(ዘ-ሐበሻ ዜና) የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላይ ጉባኤ ላይ ንግግር ለማድረግ ወደ መድረክ ሲወጡ፣ በርካታ የአረብ እና የእስልምና እምነት ተከታይ ሀገራት ተወካዮች አዳራሹን ለቀው መውጣታቸው የዓለም አቀፉን ሚዲያ ትኩረት ስቧል። ኔታንያሁ የኮሎምቢያን ፕሬዝዳንት ተከትለው ንግግር ሲጀምሩ የተቃውሞ እርምጃው የተወሰደ ሲሆን፣ ከተባበሩት አረብ ኤምሬትስ በስተቀር አብዛኛዎቹ የአረብ ሀገራት ዲፕሎማቶች አዳራሹን ለቀው ወጥተዋል። ኔታንያሁ አዳራሹን ረግጠው የወጡትን ዲፕሎማቶች "የሞራል ድፍረት የሌላቸው" ሲሉ የኮነኑ ሲሆን፣ በስፍራው የተገኙ ደጋፊዎቻቸው ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ደማቅ ጭብጨባ ሲያበረክቱ፣ ወጥተው ለሄዱት ደግሞ የቁጣ ድምጽ አሰምተዋል።

በዚህ የተመድ ንግግራቸው ከፍተኛ ትኩረት የሳበው ሌላው ጉዳይ፣ ኔታንያሁ በአዲሱ የኒውዮርክ ከተማ ከንቲባ ዞህራን ማምዳኒ ላይ የሰነዘሩት ብርቱ ትችት ነው። ከንቲባ ማምዳኒ ከዚህ ቀደም ኔታንያሁ በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) በጦር ወንጀል ተከሰው እንዲታሰሩ አቋም ማራመዳቸው ይታወሳል። ኔታንያሁ በንግግራቸው፣ "ሚስተር ማምዳኒ ወደዚህ እንዳልመጣ ለማገድ እና ድምጼን ለማፈን ሞክረሃል፤ ነገር ግን እኔን እና እውነትን ማፈን አትችልም" ሲሉ በቀጥታ ከንቲባውን ተችተዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ አክለውም በዓለም ትልቁን የአይሁድ ማህበረሰብ በምታስተናግደው ኒውዮርክ ከተማ ውስጥ አይሁዳውያን ከፍተኛ የደህንነት ስጋት እንደገጠማቸውና ከተማዋ ከበፊቱ በፍጥነት እንደተቀየረች ገልጸዋል። ከንቲባ ማምዳኒን ጸረ-አይሁድ (እና የሃማስ ደጋፊ ናቸው ሲሉ የከሰሱ ሲሆን፣ የከንቲባው ጽህፈት ቤት ግን ይህንን የሃማስ ደጋፊነት ክስ በጥብቅ አስተባብሏል። በተጨማሪም ኔታንያሁ፣ አይሁዳውያን ያለምንም መከላከያ የሚጠቁበት ዘመን ማብቃቱን በማስታወስ፣ "ዛሬ የራሳችን ሀገር አለን፤ ዛሬ የራሳችን ጠንካራ ጦር አለን" በማለት መልዕክታቸውን አስተላልፈዋል።

ይህ በዓለም አቀፉ መድረክ የተንጸባረቀው የዲፕሎማቶች የተቃውሞ እርምጃ እና የመሪዎቹ የቃላት ጦርነት፣ በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን ውጥረት እና የዲፕሎማሲ ፍጥጫ ወደ አሜሪካ የውስጥ ፖለቲካ ጭምር እያመጣው መሆኑን ያሳያል።






(u12d8-u1210u1260u123b u12dcu1293) u12e8u12a5u1235u122bu12a4u1209 u1320u1245u120bu12ed u121au1292u1235u1275u122d u1264u1295u1303u121au1295 u1294u1273u1295u12ebu1201 u1260u1270u1263u1260u1229u1275 u1218u1295u130du1235u1273u1275 u12f5u122du1305u1275 u1320u1245u120bu12ed u1309u1263u12a4 u120bu12ed u1295u130du130du122d u1208u121bu12f5u1228u130d u12c8u12f0 u1218u12f5u1228u12ad u1232u12c8u1321u1363 u1260u122du12abu1273 u12e8u12a0u1228u1265 u12a5u1293 u12e8u12a5u1235u120du121du1293 u12a5u121du1290u1275 u1270u12a8u1273u12ed u1200u1308u122bu1275 u1270u12c8u12abu12eeu127d u12a0u12f3u122bu1239u1295 u1208u1240u12cd u1218u12cdu1323u1273u1278u12cd u12e8u12d3u1208u121d u12a0u1240u1349u1295 u121au12f2u12eb u1275u12a9u1228u1275 u1235u1267u120du1362 u1294u1273u1295u12ebu1201 u12e8u12aeu120eu121du1262u12ebu1295 u1355u122cu12ddu12f3u1295u1275 u1270u12a8u1275u1208u12cd u1295u130du130du122d u1232u1300u121du1229 u12e8u1270u1243u12cdu121e u12a5u122du121du1303u12cd u12e8u1270u12c8u1230u12f0 u1232u1206u1295u1363 u12a8u1270u1263u1260u1229u1275 u12a0u1228u1265 u12a4u121du122cu1275u1235 u1260u1235u1270u1240u122d u12a0u1265u12dbu129bu12ceu1279 u12e8u12a0u1228u1265 u1200u1308u122bu1275 u12f2u1355u120eu121bu1276u127d u12a0u12f3u122bu1239u1295 u1208u1240u12cd u12c8u1325u1270u12cbu120du1362 u1294u1273u1295u12ebu1201 u12a0u12f3u122bu1239u1295 u1228u130du1320u12cd u12e8u12c8u1321u1275u1295 u12f2u1355u120eu121bu1276u127d \

ቢኒያም ሽብሬ የሜድልዌይት የኤምኤምኤ (MMA) የድል አድራጊነት ዘውዱን ተቀናጀ!

በኢትዮ ፋይት ናይት (Ethio Fight Night - EFN) አዘጋጅነት በአዲስ ኢንተርናሽናል ኮንቬንሽን ሴንተር (AICC) በተካሄደው አስደናቂ የጦር ስፖርት ምሽት፣ በከፍተኛ ጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የሜድልዌይት (Middleweight) የኤምኤምኤ ፍልሚያ በቢኒያም ሽብሬ አሸናፊነት ተጠናቋል።

በሁለቱ ሀገር በቀል ብርቱ ተዋጊዎች መካከል በተደረገው በዚህ አጣዳፊ ፍልሚያ፣ ቢኒያም ሽብሬ ተፎካካሪውን አገረሰላም አርባን በማሸነፍ የበላይነቱን ወስዷል::

ቢኒያም በውድድሩ ወቅት ባሳየው የላቀ የውጊያ ስልት፣ ፈጣን ምላሽ፣ የጸና የመቋቋም አቅም እና ሙሉ የቴክኒክ የበላይነት ተቃዋሚውን በመርታት የአሸናፊነት ዘውድ ተጎናጽፏል።

በቦታው ተገኝቶ ፍልሚያውን ሲከታተል የነበረው የስፖርቱ አፍቃሪ ተዋጊዎቹ ባሳዩት ድቅድቅ ትግል እና ማራኪ ፍልሚያ ከፍተኛ አድናቆቱን የገለጸ ሲሆን፣ ቢኒያም ሽብሬም የዕለቱ ታላቅ አሸናፊ በመሆን ስሙን በድል መዝገብ ላይ አስፍሯል።

Seledadotio
Seledadotio

በሕግ ስር ያሉ ተጠርጣሪ (ተከሳሾች) የዋስትና መብቶች
በኢትዮጵያ ሕግ ማእቀፍ
መግቢያ

#ethiopia | የዋስትና መብት አጠቃላይ ይዘት ተከሳሹ ፍርዱን በውጭ ሆኖ እንዲከታተል መፍቀድ እና የፍትህ ስራው ሳይደናቀፍ ተከሳሹ ችሎት መቅረቡን ማረጋገጥ ነው። ይህ መብት የአለምአቀፍ ሆነ ህገመንግስታዊ መርህ ሲሆን በወንጀል ሕግ ሥርዓት ውስጥም የግለሰብ ነጻነትን እና የህዝብ ደህንነትን ሚዛን ለመጠበቅ የሚያገለግሉ ዋና ዋና ዓላማዎችን፣ ሕጋዊ መሠረቶችን እና መመዘኛዎችን በማካተት የሚደነግግ ነው።

በዚህ ጽሁፍ የተከሰሻችን ወይም የተጠርጣሪዎችን መብቶችን ፣ ዋስትና የሚያስከለክሉ መብቶችን ፣ የይግባኝ መብቶችን እንዲሁም ዋስትና የተከለከሉ ሰወች እንዴት በፍርድ ቤት ሊስተናገዱ እንደሚገባ በማካተት ለህግ ግንዛቤ ለእናንተ ቀርቧል።

1. በኢትዮጵያ የሕግ ማዕቀፍ ውስጥ ያለ ዋስትና እስር (Pre-trial detention without bail) የሚፈጸመው
የዋስትና (Bail) መብት ዓለም አቀፋዊ መርሆች በዋናነት የተመሠረቱት በሰብዓዊ መብቶች ድንጋጌዎች እና በዓለም አቀፍ የፍትሕ ሥርዓት ሥነ-ምግባር ላይ ነው። እነዚህ መርሆች አንድ ተጠርጣሪ ጥፋተኛነቱ በፍርድ ቤት ሳይረጋገጥ መታሰር የሌለበትን እና ነፃነቱን የማግኘት መብቱን የሚያስከብሩ ናቸው።
ዋና ዋናዎቹ ዓለም አቀፋዊ የዋስትና መርሆች የሚከተሉት ናቸው፦

1.1. የንጽሕና ግምት መርህ (Presumption of Innocence)ይህ የሁሉም መርሆች መሠረት ነው፤ ማንኛውም ሰው በሕግ ፊት ጥፋተኛነቱ እስካልተረጋገጠ ድረስ እንደ ንጹህ ሰው ይቆጠራል።በመሆኑም ተጠርጣሪን ያለ ፍርድ ማሰር ቅጣት መሆን ስለሌለበት፣ በመደበኛ ሁኔታ በዋስ የመፈታት መብት ሊኖረው ይገባል።

1.2. ነፃነት መርህ ነው፣ እስር ልዩ ሁኔታ ነው (Liberty as a Rule, Detention as an Exception)በዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን (ICCPR አንቀጽ 9) መሠረት፣ የወንጀል ክስ የተመሠረተበት ሰው ፍርዱን በውጭ ሆኖ መከታተል አለበት።ቅድመ-ፍርድ እስር (Pre-trial detention) ጥቅም ላይ መዋል ያለበት ሌላ ምንም አማራጭ ከጠፋ ብቻ ነው።

1.3. የግለሰብ ሁኔታን ያገናዘበ መመዘኛ (Individualized Assessment)ዋስትና የመፍቀድ ወይም የመከልከል ውሳኔ በጅምላ ወይም በደፈናው መሆን የለበትም።ፍርድ ቤቶች የእያንዳንዱን ተጠርጣሪ የግል ታሪክ፣ የማምለጥ ስጋት፣ የደኅንነት ሁኔታ እና ከማኅበረሰቡ ጋር ያለውን ትስስር ለይተው ማየት አለባቸው።

1.4. የተመጣጣኝነት መርህ (Principle of Proportionality)
የዋስትና ሁኔታዎች እና የሚጠየቀው የገንዘብ መጠን ከተከሰሰበት ወንጀል ክብደት እና ከተጠርጣሪው የኢኮኖሚ አቅም ጋር የተመጣጠነ መሆን አለበት።ተጠርጣሪው ሊከፍለው የማይችለውን ከፍተኛ የገንዘብ መጠን መወሰን፣ በተዘዋዋሪ ዋስትናን የመከልከል ያህል ስለሚቆጠር በዓለም አቀፍ ሕግ የተከለከለ ነው።

1.5. የፍትሐዊነት እና የማድላት ነፃነት መርህ (Non-Discrimination)ዋስትና በሃብት፣ በዘር፣ በጾታ፣ በሃይማኖት ወይም በፖለቲካ አቋም ላይ ተመሥርቶ መገደብ የለበትም።ድሆች የዋስትና ገንዘብ መክፈል ባለመቻላቸው ብቻ እስር ቤት እንዲቆዩ መደረግ የለበትም፤ ለዚህም ነው ከገንዘብ ውጪ ያሉ የዋስትና አማራጮች (ለምሳሌ፦ በቃል መገደድ፣ የፓስፖርት እገዳ) እንዲተገበሩ የሚመከረው።

1.6. የፍርድ ቤት ቁጥጥር እና ይግባኝ መብት (Judicial Review and Right to Appeal)ዋስትናን የመከልከል ወይም የመፍቀድ ሥልጣን የገለልተኛ ፍርድ ቤት ብቻ መሆን አለበት (የፖሊስ ወይም የዓቃቤ ሕግ ውሳኔ ሊሆን አይችልም)።ተጠርጣሪው ዋስትና ከተከለከለ፣ ውሳኔውን ለከፍተኛ ፍርድ ቤት በይግባኝ የማስመርመር መብት ሊኖረው ይገባል።

2. በመርህ ደረጃ የዋስትና መብት ሕገ-መንግሥታዊ ጥበቃ የሚደረግለት ቢሆንም፣ በሕግ በተደነገጉ ልዩ ሁኔታዎችና ገደቦች ምክንያት ነው።የዚህ ሕጋዊ ማዕቀፍ ዋና ዋና ምሰሶዎች፣ መርሆዎች እና ልዩ ሁኔታዎች የሚከተሉት ናቸው፦

2.1. መሠረታዊው ሕገ-መንግሥታዊ መርህበኢፌዲሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 19(6) መሠረት፣ ማንኛውም የተያዘ ሰው በዋስ የመፈታት መብት አለው። ይህም ማለት በሕጉ መሠረት ዋስትና መፈቀድ መርህ (Rule) ሲሆን፣ መከልከል ወይም ያለ ዋስትና መታሰር ደግሞ ልዩ ሁኔታ (Exception) ነው።

2.2 ዋስትና ሙሉ በሙሉ የሚከለከልባቸው ወንጀሎች (Non-Bailable Offences)

በ1954 ዓ.ም የወጣው የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ ቁጥር 63 እና ሌሎች ልዩ ሕጎች መሠረት፣ አንድ ተጠርጣሪ በሚከተሉት ከባድ ወንጀሎች ሲጠረጠር ፍርድ ቤት ዋስትና የመከልከል ግዴታ አለበት፦የሞት ቅጣት ወይም ከ12 ዓመት በላይ ጽኑ እስራት የሚያስቀጡ ከባድ ወንጀሎች (ለምሳሌ፦ ግድያ፣ የሀገር ክህደት)።የሙስና ወንጀል፦ በተሻሻለው የፀረ-ሙስና ልዩ የሥነ-ሥርዓትና የማስረጃ ሕግ መሠረት፣ ወንጀሉ ከ10 ዓመት በላይ የሚያስቀጣ ከሆነ ወይም ተደራራቢ ወንጀሎች ተደምረው ከ10 ዓመት በላይ የሚያስቀጡ ከሆነ ዋስትና ይከለከላል።የሽብርተኝነት ወንጀል፦ በፀረ-ሽብርተኝነት ሕጉ ሥር የሚወድቁ አብዛኞቹ ከባድ ወንጀሎች ተጠርጣሪው ያለ ዋስትና በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ያደርጋሉ።

2.3. ፍርድ ቤት በራሱ ሥልጣን ዋስትና የሚከለክልባቸው ምክንያቶችበወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ ቁጥር 67 መሠረት፣ ወንጀሉ በዋስ የሚያስፈታ ቢሆንም እንኳ ፍርድ ቤቱ የሚከተሉት ስጋቶች ካሉት ዋስትና ሊከለክል ይችላል፦ተጠርጣሪው የዋስትና ግዴታውን አክብሮ አይቀርብም (ይጠፋል) ተብሎ ሲሰጋ ፣
በዋስ ቢለቀቅ ሌላ ወንጀል ሊፈጽም ይችላል የሚል ጠንካራ ጥርጣሬ ሲኖር ፣
የምስክሮችን ቃል በመቀየር ወይም ማስረጃዎችን በማጥፋት በምርመራ ሂደት ላይ እንቅፋት ይፈጥራል ተብሎ ሲታመን ነው።

2.4. የምርመራ ጊዜ ማራዘሚያ (Remand)

ፖሊስ የጀመረውን የወንጀል ምርመራ በተገቢው ሰዓት አጠናቆ ካልጨረሰ፣ በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 19(4) መሠረት ፍርድ ቤቱን ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ (ቀጠሮ) ሊጠይቅ ይችላል። ፍርድ ቤቱ የፍትሕ አሰጣጡን ሂደት ከግምት ውስጥ በማስገባት ተጠርጣሪው ያለ ዋስትና በማረፊያ ቤት ቆይቶ ምርመራው እንዲቀጥል እስከ 14 ቀናት (እና ከዚያ በላይ በተደራራቢ ቀጠሮዎች) ሊፈቅድ ይችላል።

3. የዋስትና ይግባኝ መብት

በኢትዮጵያ የሕግ ማዕቀፍ እና በዓለም አቀፍ መርሆች መሠረት፣ የዋስትና ይግባኝ መብት (Right to Appeal Bail Decisions) አንድ ተጠርጣሪ ወይም ዓቃቤ ሕግ የታችኛው ፍርድ ቤት በዋስትና ላይ የሰጠውን ውሳኔ ለበላይ ፍርድ ቤት አቅርቦ እንዲመረመርለት የመጠየቅ ሕጋዊ መብት ነው።ይህ መብት በኢትዮጵያ የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ-ሥርዓት ሕግ እና በይግባኝ ሥርዓት ውስጥ የሚከተሉትን ዋና ዋና ነጥቦች ያጠቃልላል፦

3.1. የይግባኝ መብቱ ለማን ይሰጣል?

የዋስትና ይግባኝ መብት ለሁለቱም ወገኖች እኩል የተሰጠ መብት ነው፦

ለተጠርጣሪው/ተከሳሹ፦ የታችኛው ፍርድ ቤት ዋስትና ሙሉ በሙሉ ሲከለክለው ወይም ተከሳሹ ሊያሟላው የማይችለውን እጅግ ከፍተኛ የገንዘብ መጠን ወይም ከባድ ግዴታ ሲጥልበት ይግባኝ ማለት ይችላል።

ለዓቃቤ ሕግ (መንግሥት)፦ የታችኛው ፍርድ ቤት "ዋስትና ሊሰጠው የማይገባውን ከባድ ተጠርጣሪ በዋስ ለቋል" ወይም "የተወሰነው የዋስትና መጠን ከተፈጸመው ወንጀል አንጻር በጣም አነስተኛ ነው" ብሎ ካመነ ውሳኔውን በመቃወም ይግባኝ ማለት ይችላል።

3.2. በይግባኝ ጊዜ የዋስትና ውሳኔን የማገድ ሥልጣን (Stay of Execution)

የታችኛው ፍርድ ቤት ለተጠርጣሪው ዋስትና ሲፈቅድ፣ ዓቃቤ ሕግ ውሳኔውን በመቃወም ይግባኝ ለማለት ካሰበ የዋስትናው ውሳኔ ለጊዜው ታግዶ ተጠርጣሪው እሥር ቤት እንዲቆይ ፍርድ ቤቱን የመጠየቅ መብት አለው።ይሁን እንጂ ዓቃቤ ሕግ ይግባኙን በአጭር ቀናት ውስጥ (ብዙውን ጊዜ በ48 ሰዓት ወይም በሕጉ በተቀመጠው አጭር ጊዜ) ለበላይ ፍርድ ቤት ካላቀረበ፣ የእገዳ ትዕዛዙ ተነስቶ ተጠርጣሪው በዋስ ይፈታል።

3.3. የበላይ ፍርድ ቤት ሥልጣን (Powers of the Appellate Court)
የይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት ጉዳዩን ከመረመረ በኋላ ሶስት ዓይነት ውሳኔዎችን ሊሰጥ ይችላል፦

ማጽናት (Affirm)፦ የታችኛው ፍርድ ቤት የሰጠው የዋስትና መከልከል ወይም መፍቀድ ውሳኔ ትክክል ነው ብሎ መወሰን።
መሻር (Reverse)፦ የታችኛው ፍርድ ቤት የከለከለውን ዋስትና መፍቀድ፣ ወይም የፈቀደውን ዋስትና ሰርዞ ተጠርጣሪው እንዲታሰር ማዘዝ ይሆናል።

ማሻሻል (Modify)፦ የተወሰነውን የዋስትና የገንዘብ መጠን መቀነስ/መጨመር ወይም የዋስትና ሁኔታዎችን (ለምሳሌ የማምለጫ ስጋትን ለመቀነስ የፓስፖርት እገዳ መጣል) መለወጥ።

3.4. መሠረታዊ ዓላማው

ፍርድ ቤቶች በዋስትና መብት ላይ ሊፈጽሙ የሚችሉትን የሕግ ስህተት ወይም የሥልጣን አጠቃቀም ጉድለት (Abuse of Discretion) ለማረም እና የአንድን ሰው ሰብዓዊና ሕገ-መንግሥታዊ የነፃነት መብት ያለ አግባብ እንዳይገደብ ዋስትና ለመስጠት ነው።

4. ዋስትና የተከለከሉ ሰወች ጉዳያቸው እንዴት ይታያል?
ዋስትና የተከለከሉ ተከሳሾች ጉዳያቸው በፍርድ ቤት በቶሎ እንዲታይ እና ውሳኔ እንዲያገኝ ማድረግ ፍትህን ለማረጋገጥ እና ሰብአዊ መብትን ለመጠበቅ በጣም አስፈላጊ ነው።ይህንን ሂደት ለማፍጠን የሚረዱ ዋና ዋና መንገዶችና መፍትሄዎች የሚከተሉት ናቸው።

4.1. የህግ እና የሥርዓት ማሻሻያዎችልዩ የችሎት ቀጠሮ፡ ዋስትና ለተከለከሉ ተከሳሾች ቀዳሚነት የሚሰጡ ተከታታይ የችሎት ቀናትን መመደብ።የጊዜ ገደብ ማስቀመጥ፡ ክስ ከቀረበበት ቀን ጀምሮ የመጨረሻ ውሳኔ የሚሰጥበትን ከፍተኛ የጊዜ ገደብ በህግ መወሰን።ቀላል የክስ ሂደቶች፡ ውስብስብ ያልሆኑ እና ግልጽ የሆኑ ክሶችን በአጭር ሥርዓት (Summary Procedure) ማየት።

4.2. የፍርድ ቤቶች አሰራርን ማዘመንየዲጂታል አሰራር (E-Court)፦ የክስ መዝገቦችን እና ማስረጃዎችን በኮምፒውተር በማደራጀት የቢሮክራሲ መዘግየትን መቀነስ።የቅድመ-ችሎት ስብሰባ (Pre-Trial Conference)፦ ከችሎት በፊት በዓቃቤ ህግ እና በተከሳሽ ጠበቃ መካከል የሚደረጉ ውይይቶችን በማበረታታት ክርክሮችን ማጥበብ።የዕለታዊ መዝገብ አስተዳደር፡ በአንድ ችሎት የሚታዩ መዝገቦችን ቁጥር በመመጠን ለእያንዳንዱ መዝገብ በቂ ጊዜ መስጠት።

4.3.. የባለድርሻ አካላት ቅንጅትየማስረጃ ዝግጁነት፡ ፖሊስና ዓቃቤ ህግ ሙሉ ማስረጃ ሳይኖራቸው ሰውን ከማሰር መቆጠብ እና ምርመራን በፍጥነት ማጠናቀቅ።የጠበቆች ተገኝነት፡ ለተከሳሾች በቂ የመንግስት መከላከል ጠበቃ (Public Defender) በወቅቱ መመደብ።የማረሚያ ቤቶች ትብብር፡ ተከሳሾችን ያለ ምንም መዘግየት በየቀጠሮው ፍርድ ቤት ማቅረብ።

4.4. አማራጭ የፍትህ መፍትሄዎችየጥፋተኝነት ድርድር (Plea Bargaining)፦ ተከሳሽ እና ዓቃቤ ህግ በህጉ መሠረት ተደራድረው ጉዳዩን በቶሎ እንዲያልቅ ማድረግ።የዋስትና ሁኔታዎችን እንደገና ማየት፡ ክርክሩ ከዘገየ የዋስትና እገዳውን በማንሳት በገንዘብ ወይም በሰው ዋስ እንዲፈቱ መፍቀድ፥
ዋና ዋና መሠረታዊ መብቶች ናቸው።

5. ማጠቃለያ
ዋስትና መሠረታዊ መብት ሲሆን ህጉ በተለየ ሁኔታ እንዲከለከል ያስቀመጠ እንደሆነ ዋስትና የሚከለከልበት ሁኔታ አለ። ይሁን እንጂ ዋስትና የተከለከለ ሰው ይግባኝ ህገመንግስታዊ መብት ነው። ዋስትና የተከለከሉ ሰወች ጉዳያቸው ከሌላው ይልቅ በቶሎ ኤንዲታይ ማድረግ ንጹህ ሆኖ የመገመት ህገመንግስታዊ መብትንና ፍትህ የማግኘት ህገመንግስታዊ መብትን ማስጠበቅ ነው።

ማጣቀሻዎች
1. የኢፊድሪ ሕገመንግስት
2. ዓለም አቀፍ ስምምነቶች
3. የኢፊዲሪ ወንጀል ሕግ
4. የኢፊድሪ ወንጀል ስነ ስርአት

በፋንታሁን ደለለው , Fantahun Delelew , Lawyer.
https://www.facebook.com/s...

"ኔታንያሁ ኒዮርክ ከተማ ከገቡ ይታሰራሉ" - ከንቲባ ማምዳኒ

የኒዮርክ ከንቲባ ዞህራን ማምዳኒ በእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ላይ የወጣውን የእስር ትዕዛዝ ተግባራዊ አደርጋለሁ አሉ።

ዓለማቀፍ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) እስራኤል በጋዛ ጦርነት የጦር ወንጀል ፈፅማለች በሚል በኔታንያሁና ሌሎች ሁለት ባለስልጣናት ላይ የእስር ትዕዛዝ ማውጣቱ ይታወቃል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቀጣይ ሳምንት ከፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ለመወያየት ወደ አሜሪካ ይጓዛሉ።

ከንቲባ ዞህራን ማምዳኒ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤኒያም ኔታንያሁ በሚመሯት የኒዮርክ ከተማ ከገቡ እንደሚታሰሩ ተናግረዋል።

"በጉዳዩ ዙሪያ እየተወያየን ነው፤ ግን ህግ እንደ አዲስ አይፃፍም" ሲሉ አይሲሲ ያወጣውን መመሪያ እንደሚተገብሩ ጠቁመዋል።

"በኒውዮርክ እስካለው ድረስ የከተማ ህግ አድርገው ብሎ የሚፈቅድልኝን ለማድረግ ዝግጁ ነኝ" ብለዋል። ማምዳኒ "ኔታንያሁ የጦር ወንጀል ፈፅመዋል ብየ አምናለሁ"ሲሉ ገልጸዋል።

"እሱ ባለፉት አመታት በሰራቸው ወንጀሎች መቅረብ ያለበት ሄግ በሚገኘው ፍርድቤት ነው" ብለዋል። ከንቲባ ማምዳኒ ወደ ኃላፊነት እንደመጡ ተመሳሳይ አስተያየት ሰጥተው ነበር።

ኔታንያሁ ከማምዳኒ ሹመት በኋላ ወደ አሜሪካ ቢያቀኑም ኒዮርክ ከተማ ግን አልገቡም።

ነገር ግን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከንቲባው ወደ ሚያስተዳድሯት ኒዮርክ የሚገቡት በመጪው መስከረም ወር በሚካሄደው የተመድ አመታዊ ጠቅላላ ጉባኤ ነው።  

Seledadotio
Seledadotio

የአለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ተጨባጭ ማስረጃ ማግኘቱን አስታወቀ
#ethiopia | የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ወይም (ICC) የሱዳኑን የእርስ በርስ ጦርነት በሚመለከት ወሳኝና ተጨባጭ መረጃ ማግኘቱን አስታውቋል።

የፍርድ ቤቱ ምክትል ዋና አቃቤ ህግ ናዝሃት ሻሚም ካን ለሮይተርስ እንደገለጹት በዳርፉር እየተፈጸሙ ባሉ የጦር ወንጀሎች እና በግጭቱ መሪዎች መካከል ያለውን ግንኙነት የሚያሳይ ተጨባጭ ማስረጃ ተገኝቷል ብለዋል።

ይህም በዳርፉር እየተካሄደ ባለው ምርመራ የፍትህ ሂደት ትልቅ መነሻ ወይም ወሳኝ ምዕራፍ ተደርጎ ተወስዷል ነው ያሉት።

አቃቤ ህግዋ እንዳሉት ማስረጃዎቹ በዳርፉር እየተፈጸሙ ያሉ ወንጀሎች ከግጭቱ መሪዎች ጋር ቀጥተኛ ትስስር እንዳላቸው የሚያሳዩ ናቸው ብለዋል።

ፍርድ ቤቱ በተለይም በ2023 በአል ጀኔና እና ባለፈው ዓመት በአል ፋሺር ከተሞች የተፈጸሙትንና የዘር ማጥፋት ወንጀል ባህሪ አላቸው የተባሉ ጥቃቶችን በዝርዝር እየመረመረ እንደሚገኝ አቃቤ ህጓ ተናግረዋል።

ፍርድ ቤቱ በቅርብ ጊዜ ውስጥ ምረመራዎቹን አጠናቆ ውጤታማ እርምጃዎችን እንደሚወስድ እምነት እንዳላቸውም ተናግረዋል።

በሱዳን እየተካሄደ ያለው የእርስ በርስ ጦርነት ከሶስት ዓመታት በላይ የዘለቀ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ሰዎች እንዲገደሉ እና እንዲፈናቀሉ ምክንያት መሆኑ ፍርድ ቤት ያወጣው መረጃ ጠቁሟል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #theinternationalcriminalcourt #sudanwarcrimesprobe #reutersbbcafricarsf

ኩባንያችን የሳይበር ደህንነት ኮንፈረንስ ላይ በስትራቴጂካዊ አጋርነት በመሳተፍ ላይ ይገኛል

ኩባንያችን የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን (UN-ECA) እና የኢትዮጵያ የሳይበር ደህንነት ማኅበር (ECySA) በጋራ ባዘጋጁት “የሳይበር ደህንነት በዲጂታል ትራንስፎርሜሽን እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት ዘመን” (ICCA 2026) አህጉራዊ ኮንፈረንስ ላይ በአጋርነት እየተሳተፈ ይገኛል።

ይህ ኮንፈረንስ ለሁለት ቀናት የሚካሄድ ሲሆን ተጨባጭ አህጉራዊ ተሞክሮዎችን፣ ጥናቶችን፣ የሳይበር ጥቃት ክስተቶችንና የቴክኖሎጂ ልህቀቶችን በመጋራት አህጉራዊ ትብብርን ለማጠናከር እንዲሁም በሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) የታገዙ የሳይበር ቴክኖሎጂ ውጤቶችን ለማስተዋወቅ ያለመ ነው።

በመርሐ ግብሩ የኩባንያችን ኢንፎርሜሽን ሴኩሪቲ ቺፍ ኦፊሰር ፀጋዬ አማኑኤል፤ ያለ ዲጂታል አስተማማኝነት (Digital Trust) የዲጂታል ትራንስፎርሜሽንን ሙሉ አቅም ማሳካት አዳጋች መሆኑን እና የሳይበር ደህንነት ለዘላቂ ዕድገት ወሳኝ መሆኑን በዝርዝር አብራርተዋል።

በዚሁ አህጉራዊ ኮንፈረንስ ላይ ኩባንያችን ደህንነቱ የተረጋገጠ የዲጂታል ሥነ-ምህዳር ለመገንባት ቁልፍ ሚና ለመጫወት የሚያስችሉ፤ በተለይ ለዳታ ደህንነት ጥበቃ፣ ለኔትወርክ ኦፕሬሽን ደህንነት እና ለሳይበር ጥቃት መከላከያ የሚሆኑ የኢንተርፕራይዝ ሶሉሽኖችን ለእይታ አቅርቧል።

ኩባንያችን የብሔራዊ የዲጂታል መሠረተ ልማት ባለቤት እንደመሆኑ፤ በዘመናዊ የሳይበር ቴክኖሎጂዎች ልቆ በመገኘት፣ የዳታ ሉዓላዊነትን በማስጠበቅና የዲጂታል ኢኮኖሚውን አስተማማኝነት በማረጋገጥ ለአህጉራዊ የዲጂታል ጉዞው ስኬት የበኩሉን ማድረጉን የሚቀጥል ይሆናል።
#ethiotelecom #cybersecurity #icca2026 #telebirr #digitalafrica #cyberresilience #gsma #itu #ecysa #uneca

ኩባንያችን የሳይበር ደህንነት ኮንፈረንስ ላይ በስትራቴጂካዊ አጋርነት በመሳተፍ ላይ ይገኛል

ኩባንያችን የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን (UN-ECA) እና የኢትዮጵያ የሳይበር ደህንነት ማኅበር (ECySA) በጋራ ባዘጋጁት “የሳይበር ደህንነት በዲጂታል ትራንስፎርሜሽን እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት ዘመን” (ICCA 2026) አህጉራዊ ኮንፈረንስ ላይ በአጋርነት እየተሳተፈ ይገኛል።

ይህ ኮንፈረንስ ለሁለት ቀናት የሚካሄድ ሲሆን ተጨባጭ አህጉራዊ ተሞክሮዎችን፣ ጥናቶችን፣ የሳይበር ጥቃት ክስተቶችንና የቴክኖሎጂ ልህቀቶችን በመጋራት አህጉራዊ ትብብርን ለማጠናከር እንዲሁም በሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) የታገዙ የሳይበር ቴክኖሎጂ ውጤቶችን ለማስተዋወቅ ያለመ ነው።

በመርሐ ግብሩ የኩባንያችን ኢንፎርሜሽን ሴኩሪቲ ቺፍ ኦፊሰር ፀጋዬ አማኑኤል፤ ያለ ዲጂታል አስተማማኝነት (Digital Trust) የዲጂታል ትራንስፎርሜሽንን ሙሉ አቅም ማሳካት አዳጋች መሆኑን እና የሳይበር ደህንነት ለዘላቂ ዕድገት ወሳኝ መሆኑን በዝርዝር አብራርተዋል።

በዚሁ አህጉራዊ ኮንፈረንስ ላይ ኩባንያችን ደህንነቱ የተረጋገጠ የዲጂታል ሥነ-ምህዳር ለመገንባት ቁልፍ ሚና ለመጫወት የሚያስችሉ፤ በተለይ ለዳታ ደህንነት ጥበቃ፣ ለኔትወርክ ኦፕሬሽን ደህንነት እና ለሳይበር ጥቃት መከላከያ የሚሆኑ የኢንተርፕራይዝ ሶሉሽኖችን ለእይታ አቅርቧል።

ኩባንያችን የብሔራዊ የዲጂታል መሠረተ ልማት ባለቤት እንደመሆኑ፤ በዘመናዊ የሳይበር ቴክኖሎጂዎች ልቆ በመገኘት፣ የዳታ ሉዓላዊነትን በማስጠበቅና የዲጂታል ኢኮኖሚውን አስተማማኝነት በማረጋገጥ ለአህጉራዊ የዲጂታል ጉዞው ስኬት የበኩሉን ማድረጉን የሚቀጥል ይሆናል።
#ethiotelecom #cybersecurity #icca2026 #telebirr #digitalafrica #cyberresilience #gsma #itu #ecysa #uneca

ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት እና የሕግ የበላይነት!!

መግቢያ፤

​በማንኛውም ዴሞክራሲያዊ ማኅበረሰብ ውስጥ ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት እና የፕሬስ ነጻነት የሉዓላዊነትና የነጻነት መገለጫዎች ተደርገው ይወሰዳሉ። በተለይም በመገናኛ ብዙኃን የሚሠሩ ጋዜጠኞች የማኅበረሰቡን ድምፅ በማስተጋባት፣ የመንግሥትን አሠራር በመታዘብና ተጠያቂነትን በማስፈን ረገድ የጎላ ሚና አላቸው።

ይሁን እንጂ የፕሬስ ነጻነትና የብሔራዊ ደኅንነት ሚዛን፣ እንዲሁም በመንግሥት ጸጥታ ኃይሎች የሚወሰዱ እርምጃዎች ከሕገ-መንግሥታዊ ድንጋጌዎች ጋር ያላቸው መጣጣም በተደጋጋሚ ለክርክር የሚዳርግ ጉዳይ ነው።

ይህ ጽሑፍ ማንነትንና ሃይማኖትን ማእከል ባደረጉ ግድያዎችና ማፈናቀሎች ዙሪያ በሠራቻቸው ቪዲዮዎች ከሰሞኑን በቁጥጥር ስር የዋለችውንና ለ10 ቀናት ፍርድ ቤት ያልቀረበችውን የጋዜጠኛ ሣልሳዊት ባይነሳኝ ጉዳይ መነሻ በማድረግ- የኢትዮጵያን ሕገ-መንግሥት እና ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ስምምነቶችን መሠረት በማድረግ ሙግታዊ ትንታኔ ያቀርባል።

​1. ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት ሕገ-መንግሥታዊና ዓለም አቀፋዊ መሠረቶች፤

​የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት በአንቀጽ ፳፱ (29) ላይ ማንኛውም ሰው ያለ ምንም ጣልቃ ገብነት የፈለገውን ሐሳብ የመያዝ፣ የመግለጽና መረጃ የመሰብሰብ እንዲሁም የማሰራጨት መብት እንዳለው በግልጽ ይደነግጋል። ይህ መብት በተለይ የፕሬስ ነጻነትንና የሚዲያ ተቋማትን ሥራ የሚመለከት ሲሆን ሳንሱር በሕግ የተከለከለ መሆኑንም ያረጋግጣል።

​ከዚህ በተጨማሪ ኢትዮጵያ ተቀብላ ያጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ለምሳሌ፤

​የዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን (ICCPR) አንቀጽ 19፤

​የአፍሪካ የሰዎችና የሕዝቦች መብቶች ቻርተር (ACHPR) አንቀጽ 9፤

​እነዚህ ሰነዶች ሐሳብን የመግለጽ ነጻነት የሰብአዊ መብቶች ሁሉ መሠረት መሆኑን ያስገነዝባሉ። ከንድፈ-ሐሳብ አንጻር እንደ John Stuart Mill ያሉ ምሁራን፤ "የሐሳብ የገበያ ቦታ" (Marketplace of Ideas) በሚለው እሳቤያቸው፤ እውነት ሊገኝ የሚችለው ሐሳቦች በነጻነት ሲንሸራሸሩና ክርክር ሲደረግባቸው ብቻ እንደሆነ ይከራከራሉ።

በመሆኑም ጋዜጠኞች በማኅበረሰቡ ውስጥ ያሉ አስከፊ እውነታዎችን (እንደ ማፈናቀልና ግድያ ያሉ) ይፋ ማድረጋቸው የሙያዊ ኃላፊነትና የሕዝብን መረጃ የማግኘት መብት የማክበር ጉዳይ ተደርጎ ሊወሰድ ይገባል።

​2. የፍጹምነት ወሰን እና የብሔራዊ ደኅንነት ሚዛን፤

​ምንም እንኳን ሐሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት መሠረታዊ ቢሆንም ፍጹም (Absolute) አይደለም። የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 29(6) እንዲሁም የ-ICCPR አንቀጽ 19(3) መብቱ ገደብ ሊጣልበት የሚችልባቸውን ሁኔታዎች ያስቀምጣሉ።

እነዚህም የሌሎችን መብትና ክብር ለመጠበቅ፤
​ብሔራዊ ደኅንነትን፣ የሕዝብን ሰላምና ጸጥታን እንዲሁም የሕዝብን ጤና ወይም ሥነ-ምግባር ለመጠበቅ ሲባል ነው።

​የሙግት ነጥብ፡- በሀገሪቱ ስሱ የሆኑ የማንነትና የሃይማኖት ጉዳዮችን ይፋዊ የቪዲዮ ምስሎችንና ጽሑፎችን ማጋራት በአንድ በኩል ግልጽነትንና እውነትን ማውጣትን የሚያበረታታ ሲሆን፤ በሌላ በኩል ደግሞ ይዘቶቹ የጥላቻ ንግግርን (Hate Speech) የሚያነሳሱ፣ ወይም ግጭትን የሚቀሰቅሱ ከሆኑ በሕግ ሊጠየቁ የሚችሉበት ዕድል አለ።

ሆኖም ግን ይህ ገደብ ሥራ ላይ ሊውል የሚችለው በሕግ የተደነገገ (Prescribed by Law) አስፈላጊ (Necessary) እና ተመጣጣኝ (Proportional) በሆነ መንገድ ብቻ መሆን እንዳለበት የሰብአዊ መብት ተሟጋቾችና ምሁራን ይከራከራሉ። ጋዜጠኛን ማሰር የመጨረሻ አማራጭ (Ultima Ratio) መሆን ያለበት እንጂ የዜጎችን የመረጃ ፍሰት መግቻ መሣሪያ መሆን የለበትም።

​3. የ48 ሰዓት ሕገ-መንግሥታዊ ግዴታ እና የሕግ የበላይነት መሸርሸር፤

​የዚህ ጉዳይ ዋነኛውና አሳሳቢው ሕጋዊ ጥሰት የሚጀምረው ጋዜጠኛዋ በቁጥጥር ስር ከዋለች በኋላ ከተፈጸመው የአያያዝ ሂደት ነው። የኢፌድሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፲፱ (፫) በግልጽ እንደሚያስቀምጠው፦
​"የተያዙ ሰዎች በቁጥጥር ስር በዋሉ በ48 ሰዓት ውስጥ ፍርድ ቤት የመቅረብ መብት አላቸው። ይህ ጊዜ ተያዙበት ቦታ ወደ ፍርድ ቤት ለመምጣት ከሚያስፈልገው ተገቢ ጊዜን አይጨምርም ነፃነታቸውን እንዳያጡ ለመከላከል ወዲያውኑ ፍርድ ቤት የመቅረብ መብት አላቸው።"
​ይህ ድንጋጌ የፓርላማ ሕግ ሳይሆን፣ የሀገሪቱ የበላይ ሕግ (Supreme Law) ነው። ጋዜጠኛዋ ላለፉት 10 ቀናት ፍርድ ቤት ሳትቀርብ መቅረቷ ይህንን ሕገ-መንግሥታዊ መሠረት በግልጽ የጣሰ ድርጊት ነው።

​ምሁራዊና ተጠየቃዊ ትንታኔ (Theoretic and Philosophical Perspective)፤

​ሐቤስ ኮርፐስ (Habeas Corpus)፦ ይህ መርህ በሕግ ታሪክ ውስጥ ግብረ-ገብነትንና ፍትሕን ለማስፈን ከተቀረጹ ትልልቅ መርሆዎች አንዱ ነው። ትርጉሙም "አካሉን ይዘህ ቅረብ" ማለት ሲሆን አስፈጻሚው አካል (የጸጥታ ኃይሉ) አንድን ዜጋ ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ለረጅም ጊዜ አፍኖ እንዳያቆይ የሚከላከል የነጻነት ጋሻ ነው።

​የሥልጣን ክፍፍል መርህ (Separation of Powers)፦ በቻርለስ ደ ሞንቴስኪው (Montesquieu) ፍልስፍና መሠረት፣ የሕግ አስፈጻሚው አካል (ፖሊስ/ጸጥታ) ሰዎችን የመያዝ ሥልጣን ቢኖረውም የእስሩን ሕጋዊነት የመመርመርና የመወሰን ሥልጣን ሙሉ በሙሉ የሕግ ተርጓሚው (የፍርድ ቤት) ብቻ ነው።

ፖሊስ አንድን ዜጋ ለ10 ቀናት ፍርድ ቤት ሳይልክ ሲያቆይ ራሱን በሕግ ተርጓሚነት ቦታ ላይ እየሰየመ መሆኑን ያሳያል። ይህ ደግሞ ወደ አምባገንነትና ወደ ሕግ አልባነት (Arbitrary Detention) የሚወስድ አደገኛ መንገድ ነው።

​የጸጥታ ኃይሎች የሚዲያ ይዘቱ "የሀገር ደኅንነትን ይነካል" የሚል እምነት ቢኖራቸው እንኳ ያንን እምነታቸውንና ያሏቸውን ማስረጃዎች በ48 ሰዓት ውስጥ ለገለልተኛ ዳኛ አቅርበው የተጨማሪ ምርመራ ጊዜ (Remand) መጠየቅ ነበረባቸው። ይህ ሳይሆን መቅረቱ የእስሩን ሕጋዊነት ሙሉ በሙሉ ጥያቄ ውስጥ የሚጥለውና የመንግሥትን ሕግ የማክበር ግዴታ (Duty to Respect) የሚሸረሽር ነው።

​መደምደሚያ፤

​ጋዜጠኝነት ወንጀል አይደለም ይልቁንም የማኅበረሰብን ሕመም የሚያሳይ መስተዋት ነው። በማንነትና በሃይማኖት ላይ የሚፈጸሙ ግድያዎችንና መፈናቀሎችን ወደ አደባባይ ማውጣት፣ መንግሥት ኃላፊነቱን እንዲወጣ የሚያስገድድ የሕዝብ ድምፅ ሊሆን ይችላል።

የይዘቱ አግባብነትና ሕጋዊነት ጥያቄ ውስጥ የሚወድቅ ቢሆን እንኳ ሊፈታ የሚገባው በሕገ-መንግሥታዊና በሕጋዊ ሥርዓቶች መዋቅር ውስጥ ብቻ ነው።

​አንድን ጋዜጠኛ ለ10 ቀናት ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ማሰር ሕገ-መንግሥቱን መጣስ ብቻ ሳይሆን፣ በሀገሪቱ የዲሞክራሲ ምኅዳር ላይ የፍርሃት ጥላ (Chilling Effect) የሚያሳድር ድርጊት ነው።

መንግሥት የሕግ የበላይነትን ለማስከበር መጀመሪያ ራሱ በሕግ መገዛት አለበት። ስለሆነም ጋዜጠኛዋ በአስቸኳይ ፍርድ ቤት ልትቀርብ ወይም ሕገ-መንግሥታዊ መብቷ ተከብሮ በአፋጣኝ ልትፈታ ይገባል።

ሕግን ለመጠበቅ በሚደረግ ጉዞ ውስጥ ሕግን መጣስ፣ ራሱ ሌላ የሕግ መፍረስን የሚወልድ በመሆኑ ሥርዓቱ ሊታረም ይገባዋል።

(በፍቅር ለይኩን)፤

አዲስ አበባ ፡ የኤምኤምኤ እና የቦክስ ስፖርት ውድድር ሊካሄድ ነው
#ethiopia | በአዲስ አበባ ከተማ ከዚህ ቀደም ከተደረጉት የንክኪ ስፖርት ሁነቶች ሁሉ እጅግ ግዙፍ የሆነው የኢትዮ ፋይት ናይት የውድድር መድረክ ይፋ ሆኗል::

ዝግጅቱ የአዲስ አበባ ኪክ ቦክስ ፌዴሬሽን፣ የአዲስ አበባ ቦክስ ፌዴሬሽን እና የአዲስ አበባ ወጣቶች ስፖርት ቢሮ በጋራ በመተባበር ያዘጋጁት ሲሆን ነሀሴ 23 ቀን 2018 ዓ.ም (Aug 29/2026) በአዲስ ዓለም አቀፍ ኮንቤንሽን ሴንተር በደመቀ ሁኔታ ይካሄዳል::

በዚህ ልዩ ስፖርታዊ ፌስቲቫል ላይ በድብልቅ ማርሻል አርት (MMA) ዘርፍ ዓለም አቀፍ እውቅና ያላቸው የውጭ ሀገር ተወዳዳሪዎች የሚሳተፉ ሲሆን ሀገራችንን ወክለው ደግሞ ቢኒያም ሽብሬ፣ ክብሮም ንጉሴ እና አገረሰላም አርባን ጨምሮ በርካታ ስፖርተኞች ወደ መድረኩ ይወርዳሉ::

በጠቅላላው ከ6 እስከ 8 የሚደርሱ ብርቱ ፍልሚያዎች የሚስተናገዱ ሲሆን ተወዳዳሪዎቹ የተመረጡት በውድድር ታሪካቸው፣ በዓለም አቀፍ ልምዳቸው፣ በአካል ብቃት ጥንካሬያቸው እና ማራኪ ትዕይንት ማሳየት በሚችሉበት ብቃታቸው ላይ ተመስርቶ ነው::

አትሌቶቹ በፌዴሬሽኑ ህግ መሰረት አስፈላጊውን የህክምና ምርመራ፣ የክብደት ልኬትና የፈቃድ አሰጣጥ ሂደቶችን ያጠናቀቁ ሲሆን ዝርዝር የክብደት መጠናቸውና ዜግነታቸው በቅርቡ ይፋ ይደረጋል::

ይህንን ታሪካዊ ፍልሚያ ለመታደም ከ8,000 እስከ 10,000 የሚደርሱ የስፖርት አፍቃሪዎች በአዳራሹ ይገኛሉ ተብሎ ይጠበቃል::

አዘጋጆቹ የአፍሪካንና የሀገራችንን ስፖርታዊ አቅም ለዓለም የሚያስተዋውቅ፣ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀና ፍጹም ሙያዊ ብቃት የተላበሰ ዝግጅት ለማቅረብ የመጨረሻ ምዕራፍ ላይ መድረሳቸውን ገልጸዋል::

የውድድሩ ዋነኛ ዓላማ የንክኪ ስፖርቶችን ከማሳደግ ባለፈ ለሀገር ውስጥ አትሌቶች ሙያዊ መድረክ መፍጠር፣ ወጣቶችን ማነሳሳት፣ ስፖርታዊ ቱሪዝምን በአዲስ አበባና በኢትዮጵያ ማስፋፋት እንዲሁም ሀገራችንን የዓለም አቀፍ ውድድሮች ማዕከል ማድረግ ነው::

ዝግጅቱ የሚስተናገድበት አዲስ ዓለም አቀፍ ኮንቤንሽን ሴንተር (AICC) ዘመናዊ የዲጂታል ምስልና የድምፅ መገልገያ መሳሪያዎች የተሟሉለት በመሆኑ ለታዳሚው ምቹ መዝናኛን ለመፍጠር ተመራጭ አድርጎታል::

ገራሚ ኢቨንትስ የዝግጅቱን አጠቃላይ የፕሮዳክሽን ስራ በማስተናገድ ከባለቤቶቹ ጋር በጋራ የሚሰራ ሲሆን ለአትሌቶች ስልጠና፣ ለደህንነት፣ ለቦታ ዝግጅትና ለሎጂስቲክስ ከፍተኛ መዋዕለ ንዋይ ፈሷል::

ይህንን ውድድር በኢትዮጵያና በአፍሪካ ደረጃ ተከታታይነት ባለው መልኩ ለማዘጋጀት የታቀደ በመሆኑ፣ የዝግጅቱን ጥራት ይበልጥ ለማሳደግ ሀገር በቀልና ዓለም አቀፍ ተቋማት በስፖንሰርሺፕ፣ በሚዲያ ሽፋን፣ በዲጂታል ግብይትና በቪአይፒ ተሳትፎ ላይ አብረው እንዲሰሩ ጥሪ ቀርቧል::

የመግቢያ ትኬት ዋጋንና የስርጭት ሽፋንን በተመለከተ ከሚዲያ አጋሮች ጋር ውይይት እየተደረገ ሲሆን የቴሌቪዥንና የዲጂታል ቀጥታ ስርጭት መረጃዎች በቅርቡ ይፋ የሚደረጉ ይሆናል::
#mma #boxing #ethiofightnight #sportstourism #aicc #ethiopianathletes #geramievents #sports #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

10ኛው የኢትዮ ኸልዝ ዓለምአቀፍ አውደ ርዕይና 2ኛው የሀገር ውስጥ የህክምና ግብዓት ምርት ኤግዚቢሽን በይፋ ተከፈተ
#fastmereja I 10ኛው የኢትዮ ኸልዝ ዓለምአቀፍ አውደ ርዕይና ጉባኤ እንዲሁም 2ኛው የሀገር ውስጥ የህክምና ግብዓት ምርትና ኢኖቬሽን ኤግዚቢሽን ዛሬ በአዲስ ኢንተርናሽናል ኮንቬንሽን ሴንተር (AICC) በይፋ ተከፍቷል። በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር፣ በአርማወር ሀንሰን የምርምር ኢንስቲትዩት (AHRI) እና በፕራና ኢቨንትስ ትብብር የተዘጋጀው ይህ ታላቅ ኹነት ለሦስት ተከታታይ ቀናት የሚቆይ ሲሆን፣ ከ8 ሀገራት የተውጣጡ ከ90 በላይ ኩባንያዎች ምርትና አገልግሎታቸውን እያቀረቡ ይገኛሉ።

በአዲስ አበባ እየተካሄደ የሚገኘው ይህ አውደ ርዕይ በጤናው ዘርፍ ያለውን የቴክኖሎጂ ፍላጎት ለመሙላትና የሀገር ውስጥ አምራቾችን አቅም ለማሳየት ያለመ መሆኑ ተገልጿል። የዘንድሮው መርሃ ግብር ከኤግዚቢሽኑ ባሻገር ከ40 በላይ የሙያ ማጎልበቻ (CPD) ስልጠናዎችን እና 3ኛው የዲጂታል ኸልዝ ሃካቶንን ያካተተ በመሆኑ ለባለሙያዎች ልዩ የዕውቀት መጋሪያ መድረክ ፈጥሯል።

ኢትዮጵያ፣ ቻይና፣ ህንድ፣ ሩሲያ፣ ቱርክ፣ ባንግላዴሽ፣ ዩኤኢ እና አሜሪካ ሀገራት ተሳታፊ ሲሆኑ ከ20 በላይ የሙያ ማህበራት ጋር በመተባበር የሚከናወኑ ሳይንሳዊ ፎረሞች እና የንግድ ትስስር መድረኮች ተዘጋጅተዋል።

መጋቢት 24 ቀን 2018 ዓ.ም
#ኹነት

10ኛው "ኢትዮ ኸልዝ" ዓለምአቀፍ አውደርዕይ እና ጉባኤ በአዲስ አበባ ሊካሄድ ነው

​#fastmereja I በአስርተ ዓመታት የጤናው ዘርፍ ጉዞ ታላቅ ስም ያተረፈው ኢትዮ ኸልዝ ዓለምአቀፍ አውደርዕይና ጉባኤ፣ ለ10ኛ ጊዜ ከመጋቢት 24 እስከ 26 ቀን 2018 ዓ.ም. በአዲስ ኢንተርናሽናል ኮንቬንሽን ሴንተር (AICC) እንደሚካሄድ ዛሬ መጋቢት 08 ቀን 2018 ዓ.ም በስካይላይት ሆቴል በተሰጠ መግለጫ ተገልጿል።

​ፕራና ኢቨንትስ ከጤና ጥበቃ ሚኒስቴር እና ከአርማወር ሀንሰን የምርምር ኢንስቲትዩት (AHRI) ጋር በመተባበር ባዘጋጁት በዚህ መድረክ ላይ፣ ከ8 ሀገራት የተውጣጡ ከ90 በላይ ኩባንያዎች ምርትና አገልግሎታቸውን ያቀርባሉ።

​የዘንድሮው ኹነት 2ኛው የሀገር ውስጥ የሕክምና ግብዓት ምርትና ኢኖቬሽን ኤግዚቢሽን ጎን ለጎን የሚካሄድ ሲሆን፣ ዓላማውም የሀገር ውስጥ አምራቾችን አቅም ማሳየትና ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን መተካት ነው።

​ከ20 በላይ ከሚሆኑ የሙያ ማኅበራት ጋር በመተባበር፣ ከ40 በላይ የሙያ ማጎልበቻ ስልጠናዎች ለጤና ባለሙያዎች ይሰጣሉ።

​2ኛው ዓመታዊ ሳይንሳዊ ፎረም፣ የጤና አመራር ጉባኤ እና 3ኛው የዲጂታል ኸልዝ ሃካቶን በኹነቱ ውስጥ የተካተቱ አቢይ መድረኮች ናቸው።

​ከኢትዮጵያ በተጨማሪ ከባንግላዴሽ፣ ቻይና፣ ህንድ፣ ሩሲያ፣ ቱርክ፣ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ እና አሜሪካ የመጡ ኩባንያዎች ይሳተፋሉ።

​ይህ መድረክ በኢትዮጵያ የጤናው ዘርፍ የቴክኖሎጂ ሽግግር እንዲፋጠን፣ የንግድ ትስስር እንዲጎለብትና የሕክምና አገልግሎት ጥራት እንዲሻሻል ከፍተኛ ሚና እንደሚጫወት ይጠበቃል። በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር፣ በኢትዮጵያ ምግብ እና መድኃኒት ባለሥልጣን (EFDA) እና በሌሎችም ተቋማት ሙሉ ዕውቅና የተሰጠው ይህ አውደርዕይ፣ የዘርፉ ተዋናዮች የሚገናኙበት ትልቁ ሀገራዊ መድረክ ነው።
#ኹነት

ፓን አፍሪካ ላይ ያተኮረ ዶክመንተሪ ተመረቀ
#ethiopia | በአዲስ አበባ እየተካሄደ በሚገኘው 39ኛው የአፍሪካ ህብረት የመሪዎች ጉባኤ ጎን ለጎን "ICC: Universal Justice Without Universality" ( ዓለም አቀፋዊነት የጎደለው ዓለም አቀፋዊ ፍትህ) የተሰኘ አዲስ ዘጋቢ ፊልም ዛሬ የካቲት 6 2018 በቱሊፕ ኦሎምፒያ ሆቴል ተመርቋል።

በዜግነት የጊኒ ተወላጅ የሆነው ታዋቂው ፓን አፍሪካኒስት ፊልም ሰሪ ባካሪ ካንቴ ዶክመንተሪውን ያዘጋጀ ሲሆን ነዋሪነቱም በፈረንሣይ ነው።
በጄኔሲስ ኢንተርቴይመንት የቀረበው ይህ ዘጋቢ ፊልም፣ በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) አሰራር፣ ተአማኒነትና የፍትሐዊነት ጥያቄዎች ዙሪያ የሚያጠነጥን ነው።

የፊልም ባለሙያው ባካሪ ካንቴ በሲኒማቶግራፊ ሙያ ከ 20 አመት በላይ የቆየ ሲሆን ፊልሙንም ለማዘጋጀት 2 አመት ወስዶበታል።

ከአለምአቀፍ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት አሠራር ጋር በተያያዘ በተለያዩ የአፍሪካ አገራት የሚገኙ ባለሙያዎችን ቃለ መጠይቅ በማድረግ የቀረበው ይህ ዘጋቢ ፊልም በጉዳዩ ላይ መረጃ ለሚሹ ሁሉ ግንዛቤ የሚያስጨብጥ ነው።

ዶክመንተሪው ለዕይታ በቀረበበት ጊዜ የአፍሪካ ህብረት ባልደረቦችና ሌሎችም የፓን አፍሪካ ጉዳይ ይመለከተናል የሚሉ እንግዶች መታደማቸው ታውቋል።

ይህ ለ30 ደቂቃዎች የቆየው ዘጋቢ ፊልም በተለይም ፍርድ ቤቶች ከአፍሪካ አገራት ጋር ያለውን ግንኙነትና "ሁለንተናዊ ፍትህ" በሚለው መርህና በተግባር ባለው ልዩነት ላይ ያተኮሩ ጥልቅ ትንታኔዎችን አካቷል።

የዚህን ዶክመንተሪ ፊልም የምረቃ መርሀ ግብር ከአፍሪካውያን ወንድሞች ጋር በመሆን ያስተባበረው ተወዳጅ ሚድያ እና ኮምዩኒኬሽን (ዕዝራ እጅጉ) ሲሆን ጋዜጠኛ ጥበቡ በለጠ ለመርሀ ግብሩ መሳካት ትልቁን ድርሻ ወስዷል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ
​#ethiopia #africanunion #panafricanism #icc #justiceforafrica #bakarykante #documentary #addisababa #tewodajmedia #africaunited

የሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ የቀብር ሥነ-ሥርዓት በውጥረት ተጠናቀቀ

​ባለፈው ማክሰኞ ባልታወቁ ታጣቂዎች የተገደለው የቀድሞው የሊቢያ መሪ ሙአመር ጋዳፊ ልጅ የሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ የቀብር ሥነ-ሥርዓት በዛሬው ዕለት በባኒ ዋሊድ ከተማ ተፈጽሟል።

​በቀብሩ ላይ የታዩ ዋና ዋና ክስተቶች፦

​📍 ያልተለመደ ግርግር፦ በሺዎች የሚቆጠሩ የሟች ደጋፊዎች "የሰይፍ አል-ኢስላም አስከሬን በይፋ ታይቶ ይረጋገጥ፤ ሳጥኑ ይከፈት!" በማለት ከፍተኛ ጥያቄ ቢያቀርቡም የጸጥታ ኃይሎች ሳይፈቅዱ ቀርተዋል።

​📍 ወታደራዊ ጥበቃ፦ የቀብር ሥነ-ሥርዓቱ በጠቅላይ ሚኒስትር አብዱል ሃሚድ ድበይባ መንግሥት ጥብቅ ቁጥጥር ሲደረግበት ውሏል።

​📍 ያልተመለሱ ጥያቄዎች፦ ሰይፍ አል-ኢስላም በዚንታን ከተማ በሚገኘው መኖሪያ ቤቱ በድንገት መገደሉን ተከትሎ፣ እስካሁን ገዳዮቹ እነማን እንደሆኑ አልታወቀም።

​ሰይፍ አል-ኢስላም በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) ይፈለግ የነበረ ቢሆንም፣ በሊቢያ ፖለቲካ ውስጥ ዳግም ለመሳተፍ ሲንቀሳቀስ መቆየቱ ይታወሳል።

የበረሃው ምስጢር ፍፃሜ፦ የሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ ሁለት ገፅታዎች

​ጥር 26 በሊቢያ ናፉሳ ተራሮች ላይ የተሰማው የጥይት ድምፅ፣ የአንድን ሰው ህይወት ብቻ ሳይሆን የሊቢያን የ40 ዓመታት ታሪክ ዳግም የቀሰቀሰ ነበር።

የሙአመር ጋዳፊ ተመራጭ ልጅ ሰይፍ አል-ኢስላም በዚንታን ከተማ በሚገኝ መኖሪያው መገደሉ፣ ሀገሪቱን በሀዘን እና በደስታ ስሜት መካከል ከፍሏታል።

​1. የሰይፍ አል-ኢስላም የግል ህይወት፦ በመጋረጃ የተሸፈነው ቤተሰብ

​ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ ከወንድሞቹ በተለየ መልኩ የግል ህይወቱን ከሚዲያ እይታ ለማራቅ ይጥር ነበር።

​ሚስት እና የፍቅር ህይወት፦ ሰይፍ አል-ኢስላም በለንደን በነበረው ቆይታ ከምዕራባውያን ጋር የነበረው ቅርርብ ለበርካታ ወሬዎች በር ከፍቶ ነበር። በተለይ ከእስራኤላዊቷ ተዋናይ ኦርሊ ዌይነርማን ጋር የነበረው ግንኙነት በወቅቱ መነጋገሪያ ነበር። ሆኖም በኋላ ላይ፣ ሰይፍ ከሩሲያዊት ሴት ጋር በድብቅ ትዳር መመስረቱን እና ይህች ሚስቱ በዚንታን በነበረበት አስቸጋሪ ዓመታት ከጎኑ እንደነበረች ይነገራል።

​ልጆቹ፦ ሰይፍ ቢያንስ ሁለት ልጆች እንዳሉት የሚታመን ሲሆን፣ እነዚህ ልጆች በአባታቸው እና በአያታቸው ስም ምክንያት ለደህንነታቸው ሲባል ስማቸው እና የሚኖሩበት ስፍራ በሚስጥር ተይዟል። ከሊቢያ ውጭ (ምናልባትም በሩሲያ ወይም በአፍሪካ ሀገራት) በስደት እንደሚኖሩ ይገመታል። ሰይፍ በመጨረሻው የህይወት ዘመኑ የልጆቹን ድምፅ የሚሰማው በስልክ ብቻ እንደነበር የቅርብ ምንጮች ይገልጻሉ።

​2. የተመዘገቡት ወንጀሎች፦ የጥቁር መዝገብ ዳሰሳ

​ሰይፍ አል-ኢስላም በዓለም አቀፉ ማህበረሰብ እና በሊቢያ ህዝብ ዘንድ ለፍርድ እንዲቀርብ የሚፈለግበት ዋነኛው ምክንያት በ2011 አመፅ ወቅት የፈፀማቸው ተግባራት ናቸው።

​በሰው ልጆች ላይ የተፈፀመ ወንጀል፦ የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) ሰይፍን በግድያ እና በስቃይ (persecution) ወንጀል ይፈልገው ነበር። በሊቢያ ከተሞች ሰላማዊ ሰልፈኞችን በከባድ መሳሪያ እንዲደበደቡ ትዕዛዝ ሰጥቷል በሚል ይከሰሳል።
​የደም ወንዝ ዛቻ፦ ሰይፍ በቴሌቪዥን ቀርቦ "ሊቢያን የደም ወንዝ እናደርጋታለን" በማለት የተናገረው ንግግር፣ በኋላ ላይ ለተከሰተው የንፁሃን እልቂት እንደ ማበረታቻ ተቆጥሮበታል።

​የገንዘብ ምዝበራ፦ የጋዳፊ ቤተሰብ ከሊቢያ ህዝብ የነዳጅ ሀብት በመቶ ቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር አባክነዋል በሚል ከሚከሰሱት መካከል ሰይፍ ግንባር ቀደሙ ነበር።

​3. "ተስፋ" ወይስ "አምባገነን"?

​የሰይፍ አል-ኢስላም ታሪክ ያለ ሚዛናዊ እይታ ሊጠናቀቅ አይችልም። እርሱ በሊቢያውያን ዘንድ በሁለት መንገድ ይታያል፦

​ሀ. እንደ ለውጥ ፈላጊ (The Reformist)

​ከ2011 በፊት፣ ሰይፍ ሊቢያን ወደ ዘመናዊነት ለመቀየር የጣረ ሰው ተደርጎ ይታያል።
​ሊቢያ የጅምላ ጨራሽ መሣሪያዎቿን እንድታስወግድ በማድረግ ከዓለም ጋር እንድትታረቅ አድርጓል።

​በርካታ የፖለቲካ እስረኞች እንዲፈቱ እና የሰብዓዊ መብት ተቋማት እንዲቋቋሙ ጥረት አድርጓል።

​በለንደን ስኩል ኦፍ ኢኮኖሚክስ (LSE) የተማረው እውቀቱ፣ ሊቢያን ወደ ዴሞክራሲ ያሸጋግራታል የሚል ትልቅ ተስፋ በምዕራባውያን ዘንድ ጥሎ ነበር።

​ለ. እንደ አምባገነን ቀጣይ (The Heir of Tyranny)

​የስልጣን ወንበሩ ሲናወጥ ግን ያ የሰለጠነ ገፅታው ተቀይሯል።

​ከህዝቡ ይልቅ ለቤተሰቡ ስልጣን ታማኝ በመሆን፣ በገዛ ወገኖቹ ላይ ጦርነት አውጇል።
​"እኛ ካልገዛን ሊቢያ ትጠፋለች" የሚለው የአባቱ ፍልስፍና ተከታይ ሆኖ ተገኝቷል።

​4. የዚንታን ፍፃሜ እና የሊቢያ የወደፊት እጣ

​ሰይፍ አል-ኢስላም ከተገደለ በኋላ የሊቢያ ፖለቲካ አዲስ ምዕራፍ ውስጥ ገብቷል። የእሱ መገደል ለአንዳንዶች "የፍትህ መረጋገጥ" ሲሆን፣ ለሌሎች ደግሞ "ሊቢያን ሊያረጋጋ የሚችል ሰው ማጣት" ነው።

​ለደጋፊዎቹ፦ ሰይፍ በትርምስ ውስጥ ለነበረችው ሊቢያ ብቸኛው መረጋጋት ሊያመጣ የሚችል "ልዑል" ነበር። ለእነሱ ሰይፍ የሞተው እንደ ሰማዕት ነው።

​ለተቃዋሚዎቹ፦ የእሱ መገደል የጋዳፊን አገዛዝ ናፋቂዎች ተስፋ ያስቆረጠ እና ለወደፊት ዴሞክራሲያዊት ሊቢያ መንገድ የከፈተ ክስተት ነው።

​ማጠቃለያ

​የሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ ህይወት በለንደን የድሎት ህይወት ተጀምሮ በዚንታን በረሃማ ተራሮች ላይ በደም ተደምድሟል። የፈፀማቸው ወንጀሎች የታሪክ ጠባሳ ሆነው ቢቀሩም፣ በሊቢያ ፖለቲካ ውስጥ የነበረው ተፅዕኖ በቀላሉ የሚረሳ አይደለም። ዛሬ ላይ ሰይፍ የለም፤ ነገር ግን ሊቢያ አሁንም በእሱ "የደም ወንዝ" ዛቻ እና በነበረው "የለውጥ ተስፋ" መካከል የራሷን ማንነት ፍለጋ ላይ ትገኛለች።

​የእሱ ሞት የአንድን ግዙፍ ቤተሰብ ታሪክ ቢዘጋም፣ የሊቢያ ህዝብ ግን አሁንም ወደፊት የሚመራውን እውነተኛ መሪ በመጠባበቅ ላይ ነው።

የሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ መገደል ተዘገበ
#ethiopia | የቀድሞው የሊቢያ መሪ የኮሎኔል ሙአመር ጋዳፊ ልጅ እና በአንድ ወቅት የአባታቸው አልጋ ወራሽ ተደርገው ይታዩ የነበሩት የ53 ዓመቱ ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ መገደላቸው ተሰማ።

ስለ ግድያው የወጡ መረጃዎች
ስለ ግድያው አፈጻጸም የሚወጡ መረጃዎች የተለያዩ ቢሆኑም፣ የፖለቲካ ቡድኑ መሪ ለሊቢያ የዜና ወኪል በሰጡት ቃል ግድያውን አረጋግጠዋል።

* የጥቃቱ ዝርዝር፦ የሰይፍ አል-ኢስላም ጠበቃ ለኤ.ኤፍ.ፒ (AFP) እንደገለጹት፣ ግድያው የተፈጸመው በዚንታን ከተማ በሚገኘው መኖሪያ ቤቱ ሲሆን "አራት አባላት ያሉት የኮማንዶ ቡድን" ጥቃቱን እንደሰነዘሩበት ተናግረዋል።

* የተቃራኒ መረጃ፦ በሌላ በኩል እህቱ ለሊቢያ ቴሌቪዥን በሰጠችው መግለጫ፣ ወንድሟ የተገደለው በሊቢያ እና አልጄሪያ ድንበር አቅራቢያ መሆኑን ገልጻለች። ጥቃቱን የፈጸመው አካል እስካሁን በይፋ የታወቀ ነገር የለም።

ሰይፍ አል-ኢስላም ማን ነበር?

በ1972 የተወለደው ሰይፍ አል-ኢስላም፣ አባቱ ኮሎኔል ሙአመር ጋዳፊ ሊቢያን በገዛሉበት ወቅት ከእሳቸው ቀጥሎ በሀገሪቱ እጅግ ተደማጭነት ያለው ሰው ነበር።

* ዲፕሎማሲያዊ ሚና፦ ምንም እንኳን ይፋዊ የመንግሥት ሥልጣን ባይኖረውም፣ ሊቢያ ከምዕራባውያን ጋር የነበራትን ግንኙነት በማደስ እና የኒውክሌር መሣሪያ ፕሮግራሟን እንድታቋርጥ በማድረግ ማዕቀቦች እንዲነሱ ትልቅ ሚና ተጫውቷል።

* ውዝግቦችና ክሶች፦ እ.አ.አ በ2011 በተቀሰቀሰው ሕዝባዊ አመፅ ወቅት ተቃውሞዎችን በጭካኔ በማፈን ተከሶ በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) ይፈለግ ነበር።

* ከእስር እስከ ፖለቲካ ዳግም ልደት፦ አባቱ ከተገደሉ በኋላ ለስድስት ዓመታት በታጣቂዎች እጅ ታስሮ የቆየ ሲሆን፣ በ2015 የሞት ፍርድ ተፈርዶበት ነበር። ሆኖም በ2017 በምህረት ተለቆ በ2021 ለሀገሪቱ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ለመወዳደር ቢሞክርም በምርጫው መራዘም ምክንያት ሳይሳካለት ቀርቷል።
ይህ የሰይፍ አል-ኢስላም ሞት ቀድሞውኑ በፖለቲካ ቀውስ ውስጥ ለምትገኘው ሊቢያ አዲስ መነጋገሪያ ሆኗል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ሊቢያ #ጋዳፊ #ሰይፍአልኢስላም #ሰበርዜና #አፍሪካ

የሙአመር ጋዳፊ ልጅ ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ ተገደለ

​የቀድሞው የሊቢያ መሪ ሙአመር ጋዳፊ ልጅ እና የአባቱ ተተኪ ተደርጎ ይታይ የነበረው ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ፣ በሊቢያ ዝንታን በሚገኘው መኖሪያ ቤቱ ውስጥ ትናንት ማክሰኞ (ጥር 26 ቀን 2018 ዓ.ም) መገደሉ ተረጋግጧል።

​📌 ቁልፍ መረጃዎች፦
​ጥቃቱ፦ አራት ማንነታቸው ያልታወቁ የታጠቁ ሰዎች የቤቱን የደህንነት ካሜራዎች ካጠፉ በኋላ ወደ ግቢው ዘልቀው በመግባት ሰይፍ አል-ኢስላምን በጥይት ደብድበው ገድለውታል።

​ሰዓቱ፦ ጥቃቱ የተፈጸመው በአጥቢያው ሌሊት 8:30 አካባቢ ሲሆን፣ ገዳዮቹ ወዲያውኑ ከአካባቢው መሰወራቸው የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

​ማረጋገጫ፦ የሰይፍ አል-ኢስላም አማካሪ አብደላ ኦትማን እና ጠበቃው ካሊድ አል-ዛይዲ ሞቱን ለዓለም አቀፍ ሚዲያዎች አረጋግጠዋል። የሊቢያ ጠቅላይ አቃቤ ህግም በጉዳዩ ላይ ምርመራ መጀመሩን አስታውቋል።

​ክህደት፦ በሊቢያ የሚንቀሳቀሰው ጠንካራው "444 ተዋጊ ብርጌድ" በጥቃቱ እጁ እንዳለበት የሚናፈሰውን ወሬ አስተባብሏል።

​👤 ሰይፍ አል-ኢስላም ማን ነበር?

​እድሜው 53 ሲሆን፣ በፈረንጆቹ ከ2011 የጋዳፊ ውድቀት በኋላ ለዓመታት በዝንታን ሚሊሻዎች ቁጥጥር ስር ቆይቷል።

​እ.ኤ.አ በ2021 ለሊቢያ ፕሬዝዳንትነት ቢወዳደርም ምርጫው ላልተወሰነ ጊዜ ተራዝሞ ነበር።

​በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) በሰብአዊ መብት ጥሰት ይፈለግ የነበረ ቢሆንም፣ በሊቢያ ፖለቲካ ውስጥ ትልቅ ተፅእኖ ያለው ሰው ነበር።

​ይህ ግድያ በሊቢያ ያለውን ደካማ ሰላምና የፖለቲካ ሁኔታ ይበልጥ ሊያባብሰው እንደሚችል ስጋት ተፈጥሯል።

seledadotio
seledadotio

የሙአመር ጋዳፊ ልጅ ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ ተገደለ

​የቀድሞው የሊቢያ መሪ ሙአመር ጋዳፊ ልጅ እና የአባቱ ተተኪ ተደርጎ ይታይ የነበረው ሰይፍ አል-ኢስላም ጋዳፊ፣ በሊቢያ ዝንታን በሚገኘው መኖሪያ ቤቱ ውስጥ ትናንት ማክሰኞ (ጥር 26 ቀን 2018 ዓ.ም) መገደሉ ተረጋግጧል።

​📌 ቁልፍ መረጃዎች፦
​ጥቃቱ፦ አራት ማንነታቸው ያልታወቁ የታጠቁ ሰዎች የቤቱን የደህንነት ካሜራዎች ካጠፉ በኋላ ወደ ግቢው ዘልቀው በመግባት ሰይፍ አል-ኢስላምን በጥይት ደብድበው ገድለውታል።

​ሰዓቱ፦ ጥቃቱ የተፈጸመው በአጥቢያው ሌሊት 8:30 አካባቢ ሲሆን፣ ገዳዮቹ ወዲያውኑ ከአካባቢው መሰወራቸው የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

​ማረጋገጫ፦ የሰይፍ አል-ኢስላም አማካሪ አብደላ ኦትማን እና ጠበቃው ካሊድ አል-ዛይዲ ሞቱን ለዓለም አቀፍ ሚዲያዎች አረጋግጠዋል። የሊቢያ ጠቅላይ አቃቤ ህግም በጉዳዩ ላይ ምርመራ መጀመሩን አስታውቋል።

​ክህደት፦ በሊቢያ የሚንቀሳቀሰው ጠንካራው "444 ተዋጊ ብርጌድ" በጥቃቱ እጁ እንዳለበት የሚናፈሰውን ወሬ አስተባብሏል።

​👤 ሰይፍ አል-ኢስላም ማን ነበር?

​እድሜው 53 ሲሆን፣ በፈረንጆቹ ከ2011 የጋዳፊ ውድቀት በኋላ ለዓመታት በዝንታን ሚሊሻዎች ቁጥጥር ስር ቆይቷል።

​እ.ኤ.አ በ2021 ለሊቢያ ፕሬዝዳንትነት ቢወዳደርም ምርጫው ላልተወሰነ ጊዜ ተራዝሞ ነበር።

​በዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) በሰብአዊ መብት ጥሰት ይፈለግ የነበረ ቢሆንም፣ በሊቢያ ፖለቲካ ውስጥ ትልቅ ተፅእኖ ያለው ሰው ነበር።

​ይህ ግድያ በሊቢያ ያለውን ደካማ ሰላምና የፖለቲካ ሁኔታ ይበልጥ ሊያባብሰው እንደሚችል ስጋት ተፈጥሯል።

ዓለም አቀፍ ስምምነቶች
ከኢትዮጵያ ሕገ መንግስት አንጻር ያላቸው ደረጃ (Hierarchy)
#ethiopia | በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ያላቸው ደረጃ (Hierarchy) በሕግ ምሁራን ዘንድ ለረጅም ጊዜ ክርክር ሲደረግበት የቆየ ጉዳይ ነው። ይህ አርቲክል በኢፌዲሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 9(4) እና 13(2) መካከል ያለውን ግንኙነት በመተንተን፣ ስምምነቶቹ በሕግ ተዋረድ ውስጥ ያላቸውን ቦታ ይፈትሻል።

የዓለም አቀፍ ስምምነቶች ደረጃ በኢትዮጵያ የሕግ ተዋረድ፦ በአንቀጽ 9(4) እና 13(2) መካከል ያለ ሚዛን
1. መግቢያ
ኢትዮጵያ የበርካታ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ፈራሚ ናት። እነዚህ ስምምነቶች በሀገር ውስጥ ሕግ ያላቸው ደረጃ ግን በሁለት ተቃራኒ አመለካከቶች መካከል ይወዛወዛል። አንዳንዶች ከሕገ-መንግሥቱ በታች ግን ከአዋጆች በላይ ናቸው ሲሉ፣ ሌሎች ደግሞ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል ደረጃ አላቸው ይላሉ። ይህንን ለመረዳት የአንቀጽ 9(4) እና 13(2) ንጽጽራዊ ትንተና ወሳኝ ነው።

2. ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደ ሀገር ውስጥ ሕግ (አንቀጽ 9/4)
የሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 9(4) እንዲህ ይላል፦ “ኢትዮጵያ ያጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የሀገሪቱ ሕግ አካል ናቸው።”

ትርጉም፦ ይህ ድንጋጌ ኢትዮጵያ "Monist" የምትባለውን የሕግ ፍልስፍና እንደምትከተል ያሳያል። አንድ ስምምነት በሕግ አውጪው (House of Peoples' Representatives) ከጸደቀ በኋላ፣ በድጋሚ ሌላ ዝርዝር ሕግ ሳይወጣለት በቀጥታ የሀገሪቱ ሕግ ይሆናል።

ተዋረድ፦ አንቀጽ 9(1) ሕገ-መንግሥቱ "የሀገሪቱ የበላይ ሕግ" መሆኑን ስለሚገልጽ፣ በአንቀጽ 9(4) መሠረት የሀገር ውስጥ ሕግ አካል የሆኑት ስምምነቶች ከሕገ-መንግሥቱ በታች መሆናቸው በግልጽ ይታያል።

3. የሰብአዊ መብት ስምምነቶች ልዩ ቦታ (አንቀጽ 13/2)
አንቀጽ 13(2) ደግሞ ለየት ያለ ድንጋጌ ይዟል፦ “በዚህ ምዕራፍ የተዘረዘሩት መሠረታዊ መብቶችና ነፃነቶች ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌዎችና ዓለም አቀፍ ስምምነቶች መርሆዎች ጋር በተጣጣመ መንገድ ይተረጎማሉ።”

የትርጉም የበላይነት፦ ይህ አንቀጽ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ስምምነቶች የሕገ-መንግሥቱ ምዕራፍ ሦስት (መሠረታዊ መብቶች) "መተርጎሚያ መሣሪያዎች" እንዲሆኑ ያዝዛል።

ተፅእኖ፦ አንድ የሕገ-መንግሥት ድንጋጌ በዓለም አቀፍ ስምምነት መሠረት የሚተረጎም ከሆነ፣ ስምምነቱ በተዘዋዋሪ መንገድ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል የሆነ የመሪነት ሚና ይኖረዋል።

4. ንጽጽራዊ ትንተና፦ የሕግ ተዋረድ ሰንጠረዥ
መለኪያ አንቀጽ 9(4) - አጠቃላይ ስምምነቶች አንቀጽ 13(2) - የሰብአዊ መብት ስምምነቶች
ተፈጻሚነት ለሁሉም ዓይነት ስምምነቶች (ንግድ፣ አካባቢ ጥበቃ፣ ወዘተ) ለሰብአዊ መብት ስምምነቶች ብቻ
የሕግ ደረጃ እንደ መደበኛ የሀገር ውስጥ ሕግ (አዋጅ) ይታያሉ ከሕገ-መንግሥቱ ምዕራፍ 3 ጋር የተቆራኘ ደረጃ አላቸው
ሚና የሕግ ምንጭነት (Source of Law) የመተርጎሚያ መርሆነት (Interpretive Guide)
ግጭት ቢፈጠር ከሕገ-መንግሥቱ በታች መሆናቸው አያጠራጥርም ሕገ-መንግሥቱን ለመተርጎም ስለሚረዱ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር ተስማምተው ይሄዳሉ
5. ሕገ-መንግሥታዊ ፈተናዎችና መደምደሚያ
ከላይ የተጠቀሱትን ሁለት አንቀጾች ስናነፃፅር የሚከተለውን ድምዳሜ ላይ መድረስ ይቻላል፦

አጠቃላይ ስምምነቶች፦ በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 9(1) መሠረት ማንኛውም ሕግ (ዓለም አቀፍ ስምምነትን ጨምሮ) ከሕገ-መንግሥቱ ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም። ስለዚህ በተዋረድ ደረጃቸው ከሕገ-መንግሥቱ በታች ነው።

የሰብአዊ መብት ስምምነቶች፦ በአንቀጽ 13(2) ምክንያት እነዚህ ስምምነቶች "ልዩ ደረጃ" አላቸው። ሕገ-መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን ያላቸው አካላት (የፌዴሬሽን ምክር ቤት) ዓለም አቀፍ ስምምነቶቹን እንደ ግብአት እንዲጠቀሙ ስለሚገደዱ፣ እነዚህ ስምምነቶች በተግባር ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል ደረጃ ወይም "Semi-Constitutional" ደረጃ አላቸው ሊባል ይችላል።

በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ያላቸው ደረጃ (Hierarchy) በሕግ ምሁራን ዘንድ ለረጅም ጊዜ ክርክር ሲደረግበት የቆየ ጉዳይ ነው። ይህ አርቲክል በኢፌዲሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 9(4) እና 13(2) መካከል ያለውን ግንኙነት በመተንተን፣ ስምምነቶቹ በሕግ ተዋረድ ውስጥ ያላቸውን ቦታ ይፈትሻል።

የዓለም አቀፍ ስምምነቶች ደረጃ በኢትዮጵያ የሕግ ተዋረድ፦ በአንቀጽ 9(4) እና 13(2) መካከል ያለ ሚዛን
1. መግቢያ
ኢትዮጵያ የበርካታ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ፈራሚ ናት። እነዚህ ስምምነቶች በሀገር ውስጥ ሕግ ያላቸው ደረጃ ግን በሁለት ተቃራኒ አመለካከቶች መካከል ይወዛወዛል። አንዳንዶች ከሕገ-መንግሥቱ በታች ግን ከአዋጆች በላይ ናቸው ሲሉ፣ ሌሎች ደግሞ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል ደረጃ አላቸው ይላሉ። ይህንን ለመረዳት የአንቀጽ 9(4) እና 13(2) ንጽጽራዊ ትንተና ወሳኝ ነው።

2. ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደ ሀገር ውስጥ ሕግ (አንቀጽ 9/4)
የሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 9(4) እንዲህ ይላል፦ “ኢትዮጵያ ያጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የሀገሪቱ ሕግ አካል ናቸው።”

ትርጉም፦ ይህ ድንጋጌ ኢትዮጵያ "Monist" የምትባለውን የሕግ ፍልስፍና እንደምትከተል ያሳያል። አንድ ስምምነት በሕግ አውጪው (House of Peoples' Representatives) ከጸደቀ በኋላ፣ በድጋሚ ሌላ ዝርዝር ሕግ ሳይወጣለት በቀጥታ የሀገሪቱ ሕግ ይሆናል።

ተዋረድ፦ አንቀጽ 9(1) ሕገ-መንግሥቱ "የሀገሪቱ የበላይ ሕግ" መሆኑን ስለሚገልጽ፣ በአንቀጽ 9(4) መሠረት የሀገር ውስጥ ሕግ አካል የሆኑት ስምምነቶች ከሕገ-መንግሥቱ በታች መሆናቸው በግልጽ ይታያል።

3. የሰብአዊ መብት ስምምነቶች ልዩ ቦታ (አንቀጽ 13/2)
አንቀጽ 13(2) ደግሞ ለየት ያለ ድንጋጌ ይዟል፦ “በዚህ ምዕራፍ የተዘረዘሩት መሠረታዊ መብቶችና ነፃነቶች ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌዎችና ዓለም አቀፍ ስምምነቶች መርሆዎች ጋር በተጣጣመ መንገድ ይተረጎማሉ።”

የትርጉም የበላይነት፦ ይህ አንቀጽ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ስምምነቶች የሕገ-መንግሥቱ ምዕራፍ ሦስት (መሠረታዊ መብቶች) "መተርጎሚያ መሣሪያዎች" እንዲሆኑ ያዝዛል።

ተፅእኖ፦ አንድ የሕገ-መንግሥት ድንጋጌ በዓለም አቀፍ ስምምነት መሠረት የሚተረጎም ከሆነ፣ ስምምነቱ በተዘዋዋሪ መንገድ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል የሆነ የመሪነት ሚና ይኖረዋል።

4. ንጽጽራዊ ትንተና፦ የሕግ ተዋረድ ሰንጠረዥ
መለኪያ አንቀጽ 9(4) - አጠቃላይ ስምምነቶች አንቀጽ 13(2) - የሰብአዊ መብት ስምምነቶች
ተፈጻሚነት ለሁሉም ዓይነት ስምምነቶች (ንግድ፣ አካባቢ ጥበቃ፣ ወዘተ) ለሰብአዊ መብት ስምምነቶች ብቻ
የሕግ ደረጃ እንደ መደበኛ የሀገር ውስጥ ሕግ (አዋጅ) ይታያሉ ከሕገ-መንግሥቱ ምዕራፍ 3 ጋር የተቆራኘ ደረጃ አላቸው
ሚና የሕግ ምንጭነት (Source of Law) የመተርጎሚያ መርሆነት (Interpretive Guide)
ግጭት ቢፈጠር ከሕገ-መንግሥቱ በታች መሆናቸው አያጠራጥርም ሕገ-መንግሥቱን ለመተርጎም ስለሚረዱ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር ተስማምተው ይሄዳሉ
5. ሕገ-መንግሥታዊ ፈተናዎችና መደምደሚያ
ከላይ የተጠቀሱትን ሁለት አንቀጾች ስናነፃፅር የሚከተለውን ድምዳሜ ላይ መድረስ ይቻላል፦

አጠቃላይ ስምምነቶች፦ በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ 9(1) መሠረት ማንኛውም ሕግ (ዓለም አቀፍ ስምምነትን ጨምሮ) ከሕገ-መንግሥቱ ጋር የሚቃረን ከሆነ ተፈጻሚነት አይኖረውም። ስለዚህ በተዋረድ ደረጃቸው ከሕገ-መንግሥቱ በታች ነው።

የሰብአዊ መብት ስምምነቶች፦ በአንቀጽ 13(2) ምክንያት እነዚህ ስምምነቶች "ልዩ ደረጃ" አላቸው። ሕገ-መንግሥቱን የመተርጎም ሥልጣን ያላቸው አካላት (የፌዴሬሽን ምክር ቤት) ዓለም አቀፍ ስምምነቶቹን እንደ ግብአት እንዲጠቀሙ ስለሚገደዱ፣ እነዚህ ስምምነቶች በተግባር ከሕገ-መንግሥቱ ጋር እኩል ደረጃ ወይም "Semi-Constitutional" ደረጃ አላቸው ሊባል ይችላል።

በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ የዓለም አቀፍ ስምምነቶችን ደረጃ በተመለከተ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የሰጣቸው ውሳኔዎች (Precedents) ቲዎሪውን ወደ ተግባር የሚቀይሩ ናቸው። ለጹሁፉ ማሟያ እንዲሆን፣ የምክር ቤቱን ሚና እና የተወሰኑ ውሳኔዎችን ማየት ይቻላል።

6. የፌዴሬሽን ምክር ቤት ሚና እና የትርጉም አቅጣጫዎች
የኢፌዲሪ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 13(2) "ተርጓሚ አካላት" ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እንዲጠቀሙ ያስገድዳል። የሕገ-መንግሥት ትርጉም የመጨረሻ ሥልጣን ያለው ደግሞ የፌዴሬሽን ምክር ቤት በመሆኑ፣ ምክር ቤቱ ስምምነቶቹን በተዋረድ ውስጥ የት እንደሚያስቀምጣቸው በተግባር አሳይቷል።

ሀ. የዓለም አቀፍ ስምምነቶች "እንደ መመሪያ" (Interpretive Guidance)
ምክር ቤቱ በተለያዩ ጉዳዮች ላይ (ለምሳሌ በሴቶች መብት፣ በሕፃናት መብትና በንብረት ባለቤትነት ረገድ) ውሳኔ ሲሰጥ፣ የኢትዮጵያን ሕገ-መንግሥት ብቻ ሳይሆን ኢትዮጵያ ያጸደቀችውን ዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን (ICCPR) እና የሕፃናት መብቶች ስምምነትን (CRC) እንደ መመሪያ ይጠቀማል።

ቁልፍ ነጥብ፦ ምክር ቤቱ ስምምነቶቹን እንደ ገዥ ሕግ (Governing Law) ሳይሆን፣ የሕገ-መንግሥቱን ድንጋጌዎች ይዘት "ለማስፋት" ወይም "ትርጉም ለመስጠት" ይጠቀምባቸዋል። ይህ የሚያሳየው ስምምነቶቹ ከሕገ-መንግሥቱ በታች ቢሆኑም፣ በትርጉም ሂደት ውስጥ ግን ተጽዕኖ ፈጣሪ (Persuasive and Binding Authority) መሆናቸውን ነው።

ለ. የሕግ ክፍተቶችን መሙላት
በአንዳንድ አጋጣሚዎች የሀገር ውስጥ ሕጎች ግልጽ ባልሆኑበት ወቅት፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤት በአንቀጽ 13(2) ላይ በመመርኮዝ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እንደ "ክፍተት መሙያ" ይጠቀምባቸዋል። ይህም ስምምነቶቹ በ hierarchy ውስጥ ከመደበኛ አዋጆች ከፍ ያለ ሚና እንዲኖራቸው ያደርጋቸዋል።

7. የተግባር ፈተናዎች (Practical Challenges)
ምንም እንኳን ሕገ-መንግሥቱ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን የሕጉ አካል ቢያደርግም፣ በተግባር ግን የሚከተሉት ፈተናዎች ይስተዋላሉ፦

የቋንቋ ችግር፦ አብዛኞቹ ስምምነቶች በነጋሪት ጋዜጣ በኦፊሴላዊው የሥራ ቋንቋ (አማርኛ) ተተርጉመው አለመታተማቸው፣ መደበኛ ፍርድ ቤቶች ስምምነቶቹን በቀጥታ እንዲጠቀሙ እንቅፋት ሆኗል።

የሕግ ተቃርኖ፦ አንድ ስምምነት ከአገር ውስጥ አዋጅ ጋር ቢቃረን፣ ፍርድ ቤቶች የትኛውን ማስቀደም እንዳለባቸው ግልጽ መመሪያ የለም። ሆኖም በአንቀጽ 13(2) መሠረት የሰብአዊ መብት ጉዳይ ከሆነ ስምምነቱ የበላይነት ይኖረዋል።

ማጠቃለያ
በአጠቃላይ፣ በኢትዮጵያ የሕግ ተዋረድ (Hierarchy) ውስጥ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ያላቸው ቦታ እንደ ይዘታቸው ይወሰናል።

መደበኛ ስምምነቶች (ንግድ፣ ዲፕሎማሲ): በአንቀጽ 9(4) መሠረት ከሕገ-መንግሥቱ በታች፣ ከአዋጆች ጋር እኩል ወይም ዝቅ ያለ ደረጃ ይይዛሉ።

የሰብአዊ መብት ስምምነቶች: በአንቀጽ 13(2) መሠረት ሕገ-መንግሥቱን ለመተርጎም መሠረት በመሆናቸው፣ ከሕገ-መንግሥቱ ጋር የተቆራኘ (Integral part of the Constitution) ልዩ ደረጃ አላቸው።

ስለሆነም፣ የኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓት ዓለም አቀፍ ሕግን በሁለት መንገድ ያስተናግዳል፦ እንደ የሕግ ምንጭ (በአንቀጽ 9/4) እና እንደ የትርጉም መመሪያ (በአንቀጽ 13/2)። ይህ አሰራር ሀገሪቱ ሉዓላዊነቷን ሳታስደፍር የዓለም አቀፍ ማህበረሰብ አባልነቷን የምታረጋግጥበት ሚዛናዊ መንገድ ነው።
ማጠቃለያ፦ በኢትዮጵያ የሕግ ተዋረድ ውስጥ ሕገ-መንግሥቱ የበላይ ቢሆንም፣ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ስምምነቶች ግን ሕገ-መንግሥቱን በትርጉም የመቅረጽ ልዩ ሥልጣን ተሰጥቷቸዋል። ይህም የሀገሪቱን የሰብአዊ መብት ጥበቃ ከዓለም አቀፍ ስታንዳርዶች ጋር ለማስተሳሰር የተቀመጠ ብልህ አሰራር ነው።

ከሰበር ውሳኔ አንጻር

የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሚሰጣቸው ውሳኔዎች በሕግ ደረጃ "አስገዳጅነት" ያላቸው በመሆኑ (በአዋጅ ቁጥር 454/97 መሠረት)፣ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በሕግ ተዋረድ (Hierarchy) ውስጥ ያላቸውን ቦታ በተግባር በመተርጎም ረገድ ትልቅ ሚና ይጫወታሉ።

8. የሰበር ውሳኔዎች ሚና በዓለም አቀፍ ስምምነቶች አተገባበር ላይ
የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት፣ በአንቀጽ 13(2) የተቀመጠውን የትርጉም መርህ መሠረት በማድረግ፣ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በሀገር ውስጥ ሕግ ላይ ያላቸውን ተፈጻሚነት የሚያጸኑ ውሳኔዎችን አስተላልፏል።

ሀ. ስምምነቶችን እንደ አስገዳጅ ሕግ የመጠቀም አዝማሚያ
ምንም እንኳ አንቀጽ 9(4) ስምምነቶች "የሀገሪቱ ሕግ አካል ናቸው" ቢልም፣ ብዙ ጊዜ የበታች ፍርድ ቤቶች ስምምነቶቹን በቀጥታ ከመጥቀስ ይቆጠባሉ። ሆኖም የሰበር ሰሚ ችሎት በተለያዩ ውሳኔዎቹ (ለምሳሌ በሠራተኛ መብት፣ በልጆች መብት እና በስደተኞች ጉዳይ) ላይ ዓለም አቀፍ ድንጋጌዎችን በቀጥታ በመጥቀስ የበታች ፍርድ ቤቶችም ይህንን እንዲከተሉ መንገድ ከፍቷል።

ለ. የሕግ ትርጉም ተዋረድ (Hierarchy of Interpretation)
ሰበር ሰሚ ችሎት በሰጣቸው ውሳኔዎች መሠረት፦

አንድ የሀገር ውስጥ አዋጅ ከዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ስምምነት ጋር ቢቃረን፣ አዋጁ በስምምነቱ መርሆዎች መሠረት "ተለጥጦ" ወይም "ተለዋጭ ትርጉም ተሰጥቶት" ከስምምነቱ ጋር እንዲጣጣም መደረግ አለበት።

ይህም ማለት ሰበር ሰሚ ችሎት ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን ከአዋጆች በላይ የሆነ "የትርጉም የበላይነት" (Interpretive Primacy) ይሰጣቸዋል።

ሐ. የ"አሳታሚነት" (Publication) ክርክር እና የሰበር ውሳኔ
አንድ ትልቅ የሕግ ክርክር የነበረው "በነጋሪት ጋዜጣ ያልታተመ ስምምነት በሀገር ውስጥ ፍርድ ቤት ተፈጻሚነት አለው ወይ?" የሚለው ነበር። የሰበር ሰሚ ችሎት ግን በውሳኔዎቹ ላይ እንደገለጸው፣ ኢትዮጵያ ስምምነቱን በሕግ አውጪው ካጸደቀችው (Ratification)፣ ስምምነቱ የታተመው በዓለም አቀፍ ደረጃ ቢሆንም እንኳ ፍርድ ቤቶች ሊያውቁትና ሊተገብሩት እንደሚገባ አመላክቷል። ይህ ውሳኔ ስምምነቶች በ Hierarchy ውስጥ ያላቸውን "ተፈጻሚነት" (Justiciability) አረጋግጧል።

ማጠቃለያ፦ ሰበር፣ ስምምነቶችና ሕገ-መንግሥቱ
በጹሁፍ መደምደሚያ ላይ እንደሚከተለው ማጠቃለል ይቻላል፦ የሰበር ሰሚ ችሎት አስገዳጅ ውሳኔዎች፣ በአንቀጽ 9(4) እና 13(2) መካከል ያለውን የንድፈ-ሀሳብ ድልድይ ወደ ተግባር ቀይረውታል። ሰበር ሰሚ ችሎት ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እንደ ተራ አዋጅ ሳይሆን፣ የሕገ-መንግሥታዊ መብቶች መፍቻ ቁልፍ አድርጎ ስለሚጠቀምባቸው፣ በኢትዮጵያ ሕግ ተዋረድ ውስጥ ከሕገ-መንግሥቱ ቀጥሎ ያለውን ከፍተኛ ቦታ እንዲይዙ አድርጓቸዋል።

መምህር ፣ጠበቃ እና የህግ አማካሪ አወል ሙሄ

እናታለም ጎንደር እየተጣራች ነው….

ኑ እያለች ነው::ኑ አብረን እንባረክ !
#ethiopia | በሚስጥራዊ ተራራዎች የተጋረደችዉ የፀናችዉ፣ በፋሲል አብያተ መንግሥታት ግብረ ህንፃዎች የደመቀችዉ ለ300 ዓመታት ያኽል ኖረው ያለፉባትን የ28 ነገሥታቷን አያና ከትላንት ታሪክ እየቀዳች ዘመንን አዘምና ከፍ ብላ የተቀመጠችዉ ።

በቀዳሚና ዘመናዊ አስተዳደር በኢኮኖሚ መሰረትነቷ የስነ ጥበብ፣ የትምህርት ባበከረከተችዉ አስተዋጽኦ እና ታሪክ እምብርትነቷ የከተሞች እናት እስከመባል የደረሰች

በጃንተከል ዋርካ ሥር በፍቅር የተጠለለችዉ በቃል ኪዳን የፀናችዉ ፈትፍቶ የሚያጎርስ አውልቆ የሚያለብስ መከራን አሻግሮ ከደስታ የሚያደርስ እንግዳ ተቀባይ ሕዝብ ያለባት-ጎንደር።

ለጥምቀት የሚመጡ እንግዶቿን ለመቀበል ሽር ጉድ እያለች ነዉ።

እርስዎም ለጥምቀት ወደ ታሪካዊቷ ጎንደር ከተማ ጎራ በማለት እና የ ጥምቀት በዓል በጎንደር በመታደም ከጃን ተከል ዋርካ ስር ፍቅር ። ከአርባ አራቱ አድባራት እንደጅረት የሚፈሰዉ ጥኡመ ዜማ ቅኔ አቋቀም ድጓና የትርጓሜ ሚስጥር በረከት እየተቋደሱ አብረዉን እንዲጠመቁ በረከት እንዲያገኙ ተመርጠዋል ።

እግረ መንገድዎን የመኻከለኛውን ዘመን ኢትዮጵያውያን ደርሰዉበት የነበረዉን የስልጣኔ ጥግ አለም በአንድ ቃል ተስማምቶ '' የመናገሻ ከተማነት" ክብርን የሰጠበትን ሚስጥር የጋራ ታሪካችን መገለጫ የሆኑትን በአፍሪካ አስደናቂ የምህንድስና የእምነት የትምህርትና የፍልስፍና ዉጤቶችን በዓይንዎት ተመልክተዉ የአባቶቻችን የሥልጣኔ አሻራዎች እፁብ ድንቅ ኪነ-ሕንፃ፣ ኪነ-ጥበብ፣ እደ-ጥበብ፣ ስነ ስዕል ትሩፋቶች በእጅዎት እየዳሰሱ ሃሴት ያድርጉ ።

በመላው አለም የምትገኙ ዉድ የሃገሬ ልጆች ዘንድሮ
ጥምቀትን በመማፀኛዋ ከተማ በማሳለፍ
ከገነት አቡነአረጋዊና ፣ ገለዓድ፣ቀራኒዮ ፣ ወንፊት ፣ ተራሮች ነብስ አዳሽ ንጹሕ አየርን እየማጉ ታሪክን ባህልን ኪነጥብን ስልጣኔን እየቃኙ በውበታቸዉ እንዲገረሙ ተማርከው መንፈስዎትን በደስታ እንዲሞሉ በሞቴ አፈርስሆን እያለ ከሚያጎርሰዉ እንግዳ ተቀባዩ ህዝቧ ከእልፈኞቿ ወተት ጠጅና ማር በረከቶች ተካፋይ እንዲሆኑ ጥሪ አቀርባለሁ ።

Gondaritti cuuphaa irratti argamuun eebbadha

Gaarreen dhoksaadhaan marfamtee jirti, jabaadha, gamoowwan ijaarsaa bataskaanota Faasiliin calaqqisa.
Waggaa 300 kan jiraatte Ayyaana mootota 28 darban arge, ol taa'ee seenaa kaleessaa deebisee horsiisaa jira.

Bulchiinsa jalqabaa fi ammayyaa, bu’uura dinagdee ishee irraa kan ka’e gumaacha aartii, barnootaa fi seenaa keessatti qabduun haadha magaalotaa jedhamuun beekamti.

Jantekel Warka jalatti jaalalaan gaaddisa godhate, waadaa irratti jabaate, uffata hiikuu, uffata hiikuu, uffata hiikuu, ummata simannaa rakkina mo'atee gammachuu fidu qabaachuu - Gondar.

Keessummoonni ishee cuuphaaf akka dhufan eegaa jirti.

Akkasumas cuuphaaf gara magaalaa seena qabeettii Gondar deemtee sirna cuuphaa Gondar, waldoota afurtamii afur Jaalalli Jaalalli itti yaa'u Jan Tekel Warka jalatti yaa'u keessaa tokko taate irratti hirmaatte.
Faaruun akka sululaatti yaa'u, walaloo akka sululaatti yaa'u, boolla bishaanii uumuu fi eebba iccitii hiikkaa, akka waliin cuuphamtanii fi karaa keessan irratti, golee qaroomina Habashoonni ga'an keessa bara giddu galeessaa, addunyaan jecha tokkoon walii galti, "Icciitii magaalaa Menageshaaf ulfina kenne."
Bu’aa ba’ii ajaa’ibaa injinariingii, amantii, barnootaa fi falaasama Afrikaa keessatti mul’ata seenaa waloo keenyaa ta’an ija keessaniin ilaalaa.
Dhaala ijaarsa ajaa'ibaa, aartii, hojii harkaa fi fakkii qaroomina abbootii keenyaa dhaga'aa.

Bara kana lammii koo kan addunyaa mara irra jirtan
Cuuphaa magaalaa iyyataa keessatti dabarsuudhaan
Kegent Abunearegawina: Gilead: Calvary: Wenfit: Gaarreen, Nebs, qilleensa qulqulluu, seenaa fi aadaa gammachuu.
Qaroomina qorachuu fi bareedina isaa ajaa'ibsiifachuuf
Hafuura kee gammachuudhaan guutuu baradhu
Namoonni keessummoota simatan eebba aannan, wayinii fi damma keessummeessitoota ishee irraa argamu akka hirmaatan afeeraa jira.

ኣብ ጎንደር ኣብ ጥምቀት ምክፋል በረኸት እዩ።

ብሚስጢራዊ ኣኽራናት ዝተኸበበት እያ፣ ድልዱል እያ፣ ብናይ ፋሲል ኣብያተ ክርስቲያናት ስነ ህንፃ ህንፃታት ጐሊሑ ይርአ።
300 ዓመት ዝነብር ዝነበረ ኣያና ነቶም ዝሓለፉ 28 ነገስታት ርእያ፡ ልዕል ኢሎም ኮፍ ኢሎም ናይ ትማሊ ታሪኽ ይደግሙ ኣለዉ።

ብሰንኪ ቀዳሞትን ዘመናውን ምሕደራኣ፡ ቁጠባዊ መሰረታ ኣብ ስነ-ጥበብ፡ ትምህርትን ታሪኽን ብዘለዋ ኣበርክቶ ኣደ ከተማታት ተባሂላ ትፍለጥ።

ኣብ ትሕቲ ጃንተከል ዋርካ፡ ብፍቕሪ ተዓቚቡ፡ ኣብ መብጽዓ ጸኒዑ፡ ክዳኑ ቀንጢጡ፡ ክዳኑ ቀንጢጡ፡ ክዳኑ ዝቕንጥጥ፡ ንጸገማት ሰጊሩ ሓጎስ ዘምጽእ ተቐባሊ ህዝቢ ምህላው - ጎንደር።

ኣጋይሻ ንጥምቀት ክመጹ ትጽበ ኣላ።

ንጥምቀት ናብ ታሪኻዊት ከተማ ጎንደር እውን ከይድካ ኣብ ትሕቲ ጃን ተከል ዋርካ ካብተን ፍቅሪ ዝውሕዝ ኣርብዓን ኣርባዕተን ሰበኻታት ሓንቲ ዝኾነት ጎንደር ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ጥምቀት ተሳቲፍካ።

እቲ ከም ወሓዚ ዝውሕዝ ዜማ፡ እቲ ከም ወሓዚ ዝውሕዝ ግጥሚ፡ ዒላን በረኸት ምስጢር ትርጉምን ምፍጣር፡ ሓቢርኩምን ኣብ መንገድኹምን ምእንቲ ክትጥመቑ፡ ኩርናዕ ስልጣነ ኢትዮጵያውያን ኣብ... ኣብ ማእከላይ ዘመን፡ ዓለም ብሓንቲ ቃል ትሰማማዕ፡ "ንከተማ መንገሻ ክብሪ ዝሃበ ምስጢር"።

ኣብ ኣፍሪቃ መግለጺ ሓባራዊ ታሪኽና ዝኾኑ ኣገረምቲ ዓወታት ምህንድስና፣ እምነት፣ ትምህርትን ፍልስፍናን ብዓይንኹም ርኣዩ። ድንቂ ስነ ህንጻ፡ ስነ-ጥበብ፡ ስነ-ጥበብን ቅብኣን ውርሻታት ስልጣነ ኣቦታትና ይስመዓኩም።

ከግመል ነጋዴነት ተነስቶ የሱዳን ግማሽ ገዢ የሆነው ሄሜቲ ማን ነው?

አንዴ ግመል ነጋዴ የነበረው ሞሐመድ ሃምዳን ዳጋሎ፣ በይበልጥ 'ሄሜቲ' እየተባለ የሚታወቀው፣ አሁን በሱዳን ውስጥ ካሉት ዋና ዋና የሥልጣን ባለቤቶች አንዱ ነው። የእሱ ፈጣን ድጋፍ ሰጪ ኃይል (RSF) የሀገሪቱን ግማሽ ያህል ተቆጣጥሯል።

በቅርቡ በዳርፉር የነበረውን የመጨረሻውን የመንግሥት ምሽግ ኤል-ፋሽን በመያዝ ቦታቸውን አጠናክረዋል። ሄሜቲ በጠላቶቹ ዘንድ የሚፈራ ሲሆን፣ ደጋፊዎቹ ግን የቆራጥነት፣ የጠንካራነት እና የሙሰኛውን መንግሥት የመበተን ቁርጠኝነት ምልክት አድርገው ይመለከቱታል።

የሕይወት ታሪክ እና መነሳት

ሄሜቲ በፈረንጆቹ 1974 ወይም በ1975 በዳርፉር ውስጥ ዘላን ቤተሰብ ውስጥ ተወለደ። ቤተሰቡ በተለምዶ ግመል በማርባት ይተዳደር ከነበረው የማሃሪያ ቅርንጫፍ የረዜይቃት ማህበረሰብ ነበር። በድህነትና ችግር ውስጥ ያደገው ሄሜቲ በአሥራዎቹ ዕድሜው ትምህርቱን አቋርጦ የግመል ንግድን ተቀላቀለ። ሸቀጦችን ለመሸጥ በሊቢያ እና ግብፅ በረሃዎች ይጓዝ ነበር። በዚያን ጊዜ ዳርፉር በፕሬዚዳንት ዑመር አል-በሽር መንግሥት ችላ የተባለች፣ ድህነት የበዛባት እና ሕግ አልባ ክልል ነበረች።

እ.ኤ.አ. በ2003 የፉር አመፅ ሲቀሰቀስ፣ የበሽር መንግሥት አመፁን ለመጨፍለቅ የአረብ ሚሊሻዎችን 'ጀንጃዊድ' ልኮ ነበር። ሄሜቲ የዚያ ኃይልን አንድ ክፍል መርቷል። ጀንጃዊዶች መንደሮችን ማቃጠል፣ መዝረፍ፣ መድፈር እና መግደል ተከሰዋል። የአፍሪካ ህብረት ሪፖርት እንዳለው እ.ኤ.አ. በ2004 የሄሜቲ ክፍል የአድዋን መንደር በማጥቃት 126 ሰዎችን ገድሏል። የአሜሪካ ምርመራ ጀንጃዊዱ ዘር ማጥፋት እንደፈፀመ አረጋግጧል። ሆኖም ሄሜቲ በዚያን ጊዜ ዝቅተኛ ማዕረግ ያለው አዛዥ ስለነበር የዓለም አቀፉ የወንጀል ፍርድ ቤት (ICC) ትኩረት አልሳበም።

የኃይል ማጠናከር እና ኢኮኖሚያዊ የበላይነት
ሄሜቲ በግጭት ዓመታት ውስጥ ቦታውን በስትራቴጂያዊ አጠናከረ። ኃያል ፓራሚሊታሪ፣ የኮርፖሬት ግዛት እና ተፅዕኖ ፈጣሪ ፖለቲከኛ በመሆን ታወቀ። በዓመፁ ወቅት ያልተከፈለ ደሞዝ፣ ለወታደራዊ ሠራተኞች ማዕረግ ማሳደግ እና ለወንድሙ የፖለቲካ ቦታዎችን በመጠየቅ የበሽርን ድጋፍ አገኘ። በዳርፉር የሚገኘውን ትልቁን የወርቅ ማዕድን ማውጫ ጃበል አሚርን ተቆጣጠረ እና የቤተሰቡን ኩባንያ አል-ጉነይድን የሱዳን ትልቁ የወርቅ ላኪ አደረገው።

RSF እና ዓለም አቀፍ ትስስር

እ.ኤ.አ. በ2013 ሄሜቲ በቀጥታ በፕሬዚዳንት በሽር ስር የሚሠራውን የRSF መሪ ሆኖ በይፋ ተሾመ። የጀንጃዊድ ኃይሎች ወደ RSF ውስጥ ተካተቱ እና በአዲስ ዩኒፎርም፣ ተሽከርካሪዎች፣ የጦር መሳሪያዎች እና ወታደራዊ መኮንኖች ተደራጁ።
RSF በዳርፉር ብቻ የተወሰነ አልነበረም። በደቡብ ሱዳን በሚገኘው ኑባ ተራሮች ውስጥ ያለውን አመፅ ለማፈን ባይሳካለትም፣ በሊቢያ ድንበር ላይ የሰዎች ዝውውርን ለመከላከል በሚል ስም በዝርፊያ እና በሕገ-ወጥ ድርጊቶች ውስጥ ተሰማርቷል። እ.ኤ.አ. በ2015 ሳዑዲ ዓረቢያ እና የተባበሩት ዓረብ ኤሚሬቶች በየመን ከሑቲ አማፂያን ጋር ለመዋጋት የሱዳን ወታደሮችን በጠየቁ ጊዜ፣ ሄሜቲ ዕድሉን ተጠቀመ።

የኃይሉን አባላት ቅጥረኛ ወታደሮች አድርጎ ለመላክ ከሳዑዲ ዓረቢያ እና ከኤሚሬቶች ጋር ስምምነቶችን ፈረመ። ከአቡ ዳቢ ጋር የፈጠረው የጠበቀ ግንኙነት ሕይወቱን ቀይሮታል ።ከኤሚሬትስ ፕሬዚዳንት ሞሐመድ ቢን ዛይድ ጋር ግንኙነት አዳበረ።

በገንዘብ ተሳበው በርካታ ወጣት ሱዳናውያን እና የጎረቤት ሀገራት ዜጎች RSFን ተቀላቀሉ። ከጊዜ በኋላ ከሩሲያው ዋግነር ግሩፕ ጋር ሥልጠና፣ ወርቅ እና የንግድ ስምምነቶችን ያካተተ አጋርነት ፈጠረ።

የፖለቲካ ሽግግር እና መለያየት

እ.ኤ.አ. በ2019 በበሽር መንግሥት ላይ የደረሰው ተቃውሞ ሲጠናከር፣ የሄሜቲ ክፍሎች ወደ ካርቱም ተሰማሩ። በሽር RSF ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት እንዳይፈጠር ይከላከላል ብሎ አሰበ፣ ነገር ግን ሄሜቲ እና ሌሎች አዛዦች በሽርን ከሥልጣን አስወገዱ።

ሄሜቲ በዲሞክራሲያዊ እንቅስቃሴው እንደ አዲሱ የሱዳን ፖለቲካ ፊት ተሞገሰ። ሆኖም፣ ሄሜቲ እና የሽግግር ወታደራዊ ምክር ቤት የጋራ መሪ የነበሩት ዓብደል ፈታህ አል-ቡርሀን የሥልጣን ሽግግሩን ወደ ሲቪል አስተዳደር ማዘግየታቸውን ቀጠሉ። የዲሞክራሲያዊ ደጋፊዎች እንቅስቃሴው እየጨመረ ሲመጣ ሄሜቲ ወታደሮቹን ልኮ ተቃውሚዎችን እንዲጨፈጭፉ አደረገ። የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅት (HRW) እንደዘገበው የRSF አባላት በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ገድለዋል፣ ሴቶችን ደፍረዋል፣ ወንዶችን ወደ ናይል ወንዝ ወርውረዋል። ሄሜቲ እነዚህን ክሶች አስተባብሏል።

ዓለም አቀፉ ጫና ቢኖርም ወታደራዊ እና ሲቪል መንግሥታት ለሁለት ዓመታት ባልተመቸ ሁኔታ አብረው ቆይተዋል። ነገር ግን፣ አንድ የምርመራ ኮሚቴ በወታደራዊው፣ በደህንነት ኤጀንሲዎች እና በRSF ባለቤትነት ሥር ባሉ ኩባንያዎች የፋይናንስ ልውውጦች ላይ ሪፖርት ሊያዘጋጅ ሲቃረብ፣ ሄሜቲ እና ቡርሀን በጋራ ሲቪል መንግሥቱን አባረሩ እና ሥልጣን ያዙ።

ውድቀት እና የቅርብ ጊዜ ግጭት

አጋርነቱ ብዙም አልዘለቀም። ቡርሀን RSFን በሠራዊቱ ቁጥጥር ስር ለማስገባት ሲፈልግ ሄሜቲ እምቢ አለ። እ.ኤ.አ. በሚያዚያ 2023 RSF በካርቱም የሚገኘውን የሠራዊት ዋና መሥሪያ ቤት ከበበ፣ አስፈላጊ ወታደራዊ ሰፈሮችን እና ብሔራዊ ቤተ መንግሥቱን ለመያዝ ሞክሯል። መፈንቅለ መንግሥቱ ሳይሳካ ቢቀርም ካርቱም የከባድ ውጊያ መድረክ ሆነች።

ግጭቱ ወደ ዳርፉርም ተዛመተ። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በግጭቱ ምክንያት እስከ 15,000 የሚደርሱ ሲቪሎች እንደተገደሉ ይገምታል። ዩናይትድ ስቴትስ ግድያዎቹን "ዘር ማጥፋት" ብላዋለች። RSF እና አጋር ሚሊሻዎቹ በመላው ሱዳን ከተሞችን፣ ገበያዎችን፣ ዩኒቨርሲቲዎችን እና ሆስፒታሎችን ዘርፈዋል፤ የተዘረፉት ዕቃዎች በ"ዳጋሎ ገበያዎች" እየተሸጡ ነው።

ሄሜቲ በጦርነቱ መጀመሪያ ላይ ከባድ ጉዳት ደርሶበት ነበር። በይፋ ሲገለጥ ለጦር ወንጀሎቹ ምንም ዓይነት ፀፀት አላሳየም። በምትኩ በጦር ሜዳ ለማሸነፍ ያለውን ቁርጠኝነት አጠናክሯል።

የRSF ዘመናዊ የጦር መሳሪያዎች የላቁ ድሮኖችን ያካትታሉ። እንደ ዓለም አቀፍ ሚዲያ የምርመራ ዘገባዎች ከሆነ እነዚህ የጦር መሳሪያዎች ከኤሚሬቶች ወደ ሱዳን እየገቡ ነው።

ሄሜቲ አሁን አንዳንድ ሲቪል ቡድኖችን እና የታጠቁ እንቅስቃሴዎችን ጨምሮ የፖለቲካ ጥምረት ለመፍጠር እየሞከረ ነው። 'የሰላም እና የአንድነት መንግሥት' የተባለ አማራጭ አስተዳደር መስርቷል። ኤል-ፋሽ ከተያዘ በኋላ፣ ከናይል ወንዝ በስተ ምዕራብ የሚገኘው መሬት በሙሉ ማለት ይቻላል በRSF ቁጥጥር ስር ነው።

ተንታኞች ሄሜቲ ሁለት ሊሆኑ የሚችሉ ግቦች ሊኖሩት እንደሚችሉ ያምናሉ፡- የተለየ ግዛት ፕሬዚዳንት ሆኖ መታየት፣ ወይም መላውን ሱዳን የመቆጣጠር ህልም። በሌላ በኩል ደግሞ በቢዝነስ ግዛት፣ በቅጥረኛ ኃይሎች እና በፖለቲካ ፓርቲዎች አማካይነት ከጀርባ ሆኖ የሱዳንን ፖለቲካ መቆጣጠር ይችላል።

በኤል-ፋሸር ጎዳናዎች ላይ ሲቪሎች ቢገደሉም፣ ሄሜቲ ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ይህን ለማቆም ብዙም ፍላጎት እንደሌለው እርግጠኛ ነው።

በተራዘመዉ ጦርነት የፍልስጤም ክርስትያኖች 800 ብቻ ቀርተዋል !

ግብፅ በፍልስጤም የወደሙ መሳጂዶችን ዳግም ለመገንባት አዲስ አረብ ሀገራት የሚሳተፉበት የገቢ ማሰባሰብያ ለማዘጋጀት ቃል መግባቷ ተሰምቷል አብያተክርስቲያናቱን ግን እስካሁን ዳግም ለመስራት አልተገኘም ።

በአንድ ወቅት አለምአቀፋዊው ጳጳሳዊ ፋውንዴሽን በዓለማች 38 አገሮች ውስጥ ክርስቲያኖች ስቃይና በደል እንዲሁም መገለል እንደሚደርስባቸው ከሰባቱ መካከል አንዱ ስቃይ መከራና ስደት እንደሚዳረግ
በጥናት አረጋግጧል ። ጥናቱ እንደገለፀው ከሆነ ደግሞ ክርስቲያኖች የሚገፉት የእምነቱ መፍለቂያ ከተባለው መካከለኛው ምስራቅ ነዉ ከቀዳሚዎቹ ደግሞ ፍልስጤም ትጠቀሳለች ።

እስኪ ለዛሬው እንደሌሉ ተቆጥረው ልሳን ቸግሯቸዉ በሁለት ጉልበተኞች መሃል ተገኝተው ህልዉናቸዉ አደጋ ላይ ስለሚገኘው የፍልስጤም ክርስትያኖችና አብያተክርስቲያናት ጥቂት ልበል ።

ፍልስጤም በጥንታዊ እና በዘመናዊው የመካከለኛው ምስራቅ ታሪክ ውስጥ ታላቅ ሚና ያለው አንድ አነስተኛ ክልል ነው። ለበርካታ የዓለማችን ዋና ዋና እምነቶች ካለው ጠቀሜታ እና በአፍሪካ እና እስያ መካከል ጠቃሚ የሆነ አገናኝ ድልድይ የሆነ መልከዓ ምድራዊ አቀማመጥ ያለው በመሆኑ የፍልስጤም ታሪክ ተደጋጋሚ በሆነ ፖለቲካዊ ግጭት እና በአደገኛ የመሬት ወረራ የተሞላ ነው።

ይህ ሰርጥ ከግጭቱ በፊት በነበረ ቁጥራዊ መረጃ ከሆነ ሰፊውን ቁጥር የሚይዙት አረቦች ከዚህም ውስጥ በአብዛኛው የሱኒ ሙስሊም ሀይማኖት ተከታይ ቢሆንም ቅሉ ቀላል የማይባል አናሳ ክርስቲያኖች ይገኙበት ነበር።

የጋዛ ክርስቲያኖች ቁጥራቸው እምብዛም ባይሆንም እኒህ የጋዛ ክርስቲያኖች በቤተ-ክርስቲያኑ ዙሪያ ካለው መሬት ጋር ትልቅ ቁርኝት ስላላቸው ከጥንት እስከዛሬ እምነታቸው አስጠብቀው መዝለቅ ችለዉ ነበር ። ነገር ግን ከሁለት አመት በፊት አይ.ሁ..ዳዊ መሰረት ባላት እስራኤልና ከስሙ መነሻ ጀምሮ ለእስልምና እንደሚታገል የሚገልጸው ሃማስ ጦርነቱ ተቀሰቀሰ ።

በሀማስና እስራኤል በተራዘመ ጦርነት ምክንያት በ365 ስኩዌር ኪሎሜትር በ40 ኪሎሜትር የባህር እርዝማኔ ክልል ዉስጥ የምትገኘውን 2 ሚሊዮን በላይ ዜጎች ይኖሩባታል የተባለችዉን ጋዛ ሰርጥ የምድር ገሀነም ሆነች ሁለቱም ፅንፍ በመያዝ አፀፋ በሚመላለሱበት ወቅት በሁለቱም ዘንድ በሰላይነት የተፈረጁ እነዚህን ክርስትያኖች እና የእምነት ተቋማት ከቁብ የሚቆጥር ጠፋ ።

እስራኤል " የሐማስን መሪዎች ላይ ያነጣጠረ " እያለች በምትፈፅማቸዉ ንፁሃንን ከታጣቂዎች ያለየ ጥቃትና በሰማይ የቦንብ ዶፍም ሆነ ሃማስ ሰላይ ናችሁ በማለት በሚያደርስባቸዉ ማህበራዊ መገለል መፈጠራቸውን እስኪጠሉ መከራ ገጠማቸው ።
በዓለም ላይ ካሉት ጥንታዊ አብያተ ክርስቲያናት አንዱ በዓለም ላይ ካሉት ጥንታዊ አብያተ ክርስቲያናት አንዱ እንደሆነ የሚታመነዉ በ400 ዓ.ም አካባቢ በቅዱስ ፖርፊየስ እራሱ ባሰራው ቤተክርስትያን መሰረት ላይ እንደታነፀ የሚነገርለት በአለም ላይ ካሉ ጥንታዊ አብያተ ክርስትያናት አንዱ የሆነዉ በአለም ሶስተኛው ጥንታዊ ቤተክርስትያን ወደመ ።
የክርስቶስ የልደት ስፍራ በሆነችው የፍልስጥኤም ግዛት የዌስት ባንክ ከተማ ቤቴልሄም እና በጋዛ ሰርጥ የሚገኙ ክርስቲያኖች የልደቱን በዓል እንዲያከብሩ ተከለከሉ ሌሎችም አብያተክርስቲያናት እንዳልነበሩ ሆኑ ።

ምንድነው ማስረጃዎችህ ከተባልኩ አለምአቀፋዊ ሚዲያዎችን መጥቀስና ዘገባዎችን ማስታወስ ይቻላል ።

ለአለም አቀፍ የወንጀል ችሎት (ICC) የወንጀል ምርመራ ሪፖርት እንደገለፁት ከአምስት በላይ አብያተ ክርስቲያናት የ150 ዓመታት ታሪክን መዛግብትን ጨምሮ ተጎድተዋል ወይም ወድመዋል። ሲል ገልፆታል ።

በጋዛ የባህል ዘርፍ መጥፋት፣ ቤተመጻሕፍት እና የባህል ቅርሶች በመውደማቸው እንዳስደነገጣቸው ባለሙያዎቹ ተናግረዋል። "የፍልስጤም ማህበረሰብ መሰረቱ ወደ ፍርስራሽነት እየተቀየረ ነው፣ እናም ታሪካቸው እየጠፋ ነው።" ብለዉታል ።

በአለፉት ሁለት ዓመታት የጋዛ አነስተኛ ክርስቲያኖች መካከል 550 የሚጠጉ ሰዎች ከቤታቸዉ ከቤተክርስቲያን ተፈናቅለው
የመቃብር ሥፍራዎች ለመኖር ተገደዋል. ሲል ፎክስ ኒዉስ ዘግቧል ።

በጋዛ የሚኖሩ ክርስቲያኖች እስራኤል የምትፈፅመው ሞትና ውድመት እንዲያበቃ በመጸለይ የገናን በዓል አክብረዋል። በዌስት ባንክ ከተማ ቤተልሔም የኢየሱስ የትውልድ ቦታ በርካቶች ጸሎታቸውን ያቀረቡ ሲሆን በእስራኤል “የዘር ማጥፋት” ሰለባዎችን በማስታወስ ፀሎት አድርገዋል። የሚለው ዘገባ የ ዋሽንግተን ፖስት ነዉ ።

በ2024 እስራኤል በጋዛ ሰርጥ ከሚገኙት ሶስት አብያተ ክርስቲያናትን ሙሉ በሙሉ አፍርሳለች ሲል የግዛቱ ኢንዶውመንት ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ለአናዶሉ ተናግሯል።

ኢክራሚ አል ሙዳላል እንዳሉት የእስራኤል ጦር ከሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ጋር ግንኙነት ያላቸውን 255 የሀይማኖት አባቶች እና መግደሉን እና ሌሎች 26 ሰዎችን ማሰሩን ተናግረዋል። ብሏል የአናዶሉ ዘገባ

" የአምልኮ ቦታዎች ላይ በፀጥታ ሃይሎች ላይ የሚፈፀመው ጥቃት ሁሉንም ቅድስናዎች፣አለም አቀፍ ህጎች እና የሰብአዊ መብት ህጎችን መጣስ ነው"ብለዋል።

በአውሮፓውያኑ 2024 ጥቅምት 19 አመሻሽ ገደማ ከእስራኤል የተወነጨፈ ሚሳዔል አንዱን የቤተ-ክርስቲያኑን ሕንፃ መታው። በጥቃቱ 18 ሰዎች ተገደሉ፤ በርካቶች ቆሰሉ።

ማሪያን እንደምትለው የ34 ዓመቱ የባሏ ወንድም ሶሊማን ልጆቹን ከሕንፃው ፍርስራሽ ሲከላከል ሕይወቱ አልፏል።

“በጣም አስፈሪ ነው። የሞተ ሰው አይቼ አላውቅም። ምን ማለት እንዳለበኝ አላውቅም። በጣም ፈጣን ሞት ነበር።”

ራሚ ታራዚ ደግሞ ሕንፃው በሚሳዔል ሲመታ በሥፍራው የነበረውን ሁኔታ ሲያስታውስ “ከባድ ሚሳዔል ነው። በጣም ትልቅ ከመሆኑ የተነሳ በሌላኛው ሕንፃ ውስጥ የነበሩ ሰዎች አቧሯ ለብሰው ነው የወጡት” ይላል።

የእስራኤል መከላከያ ሠራዊት ቤተ-ክርስቲያኑ በአቅራቢያው በነበረ የሐማስ ይዞታ ላይ በተሰነዘረ ጥቃት እንደተጎዳ አምኗል። የቢቢሲ ዘገባ ነበር ።

በቀድሞው ትዊተር በአሁኑ ኤክስ ላይ የተለጠፈ ቪድዮ፣ አንድ የእስራኤል ወታደር የወደቀ ሃይማኖታዊ ሕንፃን በእብራይስጥ ቋንቋ ሲያቆሽሽ አስመልክቷል።

ቢቢሲ ለእስራኤል መከላከያ ይህን ቪድዮ ልኮ አስተያየት ቢጠይቅም ምላሽ አላገኘም።

የለንደን ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ የአርኪዮሎጂ ተቋም ፕሮፌሰር የሆኑት ጆርጂያ አንድሪው፣ በጋዛ ሰርጥ ጉዳት የደረሰባቸውን ሕንፃዎች ሲያጠኑ ቆይተዋል።

ፕሮፌሰሯ እኒህ ሃይማኖታዊ ሥፍራዎች በጣም ትልቅ ታሪካዊ ጠቀሜታ አላቸው ይላሉ።

“[ጥቃቱ] ሰዎች ከእነዚህ ሕንፃዎች ጋር ያላቸውን ቁርኝት ለማጥፋት እንደተደረገ ሙከራ ነው መታየት ያለበት” የሚሉት ምሑሯ መሰል ውድመት አይተው እንደማያውቁ ይናገራሉ።

በአለም ሶስተኛው ጥንታዊ ቤተክርስትያን ነው ተብሎ የሚታሰበው በዉስጡ የያዛቸውን ታሪኮቹ ቅርስና መዛግብቶችን እንደያዘ ወደ አመድነት መቀየሩን ተከትሎም ።

የቤተ ክርስቲያኒቱ መሪዎችም ጉዳዩን በተመለከተ መግለጫ ያወጡ ሲሆን “የጋዛ ሕዝብ፣ በአያቶቻቸው ምድር ለትውልድ የኖሩ ቤተሰቦች፣ በግዞት መገደድ የለባቸውም፣ የተረፈውን ቤታቸውን፣ ቅርሶቻቸውን፣ እና የማንነታቸው መገለጫ በሆነው ምድር ላይ የመቆየት መብታቸውን ሊነጠቁ አይገባም” ሲሉ መናገራቸውን አልጀዚራ ዘገባ ያሳያል ።

የኢየሩሳሌም አብያተ ክርስቲያናት እንደ ክርስቲያን በጋዛ ሕዝብ ለሚደርስባቸው መከራ ግድየለሾች ሊሆኑ እንደማይችሉ "ወንጌል የሰውን ልጅ ሁሉ ክብር እንድንጠብቅ ያዘናልና።"
የአለም አቀፉ ማህበረሰብ በጋዛ ያለውን ሰብአዊ አደጋ ለመግታት አፋጣኝ እና ቆራጥ እርምጃ እንዲወስዱ ያሳስባሉ።

የሰው ልጅ ሕይወት ቅድስና እና መከላከያ የሌላቸውን የመጠበቅ የሞራል ግዴታ ከጥፋት እና ተስፋ መቁረጥ ይበልጡ። ተስፋ የቆረጡ ሰዎች አፋጣኝ ያልተገደበ ሰብዓዊ እርዳታ እንዲደረግ እንጠይቃለን።"ያሉት ኩስቶስ ብፁዕ አቡነ ፍራንቸስኮ ፓተን
"ልመናቸውን በእምነት እና በተስፋ መልእክት ሲያጠቃልሉ፣ የኢየሩሳሌም ቤተ ክርስቲያን መሪዎች ለሐዘን መጽናናት፣ ለቆሰሉት ፈውስ እና መከራ ቢደርስባቸውም በአገራቸው ለሚቀሩት ጽናትን ለማግኘት እንደሚፀልዩ ተናግረዋል ። በማለት የዘገበው ጀሩሳሌም ፖስት ነበር ።

እነዚህና ምናልባት በዝርዝር ብፅፋቸዉ አንባቢያን እንዳይሰለቹ የተዉኳቸዉ በሁለቱም ወገኖች በሀማስና እስራኤል በተራዘመ ጦርነት ምክንያት በ365 ስኩዌር ኪሎሜትር በ40 ኪሎሜትር የባህር እርዝማኔ ክልል ዉስጥ የምትገኘውን ጋዛ ሰርጥ ይኖሩ በነበሩ ክርስትያኖች ላይ የደረሱ ግፎች ናቸው ። ከዚህ ምስቅልቅል በኋላ ለወትሮው ጥቂት የነበረው የፍልስጤማውያን ክርስትያኖች ቁጥር አሽቆልቁሎ 800 ብቻ ቀርቷል ። እነዚህም የማምለኪያ ስፍራዎች ስለወደሙባቸዉ መቀጠላቸው ያጠራጥራል ሲል ያስነበበው ደግሞ አለምአቀፋዊ የክርስቲያን ህብረት ነዉ ።

( ታዴ የማመይ ልጅ በየኔታ ትዩብ )

ቡርኪናፋሶ፣ ማሊ እና ኒጀር ከዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ለቀው መውጣታቸውን አስታወቁ

በቅርቡ ከምዕራብ አፍሪካ ቀጣናዊ ቡድን ኢኮዋስን በይፋ ለቀው በመውጣት "የሳህል ግዛቶች ሕብረት" የተሰኘ የየራሳቸው ቡድን የመሠረቱት ቡርኪናፋሶ፣ ማሊ እና ኒጀር የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC)ን “የቅኝ ግዛት ጭቆና መሣሪያ” ሲሉ በመጥራት ከፍርድ ቤቱ በይፋ መውጣታቸውን ትናንት ሰኞ በጋራ ባወጡት መግለጫ አስታውቀዋል፡፡

ቡርኪና ፋሶ፣ ማሊ እና ኒጀር እ.ኤ.አ. በ2020 እና 2023 መካከል በተደረጉ መፈንቅለ መንግሥቶች በወታደራዊ መሪዎች ቁጥጥር ሥር መዋላቸው የሚታወቅ ሲሆን፤ ራሳቸውን ከምዕራባዊያን ለማግለል በማሰብ በቅርቡ የሳህል መንግሥታት ሕብረት (ኤ.ኢ.ኤስ) በተባለ ኮንፌዴሬሽን መስርተዋል፡፡

በወታደራዊ አገዛዝ ሥር የሚገኙት ሦስቱ ሀገራት ከምዕራቡ ዓለም እየተነጠሉ እንደ ሩሲያ ካሉ ሀገራት ጋር እየተቀራረቡ መምጣታቸውም ይታወቃል።

የሀገራቱ ወታደራዊ መሪዎች በትናንትናው ዕለት በጋራ በሰጡት መግለጫ ደግሞ፤ መቀመጫውን በኔዘርላንድስ ሄግ ያደረገው የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት "በኢምፔሪያሊዝም እጅ ውስጥ ያለ የኒዮ-ቅኝ አገዛዝ ጭቆና መሳሪያ ነው" ሲሉ ከሰውታል፡፡

"ፍርድ ቤቱ የተረጋገጡ የጦር ወንጀሎችን በሰው ልጆች ላይ የሚፈጸሙ ወንጀሎችን፣ የዘር ማጥፋት ወንጀሎችን እና የጥቃት ወንጀሎችን ለመቆጣጠር እና ለፍርድ ለማቅረብ እንደማይችል አረጋግጠናል" ብለዋል በመግለጫቸው።

ሦስቱ ሀገራት "ሰላምና ፍትሕን የሚያጠናክሩ አገር በቀል ዘዴዎችን" መፍጠር እንደሚፈልጉም መናገራቸውን ኤኤፍፒ ዘግቧል።

ይህም የሀገራቱ ከፍርድ ቤቱ የመውጣት ጥያቄ በይፋ ተግባራዊ የሚሆነው፤ ጉዳዩ በይፋ ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ከቀረበ ከአንድ ዓመት በኋላ ነው።

ቡርኪና ፋሶ፣ ማሊ እና ኒጀር በተለይ እንደ ሩሲያ ካሉ ሀገራት ጋር ያላቸውን ግንኙነት በማጠናከር ላይ የሚገኙ ሲሆን፤ የሩሲያው ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን እ.ኤ.አ ከመጋቢት ወር 2023 ጀምሮ በዩክሬን ጦርነት ምክንያት በፍርድ ቤቱ የእስር ማዘዣ እንደወጣባቸው ይታወቃል፡፡

እ.ኤ.አ. በ2002 የተመሠረተው የዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት፤ ሀገራት እንደ ጦር ወንጀሎች ያሉ ከባድ ወንጀል ፈፃሚዎችን ራሳቸው በቁጥጥር ሥር ለማዋል ፍላጎት እና አቅም በሚያጡበት ወቅት ለፍርድ የማቅረብ ተልዕኮን የያዘ ቢሆንም፤ በዓለም አቀፍ የዳኝነት ስርዓቱ ላይ በተደጋጋሚ ጥያቄዎች ይነሱበታል፡፡

ከዚህ ቀደም ሃንጋሪ ከ23 ዓመታት አባልነት በኋላ ከዓለም አቀፉ ወንጀለኞች ፍርድ ቤት አባልነት መውጣቷን ማስታወቋ ይታወሳል፡፡
#አሐዱ

ለታላቁ ስብሰባ ወደ አህጉረ አፍሪካ ድርሽ አልልም !/ዶናልድ ትራምፕ/
‎
‎የዩኤስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በህዳር ወር በደቡብ አፍሪካ ሊካሄድ በተያዘው የቡድን 20 ጉባኤ ላይ እንደማይሳተፉ እና በምትኩ ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ እንደሚልኩ ተናገሩ ።
‎
‎የቡድኑን ተለዋጭ የፕሬዚዳንትነት ቦታ በመያዝ የመጀመሪያዋ አፍሪካዊት ሀገር የሆነችው ደቡብ አፍሪካ የሚካሄደውን የቡድን 20 ጉባኤ ለመዝለል ለምን እንደወሰኑ የገለፁት ትራምፕ ሀገሪቱ ለአሜሪ ፖሊሲዎች
‎ከፍተኛ ንቀት እንዳላትና ይልቁንስ ከሩሲያና ቻይና ጋር እያሴረች ትገኛለች እንዲሁም በደቡብ አፍሪካ አናሳ ነጭ ገበሬዎች ላይ “ዘር ማጥፋት” እየተካሄደ ነው በማለት በደቡብ አፍሪካ መንግስት ላይ ተከታታይ ውንጀላዎችን አቅርበዋል።
‎
‎በተጨማሪም ትራምፕ በፍሎሪዳ በሚገኘው ማር-አ-ላጎ እስቴት አቅራቢያ በሚገኘው የጎልፍ ሪዞርታቸው ከደብቡ አፍሪካ ቀጥሎ የሚቀጥለውን ዓመት G20 የመሪዎች ጉባኤ አሜሪካ በመሆኗ ደስተኛ መሆናቸውን ገልፀዋል ።
‎
‎ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን እና የቻይናው ፕሬዝዳንት ዢ ጂንፒንግ በሚቀጥለው አመት በፍሎሪዳ በሚካሄደው የ G20 የአለም መሪዎች ጉባኤ ላይ እንዲገኙ ያላቸውን ጉጉት ገልፀዋል ።
‎
‎ምንም እንኳን ሁለቱም የሚመሩት ሀገራት የቡድኑ ሙሉ አባላት ቢሆኑም ትራምፕ ግን ፑቲን እና ዢ ሊገኙ ይችሉ እንደሆነ ሲጠየቁ "እወዳቸዋለሁ" እና እንደ "ታዛቢዎች" መሳተፍ እንደሚችሉ ተናግረዋል ።
‎
‎አክለዉም ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ህንድ፣ ጃፓን እና ሩሲያን ጨምሮ ከታላላቅ ኢኮኖሚ ቡድን የተውጣጡ መሪዎችን ሲያስተናግድ "የእኛን አስደናቂ ስኬት ለአለም ለማሳየት እጓጓለሁ።" ብለዋል ።
‎
‎G20 ሩሲያ እና ቻይና እንዲሁም የአውሮፓ ህብረት (አህ) እና የአፍሪካ ህብረትን ያካትታል ነገር ግን በአለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (ICC) የተሰጠ የጦር ወንጀል የእስር ማዘዣ ፑቲን ባለፈው አመት በብራዚል በተካሄደው ዝግጅት ላይ አልተገኙም ሲል ያስነበበዉ CBC የዜና ወኪል ነዉ።
‎
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎
‎
‎

Sarà perché ti amo

የጣሊያነኛው ሐረግ "Sarà perché ti amo" ትርጉሙ "የምወድህ/ሽ ስለሆነ ነው" ማለት ነው።

ይህ ታዋቂ የጣሊያን አባባል በተደጋጋሚ ፍቅርን ለማሳየት ወይም አንድን ነገር ለፍቅር ኃይል ለመስጠት ይጠቅማል። በጣም ዝነኛ የሆነዉ አጠቃቀሙ ደግሞ የ"Ricchi e Poveri" "Sarà perché ti amo" ከሚለው ዘፈን የመጣ ነው።

በፍቅር ውስጥ ከፍ ብሎ እንደመብረር እና አለም እብድ እንደሆነች ባሉ ዘይቤዎች ፍቅርን ይገልጻል።

ፍቅር በውስጥም በውጭም ትርምስ ሊፈጥር ይችላል ነገር ግን በመጨረሻ ሰዎችን የሚያቀራርብ ውብና ኃይለኛ ኃይል መሆኑን ያጎላል።

ይህ ዘፈን ሪሚክስ አርጋ የተጫወተቸው ራሄል ሳንቶስ ናት።

ሰላም እደሩ!!!!

ዓለም አቀፉ የወንጀል ፍርድ ቤት (ICC) በታሊባን መሪና ዋና ዳኛ ላይ የእስር ማዘዣ አወጣ
#ethiopia | ዓለም አቀፉ የወንጀል ፍርድ ቤት በአፍጋኒስታን በሚገኙ የሴቶችና ልጃገረዶች መብቶች ላይ ከፍተኛ ጥሰት ፈጽመዋል በሚል በታሊባን ከፍተኛ መሪና በዋና ዳኛቸው ላይ የእስር ማዘዣ ማውጣቱን አስታወቀ።

ፍርድ ቤቱ እንዳስታወቀው ታሊባን ልጃገረዶችንና ሴቶችን ከመሰረታዊ መብቶቻቸው በከፍተኛ ሁኔታ የሚነፍጉ ፖሊሲዎችን ተግባራዊ አድርጓል ብሏል።

ዝርዝር መረጃው እንደሚያመለክተው፣ የ ICC ዳኞች ታሊባን በአፍጋኒስታን ስልጣን ከያዘ በኋላ ሴቶችን እና ልጃገረዶችን በህብረተሰቡ ውስጥ እንዳይሳተፉ የሚከለክሉ፣ ትምህርትን የሚነፍጉ እና ነጻነታቸውን የሚገድቡ በርካታ አዋጆችንና ደንቦችን ማውጣቱን ገልጾ፤ እነዚህ ድርጊቶች የሰብዓዊ መብቶች ከባድ ጥሰቶች እንደሆኑ ፍርድ ቤቱ ገልጿል።

የ ICC ዋና አቃቤ ህግ ካሪም ካን ለረጅም ጊዜ በአፍጋኒስታን ውስጥ የተፈጸሙ ወንጀሎችን ሲመረምሩ ቆይተዋል። ይህ የእስር ማዘዣ መውጣት የታሊባን ባለስልጣናት በዓለም አቀፍ ደረጃ ለሚፈጽሟቸው ጥሰቶች ተጠያቂ መሆናቸውን የሚያሳይ ጠንካራ መልዕክት ተብሎ ታይቷል።

የታሊባን መንግስት እስካሁን ድረስ በጉዳዩ ላይ ይፋዊ ምላሽ አልሰጠም። ይሁን እንጂ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች ይህንን የ ICC ውሳኔ በደስታ ተቀብለውታል ነው የተባለው፡፡

በእስር ማዘዣው የተካተቱት የታሊባን ከፍተኛ ባለሥልጣናት ስም እስካሁን ይፋ ያልተደረገ ቢሆንም፣ የፍርድ ቤቱ እርምጃ ታሊባን በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ ያለውን አቋም ይበልጥ እንደሚያወሳስበው ይጠበቃል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ አፍጋኒስታን ውስጥ የሰብዓዊ መብት ሁኔታ በተለይም የሴቶችና ልጃገረዶች መብት ጉዳይ አሁንም የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ዋነኛ አሳሳቢ ጉዳይ ሆኖ ቀጥሏል። #menahriafm