ አባል ሀገራት ለዩክሬን 80 ቢሊዮን ዶላር የጦር ድጋፍ ሊያደርጉ ነው።
#ethiopia | ሀገራቱ በየዓመቱ 70 ቢሊዮን ዩሮ (ወደ 80 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ) ወታደራዊ ድጋፍ ሊያደርጉ መሆኑ ታውቋል።

ይህ ድጋፍ ለሁለት ዓመታት (2026 እና 2027) የሚቀጥል ይሆናል ነው የተባለው።

ይህ ድጋፍ ዩክሬን እስከ 2027 መጨረሻ ድረስ ወታደራዊ አቅሟን እንድታሳድግ ለማስቻል ያለመ ነው ።

የተመደበው 80 ቢሊዮን ዶላር አዲስ የተመደበ ገንዘብ ብቻ ሳይሆን ቀደም ሲል በአውሮፓ ህብረት የተፈቀደው የብድር ድጋፍ እና የአባል ሀገራት የሁለትዮሽ የጦር መሳሪያ ድጋፎችን ያካተተ ነው።

በሐምሌ 7 እና 8 በአንካራ በሚካሄደው ጉባኤ ላይ ሩሲያ ለአውሮፓ እና አትላንቲክ ቀጠና ደህንነት ስጋት መሆኗ በይፋ ያውጃሉ ተብሏል።

ይህ ስምምነት በተለይ የአሜሪካ የፖለቲካ አቅጣጫዎች በሚቀያየሩበት ወቅት መደረጉ አውሮፓውያን ለዩክሬን ያላቸውን ድጋፍ በራሳቸው አቅም የመምራት ፍላጎት እንዳላቸው አቅማቸውን የሚያሳዩበት ይሆናል ሲል ሮይተርስ ዘግቧል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #nato #ankara #ukraine #annualsupportukraine

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከጀርመኑ ቻንስለር ፍሬድሪክ ሜርዝ እና ከኔቶ (NATO) አጋሮች ጋር በኢራን ጉዳይ ላይ በገቡት የፖለቲካ ሽኩቻ ምክንያት፣ በጀርመን የሚገኘውን የአሜሪካ ጦር ቁጥር ለመቀነስ እያሰቡ መሆኑን አስታውቀዋል።

በአሁኑ ወቅት ከ36 ሺህ በላይ መደበኛ የአሜሪካ ወታደሮች፣ 1,500 ተጠባባቂዎች እና 11,500 የሲቪል ሰራተኞች በጀርመን ይገኛሉ። ከጃፓን ቀጥሎ በዓለም ላይ ከፍተኛው የአሜሪካ ጦር የሰፈረው በዚሁ ሀገር ነው። የትራምፕ ውሳኔ በብዙዎች ዘንድ ከፍተኛ ስጋትና ትችት እያስነሳ ያለው፣ ጀርመን የሀገር ብቻ ሳይሆን የአሜሪካ የአውሮፓ እዝ ፣ የአፍሪካ እዝ እና እጅግ ቁልፍ የሆነው የራምስታይን አየር ኃይል ጦር ሰፈር ማዕከል በመሆኗ ነው።

ይህ እርምጃ ፕሬዝዳንቱ በቻንስለር ፍሬድሪክ ሜርዝ አስተዳደር እና በኔቶ ላይ ጫና ለመፍጠር የተጠቀሙበት የፖለቲካ ማስፈራሪያ ቢመስልም፣ በተግባር ግን የራሷን የአሜሪካን ዓለም አቀፍ ስትራቴጂካዊ ጥቅም ሊያዳክም የሚችል አደገኛ አካሄድ ነው ሲሉ ተንታኞች ይሞግታሉ። ጦሩን ከጀርመን መቀነስ በአውሮፓ ያለውን የጸጥታ ሚዛን ከማናጋቱም በላይ፣ አሜሪካ በአፍሪካ እና በመካከለኛው ምስራቅ ለምታደርገው ፈጣን ወታደራዊ ኦፕሬሽኖች እና የሎጂስቲክስ አቅርቦት ላይ ትልቅ እንቅፋት የሚፈጥር የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ስህተት ሊሆን ይችላል።

የሞስኮ እና ፒዮንግያንግ ድርና ማግ ሆነናል አሉ
#ethiopia | ​የሩሲያው መከላከያ ሚኒስትር አንድሬ ቤሎሶቭ ከሰሜን ኮሪያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ የሁለቱ ሀገራት ወታደራዊ ትብብር ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅ ከፍተኛ ደረጃ ላይ መድረሱን አስታውቀዋል።

ይህ ጉብኝት በቃላት ደረጃ ከሚገለጽ ዲፕሎማሲ ባለፈ፣ በተግባር የሚታይ ስልታዊ ዝግጅት የታየበት ነው።

​ሁለቱ ሀገራት ከ2027 እስከ 2031 የሚዘልቅ የጋራ ወታደራዊ ግንኙነት ፍኖተ ካርታ ላይ ተስማምተዋል። ይህም ትብብራቸው ለረጅም ጊዜ የሚቆይ መሆኑን ያሳያል።

​በሰኔ 2024 የተፈረመው ስምምነት አንዱ ሀገር ጥቃት ቢሰነዘርበት ሌላኛው ወታደራዊ ድጋፍ እንዲያደርግ ያስገድዳል። ይህም ሰሜን ኮሪያን የሩሲያ ቀጥተኛ የጦር አጋር አድርጓታል።

​ቤሎሶቭ ሰሜን ኮሪያ በዩክሬን ጦርነት ወቅት ለሩሲያ ላሳየችው "ወንድማዊ ድጋፍ" እና በኩርስክ ክልል ለተሳተፉት የሰሜን ኮሪያ ወታደሮች ላበረከቱት አስተዋጽኦ እውቅና ሰጥተዋል።

​ይህ ጥምረት በ"እጅ በእጅ" ግብይት ላይ የተመሰረተ ይመስላል። ምዕራባውያን እንደሚሉት ከሆነ፦

ወደ 14,000 የሚጠጉ ወታደሮችን እና የጦር መሣሪያዎችን ለሩሲያ ግንባር አሰልፋለች።

​ሩሲያ ምን ትሰጣለች? በምላሹ ዘመናዊ የወታደራዊ ቴክኖሎጂ ድጋፍ፣ የምግብ ዋስትና እና የኃይል (ኢነርጂ) አቅርቦትን ለሰሜን ኮሪያ ታረጋግጣለች።

ይህ ጥምረት በምዕራባውያን ዘንድ ከፍተኛ ስጋት የፈጠረው ሰሜን ኮሪያ በምትገኝበት ቀጠና (ምስራቅ እስያ) ያለውን የኃይል ሚዛን ሊያናጋ ስለሚችል እና የዩክሬን ጦርነትን መልክ ሊቀይር ስለሚችል ነው።

የሩሲያ ቴክኖሎጂ እና የሰሜን ኮሪያ የሰው ኃይል መቀላቀል ለኔቶ (NATO) አባላት ቀላል የማይባል የቤት ስራ ሆኖባቸዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu
​#ሩሲያ #ሰሜንኮሪያ #ወታደራዊትብብር #ኪምጆንግኡን #አንድሬቤሎሶቭ #የዓለምፖለቲካ #ዩክሬን #ዜና

"ኔቶ ለአሜሪካ ህዝብ ጀርባውን ሰጥቷል" ፕሬዚዳንት ትራምፕ
#ethiopia | የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከኔቶ ዋና ፀሐፊ ማርክ ሩቴ ጋር ባደረጉት የሁለት ሰዓት ውይይት፣ ወታደራዊ ጥምረቱ በወሳኝ የጦርነት ወቅት ከአሜሪካ ጎን አለመቆሙን በመጥቀስ ብርቱ ትችት ሰንዝረዋል።

ፕሬዚዳንቱ በተለይም ከኢራን ጋር በነበረው ወታደራዊ ፍጥጫ ወቅት የኔቶ አባል ሀገራት ራሳቸውን ማግለላቸው እንዳበሳጫቸው ገልጸዋል። "ዋሽንግተን ጦርነት ውስጥ በገባችበት ወቅት ከጎናችን ለመቆም የተነሳ የለም፣ ወደፊትም አይቆሙም" ሲሉ የጥምረቱን አስተማማኝነት ጥያቄ ውስጥ ከትተዋል።

"ኔቶን በፈለግነው ሰዓት አላገኘነውም" በማለት ቅሬታቸውን የገለጹት ትራምፕ፣ ጥምረቱ ለአሜሪካ ህዝብ የሚገባውን ድጋፍ ከመስጠት ይልቅ ጀርባውን ማዞሩን ተናግረዋል።

የኔቶ ዋና ፀሐፊ ማርክ ሩቴ በበኩላቸው፣ ከትራምፕ ጋር የነበራቸው ቆይታ "ግልፅ እና ጥሩ" እንደነበር ቢገልጹም፣ ፕሬዚዳንቱ ስለሰነዘሩት ጠንከር ያሉ ትችቶች ግን ዝርዝር ምላሽ ከመስጠት ተቆጥበዋል። ይህ የትራምፕ አቋም አሜሪካ ከኔቶ ጋር ያላትን የወደፊት ግንኙነት ምን ሊሆን ይችላል? የሚለውን አነጋጋሪ አድርጎታል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #thiqaheth #trump #nato #markrutte #usa #iran #breakingnews #ethiopia #thiqaheth #novinite

አዲስ አበባ የአፍሪካ የመጀመሪያውን የሲቲ ማውንቴን ባይክ ኤሊሚኔተር ፕሮ ሊግ ልታካሂድ ነው!
#fastmereja I በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ የአፍሪካን አህጉር የሚወክል የከተማ ማውንቴንባይክ ውድድር (City Mountainbike Eliminator Pro League) በአዲስ አበባ ከተማ እንደሚካሄድ በዛሬዉ እለት በተሰጠ መግለጫ ተገለፀ።

ሚያዝያ 24 እና 25 ቀን 2018 ዓ.ም በታሪካዊው የፒያሳ አድዋ ድል መታሰቢያ ሙዝየም ዙሪያ የሚካሄደው ይህ ውድድር፣ ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ የስፖርት መድረክ አዲስ ምዕራፍ ላይ እንደሚያስቀምጣት ተገልጿል።

ይህ በዓለም አቀፉ የብስክሌት ህብረት (ሀCI) ዕውቅና ያገኘው ውድድር፣ በጆርካ ኢቨንት እና በኢትዮጵያ ሳይክል ፌዴሬሽን አዘጋጅነት የሚከናወን ሲሆን፤ የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር እና የአዲስ አበባ መስተዳድር የዝግጅቱ ዋና ደጋፊዎች መሆናቸዉ ነዉ የተገለፀዉ።

ለሁለት ቀናት በሚቆየው በዚህ ስፖርታዊ ኩነት ላይ ከ24 የአውሮፓ እና ከ10 የአፍሪካ አገራት የተውጣጡ ከ60 እስከ 80 የሚደርሱ እውቅ (Elite) ተወዳዳሪዎች የሚሳተፉ ሲሆን ውድድሩ በሁለት ዋና ዋና ዘርፎች ማለትም ጥሎ ማለፍ-ኤሊሚኔተር እና ሾርት ትራክ የሚካሄድ ሲሆን፣ በሁለቱም ፆታዎች የሚደረግ ይሆናል፡፡

ቅዳሜ ሚያዝያ 24 የአማተር እና የልጆች የሰዓት ውድድሮች ሲሆን እሁድ ሚያዝያ 25 የኤሊት (Elite) ተወዳዳሪዎች የጊዜ ሙከራ፣ የጥሎ ማለፍ ዙሮች እና ታላቁ ፍፃሜ የሚካሄድ ይሆናል።

ከስፖርታዊ ፋይዳው አንጻር ዝግጅቱ ለሀገር ውስጥ ብስክሌተኞች በሀገራቸው ምድር ከዓለም ኮከቦች ጋር የሚፎካከሩበትን ዕድል ከመፍጠሩም በላይ፣ ወደ ዓለም አቀፍ የውድድር ካላንደር ለመግባት አቋራጭ መንገድ እንደሚሆን ተጠቅሷል።

ይህ ውድድር በዓለም አቀፍ ደረጃ በቀጥታ የቴሌቪዥን ስርጭት ሽፋን የሚያገኝ ሲሆን፣ ወደ 2ዐ ሚሊዮን የሚጠጉ ተመልካቾች በቀጥታ እንደሚከታተሉት የሚጠበቅ ሲሆን ይህም አዲስ አበባ ያላትን የቱሪዝም እና የኢንቨስትመንት እምቅ አቅም ለዓለም ለማስተዋወቅ ትልቅ ዕድል ይፈጥራል።

ሰበር ዜና፦ ቱርክ ለኢራን ወታደራዊ ድጋፍ እንደምትሰጥ አስታወቀች፡፡

በኔቶ (NATO) ውስጥ ከፍተኛ ድንጋጤ ተፈጥሯል፡፡

በመካከለኛው ምስራቅ እየተካሄደ ባለው ጦርነት ውስጥ ያልተጠበቀ የታሪክ መገለባበጥ እየተከሰተ ይገኛል።

የቱርክ መንግሥት ጎረቤቱ ኢራንን ለመደገፍ ወታደራዊ ጣልቃ ገብነት እንደሚያደርግ በይፋ አስታውቋል።

ፕሬዝዳንት ረሲፕ ታይፕ ኤርዶጋን እንደገለጹት፤ አጋር ኃይሎች የኩርድ ታጣቂ ቡድኖችን ለጦርነቱ መጠቀሚያ ካደረጉ የቱርክ ጦር በቀጥታ ወደ ጦርነቱ በመግባት የኢራን ወገን ይሆናል።

ይህ ውሳኔ በቱርክ እና በአሜሪካ መካከል ያለውን ስትራቴጂካዊ ግንኙነት እጅግ አደገኛ ደረጃ ላይ ጥሎታል።

ቱርክ "የኩርድ ታጣቂዎች ከታጠቁ በሀገሬ ድንበር ውስጥ አመጽ ይቀሰቅሳሉ" በሚል ከፍተኛ ስጋት አድሮባታል።

የኔቶ አባል የሆነችው ቱርክ ከወታደራዊ ጓደኛዋ አሜሪካ ፍላጎት በተቃራኒ መቆሟ፤ የቀጣናውን የጸጥታ ሁኔታ ሙሉ በሙሉ ሊቀይረው እንደሚችል ተነግሯል።

በአሁኑ ወቅት የቱርክ ጦር በድንበር አካባቢ ያለውን ወታደራዊ ንቃት በከፍተኛ ሁኔታ ያጠናከረ ሲሆን፤ ዓለም አቀፍ ዲፕሎማቶች ውጥረቱ ወደ ሰፋ ያለ ጦርነት እንዳያመራ ለማስታረቅ ጥረት እያደረጉ ይገኛል።

seledadotio
seledadotio

ኢራን የነዳጅ መርከቦችን በ2 ሚ. ዶላር እያሳለፈች ነው

​የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ የኔቶ (NATO) አባላት በሆርሙዝ ወንዝ ላይ ያለውን የጸጥታ ሁኔታ ለማረጋጋትና የንግድ መስመሩን ክፍት ለማድረግ ካልተባበሩ ዓለም አቀፍ ቀውስ ሊከሰት እንደሚችል አስጠነቀቁ።

​ኔቶ የሆርሙዝ ወንዝን ደህንነት በመጠበቅ ረገድ የበኩሉን ድርሻ መወጣት እንዳለበትና አሜሪካ ብቻዋን ዋጋ መክፈል እንደማይገባት አሳስበዋል።

​ አጋር ሀገራት ድጋፍ ካልሰጡ፣ የወደፊቱ ጊዜ "እጅግ አስከፊ" ሊሆን እንደሚችልና የዓለም የንግድ ፍሰት አደጋ ላይ እንደሚወድቅ ገልጸዋል።
​
ይህ ማስጠንቀቂያ የመጣው በሆርሙዝ ወንዝ አካባቢ በኢራንና በአሜሪካ መካከል ያለው ውጥረት በከረረበት ወቅት መሆኑ ጉዳዩን ዓለም አቀፍ ትኩረት እንዲያገኝ አድርጎታል።

​የሆርሙዝ ወንዝ የዓለም የነዳጅ ንግድ አንድ አምስተኛ የሚተላለፍበት በመሆኑ፣ ይህ ማስጠንቀቂያ በነዳጅ ዋጋ ላይ ከፍተኛ መናወጥ ሊፈጥር ይችላል ተብሎ ተሰግቷል።

​የትራምፕ አስተዳደር አጋሮቹን "የድርሻችሁን ተወጡ" በማለት እያስገደደበት ያለው ይህ አቋም፣ በኔቶ አባላት መካከል አዲስ የፖለቲካ ፍጥጫ መፍጠሩን ቀጥሏል።

በተያያዘ ዜና
በመካከለኛው ምስራቅ ያለው ግጭት ወደ ከፋ ኢኮኖሚያዊ ጦርነት ተሸጋግሯል። WION እንደዘገበው ከሆነ፤ አንድ የነዳጅ ጫኝ መርከብ ኦፕሬተር በሆርሙዝ የባህር ወሽመጥ በሰላም ለማለፍ ብቻ ለኢራን 2 ሚሊዮን ዶላር "የመሸጋገሪያ ክፍያ" መክፈሉ ተሰምቷል።

ኢራን ይህንን ስትራቴጂካዊ የባህር መስመር በመቆጣጠር፣ "ለፈቀደችላቸው" ሀገራት መርከቦች ሚሊዮኖችን እያስከፈለች ሲሆን፣ ይህም በዓለም አቀፍ የነዳጅ ገበያ ላይ ከፍተኛ ጫና ፈጥሯል።

በዚህ ሳቢያ በአንዳንድ የአሜሪካ ከተሞች የአንድ ጋሎን ነዳጅ ዋጋ 8 ዶላር ደርሷል።

ዋይት ሀውስ በባህር ላይ ታግተው የነበሩ የኢራን የነዳጅ መርከቦች ላይ የተጣለውን ማዕቀብ በማንሳት የገበያውን ንረት ለማረጋጋት እየሞከረ ቢሆንም፣ ሁኔታው ግን ከቁጥጥር ውጪ እየሆነ መጥቷል።

ይህ በኢራን፣ አሜሪካና እስራኤል መካከል እየተካሄደ ያለው ፍጥጫ የጦርነት ግንባሩን ወደ ዓለም አቀፍ ኢኮኖሚ ቀውስ የቀየረው ይመስላል።

​#getu #trump #nato #straitofhormuz #globalsecurity #oilmarket #usforeignpolicy #iranus #internationaltrade #breakingnews #ትራምፕ #ኔቶ #ሆርሙዝወንዝ #ዓለምአቀፍፖለቲካ #ዜና #ጌጡተመስገን #getutemesgen

የአሜሪካ ግዙፍ የጦር መርከቦች ከኢራን እያፈገፈጉ ነው
#ethiopia | ኢራንን ኢላማ አድርገው ተሰማርተው የነበሩ የዩናይትድ ስቴትስ ግዙፍ የጦር መርከቦች፣ ተዋጊ ጄቶችና የሚሳኤል መከላከያ ሬዳሮች ቀደም ሲል ከነበሩበት ይዞታ ማፈግፈጋቸው ተሰማ። የጀርመኑ ARD ቴሌቪዥንና የተለያዩ የዜና ምንጮች የአሜሪካ ባለሥልጣናትን ጠቅሰው እንደዘገቡት፣ የኃይል ሚዛኑን በከፍተኛ ሁኔታ የሚቀይር እርምጃ ተወስዷል።
ዋና ዋና የዜና ነጥቦች፦

* የUSS ጄራርድ ፎርድ መቃጠል፦ በቀይ ባሕር ጂዳ አቅራቢያ መሽጎ የነበረው ይህ ግዙፍ መርከብ በደረሰበት የቃጠሎ አደጋ ምክንያት ወደ ግሪክ ሶውዳ ቤይ እያመራ መሆኑ ተገልጿል። የቃጠሎው መንስኤ በውል ባይታወቅም ከየመን የተተኮሰ ሚሳኤል ወይም ከመርከቡ ውስጣዊ ብልሽት ሊሆን እንደሚችል ግምቶች አሉ።

* የUSS አብርሃም ሊንከን ማፈግፈግ፦ የሳተላይት መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ ይህ አውሮፕላን ተሸካሚ መርከብ ከኢራን ድንበር በ400 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን ከ1,000 ኪሎ ሜትር በላይ ወደሚርቅ ደቡባዊ አካባቢ ሸሽቷል።

* የፕሬዝዳንት ትራምፕ ቁጣ፦ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የሆርሙስ ወሽመጥን ከኢራን ጥቃት ለመከላከል እንዲተባበሩ ያቀረቡትን ጥያቄ ውድቅ ያደረጉ የኔቶ (NATO) አባል ሀገራትን "ሞኞች" ሲሉ ወርፈዋል።

* ዲፕሎማሲያዊ ውጥረት፦ ትራምፕ የብሪታንያውን ጠቅላይ ሚኒስትር ኪር ስታርመርን "ታላቅ ስህተት ሰርተዋል" በማለት የሰነዘሩ ሲሆን፣ ከዚህ ጋር ተያይዞም ወደ ቻይና ሊያደርጉት የነበረውን ጉዞ ሰርዘዋል።
ይህ የአሜሪካ የጦር መርከቦች እንቅስቃሴ በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን ወታደራዊ ስትራቴጂ ሊቀይረው እንደሚችል ተገምቷል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #usa #iran #ussnavy #donaldtrump #nato #redsea #militarynews #globalpolitics #breakingnews

u12e8u12a0u121cu122au12ab u130du12d9u134d u12e8u1326u122d u1218u122du12a8u1266u127d u12a8u12a2u122bu1295 u12a5u12ebu1348u1308u1348u1309 u1290u12cd
#ethiopia | u12a2u122bu1295u1295 u12a2u120bu121b u12a0u12f5u122du1308u12cd u1270u1230u121bu122du1270u12cd u12e8u1290u1260u1229 u12e8u12e9u1293u12edu1275u12f5 u1235u1274u1275u1235 u130du12d9u134d u12e8u1326u122d u1218u122du12a8u1266u127du1363 u1270u12cbu130a u1304u1276u127du1293 u12e8u121au1233u12a4u120d u1218u12a8u120bu12a8u12eb u122cu12f3u122eu127d u1240u12f0u121d u1232u120d u12a8u1290u1260u1229u1260u1275 u12edu12deu1273 u121bu1348u130du1348u130bu1278u12cd u1270u1230u121bu1362 u12e8u1300u122du1218u1291 ARD u1274u120cu126au12e5u1295u1293 u12e8u1270u1208u12ebu12e9 u12e8u12dcu1293 u121du1295u132eu127d u12e8u12a0u121cu122au12ab u1263u1208u1225u120du1323u1293u1275u1295 u1320u1245u1230u12cd u12a5u1295u12f0u12d8u1308u1261u1275u1363 u12e8u1283u12edu120d u121au12dbu1291u1295 u1260u12a8u134du1270u129b u1201u1294u1273 u12e8u121au1240u12edu122d u12a5u122du121du1303 u1270u12c8u1235u12f7u120du1362
u12cbu1293 u12cbu1293 u12e8u12dcu1293 u1290u1325u1266u127du1366

* u12e8USS u1304u122bu122du12f5 u134eu122du12f5 u1218u1243u1320u120du1366 u1260u1240u12ed u1263u1215u122d u1302u12f3 u12a0u1245u122bu1262u12eb u1218u123du130e u12e8u1290u1260u1228u12cd u12edu1205 u130du12d9u134d u1218u122du12a8u1265 u1260u12f0u1228u1230u1260u1275 u12e8u1243u1320u120e u12a0u12f0u130b u121du12adu1295u12ebu1275 u12c8u12f0 u130du122au12ad u1236u12cdu12f3 u1264u12ed u12a5u12ebu1218u122b u1218u1206u1291 u1270u1308u120du133fu120du1362 u12e8u1243u1320u120eu12cd u1218u1295u1235u12a4 u1260u12cdu120d u1263u12edu1273u12c8u1245u121d u12a8u12e8u1218u1295 u12e8u1270u1270u12aeu1230 u121au1233u12a4u120d u12c8u12edu121d u12a8u1218u122du12a8u1261 u12cdu1235u1323u12ca u1265u120du123du1275 u120au1206u1295 u12a5u1295u12f0u121au127du120d u130du121du1276u127d u12a0u1209u1362

* u12e8USS u12a0u1265u122du1203u121d u120au1295u12a8u1295 u121bu1348u130du1348u130du1366 u12e8u1233u1270u120bu12edu1275 u1218u1228u1303u12ceu127d u12a5u1295u12f0u121au12ebu1218u1208u12adu1271u1275u1363 u12edu1205 u12a0u12cdu122eu1355u120bu1295 u1270u1238u12abu121a u1218u122du12a8u1265 u12a8u12a2u122bu1295 u12f5u1295u1260u122d u1260400 u12aau120e u121cu1275u122d u122du1240u1275 u120bu12ed u12e8u1290u1260u1228 u1262u1206u1295u121du1363 u12a0u1201u1295 u130du1295 u12a81,000 u12aau120e u121cu1275u122d u1260u120bu12ed u12c8u12f0u121au122du1245 u12f0u1261u1263u12ca u12a0u12abu1263u1262 u1238u123du1277u120du1362

* u12e8u1355u122cu12ddu12f3u1295u1275 u1275u122bu121du1355 u1241u1323u1366 u1355u122cu12ddu12f3u1295u1275 u12f6u1293u120du12f5 u1275u122bu121du1355 u12e8u1206u122du1219u1235 u12c8u123du1218u1325u1295 u12a8u12a2u122bu1295 u1325u1243u1275 u1208u1218u12a8u120bu12a8u120d u12a5u1295u12f2u1270u1263u1260u1229 u12ebu1240u1228u1261u1275u1295 u1325u12ebu1244 u12cdu12f5u1245 u12ebu12f0u1228u1309 u12e8u1294u1276 (NATO) u12a0u1263u120d u1200u1308u122bu1275u1295 \

ብራዚል : 23 ቀይ ካርድ በአንድ ጨዋታ!
#ethiopia | ​በብራዚል ካምፒዮናቶ ሚኔይሮ (Campeonato Mineiro) የፍፃሜ ጨዋታ በሁለቱ ተቀናቃኞች ክሩዜይሮ እና አትሌቲኮ ሚኔይሮ መካከል የተደረገው ፍልሚያ፣ ከእግር ኳስ ጨዋታነት ወጥቶ ወደ ቦክስ መድረክነት ተቀይሮ አምሽቷል።

​የጨዋታው ዋና ዋና እና አስገራሚ ክስተቶች እነሆ፦

​ ግጭቱ እንዴት ተቀሰቀሰ?

​የጨዋታው መጠናቀቂያ ሰከንዶች ሲቀሩ፣ የአትሌቲኮ ሚኔይሮ ግብ ጠባቂ የክሩዜይሮን አጥቂ ሙከራ ካከሸፈ በኋላ፣ ወደ ተጫዋቹ በመሄድ በፈጸመው ያልተጠበቀ የጥቃት ድርጊት ግጭቱ ተቀስቅሷል።

​ይህ ድርጊት የሁለቱ ቡድን ተጫዋቾችን፣ ተቀያሪዎችንና የቡድን አባላትን ጭምር ያሳተፈ ከፍተኛ ድብድብና ሁከት አስከትሏል።

​ የታሪክ ክብረወሰን፦ 23 ቀይ ካርዶች!

​የዕለቱ ዋና ዳኛ ሜዳው ላይ የተፈጠረውን ትርምስ ለመቆጣጠር ባደረጉት ጥረት፣ ለ23 ተጫዋቾች ቀጥታ ቀይ ካርድ በመስጠት በብራዚል እግር ኳስ ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ አዲስ ክብረወሰን አስመዝግበዋል።

​🏆 የዋንጫው ባለቤት

​ምንም እንኳን ጨዋታው በሁከት ቢታጀብም፣ ክሩዜይሮ 1 ለ 0 በማሸነፍ የሻምፒዮናው ባለቤት መሆን ችሏል።

​በዚህም አትሌቲኮ ሚኔይሮ ለተከታታይ ስድስት ዓመታት ይዞት የቆየውን የሻምፒዮንነት ዘውድ ለተቀናቃኙ አሳልፎ ሰጥቷል።

​ ይህ ክስተት በስፖርታዊ ጨዋነት ላይ ጥቁር ነጠብጣብ ጥሎ ያለፈ ቢሆንም፣ በዓለም እግር ኳስ ታሪክ ውስጥ ግን በከፍተኛ የቀይ ካርድ ብዛት ሁሌም ሲታወስ የሚኖር ሆኗል።

​#ብራዚል #እግርኳስ #ክሩዜይሮ #አትሌቲኮሚኔይሮ #ቀይካርድ #ስፖርት #getu #temesgen #getutemesgen #ጌጡ #ተመስገን #ጌጡተመስገን

መጀመሪያ ቬንዙዌላ አሁን ደግሞ ኢራን፦ ቻይና አጋሮቿን ለምን አትከላከልም?

ከላ ናሲዮን ጋዜጣ ከቀረበ ፅሁፍ ላይ የተወሰደ

​በሁለቱም አጋጣሚዎች የኤዥያው ግዙፍ ሀገር ራሱን "በጥንካሬ ማውገዝ" ላይ ብቻ ገድቧል።

የቻይናውያንን አካሄድ ለመረዳት አንዳንድ ጥንታዊ አባባሎቻቸው ሊረዱ ይችላሉ። የቻይና የኢኮኖሚ ዘመናዊነት ቁልፍ መሪ የነበሩት ዴንግ ዚያኦፒንግ (1904-1997) እንዲህ ብሎ መደጋገም ይወዱ ነበር፦ "ተራራ ላይ ተቀምጠህ ነብሮች ሲጣሉ ተመልከት።"

​ባለፉት ሁለት ወራት ቻይና በአጋሮቿ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ባሳደሩ ሁለት ግጭቶች ላይ ከሩቅ ሆና ያለ ፍላጎት የምትመለከት ትመስል ነበር። በተከታታይ በተከሰቱ ፈጣን ክስተቶች፣ የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የቬንዙዌላውን ፕሬዝዳንት ኒኮላስ ማዱሮን ከስልጣን አንስተው በቁጥጥር ስር ውለው ወደ አሜሪካ እንዲወሰዱ አድርገዋል። ከአንድ ወር ተኩል በኋላ ደግሞ ከእስራኤል ጋር በመተባበር መንፈሳዊ መሪውን አሊ ካሜኒን ጨምሮ ትላልቅ ባለ ስልጣናት ተገድልዋል።

​ቻይና የቬንዙዌላ እና የኢራን ነዳጅ ዋና የንግድ አጋር እና ገዢ ብትሆንም፣ እንዲሁም በዓለም ላይ ካሉ በጣም ጠንካራ ወታደሮች አንዱ ቢኖራትም፣ በሁለቱም ሁኔታዎች የሰጠችው ምላሽ "በጥንካሬ ማውገዝ" እና ዲፕሎማሲያዊ ድርድሮች እንዲቀጥሉ በመምከር ብቻ የተገደበ ነበር። ማዱሮ ወይም ካሜኒ ከቤጂንግ የበለጠ ነገር ጠብቀው ከሆነ፣ የዚህን ልዩ አጋር ታሪክ በሚገባ ስላላወቁ ነው።

​የሲኖ-አርጀንቲና ኦብዘርቫቶሪ ዳይሬክተር እና ከዚጂያንግ ዩኒቨርሲቲ በቻይና ጥናት የማስተርስ ድግሪ ያላቸው ፓትሪሲዮ ጁስቶ ለላ ናሲዮን ሲናገሩ፦ "ቻይና የኑክሌር እና የወታደራዊ ልዕለ ኃያል ሀገር ናት፣ ነገር ግን ባለፉት 4,000 ዓመታት ውስጥ ከድንበሯ ውጭ በማንኛውም ጦርነት ውስጥ ጣልቃ ገብታ አታውቅም።

እ.ኤ.አ. በ1979 የካምቦዲያ ክሜር ሩዥ ቬትናምን በወረረበት ወቅት ብቻ ነው ጣልቃ የገባችው፣ ያኔም ቢሆን እንደ ውስጣዊ ስጋት ስላየቻቸው ብቻ ነበር። ቻይና በወታደራዊ ኃይሏ የምትታመነው ራሷን ለመከላከል እንጂ ሌሎችን ለመከላከል ወይም ሌሎች አገሮችን ለመቆጣጠር አይደለም" ብለዋል።

​ጁስቶ አክለውም "ስለ እነዚህ ነገሮች ስታወራ አንድ ሰው 'ይህ የኮምኒስት ፕሮፓጋንዳ ነው' ሊል ይችላል። ነገር ግን የቻይናን አገዛዝ ወታደራዊ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ጉዳዮች እና ጥልቅ ፍላጎቶች ለመረዳት ታሪክን እና የቅርብ ጊዜ ክስተቶችን ማየት ብቻ በቂ ነው" ብለዋል።

​ከ2015 እስከ 2019 በቻይና የቀድሞ የአርጀንቲና አምባሳደር የነበሩት ዲዬጎ ጉላር፣ የኤዥያው ግዙፍ ሀገር በሌሎች ሀገራት አስቸኳይ ሁኔታዎች ወይም በዚህ ሁኔታ በፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ያልተጠበቁ ውሳኔዎች ምክንያት በኮሚኒስት ፓርቲ የተቀረጸውን የመንግስት ፕሮግራም እንደማይቀይር ይስማማሉ።

​"እ.ኤ.አ. በ2017 በተካሄደው የፓርቲ ኮንግረስ፣ ቻይናውያን በ2049 የዓለም ትልቁ ኢኮኖሚ የመሆን ግብ አስቀምጠዋል። አሁን ደግሞ በሚቀጥለው አስርት ዓመት አጋማሽ ላይ ያንን ግብ ለማሳካት በሚያስችል ደረጃ ላይ ይገኛሉ። ዛሬ ቻይና ከ190 ሀገራት ውስጥ የ140ዎቹ ዋና የንግድ አጋር ናት። ስለዚህ በትራምፕ ወታደራዊ ዛቻ አይረበሹም" ሲሉ ጉላር ገልጸዋል።

​ዴንግ ዚያኦፒንግ ይደግሙት የነበረው እና የቻይናውያንን የጊዜ አረዳድ እና የስልጣን አያያዝ ለመረዳት የሚረዳው ሁለተኛው አባባል እንዲህ ይላል፦ "ችሎታህን ደብቅ እና አመቺውን ጊዜ ጠብቅ፤ መሪነትን በፍጹም አትጠይቅ።"

​የኢኮኖሚ ኃይል

​የኢኮኖሚ ሁኔታዋን ስንመለከት፣ ማኦ ዜዱንግ በ1949 ወደ ስልጣን ሲመጡ ቻይና በድህነት የተዘፈቀች እና በጦርነት የወደመች ተራ ሀገር ነበረች። አሁን ግን በ2037 አሜሪካን በጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት (Nominal GDP) በመብለጥ እና የዓለም የማኑፋክቸሪንግ ምርትን 35% በመሸፈን (የአሜሪካን እጥፍ) የዓለም ቀዳሚ የኢኮኖሚ ኃይል ትሆናለች ተብሎ ይገመታል።

​ጉላር ሲያስረዱ "ቤጂንግ አብዛኛውን ጊዜ ከኢኮኖሚ ግቦቿ አታፈነግጥም። በትራምፕ የታሪፍ ማዕቀብ ምክንያት ቻይናውያን 29% የሚሆነውን የወጪ ንግዳቸውን አጥተዋል።

ነገር ግን በቻይናውያን ትዕግስት፣ ግንኙነቶችን መልሰው በመገንባት በአንድ ዓመት ውስጥ ያንኑ የወጪ ንግድ ደረጃ መልሰው አግኝተዋል። በቬንዙዌላ ለቻቪስታ አገዛዝ 65 ቢሊዮን ዶላር አበድረዋል። ማዱሮ ከወደቁ በኋላም፣ ከመንገዳቸው እና ከግብቸው ሳይወጡ ያንን ብድር እንደ 'ኪሳራ' ቆጥረው ትተውታል።

በእነዚህ ቀናት ኢራን የሆርሙዝን ሰርጥ ከዘጋች በኋላ፣ ቻይና ለመርከቦቿ ያ እገዳ እንዲነሳ ማድረግ ችላለች" ብለዋል።

​ቻይና ሌሎች ሀገራትን በኢኮኖሚ ለመቆጣጠር የምትሞክር "ጣልቃ ገብ" ሀገር ተብላ ልትፈረጅ ትችላለች ወይ ተብለው ሲጠየቁ ጁስቶ እንዲህ ሲሉ መለሱ፦ "ከአርጀንቲና በስተቀር በክልሉ ያሉ ሁሉም ሀገራት ከቻይና ጋር የንግድ ትርፍ (Surplus) አላቸው፣ እንዲሁም ከፍተኛ ኢንቨስትመንት አግኝተዋል።"

​አክለውም "ብራዚልን እንደ ምሳሌ ብንወስድ፣ 30 ቢሊዮን ዶላር ትርፍ አላት። ብራዚላውያን ከቻይና ከሚገዙት በላይ ለቻይና ይሸጣሉ። ለአንድ ብራዚላዊ ስለ ቻይና የኢኮኖሚ 'ጣልቃ ገብነት' ብታወራበት ፊትህ ላይ ይስቅብሃል። እንደ አጋር ወደድንም ጠላንም፣ ግዙፉ የሀገር ውስጥ ገበያዋ የማይተካ የኢኮኖሚ አጋር ነው፣ አብዛኞቹ ሀገራትም የሚያዩት በዚህ መንገድ ነው። በተጨማሪም ቻይና የንግድ አጋሮቿን በርዕዮተ ዓለም፣ በሃይማኖት፣ በአምባገነንነት ወይም በዲሞክራሲ ላይ ተመስርታ አትመርጥም። ቅድሚያ የምትሰጠው ለኢኮኖሚ እድገቷ ነው" ብለዋል።

​ወታደራዊ ኃይል

​ከወታደራዊ ጥንካሬ አንጻር የቻይና ጦር በግምት ሁለት ሚሊዮን ንቁ አባላት ያሉት ሲሆን በዓለም ትልቁ ነው። ታዲያ ጥያቄው እንደ ኔቶ (NATO) ወይም እንደ ቀድሞው የዋርሶው ስምምነት (Warsaw Pact) ከሌሎች ኃይሎች ጋር ወታደራዊ ጥምረት በመፍጠር ከርዕዮተ ዓለም አጋሮቿ ጋር ለጋራ መከላከያ ለምን አትቆምም የሚል ነው።

​"እነዚያ ሁሉ ጥምረቶች አጋር ሀገር በሶስተኛ ወገን ከተጠቃ የመከላከል ግዴታን ያካትታሉ። ይህ ደግሞ ቻይና በፍጹም የማታደርገው ነገር ነው። ኃይሏ የራሷን ግዛት ለመከላከል ነው፣ ይህም እንደ ቻይናውያን አመለካከት የራቀችውን 'ክፍለ ሀገር' ታይዋንን ይጨምራል። ቻይና ከሰሜን ኮሪያ ወይም ከፓኪስታን ጋር አንዳንድ ወታደራዊ ስምምነቶች ያሏት ከድንበሯ አጠገብ ያሉ የኑክሌር ኃይሎች ስለሆኑ ብቻ ነው" ሲሉ ጁስቶ መለሱ።

​የኤዥያው ግዙፍ ሀገር ለመከላከያ የምታውለው ከጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርቷ 1.7% ያህል ሲሆን፣ ይህም ከዓለም አማካይ 2.4% በታች ነው።

​"ቻይናውያን የመከላከያ ፖሊሲያቸውን እንዴት እንደሚረዱ ለማወቅ፣ ከ1954 ጀምሮ የውጭ ፖሊሲያቸውን የሚመሩትን እና ላለፉት ሰባት አስርት ዓመታት ያልለወጡትን 'አምስቱ የሰላማዊ አብሮ መኖር መርሆዎች' ማየት ያስፈልጋል" ሲሉ ጁስቶ ተናግረዋል።

እነዚህ መርሆዎች፦ የሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት የጋራ መከባበር፣ እርስ በእርስ አለመወራረር፣ በውስጥ ጉዳይ ጣልቃ አለመግባት፣ እኩልነት እና የጋራ ጥቅም፣ እንዲሁም ሰላማዊ አብሮ መኖር ናቸው።
​
ዴንግ ዚያኦፒንግ ደጋግመው የተናገሩትን አስፈሪ ሀረግ ማስታወስ ብቻ ይበቃል፦ "ጥንካሬህን ደብቅ፣ አመቺውን ጊዜ ጠብቅ።"

ኢራን ወደ ቱርክ ሚሳኤል አልተኮስኩም አለች
#ethiopia | በኔቶ (NATO) አማካኝነት የአየር ላይ ሚሳዔል ሙከራ መክሸፉን ተከትሎ፣ በኢራን እና በቱርክ መካከል ያለው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ወደ አዲስ ፍጥጫ ተሸጋግሯል። ቱርክ ሚሳዔል ተተኩሶብኛል ስትል፣ ኢራን በበኩሏ "ምንም ዓይነት ድርጊት አልፈጸምኩም" በማለት ክሱን አስተባብላለች።

የቱርክና የኔቶ ክስ

እንደ ቱርክ መከላከያ ሚኒስቴር መረጃ ከሆነ፦
* ከኢራን ተነስቶ ወደ ቱርክ የአየር ክልል ያመራ የነበረ ባሊስቲክ ሚሳዔል በምስራቃዊ ሜዲትራኒያን ላይ መመታቱ ተገልጿል።

* ሚሳዔሉ የወደመው በኔቶ የአየር እና በሚሳዔል መከላከያ ዘዴዎች አማካኝነት ነው።

* የኔቶ ቃል አቀባይ አሊሰን ሃርት ድርጊቱን በማውገዝ፣ ድርጅቱ ከቱርክ ጋር በጽኑ እንደሚቆም አረጋግጠዋል።

የኢራን ማስተባበያ

ኢራን በመንግስት መገናኛ ብዙኃን በኩል በሰጠችው መግለጫ የሚከተሉትን ነጥቦች አንስታለች፦

* ወደ ቱርክ ግዛት ምንም ዓይነት ሚሳዔል አለመተኮሷን በይፋ አስተባብላለች።
* ኢራን የጎረቤቷን የቱርክን ሉዓላዊነት እንደምታከብር አስታውቃለች።
* እስካሁን ድረስ ሚሳዔሉ የትኛውን አካባቢ ኢላማ አድርጎ እንደነበር በግልጽ የታወቀ ነገር የለም።

የ"አንቀጽ 5" ማስጠንቀቂያ
የቱርክ ፕሬዝዳንት ረሲፕ ጣይብ ኤርዶጋን መሰል ድርጊቶች ዳግም እንዳይከሰቱ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ሰጥተዋል። በጉዳዩ ላይ የዩናይትድ ስቴትስ መከላከያ ሚኒስትር ፔት ሄግሴዝ በሰጡት አስተያየት፣ በአንድ የኔቶ አባል ላይ የሚሰነዘር ጥቃት በሁሉም አባላት ላይ እንደተሰነዘረ እንደሚቆጠር የሚገልጸው የኔቶ "አንቀጽ 5" ድንጋጌ አሁንም የሚጸና መሆኑን ገልጸዋል።

"በአንድ የኔቶ አባል ላይ የሚሰነዘር ጥቃት በሁሉም አባላት ላይ የሚደርስ ጥቃት ነው" — ፔት ሄግሴዝ

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ኢራን #ቱርክ #ኔቶ #ሚሳዔል #ዓለም_አቀፍ_ዜና #nato #iran #turkey

የሰሜን ኮሪያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን ቀጭን ማስጠንቀቂያ ሰጡ

የሰሜን ኮሪያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን በአሁኑ ወቅት በኢራን ውስጥ በሚገኙ ዜጎቻቸው ላይ ማንኛውም አይነት ጉዳት ቢደርስ ሀገራቸው በቀጥታ ወደ ጦርነቱ እንደምትገባ ለአለም አቀፉ ጥምረት ጠንከር ያለ ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል። መሪው የዜጎቻቸው በሰላም መመለስ "ለድርድር የማይቀርብ" ጉዳይ መሆኑን ገልጸውንይህም ቀጣናዊ ግጭቱን ወደ ኑክሌር ኃያላን ፍጥጫ ሊቀይረው የሚችል አደገኛ ሁኔታ መፍጠሩ ተነግሯል።

ይህ ማስጠንቀቂያ የተሰማው የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ "ኢራን ማለት 50 ሰሜን ኮሪያ ማለት ናት" በማለት የቀጣናውን ስጋት ከገለጹ በኋላ ነው ይህ አባባል በተፋላሚ ወገኖች መካከል ያለውን ጥልቅ የርዕዮተ-ዓለም ልዩነት በግልጽ ያሳየ ሆኗል።

ኢኮኖሚያዊ እና ወታደራዊ ቀውሶች
የዓለም ጦርነት ስጋት እያየለ በመጣበት በዚህ ወቅት
* ኳታር፦ በሀገሪቱ የድንገተኛ ጊዜ አዋጅ የታወጀ ሲሆን የጋዝ ምርት ሙሉ በሙሉ ተቋርጧል።

* ስፔን፦ ከአሜሪካ ጋር ለትብብር የተስማማችው በንግድ ታሪፍ (tariffs) ከፍተኛ ጫና ከደረሰባት በኋላ እንደሆነ ተገልጿል።

* ወታደራዊ ኪሳራ፦ በኢራን የባህር ኃይል ላይ እየደረሰ ያለው ጥቃት ቀጥሏል። በተለይም የኢራን የጦር መርከብ እና IRIS Fateh የተሰኘችው ሰርጓጅ መርከብ መጥለቃቸው ወታደራዊ ውጥረቱን ጣሪያ አስነክቶታል።

*ምንም እንኳን የአሜሪካ ኮንግረስ ተጨማሪ ጥቃቶችን ለማገድ ድምጽ ቢሰጥም ፔንታጎን ለደረሰበት የ2 ቢሊዮን ዶላር የመሳሪያ ኪሳራ ማካካሻ 50 ቢሊዮን ዶላር ተጨማሪ በጀት እየጠየቀ ይገኛል።

የሩሲያ እና የናቶ (NATO) እንቅስቃሴ
ሩሲያ ከቴህራን መሪዎች ጋር ያላት ግንኙነት በመቋረጡ የኢራንን የኑክሌር ጣቢያዎች ለመቆጣጠር ዝግጅት እያደረገች መሆኑ ተሰምቷል። በሌላ በኩል በቱርክ የሚገኘው የናቶ የአየር መከላከያ ሥርዓት የባሊስቲክ ሚሳኤል ካከሸፈ በኋላ ከፍተኛ ጥንቃቄ ላይ ይገኛል።

በአሁኑ ወቅት "ኦፕሬሽን ኤፒክ ፉሪ" ከቀጣናዊ ጣልቃ ገብነት ወደ ዓለም አቀፋዊ ግጭት የመሸጋገር አዝማሚያ እያሳየ ነው። በኢራን የሚገኙ የሰሜን ኮሪያ ዜጎች ጉዳይ ለዚህ ግዙፍ ጦርነት መቀስቀሻ ሊሆን እንደሚችል ተሰግቷል።

🚨 ሰበር ዜና፡ ስፔን የአሜሪካን የጦር አውሮፕላኖች አባረረች ጀርመን በምትኳ አጋርነቷን ለአሜሪካ አሳየች!

በኢራን ላይ እየተሰነዘረ ያለውን ወታደራዊ ጥቃት ተከትሎ በኔቶ (NATO) አባላት መካከል ከፍተኛ ፍጥጫ ተፈጥሯል የዶናልድ ትራምፕ የማህበራዊ ድረ-ገጽ ባወጣው መረጃ መሰረት ስፔን ለአሜሪካ ጦር ድጋፍ አንሰጥም በማለት በሮቿን ዘግታለች።

📌 በስፔን በኩል የተወሰደው እርምጃ፦

* ትራምፕ የሶሻሊስቱ የስፔን መንግስት በሮታ እና ሞሮን የሚገኙ የጋራ ወታደራዊ ካምፖች ለአሜሪካ የነዳጅ ቅብብል አገልግሎት እንዳይውሉ ከልክሏል ብሏል

* የመከላከያ ሚኒስትር ማርጋሪታ ሮብልስ "ምንም ዓይነት ድጋፍ አንሰጥም" በማለት በግልጽ ተናግረዋል።

* በዚህም ምክንያት ዘጠኝ (9) KC-135 Stratotanker የተባሉ የአሜሪካ ነዳጅ ጫኝ አውሮፕላኖች ከስፔን ግዛት እንዲወጡ ተደርገዋል።

ስፔን ጀርባዋን በሰጠችበት ወቅት ጀርመን አጋርነቷን አረጋግጣለች ሲል ትራምፕ አሳውቀዋል
እነዚህ አውሮፕላኖች በጀርመን የሚገኘው የራምስታይን (Ramstein) አየር ኃይል ካምፕ እንዲያርፉ ተፈቅዶላቸዋል ይህም አሜሪካ በኢራን ወታደራዊ ኢላማዎች ላይ የምታደርገው ጥቃት ሳይስተጓጎል እንዲቀጥል አስችሏል።

ይህ ክስተት በኔቶ አጋሮች መካከል ያለውን ክፍፍል ያሳየ ሲሆን ስፔን በአሜሪካ የደህንነት ጥላ ስር እየኖረች ወሳኝ በሆነ ሰዓት አጋሯን መክዳቷ በብዙዎች ዘንድ ከፍተኛ ትችት እየቀረበባት ይገኛል። በሌላ በኩል ጀርመን ለአሜሪካ ያላትን የአጋርነት ቁርጠኝነት አሳይታለች ተብሏል።
#news #nato #usa #germany #spain #iran #military #breakingnews

ታዋቂው ተዋናይ ኤሪክ ዴን (McSteamy) በ53 ዓመቱ ከዚህ ዓለም ተለየ

​በዓለም አቀፍ ደረጃ በ "Grey’s Anatomy" የህክምና ድራማ ዶክተር ማርክ ስሎን (McSteamy) በሚለው ስሙ የሚታወቀው አሜሪካዊው ተዋናይ ኤሪክ ዴን ከዚህ ዓለም በሞት መለየቱን ቤተሰቦቹ ገልፀዋል።

​📍 የሞቱ መንስኤ፦
ተዋናዩ ላለፉት ጥቂት ዓመታት በነርቭ በሽታ ALS (Amyotrophic Lateral Sclerosis) ሲታገል የቆየ ሲሆን፣ ትላንት ሐሙስ የካቲት 12 ቀን 2018 ዓ.ም ህይወቱ ማለፉ ተገልጿል።

​🎬 ዝነኛ ስራዎቹ፦
​Grey’s Anatomy: የማይረሳው የዶክተር ማርክ ስሎን ገጸ-ባህሪ።
​Euphoria: በካል ጃኮብስ ሚናው ከፍተኛ አድናቆትን ያገኘበት።
​The Last Ship: በካፒቴን ቶም ቻንድለርነት የመራው ድንቅ ተከታታይ ፊልም።

​ኤሪክ ዴን የ53 ዓመት ጎልማሳ የነበረ ሲሆን፣ የሁለት ሴት ልጆች አባት ነበር። የሥራ ባልደረቦቹና አድናቂዎቹ በታዋቂው ተዋናይ ሞት የተሰማቸውን ጥልቅ ሃዘን እየገለጹ ይገኛሉ።

ዩናይትድ ኪንግደም ለዩክሬን የ681 ሚሊዮን ዶላር ግዙፍ የመከላከያ ድጋፍ ይፋ አደረገች
#ethiopia | የሩሲያ እና የዩክሬን ጦርነት ወደ አምስተኛ ዓመቱ እየተቃረበ ባለበት በዚህ ወቅት፣ ዩናይትድ ኪንግደም የዩክሬንን የአየር መከላከያ አቅም የሚያጠናክር የ500 ሚሊዮን ፓውንድ (681 ሚሊዮን ዶላር) ድጋፍ ማድረጓን አስታውቃለች።

ይህ ድጋፍ በተለይ ሩሲያ በዩክሬን የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች እና በመኖሪያ ቤቶች ላይ የምታደርሰውን ተደጋጋሚ የሚሳኤል እና የሰው አልባ አውሮፕላኖች (ድሮን) ጥቃት ለመመከት ታሳቢ ያደረገ ነው።

የድጋፍ ፓኬጁ ምን ምን ይዟል?

የዩናይትድ ኪንግደም መከላከያ ሚኒስትር ጆን ሄሌይ እንደገለጹት፣ ድጋፉ የሚከተሉትን ወሳኝ ቁሳቁሶች ያካትታል፦

* 1,200 የአየር መከላከያ ሚሳኤሎች፤
* 1,000 ቀላል ክብደት ያላቸው ሁለገብ ሚሳኤሎች (LMM)፤
* 200,000 ጥይቶች፤
* እንዲሁም ለኔቶ ቅድሚያ ለሚሰጣቸው የዩክሬን ወታደራዊ ፍላጎቶች የሚውል 150 ሚሊዮን ፓውንድ ተጨማሪ በጀት።

ዓለም አቀፍ ትብብር

የኔቶ ዋና ጸሐፊ ማርክ ሩት በብራስልስ በተካሄደው የዩክሬን መከላከያ ግንኙነት ቡድን ስብሰባ ላይ ለዩናይትድ ኪንግደም፣ አይስላንድ፣ ኖርዌይ፣ ስዊድን እና ሊቱዌኒያ ላሳዩት ቁርጠኝነት ምስጋናቸውን አቅርበዋል። ሚኒስትር ጆን ሄሌይ በበኩላቸው "የፑቲንን ወረራ ለመመከት ከዩክሬን ጎን የምንቆመው ቁርጠኝነት ከመቼውም ጊዜ በላይ ጠንካራ ነው" ሲሉ ተደምጠዋል።

ይህ ድጋፍ ዩክሬን የሩሲያን የአየር ላይ ጥቃት በመከላከል ረገድ ያላትን አቅም በእጅጉ ያሳድገዋል ተብሎ ይጠበቃል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #uk #ukraine #russiaukrainewar #militaryaid #nato #defense #globalnews #unitedkingdom #zelenskyy #putin

የኃያላን ፍልሚያ በ2026

የዓለም ፖለቲካ ሚዛን ወደ የት ያዘነብላል?
#ethiopia | ዛሬ 2026 ላይ ቆመን የዓለምን ፖለቲካ ሚዛን ስንመለከት ታሪክ አዲስ ምዕራፍ እየጻፈ መሆኑን እናያለን።

የዶናልድ ትራምፕ "የአሜሪካ ዳግም ታላቅነት" (MAGA) ፖሊሲ ከተራ መፈክርነት አልፎ የዓለምን የኃይል ሚዛን እየናወጠው ይገኛል።

ግን ድሉ የማን ነው? ዋጋውስ ምን ይሆን? የጉዳዩን ሁለት ገጽታዎች በጥልቀት እንመርምር፦

1,የ"ትንሳኤው መሐንዲስ" ስኬት

ለአሥርተ ዓመታት "ቻይናን ማቆም አይቻልም" የሚለው ትረካ ዛሬ ጥያቄ ውስጥ ገብቷል።

ትራምፕ የተጠቀሙበት "ኢኮኖሚን የመነጠል" (Decoupling) ስልት ቻይናን ለከባድ ፈተና ዳርጓታል።

• የቻይና መንገዳገድ፦ የሪል ስቴት ውድቀትና የሕዝብ ቁጥር መቀነስ የቤጂንግን ጉልበት አዝለዋል።

• Reshoring (ምርትን ወደ አገር ቤት መመለስ) ፦ አሜሪካ ስትራቴጂያዊ የሆኑ የቺፕና የቴክኖሎጂ ፋብሪካዎችን ወደ አገር ቤት በመመለስ የኢንዱስትሪ ትንሳኤዋን እያበሰረች ነው።

• የዜሮ ድምር ጨዋታ፦ ትራምፕ "እኛ ካላሸነፍን ማንም አያሸንፍም" በሚል ድፍረት አሜሪካ ጥቅሟን ለማስከበር ያላትን ወሳኝነት መልሰው አግኝተዋል።

2, የ"ብቸኝነት ዋጋ" (The Cost of Isolation)

በሌላ በኩል ደግሞ አሜሪካ ለዘመናት የገነባቻቸው ዓለም አቀፍ ጥምረቶች እየላሉ ነው።

ይህ ደግሞ የራሱ የሆነ አደጋ አለው፦

• የአጋሮች መራቅ፦ እንደ ኔቶ (NATO) ያሉ አጋሮች አሜሪካን እንደ አስተማማኝ ጋሻ ማመን ካቃታቸው፣ የራሳቸውን የግል ደኅንነት መፈለጋቸው አይቀሬ ነው።

ይህ ደግሞ እንደሩሲያ ላሉ ተፎካካሪዎች ትልቅ በር ይከፍታል።

• የዶላር ስጋት፦ አሜሪካ ማዕቀብን እንደ ዋነኛ መሣሪያ መጠቀሟ፣ እንደ ብሪክስ (BRICS) ያሉ ስብስቦች ከዶላር ቁጥጥር ውጭ የሆነ አማራጭ የክፍያ ሥርዓት እንዲፈልጉ ግፊት እያደረገባቸው ነው።

አሜሪካ እየተከተለች ያለችው አካሄድ ቻይናን ማቆም መቻል ትልቅ ስኬት ቢሆንም፣ ሃገሪቱን ከታማኝ ጓደኞቿ ነጥሎና አግልሎ ካስቀራት "የኪሳራ ድል" ሊሆን ይችላል።

ትራምፕ የአሜሪካን ኢኮኖሚ "ቀዶ ጥገና" በተሳካ ሁኔታ ቢያከናውኑም፣ በሂደቱ የቆሰሉት የዲፕሎማሲ ግንኙነቶች ወደፊት ትልቅ ዋጋ ሊያስከፍሉ ይችላሉ።

ቻይናን በኢኮኖሚ መገታት መቻሉ ብቻውን ለአሜሪካ የበላይነት በቂ ነው? የእርስዎ ግምት ምንድን ነው?

ዛዲግ አብርሃ

የአፍሌክስ ፕሬዝደንት
#getutemesgen #getu #ጌጡ

"በአውሮፓ ህብረት እና በኔቶ መካከል ከፍተኛ ልዩነት ተፈጥሯል" — ካጃ ካላስ
#ethiopia | የአውሮፓ ህብረት የውጭ ፖሊሲ ሃላፊ ካጃ ካላስ፣ በአውሮፓ ህብረት እና በሰሜን አትላንቲክ ጦር ቃል ኪዳን ድርጅት (NATO) መካከል ሰፊ የፖሊሲ ልዩነት መፈጠሩን በይፋ አስታወቁ። ይህ መከፋፈል የአህጉሪቱን ደህንነት ለከፍተኛ አደጋ እያጋለጠው መሆኑን ሃላፊዋ በፅኑ አስገንዝበዋል።

የአሜሪካ ሚና እና የጋራ ጦር ውዝግብ
ካላስ በሰጡት መግለጫ፣ አውሮፓ ከአሜሪካ ጋር ያላት ግንኙነት እየላላ መምጣቱን ጠቁመው፣ "አውሮፓን ያማከለ ጦር በሙሉ አደጋ ላይ ነው" ብለዋል። በተለይም አውሮፓ የራሷ የሆነ "የጋራ ጦር" ያስፈልጋታል የሚለውን ሃሳብ በከፍተኛ ሁኔታ ተችተዋል።
የሃላፊዋ ቁልፍ ነጥቦች፦

* የትዕዛዝ ሰንሰለት መደራረብ፦ "የኔቶ አካል ከሆንክ የተናጠል ጦር መመስረት አትችልም፤ ይህ ማን ለማን ትዕዛዝ ይሰጣል የሚል ግራ መጋባትን ይፈጥራል" ሲሉ አስረድተዋል።

* የውሳኔ አሰጣጥ አደጋ፦ በሁለቱ ተቋማት መካከል ያለው ልዩነት "ኳሷ በጠረጴዛው መሃል እንድትሽከረከር" እያደረገ መሆኑንና ይህም በውሳኔ አሰጣጥ ላይ አደገኛ መዘግየት እንደሚፈጥር ገልጸዋል።

የማርክ ሩቴ ማስጠንቀቂያ እና የግሪንላንድ ውጥረት

የኔቶ ዋና ፀሐፊ ማርክ ሩቴ በበኩላቸው፣ ያለ አሜሪካ ድጋፍ የአውሮፓ ደህንነት ሊረጋገጥ እንደማይችል መናገራቸው በአንዳንድ የአውሮፓ አባል ሀገራት ዘንድ ቅሬታን ቀስቅሷል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ ፕሬዝዳንት ትራምፕ "አሜሪካ ግሪንላንድን ትጠቀልላለች" የሚል ፍላጎት ማሳየታቸውን ተከትሎ፣ ስምንት የአውሮፓ ህብረት አባል ሀገራት ጦራቸውን ወደ ግሪንላንድ መላካቸው ተሰምቷል። ይህ እርምጃ በአህጉሪቱ እና በአሜሪካ መካከል ያለውን ወታደራዊና ዲፕሎማሲያዊ ፍጥጫ ወደ አዲስ ምዕራፍ እንዳሸጋገረው ተመልክቷል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #አውሮፓ #ኔቶ #ካጃካላስ #የአውሮፓህብረት #ደህንነት #አሜሪካ #ግሪንላንድ #ወታደራዊዜና

የመጨረሻው ሲቃ እና የህሊና ጀንበር መጥለቅ፡ በሚጣ ደም የተጻፈ ፍርድ

​በጌዴኦ ዞን ኮቸሬ ወረዳ፣ የሽፎ ቀበሌ ሰማይ ስር ግንቦት 27 ቀን 2017 ዓ.ም ፀሐይ ስትጠልቅ የተለየ ቀይ ቀለም ነበራት። ያ ቀይ ቀለም ግን የተፈጥሮ ውበት ሳይሆን፣ በወርሜ (የቆጮ መቁረጫ ቢላዋ) የተገዘገዘች የሦስት ዓመት ህጻን ደም ነጸብራቅ ነበር።

ፈላስፋው ፍሬድሪክ ኒቼ "ከአጋንንት ጋር የሚታገል ሁሉ ራሱ ጋኔን እንዳይሆን ይጠንቀቅ፤ ወደ ጥልቁ ገደል ውስጥ ስትመለከት፣ ገደሉም ወደ አንተ ይመለከታል" ይላል። ሰንበቴ ታደሰ ወደዛ የጭካኔ ገደል ተመለከተች፤ ገደሉም ዋጣት። በአደራ የተሰጠቻትን ሚጣ እርዳቸውን ስትይዝ፣ በውስጧ የነበረው ሰብአዊነት ሞቶ አውሬነት ነግሶ ነበር።

​ከሞራል አንጻር ስንመዝነው፣ ድርጊቱ የሰው ልጅነት የመጨረሻው ውድቀት ማሳያ ነው። አማኑኤል ካንት "ሰውን ሁልጊዜ እንደ ግብ እንጂ እንደ መሸጋገሪያ መሳሪያ አትጠቀምበት" የሚል የሞራል መርህ ነበረው። ሰንበቴ ግን ሚጣን እንደ ህያው ነፍስ ሳይሆን፣ የውስጧን ክፉ መሻት መወጫ አደረገቻት። የሦስት ዓመት ህጻን አንገት ላይ ስለታም ቢላዋ ማሳረፍ፣ የሞራል ህግጋትን መጣስ ብቻ ሳይሆን ፈጣሪን የመገዳደር ያህል ከባድ ነው ተብሎ ሊወሰድ ይችላል።

ያች ምንም የማታውቅ ጨቅላ፣ ገዳይዋን በአደራ ስትመለከት የነበረው መተማመን በጭካኔ ሲገዘገዝ ማሰብ ብቻውን አእምሮን ያደነዝዛል።

​ከስነ-ልቦና አንጻር፣ ይህ ድርጊት "ጥቁር ጉድጓድ" ነው። ሲግመንድ ፍሮይድ የሰው ልጅ ውስጥ የሞት ፍላጎት (Thanatos) እንዳለ ይናገራል። በሰንበቴ ውስጥ ግን ይህ ፍላጎት ህሊናን አሸንፎ ወጥቷል። የገደለችበት መንገድ—አንገትን መቁረጥ፣ ጣቶችን መቆራረጥ—ታላቅ የስነ-ልቦና መዛባት ወይም ጥልቅ ጥላቻን ያሳያል። ፈላስፋው ሶቅራጠስ "ክፋት የሚመነጨው ካለማወቅ ነው" ይላል። ነገር ግን እዚህ ጋር "አለማወቅ" ሳይሆን "አለመራራት" ነግሷል። ሚጣ የመጨረሻ ትንፋሿን ስትሰበስብ ያየቻቸው አይኖች የሰው ሳይሆኑ የጨለማ መጋረጃዎች ነበሩ።

​ፍርድ ቤቱ በዋለበት ወቅት፣ የሰንበቴ ክህደት ሌላኛው አስደንጋጭ ትዕይንት ነበር። ድርጊቱን ፈጽሞ "አልፈጸምኩም" ማለት በቁስል ላይ እንጨት የመስደድ ያህል ነው። ፊዮዶር ዶስቶየቭስኪ "ወንጀልና ቅጣት" በተሰኘው መጽሐፉ ላይ እንደሚለው፣ ትልቁ ቅጣት የገዳዩ የህሊና ወቀሳ ነው። ሰንበቴ ግን ህሊናዋን አስቀድማ የገደለችው ትመስላለች። ሦስት የአይን ምስክሮች በቆሙበት ችሎት፣ የሟች ቤተሰቦች እንባ በፈሰሰበት አዳራሽ፣ እውነት እንደ ማለዳ ፀሐይ ፈጥጣ ወጣች።

​ከህግ አንጻር ሲታይ፣ የጌዴኦ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የወሰነው የሞት ቅጣት የፍትህ ሚዛን መስተካከልን ያሳያል። የወንጀል ህግ አንቀጽ 539/1(ሀ) ዝም ብሎ የተቀመጠ ህግ ሳይሆን፣ እንዲህ ያሉ በሰብአዊ ፍጡር የማይታሰቡ ጭካኔዎችን ለመቀጣት የመጣ መሳርያ ነው። የጌዴኦ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ጥር 15 ቀን 2018 ዓ.ም የሰጠው ውሳኔ ለቤተሰቦቿ ምናልባትም "በደም የታጠበ መጽናኛ" ሊሆን ይችላል። ቶማስ ሆብስ "ሰው ለሰው ተኩላው ነው" ያለው እንዲህ ያለውን ድርጊት አይቶ ሳይሆን አይቀርም።

​የሚጣ እናት ልጇን ስትሰጥ "አደራ" ስትል የሰጠችው የልቧን ቁራጭ ነበር። ያ አደራ ግን በደም ተለውሶ ተመለሰላት። የሦስት ዓመት ህጻን የመከላከል አቅም የላትም። ብቸኛው መከላከያዋ በአካባቢዋ ባሉ ሰዎች ላይ የምታሳየው የንጽህና ፈገግታ ነበር። ያ ፈገግታ ግን በወርሜ ስለት ተቀነጨበ። ፈላስፋው ዣን ፖል ሳርትር "ሰው ማለት ድርጊቱ ነው" ይላል። ሰንበቴ በድርጊቷ ራሷን ከሰውነት ተርታ አውጥታለች።

​በታሪኩ ውስጥ ትልቁ "ልብ አንጠልጣይ" ክስተት፣ ተከሳሿ መከላከያ ማስረጃ የለኝም ብላ በጽሁፍ ማሳወቋ ነው። ይህ ምናልባትም እውነት የራሷን ጥላ እንኳን እንዳታምን ያደረጋት መሆኑን ያሳያል። በፍትህ አደባባይ መቆም ያቃተው የውሸት ክምር ሲናድ፣ የቀረው እውነታ አንድ ብቻ ነበር፡- ሞት ለሞት! ይህም ህጉ የሰጠው የመጨረሻ ምላሽ ሆነ።

​ይህ ታሪክ ሰቆቃ ብቻ አይደለም፤ ማስጠንቀቂያም ነው። ማህበረሰባችን ውስጥ ስንት "ሰንበቴዎች" ይኖሩ ይሆን? ስንት ህጻናትስ በአደራ ስም በጭካኔ ጥላ ስር ይሆኑ? ብሌዝ ፓስካል "ሰው የሚተነፍስ ሸንበቆ ነው፣ ነገር ግን የሚያስብ ሸንበቆ" ይላል። ማሰብና መራራት ሲጠፋ ግን ሰው ከሸንበቆውም በታች ይወርዳል። የሚጣ ደም ከምድር ወደ ሰማይ እየጮኸ፣ ፍትህ ግን በምድር ላይ በሞት ቅጣት ታትማለች።

​ታሪኩ የሚጠናቀቀው በሚጣ ቀብር ሳይሆን፣ በፍትህ አደባባይ በተሰማው የሞት ፍርድ ነው። ይህ ውሳኔ በኮቸሬ ወረዳ ሽፎ ቀበሌ ላይ ለተንዣበበው ጥቁር ደመና ትንሽ የብርሃን ጭላንጭል ሰጥቷል። ንጹሐን ደማቸው በከንቱ አይፈስም፤ ህግ ደግሞ ለአራዊት ምህረት የለውም። የሚጣ ነፍስ በገነት ስትላቀቅ፣ ሰንበቴ ታደሰ ግን በፈጸመችው ግፍ ልክ በህግ ፊት የሞት ጽዋን ለመቅመስ ትጠብቃለች።

​በመጨረሻም፣ ይህ ዘግናኝ ድርጊት በታሪክ መዝገብ ላይ በደማቅ ቀይ ቀለም ተጽፎ ይኖራል። የሰው ልጅ በጭካኔው የደረሰበትን ጥልቀትና ህግ ደግሞ ያንን ጥልቀት ለመቅበር የሄደበትን ርቀት ሁልጊዜ ያስታውሰናል።

ፈላስፋው ኤድመንድ በርክ እንዳለው "ክፋት እንዲያሸንፍ ብቸኛው የሚያስፈልገው ነገር፣ ደግ ሰዎች ምንም ሳያደርጉ መቅረታቸው ነው"። እዚህ ጋር ግን ህግና ምስክሮች ዝም አላሉም፤ ፍትህም ድምጿን አሰምታለች።

ግሪንላንድ፦ የአዲሱ የዓለም ጦርነት መንስኤ ወይስ የትራምፕ የታሪክ አሻራ?

​በአርክቲክ ውቅያኖስ ቅዝቃዜ ውስጥ የምትገኘው ግሪንላንድ፣ ዛሬ የዓለምን ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊ ሙቀት እያቀጣጠለች ትገኛለች። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ይህችን የዴንማርክ ግዛት በኃይልም ይሁን በገንዘብ ለመቆጣጠር የያዙት ፅኑ እቅድ፣ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የተመሰረተውንና የዓለማችን እጅግ ጠንካራ የተባለውን የኔቶ (NATO) ጥምረት ወደ መፈራረስ አፋፍ እየገፋው ይገኛል።

​ትራምፕ ደሴቷን ለመያዝ ባላቸው ፍላጎት ዙሪያ ያሳዩት ግትርነት እና ተቃውሞ ባሳዩ የአውሮፓ አጋሮች ላይ የጣሉት የንግድ ታሪፍ፣ ዓለምን ወደ አዲስ የቀውስ ምዕራፍ ከቷታል። ታዲያ ይህን የጥፋት ጉዞ ሊገታ የሚችል ማን ነው?

​የኔቶ ህልውና እና የትራምፕ 'የንግድ ጥበብ'
​የኔቶ ስምምነት አንቀጽ 5 "በአንድ አባል ላይ የሚሰነዘር ጥቃት በሁሉም ላይ እንደተሰነዘረ ይቆጠራል" የሚል ቢሆንም፣ ዛሬ ግን ጥቃቱ ሊሰነዘር የታሰበው በራሱ በጥምረቱ መሪ ሀገር አሜሪካ መሆኑ ሁኔታውን እጅግ አስደንጋጭ ያደርገዋል። ትራምፕ ግሪንላንድን ለማግኘት ያላቸው ጉጉት ከግዛት ማስፋፋት ባለፈ፣ እንደ ቶማስ ጄፈርሰን ያሉ ታላላቅ የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶችን ታሪክ ለመድገም ካላቸው ምኞት የሚመነጭ ይመስላል።

​ፕሬዝዳንቱ ከፈረንጆቹ የካቲት 1 ቀን 2026 ጀምሮ በዴንማርክ፣ ኖርዌይ፣ ስዊድን፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ እንግሊዝ፣ ኔዘርላንድስ እና ፊንላንድ ላይ የ10% ታሪፍ እንደሚጥሉ ዝተዋል። ይህ ታሪፍ እስከ ሰኔ 1 ድረስ ስምምነት ካልተደረሰ ወደ 25% ከፍ ይላል።

ይህ እርምጃ የንግድ ጦርነት ብቻ ሳይሆን የ77 ዓመታት የደህንነት ትብብርን የሚንድ ክህደት ተደርጎ በአውሮፓውያን ዘንድ ተወስዷል።

​መፍትሄው በማን እጅ ነው?
​ይህን አደገኛ አካሄድ ለመግታት ሶስት ዋና ዋና ኃይሎች በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሳሉ፦
​1. የአሜሪካ ኮንግረስ እና የሪፐብሊካን ፓርቲ መሪዎች
ትራምፕ በፓርቲያቸው ውስጥ ያላቸው ተሰሚነት ከፍተኛ ቢሆንም፣ እንደ ሴናተር ሊዛ ሙርኮውስኪ እና ሚች ማኮኔል ያሉ አንጋፋ ሪፐብሊካኖች የፕሬዝዳንቱን እርምጃ በግልጽ መተቸት ጀምረዋል። ሴናተሮች ራንድ ፖል እና ቲም ኬይን "የጦርነት ስልጣን ውሳኔ" (War Powers Resolution) በማቅረብ ትራምፕ ያለ ኮንግረሱ ፈቃድ ወታደራዊ እርምጃ እንዳይወስዱ ለማገድ እየሰሩ ነው። ኮንግረሱ የንግድ ታሪፎችን የመሻር እና አሜሪካ ከኔቶ እንዳትወጣ በህግ የመከልከል ስልጣን አለው። ሆኖም ይህን ለማድረግ በቂ የሪፐብሊካን ድምፅ ማግኘት ትልቁ ፈተና ነው።

​2. የአውሮፓ ህብረት 'የንግድ ባዙቃ'

የአውሮፓ ህብረት በዓለም ላይ ካሉት ትልቁ የንግድ ስብስቦች አንዱ ነው። ፈረንሳይ እና ጀርመን በትራምፕ ዛቻ ሳይንበረከኩ የአጸፋ እርምጃ ለመውሰድ እየተዘጋጁ ነው። የአውሮፓ ህብረት የአሜሪካን የንግድ ገበያ በማገድ ወይም በአጸፋ ታሪፍ የአሜሪካን የቁሳቁስ ዋጋ እንዲንር በማድረግ በትራምፕ ላይ የኢኮኖሚ ጫና ሊፈጥር ይችላል። ይህ ደግሞ በምርጫ ዓመት ውስጥ ያሉትን አሜሪካውያን መራጮች ሊያስቆጣ ስለሚችል ትራምፕን ወደ ድርድር ሊመልሳቸው ይችላል።

​3. የዴንማርክ እና የግሪንላንድ ጽናት

የግሪንላንድ ህዝብ እና የዴንማርክ መንግስት "ግሪንላንድ ለሽያጭ አይደለችም" በሚለው አቋማቸው ጸንተዋል። ይህ የሉዓላዊነት ጥያቄ በመሆኑ፣ የአውሮፓ መሪዎች እንደ ኢማኑኤል ማክሮን ያሉ "የአገራት የመወሰን መብት ሊከበር ይገባል" በሚል ጠንካራ አቋም ይዘዋል። ይህ ዓለም አቀፋዊ የሞራል እና የህግ ድጋፍ ትራምፕን በዓለም መድረክ ብቻቸውን እንዲቀሩ ሊያደርጋቸው ይችላል።

​መደምደሚያ

​የግሪንላንድ ቀውስ ከአንድ ደሴት ይዞታ ባለፈ፣ የዓለምን የሰላም እና የደህንነት መዋቅር የሚፈትን ክስተት ነው። ትራምፕ "የንግድ ጥበብ" (Art of the Deal) ስልታቸውን ወደ ዓለም አቀፍ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚ ጫና ቀይረውታል። ይህን አደገኛ ጉዞ ሊያስቆም የሚችለው የአሜሪካ የህግ መወሰኛ ምክር ቤት ፅኑ አቋም እና የአውሮፓውያን የተባበረ የኢኮኖሚ ምላሽ ብቻ ነው።

​ኔቶ ቢፈርስ ትልቁን ድል የሚያገኙት ሩሲያ እና ቻይና ናቸው።

መጪዎቹ ጥቂት ወራት የኔቶን ህልውና እና የአርክቲክ ውቅያኖስን የወደፊት እጣ ፈንታ የሚወስኑ ይሆናሉ።

​ኔቶ (NATO) የመከላከያ ወጪውን በከፍተኛ ደረጃ ለመጨመር መስማማቱ ለትራምፕ ትልቅ ድል ተደርጎ ተወስዷል። ትራምፕ ይህንን እንደ "ስምምነት የመደራደር" ችሎታቸው ውጤት አድርገው ይቆጥሩታል። ይህም አሜሪካ ኃይሏን ወደ ኢንዶ-ፓሲፊክ ቀጠና እንድታዞር ዕድል ይሰጣታል ተብሎ ይታመናል። ሆኖም ይህ ስኬት ከታማኝ አጋሮች ጋር ያለውን ግንኙነት በማሻከር የመጣ በመሆኑ፣ በረጅም ጊዜ ለአሜሪካ ደህንነት የሚኖረው ፋይዳ አሁንም አከራካሪ ነው።

​በሁለተኛው ዓመታቸው ትራምፕ ታላላቅ የሚባሉ ስምምነቶችን ለማሳካት አቅደዋል። በጋዛ ዘላቂ ሰላም ማምጣት፣ የዩክሬን ጦርነትን ማቆም እና ከቻይና ጋር በንግድ ዙሪያ ስምምነት ላይ መድረስ ዋነኛ ግቦቻቸው ናቸው። እንዲሁም ቬንዙዌላን በአሜሪካ ተጽዕኖ ስር የማቆየት ዕቅዳቸውን "ዶንሮ ዶክትሪን" (Donroe Doctrine) በሚል ስም እየገፉበት ነው። እነዚህ ዕቅዶች ከተሳኩ ዓለም ሙሉ በሙሉ ሌላ መልክ እንደምትይዝ ግልጽ ነው።

​በመጨረሻም፣ የትራምፕ ፖሊሲ ውጤታማነት የሚለካው በሚመጡት ወራት በሚታዩ ውጤቶች ነው። የአሜሪካ አጋሮች አሜሪካ በችግር ጊዜ ከጎናቸው እንደማትቆም ካመኑ፣ ዓለም አቀፋዊ የኃይል አሰላለፍ ሙሉ በሙሉ ሊቀየር ይችላል። በትራምፕ ፖሊሲ ምክንያት የአሜሪካ ህዝባዊ ተቀባይነት ወደ 36 በመቶ ዝቅ ማለቱ፣ ፕሬዝዳንቱ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲያቸውን ከሀገር ውስጥ ፖለቲካ ጋር አጥብቀው እንዲያስተሳስሩ አስገድዷቸዋል። አሜሪካ በዓለም ላይ ያላትን የበላይነት ለማስቀጠል የምትከተለው ይህ አዲስ እና ግትር መንገድ፣ ወይ ታላቅ ድልን ያመጣል ወይም ደግሞ የከፋ ዓለም አቀፍ አለመረጋጋትን ይወልዳል።

"እውነተኛ አባቴ ዶናልድ ትራምፕ ናቸው!" - በቱርክ ፍርድ ቤትን ያነጋገረው አስገራሚ የ55 ዓመቷ ሴት ክስ

​በቱርክ መዲና አንካራ ውስጥ በቅርቡ የተጠናቀቀው የፍርድ ቤት ክርክር በዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ዘንድ ከፍተኛ ትኩረትን ስቧል። ነክላ ኦዝመን የተባሉ የ55 ዓመት ሴት፣ የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ "እውነተኛ አባቴ ናቸው" በማለት ክስ መስርተዋል።

ሴትየዋ ለፍርድ ቤቱ ባቀረቡት አቤቱታ፣ ያሳደጓቸው እናታቸው ከመሞታቸው በፊት የነገሯቸው "ሚስጥር" ትክክለኛ ማንነታቸውን እንደገለጠላቸውና ትራምፕ በወቅቱ ሶፊያ ከተባለች አሜሪካዊት ሴት ጋር ከነበራቸው ግንኙነት እንደተወለዱ በፅኑ እንደሚያምኑ ገልጸዋል።

​እንደ ነክላ ገለፃ፣ ታሪኩ የሚጀምረው እ.ኤ.አ. በ1970 ነው። በወቅቱ በናቶ (NATO) ውስጥ ይሰራ የነበረው አሳዳጊ አባታቸው፣ ሶፊያ የተባለችውን አሜሪካዊት ያውቃት እንደነበርና ሴትየዋ ልጇን በምስጢር ለነክላ አሳዳጊ እናት ሰጥታ እንደጠፋች ይናገራሉ።

ነክላ ይህንን እውነታ ያወቁት በ2017 ትራምፕን በቴሌቪዥን መስኮት ሲመለከቱ አሳዳጊ እናታቸው "አባትህ ይሄ ሰው ነው" ብለው እንደነገሯቸው በመጥቀስ፣ በትራምፕ እና በሳቸው መካከል ያለውን ዝምድና ለማረጋገጥ የዲኤንኤ (DNA) ምርመራ እንዲደረግ ለፍርድ ቤቱ ጥያቄ አቅርበው ነበር።

​ይሁን እንጂ የአንካራው የቤተሰብ ፍርድ ቤት የቀረበው ክስ ምንም ዓይነት ተጨባጭ ማስረጃ የሌለውና በወሬ ላይ የተመሰረተ ነው በሚል ውድቅ አድርጎታል። ፍርድ ቤቱ የዲኤንኤ ምርመራ እንዲደረግ የቀረበውን ጥያቄም ያልተቀበለው ሲሆን፣ ጉዳዩ በህግ አግባብ ሊቀጥል የሚችልበት መሠረት እንደሌለው አስታውቋል።

ነክላ ኦዝመን በበኩላቸው በውሳኔው እንዳልረኩና ለከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ በማለት እውነቱን ለማውጣት ትግላቸውን እንደሚቀጥሉ ለቱርክ ጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ አረጋግጠዋል።

​በአሁኑ ወቅት ይህ "የዶናልድ ትራምፕ ህገወጥ ልጅ" ታሪክ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ እንደ አንድ አስገራሚ የከተማ ወሬ እየተነገረ ይገኛል። ነክላ ኦዝመን ግን አሁንም ተስፋ ሳይቆርጡ "ትራምፕን መገናኘት እፈልጋለሁ፤ እሳቸው መጥፎ ሰው አይደሉም፣ እውነቱን ቢረዱ እንደማይገፉኝ አምናለሁ" በማለት መልእክታቸውን እያስተላለፉ ነው።

እስከዚያው ድረስ ግን ይህ አወዛጋቢ ጥያቄ ያለ ምንም ሳይንሳዊ ማስረጃ በቱርክ ፍርድ ቤቶች መዝገብ ላይ እንደ ተረት ተመዝግቦ ይቆያል።

seledadotio
seledadotio