ኤርትራ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆና ተመረጠች

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ በ85ኛው መደበኛ ስብሰባው ላይ በባለብዙ ወገን ዲፕሎማሲ ዙሪያ ያተኮሩ ቁልፍ አጀንዳዎችን የተወያየ ሲሆን፣ በስብሰባውም ለድርጅቱ 81ኛ ጠቅላላ ጉባኤ መሪ የሚሆኑትን አካላት መርጧል።

በዚህም መሰረት የምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኤርትራ የከፍተኛ አባል ሀገራትን ድምጽ በማግኘት ከጠቅላላ ጉባኤው ምክትል ፕሬዝዳንቶች አንዷ ሆና

ኤርትራ ከተመረጡ ሌሎች 16 አገራት ጋር በመሆን የጸጥታው ምክር ቤት አምስት ቋሚ አባላትን (ቻይና፣ ፈረንሳይ፣ ሩሲያ፣ ብሪታንያ እና አሜሪካ) በመቀላቀል የጠቅላላ ጉባኤውን ቢሮ በጋራ ትመራለች።

በተጨማሪም ከእሷ ጋር እንደ አፍጋኒስታን፣ ፊንላንድ፣ ግብፅ፣ ሊባኖስ፣ ፓራጓይ እና ዚምባብዌ ያሉ ሀገራትም በምክትል ፕሬዝዳንትነት መመረጣቸውን ለመረዳት ተችሏል።

በተመሳሳይ ዕለት በምስጢር በተካሄደው የድምፅ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት፣ የወቅቱ የባንግላዲሽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ካሊሉር ራህማን የ81ኛው ጠቅላላ ጉባኤ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል

ሚስተር ራህማን 99 ድምጽ በማግኘት የተመረጡ ሲሆን፣ ተፎካካሪያቸውን የቆጵሮሱን አንድሪያስ ካኩሪስን በ91 ድምጽ አሸንፈዋል። በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ ሥራቸውን በይፋ የሚረከቡት ተመራጩ ፕሬዝዳንት ካሊሉር ራህማን ከአሸናፊነታቸው በኋላ ባደረጉት ንግግር፣ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአሁኑ ወቅት ከባድ የፋይናንስ ቀውስ እና ዓለም አቀፍ የእምነት ማጣት ጉድለት እየገጠመው መሆኑን ጠቅሰው፣ አባል ሀገራቱ ድርጅቱ መለወጥና የተሻለ ውጤት ማምጣት እንደሚችል በተግባር ማሳየት እንዳለባቸውና በየብስ የሚደረገውን እያንዳንዱን አስተዋጽኦ ውጤታማ በማድረግ የጠፋውን እምነት መመለስ እንደሚገባ አሳስበዋል

Via capital

ኢትዮጵያ በታሪኳ ለመጀመሪያ ጊዜ ብሔራዊ የንግድ ፖሊሲ አጸደቀች

ኢትዮጵያ ከአንድ ክፍለ ዘመን በላይ የዘለቀውን የተበታተነ የንግድ አስተዳደር ሥርዓት ለመቀየርና ለላኪዎች፣ አስመጪዎችና ባለሀብቶች ግልጽና ሊተነበይ የሚችል አሠራር ለመፍጠር የሚያስችላትን የመጀመሪያውን ብሔራዊ የንግድ ፖሊሲ አጸደቀች።

በተጠናቀቀው ሳምንት በሚኒስትሮች ምክርቤት የጸደቀው ይህ ፖሊሲ፣ ለበርካታ አስርት ዓመታት የሀገሪቱን የንግድ ዘርፍ ተወዳዳሪነት ሲያዳክሙና ለብልሹ አሠራር በር ሲከፍቱ የቆዩትን እርስ በርሳቸው የሚጋጩ መመሪያዎችንና አሠራሮችን ሙሉ በሙሉ የሚተካ ነው።

የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስትሩ ካሳሁን ጎፌ እንደገለጹት፣ አዲሱ ማዕቀፍ በተደጋጋሚ ለሚቀያየሩ መመሪያዎች እውቅና የማይሰጥ በመሆኑ በንግድ ቁጥጥር ሥርዓቱ ላይ መረጋጋት፣ ግልጽነትና ተጠያቂነትን ያሰፍናል።

ፖሊሲው የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ከለመደው ያልተቀነባበሩ የግብርና ምርቶች ኤክስፖርት ጥገኝነት በማውጣት፣ ወደ ማኑፋክቸሪንግ፣ እሴት የተጨመረባቸው ምርቶች፣ አገልግሎቶችና ቱሪዝም ዘርፎች ላይ እንዲያተኩር ታስቦ የተዘጋጀ መሆኑ ተጠቁሟል።

የአዲስ አበባ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት የንግድ ልማት አገልግሎትና ፖሊሲ ጥበቃ ምክትል ዋና ጸሐፊ አቶ ካሳሁን ማሞ፣ ምክር ቤቱ እንዲህ ዓይነት ሁሉን አቀፍ ፖሊሲ እንዲወጣ ለረጅም ጊዜ ሲወተውት እንደነበር አስታውሰዋል። ፖሊሲው የግል ባለሀብቱ በልበ ሙሉነት እንዲያቅድና ኢንቨስት እንዲያደርግ የሚያግዝ መሆኑን አስረድተዋል።

Via capital

Mauritius is joining the vast Ethiopian network! We are excited to announce that starting from July 12, 2026, Ethiopian will commence a thrice weekly passenger service to Port Louis. Book your flight today and be part of the journey to the bustling capital of Mauritius. #flyethiopian #mauritius

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የኤልሲ አገልግሎት ክፍያዎችን ከዓለም አቀፍ አሠራር ጋር ሊያጣጥም ነው

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሀገሪቱ የገቢና ወጪ ንግድ እንቅስቃሴ ላይ የሚታየውን የወጪ ጫና ለመቀነስ እና የንግድ ፋይናንስ ሥርዓቱን ለማጠናከር፣ የብድር ሰነድ ወይም የኤልሲ አገልግሎት ክፍያዎችን ከዓለም አቀፍ የዋጋ ተመን አሠራር ጋር የሚያጣጥም አዲስ መመሪያ ይፋ አድርጓል።

ማዕከላዊ ባንኩ ዛሬ ባወጣው መግለጫ መሠረት፣ የንግድ ባንኮች ከኤልሲ ጋር የተያያዙ የአገልግሎት ክፍያዎችን እና ታሪፎችን ቀደም ሲል ከተቀመጠው ከፍተኛ ጣሪያ ሳይሻገሩ፣ በዓመታዊ እና በተመጣጣኝ ስሌት ላይ በመመስረት አንድ ወጥ እንዲያደርጉ ታዟል።

ይህ የጋራ ስሌት አሠራር የባንኮችን የክፍያ ታሪፎች ግልጽና ተወዳዳሪ ለማድረግ ያለመ መሆኑ ተጠቁሟል።

ይህ የአገልግሎት ክፍያ ማስተካከያ በሀገሪቱ የወጪና ገቢ ንግድ ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ነጋዴዎችን ወጪ በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚቀንስ ተገልጿል። የክፍያ ተመኖቹ ከዓለም አቀፍ አሠራር ጋር መጣጣማቸው የኢትዮጵያን የንግድ ፋይናንስ ተዓማኒነት ከመጨመሩም በላይ፣ ሀገሪቱ ከሐምሌ 2016 ዓ.ም ጀምሮ ተግባራዊ እያደረገችው ያለውን በገበያ ላይ የተመሠረተ የውጭ ምንዛሬ ሪፎርም ስኬታማ ለማድረግ ትልቅ እገዛ ይኖረዋል ተብሏል።

Capital

ኤምሬትስ የሆርሙዝ ሰርጥን የሚያስቀረው ሁለተኛው የነዳጅ መስመር ግንባታ በ2027 እንደምታጠናቅቅ አስታወቀች

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (ዩኤኢ) ብሔራዊ የነዳጅ ኩባንያ የወደፊት የነዳጅ ኤክስፖርት ፍሰቷን አስተማማኝ ለማድረግና ሊያጋጥሙ የሚችሉ መስተጓጎሎችን ለመከላከል ሲል፣ የሆርሙዝ ወሽመጥን የሚቀይረው ሁለተኛው አዲስ የነዳጅ ቧንቧ መስመር ግንባታ እ.ኤ.አ. በ2027 እንደሚጠናቀቅ አስታውቋል።

ከዚህ ቀደም ይፋ ያልተደረገውና አሁን በአስቸኳይ እንዲከናወን የተወሰነው ይህ ፕሮጀክት፣ ሀገሪቱ በባህር መስመር የምታደርገውን የነዳጅ ኤክስፖርት አቅም በእጥፍ ያሳድገዋል ተብሎ ይጠበቃል።

ከኢራን ጦርነት መነሳት በፊት ከዓለም አቀፉ የነዳጅ እና የፈሳሽ ጋዝ ምርት 20 በመቶ ያህሉ ይጓጓዝበት የነበረው ወሳኙ የሆርሙዝ ሰርጥ ከተዘጋ አሁን 11ኛ ሳምንቱን ይዟል። ይህ እገዳ በዓለም ዙሪያ የኃይል ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲናር ማድረጉንና የባህረ ሰላጤው ሀገራትን ኢኮኖሚ እያዳከመ መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ።

የአቡ ዳቢው አልጋ ወራሽ ሼክ ካሊድ ቢን መሐመድ ቢን ዛይድ አል ናህያን፣ የሀገሪቱ ብሔራዊ የነዳጅ ኩባንያ ፕሮጀክቱን በፍጥነት አጠናቆ አዲሱ መስመር እ.ኤ.አ. በ2027 ነዳጅ ወደ ፉጃይራ ወደብ ማጓጓዝ እንዲጀምር መመሪያ አስተላልፈዋል።

ይህ ፕሮጀክት በአስቸኳይ እንዲገነባ የተወሰነው ዩኤኢ ለ60 ዓመታት አባል ሆና የቆየችበትን የነዳጅ አምራች ሀገራት ድርጅት መልቀቋን ካስታወቀች ከሳምንታት በኋላ ነው።

አዲሱ የቧንቧ መስመር አሁን ካለውና በቀን 1.8 ሚሊዮን በርሜል ነዳጅ ወደ ኦማን ባህረ ሰላጤ ወደብ ማጓጓዝ ከሚችለው የሃብሻን-ፉጃይራ መስመር ጋር ተዳምሮ የሀገሪቱን የኤክስፖርት አቅም ወደ 3.6 ሚሊዮን በርሜል በማሳደግ በእጥፍ ያሳድገዋል።

አሜሪካና እስራኤል ጥቃት ከሰነዘሩ በኋላ ኢራን በሆርሙዝ ወሽመጥ የሚያልፉ የነዳጅ ጫኝ መርከቦችን በዘጋችበት ወቅት፣ ነባሩ የሃብሻን-ፉጃይራ መስመር ዩኤኢ ነዳጅ መላኳን እንድትቀጥል ትልቅ እገዛ አድርጓል። በአሁኑ ወቅት ከጠባቡ የሆርሙዝ ሰርጥ ውጪ ነዳጅ ኤክስፖርት ማድረግ የሚያስችላቸው የቧንቧ መስመር ያላቸው የባህረ ሰላጤው ሀገራት ዩኤኢ እና ሳዑዲ አረቢያ ብቻ መሆናቸው ይታወቃል።

Capital

ኤምሬትስ የሆርሙዝ ሰርጥን የሚያስቀረው ሁለተኛው የነዳጅ መስመር ግንባታ በ2027 እንደምታጠናቅቅ አስታወቀች!

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (ዩኤኢ) ብሔራዊ የነዳጅ ኩባንያ የወደፊት የነዳጅ ኤክስፖርት ፍሰቷን አስተማማኝ ለማድረግና ሊያጋጥሙ የሚችሉ መስተጓጎሎችን ለመከላከል ሲል፣ የሆርሙዝ ወሽመጥን የሚቀይረው ሁለተኛው አዲስ የነዳጅ ቧንቧ መስመር ግንባታ እ.ኤ.አ. በ2027 እንደሚጠናቀቅ አስታውቋል።

ከዚህ ቀደም ይፋ ያልተደረገውና አሁን በአስቸኳይ እንዲከናወን የተወሰነው ይህ ፕሮጀክት፣ ሀገሪቱ በባህር መስመር የምታደርገውን የነዳጅ ኤክስፖርት አቅም በእጥፍ ያሳድገዋል ተብሎ ይጠበቃል።

ከኢራን ጦርነት መነሳት በፊት ከዓለም አቀፉ የነዳጅ እና የፈሳሽ ጋዝ ምርት 20 በመቶ ያህሉ ይጓጓዝበት የነበረው ወሳኙ የሆርሙዝ ሰርጥ ከተዘጋ አሁን 11ኛ ሳምንቱን ይዟል። ይህ እገዳ በዓለም ዙሪያ የኃይል ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲናር ማድረጉንና የባህረ ሰላጤው ሀገራትን ኢኮኖሚ እያዳከመ መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ።

Via Capital

seledadotio
seledadotio

የአሜሪካ የፀሐይ ብርሃን ኃይል አምራቾች በኢትዮጵያ ላይ የንግድ ምርመራ እንዲደረግ ጠየቁ

በአሜሪካ የሚገኙ የፀሐይ ብርሃን ኃይል አምራቾች፣ የቻይና ኩባንያዎች የአሜሪካን የታሪፍ ቀረጥ ለማምለጥ ምርቶቻቸውን በኢትዮጵያ በኩል እያሳለፉ ነው በሚል የንግድ ምርመራ እንዲደረግ ለፌዴራል ባለስልጣናት ጥያቄ ማቅረባቸው ታዉቋል።

ኩባንያዎቹ ለአሜሪካ የንግድ ሚኒስቴር ባስገቡት አቤቱታ፣ "ቶዮ" እና "ኦሪጅን ሶላር ማንፋክቸሪንግ" የተባሉ የጃፓን ኩባንያዎች በቻይና የተሰሩ ግብዓቶችን በመጠቀም በኢትዮጵያ ውስጥ የሶላር ሴሎችን እንደሚያመርቱ ገልጸዋል። እነዚህም ምርቶች በኢትዮጵያ ወይም በቬትናም ተገጣጥመው ወደ አሜሪካ እንደሚላኩ ተጠቁሟል።

እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2025 አጋማሽ ላይ የጀመረው የኢትዮጵያ የሶላር ምርቶች ወደ አሜሪካ የመላክ ሂደት፣ እስከ ዓመቱ መጨረሻ 300 ሚሊዮን ዶላር ደርሷል። ይህም ኢትዮጵያን በአጭር ጊዜ ውስጥ ሰባተኛዋ ከፍተኛ የሶላር ምርት ወደ አሜሪካ ላኪ ሀገር አድርጓታል።

አቤቱታውን ካቀረቡት መካከል "ፈርስት ሶላር" እና የደቡብ ኮሪያው "ኪውሴልስ" የሚገኙበት ሲሆን፣ ኩባንያዎቹ በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር በአሜሪካ ፋብሪካዎች ላይ ኢንቨስት ማድረጋቸውንና ይህ "ህገ-ወጥ የታሪፍ ማምለጫ መንገድ" እድገታችንን ያደናቅፋል ሲሉ ተከራክረዋል።

አሜሪካ ከዚህ ቀደም መሰል እርምጃዎችን በቻይና፣ ማሌዢያ፣ ታይላንድ፣ ካምቦዲያ እና ቬትናም ምርቶች ላይ መውሰዷ ይታወሳል። የንግድ ሚኒስቴሩ የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ ውሳኔ ይሰጣል ተብሎ ይጠበቃል።

Capital

በደቡብ አፍሪካ በ AI የረቀቀው የ AI ፖሊሲ መነጋገሪያ ሆኗል
#ethiopia | ደቡብ አፍሪካ በአህጉሪቱ የሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) መሪ ለመሆን የነደፈችው ብሄራዊ ፖሊሲ፣ ሰነዱ በራሱ በ AI የተፈጠሩ "ሀሰተኛ መረጃዎች" ተገኝተውበት ውድቅ ተደረገ።

የሀገሪቱ የኮሙኒኬሽን እና ዲጂታል ቴክኖሎጂ ሚኒስትር ሶሊ ማላትሲ እንደተናገሩት፣ ረቂቅ ፖሊሲው ለፓርላማ ቀርቦ ሊጸድቅ ጥቂት ሲቀረው በውስጡ የተካተቱ የምንጭ ማስረጃዎች ፈጽሞ የሌሉ እና በ AI አማካኝነት በዘፈቀደ የተፈጠሩ መሆናቸው ታውቋል።

ይህ አይነቱ ስህተት ተራ ቴክኒካዊ ግድፈት ሳይሆን የፖሊሲውን አጠቃላይ ታማኝነት እና ተአማኒነት አደጋ ላይ የጣለ ተግባር መሆኑን ሚኒስትሩ በቁጭት ገልጸዋል።

ይህ አጋጣሚ የ AI ቴክኖሎጂን ስንጠቀም የሰዎች የቅርብ ክትትል እና ማረጋገጫ ምን ያህል ወሳኝ መሆኑን በተግባር ያሳየ ትምህርት ሆኖ ተወስዷል።

ቀድሞ ተዘጋጅቶ የነበረው ፖሊሲ ብሄራዊ የ AI ኮሚሽንን፣ የሥነ-ምግባር ቦርድን እና የቁጥጥር ተቋምን ለማቋቋም እንዲሁም ለግል ዘርፉ የግብር ማበረታቻዎችን ለመስጠት ያለመ ነበር።

ሆኖም የምንጭ ማስረጃዎቹ ያለምንም የሰው ልጅ ክትትል በ AI ቻትቦቶች መመረታቸው ለፖሊሲው መክሸፍ ምክንያት ሆኗል።

በዓለም ዙሪያ ያሉ የሕግ ሰነዶች ላይ ተመሳሳይ ችግሮች እየታዩ መሆኑ የሚታወስ ሲሆን፣ ሚኒስትር ማላትሲ ረቂቁ በድጋሚ ተዘጋጅቶ የሚቀርብበትን የጊዜ ገደብ ባይገልጹም፣ ክስተቱ በዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂ ማህበረሰብ ዘንድ ትልቅ መነጋገሪያ ሆኖ ሰንብቷነው

ዘገባው የcapital ነው

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የሀብት መጠን ወደ 2.87 ትሪሊዮን ብር አደገ
*********************

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የሀብት መጠን ወደ 2.87 ትሪሊዮን ብር ማደጉን የባንኩ ፕሬዚዳንት አቶ አቤ ሳኖ ገለጹ።

ባንኩ በ2025/26 በጀት ዓመት ዘጠኝ ወራት ውስጥ 54.5 ቢሊዮን ብር ያልተጣራ ትርፍ ማስመዝገቡንም አቶ አቤ ሳኖ የባንኩ የሦስተኛ ሩብ ዓመት የሥራ አፈጻጸሙ በተገመገመበት ወቅት ተናግረዋል።

በዘጠኝ ወራት ከፍተኛ ገቢ መሰብሰቡን ያነሡት ፕሬዚዳንቱ፣ ባንኩ ከገቢው ጋር የሚመጣጠን የወጪ አጠቃቀም እንዲኖረው ማድረግ እንደሚገባም አሳስበዋል።

የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የበጀት ዓመቱን ዕቅድ በስኬት ለማጠናቀቅ እና ቀጣይነት ያለው ዕድገት ለማስመዝገብ መላው የማኔጅመንት አባላት እና ሠራተኞች በተቀናጀ መልኩ ከፍተኛ ርብርብ እንዲያደርጉም ጥሪ ማቅረባቸውን ከባንኩ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።
#ebc #ethiopia #cbe #capital

ከግማሽ ክፍለ ዘመን በኋላ ኤምሬትስ ከኦፔክ ጋር ያላትን አባልነት ማቋረጧ ተሰማ

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) ከግማሽ ክፍለ ዘመን በላይ አባል ሆና የቆየችበትን የነዳጅ ላኪ አገራት ድርጅት (ኦፔክ) በይፋ መውጣቷን አስታወቀች።

ይህ በታሪክ አጋጣሚ ከፍተኛ ተጽዕኖ ይኖረዋል ተብሎ የሚታሰበው ውሳኔ፣ በባህረ ሰላጤው አካባቢ ከኢራን ጋር ያለው ወታደራዊ ውጥረት በጨመረበትና የነዳጅ ዋጋ ዳግም ማሻቀብ በጀመረበት ወቅት መምጣቱ ዓለም አቀፉን የኢነርጂ ገበያ ክፉኛ አስደንግጧል።

እ.ኤ.አ. በ1971 ድርጅቱን የተቀላቀለችውና ከአምስት አስርት ዓመታት በላይ ቁልፍ ተዋናይ የነበረችው ኤምሬትስ፣ ከኦፔክ ለመውጣት የወሰነችው የነዳጅ የማምረት አቅሟን በከፍተኛ ደረጃ ለማሳደግ ካላት ፍላጎት ጋር ተያይዞ እንደሆነ ተገምቷል።

ከሳውዲ አረቢያ እና ከኢራቅ በመቀጠል በድርጅቱ ውስጥ ሦስተኛዋ ግዙፍ ነዳጅ አምራች የሆነችው ኤምሬትስ፣ ከአውፔክ መውጣቷ እስካሁን ሲደረግባት የነበረውን የምርት ገደብ እንድታስወግድ በር ይከፍትላታል።

የአገሪቱ ብሔራዊ የዜና አገልግሎት ባወጣው መግለጫ፣ "ኤምሬትስ ከአውፔክ ብትወጣም፣ በዓለም ገበያ ላይ ተጨማሪ ምርት በኃላፊነትና በደረጃ፣ ከገበያው ፍላጎት ጋር በተጣጣመ መልኩ ለማቅረብ ትሰራለች" ብሏል። ይሁን እንጂ ስልታዊ ጠቀሜታ ያለው የሆርሙዝ ሰርጥ በመዘጋቱ ምክንያት፣ የታሰበውን የጨመረ ምርት በፍጥነት ወደ ዓለም ገበያ ለማድረስ ቴክኒካዊ ፈተናዎች ሊገጥሟት እንደሚችሉ የዘርፉ ተንታኞች ስጋታቸውን ገልጸዋል።

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ከአውፔክ መውጣት ድርጅቱ በዓለም የነዳጅ ዋጋ ላይ ያለውን የመወሰን አቅም ሊያዳክመው እንደሚችል ይገመታል። በሌላ በኩል፣ ኤምሬትስ የራሷን ብሔራዊ የኢኮኖሚ ጥቅም ለማስጠበቅና የምርት አቅሟን በነፃነት ለመጠቀም የወሰደችው እርምጃ፣ በመካከለኛው ምስራቅ ካለው የፖለቲካ ትኩሳት ጋር ተዳምሮ የዓለም ኢኮኖሚን በቀጣይ ወራት ሊፈታተነው እንደሚችል ይጠበቃል።

Via capital

ኢራን የሆርሙዝን ስርጥ ለመክፈትና ጦርነቱን ለማቆም አዲስ የሰላም የውሳኔ ሃሳብ አቀረበች

የኢራን መንግሥት በሆርሙዝ የባህር ስርጥ ላይ የተጣለው እገዳ እንዲነሳና በመካሄድ ላይ ያለው ጦርነት እንዲቆም የሚያስችል አዲስ የሰላም የውሳኔ ሃሳብ ለአሜሪካ ማቅረቡ ተሰማ።

በአሁኑ ወቅት በኢራን እና በአሜሪካ መካከል ያለው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት መረጋጋት ያጣ ሲሆን፣ የኢራን አመራሮች በኒውክሌር ጉዳይ ላይ በሚሰጡ ስምምነቶች ዙሪያ እርስ በርስ መከፋፈላቸው ይነገራል።

በመሆኑም ኢራን አሁን ያቀረበችው አዲስ ሃሳብ አወዛጋቢ የሆነውን የኒውክሌር ድርድር ለቀጣይ ጊዜ በማስተላለፍ፣ በቅድሚያ የባህር ስርጡ እንዲከፈትና የተኩስ አቁም ስምምነቱ ለረጅም ጊዜ እንዲራዘም ወይም ጦርነቱ በዘላቂነት እንዲቆም የሚያደርግ ነው።

ይህ የውሳኔ ሃሳብ በፓኪስታን አደራዳሪዎች በኩል ለዋይት ሃውስ የደረሰ ቢሆንም፣ አሜሪካ ሃሳቡን ለመቀበል ያላት ዝግጁነት ግን እስካሁን ግልጽ አልሆነም።

በሌላ በኩል ፕሬዝዳንት ትራምፕ የኢራንን የነዳጅ ኤክስፖርት አቀዝቅዞ የያዘውን የባህር ላይ እገዳ አጠናክረው ለመቀጠል ፍላጎት እንዳላቸው ፍንጭ ሰጥተዋል።

ፕሬዝዳንቱ ከፎክስ ኒውስ ጋር በነበራቸው ቆይታ፣ የባህር መንገዱ በመዘጋቱ ምክንያት የኢራን የነዳጅ ማስተላለፊያ መስመሮች ከፍተኛ ጫና ውስጥ መሆናቸውንና ይህም ቴህራንን በሳምንታት ውስጥ ለድርድር እንዲትበረከክ ያደርጋታል የሚል እምነት እንዳላቸው ገልጸዋል።

ትራምፕ ሰኞ ዕለት ከከፍተኛ የብሔራዊ ደህንነት እና የውጭ ጉዳይ ቡድናቸው ጋር በኢራን ጉዳይ ላይ በዋይት ሃውስ የሁኔታዎች መከታተያ ክፍል ውስጥ ስብሰባ እንደሚያካሂዱ ይጠበቃል።

አሜሪካ የኢራን የኒውክሌር ሃይል የማበልጸግ ሂደት ቢያንስ ለአስር ዓመታት እንዲቆምና የተከማቸው የዩራኒየም ክምችት ከሀገር እንዲወጣ የምትፈልግ ሲሆን፣ ኢራን አሁን ያቀረበችው ሃሳብ ግን እነዚህን ዋና ዋና ጉዳዮች ወደ ጎን በማለት እገዳው እንዲነሳላት የሚጠይቅ ነው።

Capital

መርስክ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ የጭነት አገልግሎቶችን ለጊዜው ማቋረጡን አስታወቀ

የዓለማችን ግዙፍ የመርከብ ድርጅት የሆነው መርስክ ፣ ወደ በርበራ ወደብ የሚደረጉ እና ከወደቡ የሚወጡ አዳዲስ የጭነት ቦታ ማስያዣዎችን ለጊዜው ማቋረጡን በይፋ አስታውቋል።

ኩባንያው ለዚህ አስቸኳይ ውሳኔ ምክንያት የሆነው በመርከብ የጉዞ መርሃ ግብር ላይ የተደረገ ለውጥ መሆኑን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም ውሳኔ በተለይ በርበራን እንደ አማራጭ የንግድ በር ለምትጠቀመው ኢትዮጵያ ከፍተኛ ተጽዕኖ ይኖረዋል ተብሎ ይገመታል።

በቅርብ ዓመታት የበርበራ ወደብ ለኢትዮጵያ ወሳኝ የሆኑ እንደ ማዳበሪያና እህል ያሉ ምርቶችን ለማስገባት ትልቅ ሚና እየተጫወተ የሚገኝ በመሆኑ፣ የአገልግሎቱ መቋረጥ በቀጠናው የንግድ እንቅስቃሴ ላይ የራሱ ጥላ ማረፉ አይቀሬ ነው።

መርስክ አዳዲስ የጭነት ጥያቄዎችን መቀበል ቢያቆምም፣ ቀደም ብለው የተጫኑ እና በጉዞ ላይ ያሉ ንብረቶች በታቀደው መሠረት መድረሻቸው እንዲገቡ እንደሚያደርግ አረጋግጧል።

በተጨማሪም ድርጅቱ ደንበኞቹ የአቅርቦት ሰንሰለታቸው እንዳይስተጓጎል አሁንም አገልግሎት እየሰጡ ያሉትን የጅቡቲ፣ የሞቃዲሾ እና የሞምባሳ ወደቦችን እንደ አማራጭ እንዲጠቀሙ ጥሪ አቅርቧል።

Via Capital

ፕሬዝዳንት ጌሌ የ27 ዓመታት የስልጣን ቆይታቸውን አራዘሙ

በስትራቴጂካዊ ስፍራ ላይ የምትገኘው የጅቡቲ ሪፐብሊክ ፕሬዝዳንት እስማኤል ኡመር ጌሌ፣ ትናንት በተካሄደው ሀገራዊ ምርጫ 98 በመቶ የሚሆነውን ድምፅ በማግኘት ለተጨማሪ የስልጣን ዘመን መመረጣቸው ታወቀ።

እድሜያቸው 78 የሆኑት ፕሬዝዳንት ጌሌ፣ ይህንን ድል የተቀዳጁት የቀድሞው የገዢው ፓርቲ አባል በነበሩት ብቸኛ ተፎካካሪያቸው መሀመድ ፋራህ ሳማታር ላይ ሲሆን፣ ይህም ለ27 ዓመታት የቆየውን የስልጣን ዘመናቸውን ወደ ስድስተኛው ምዕራፍ እንዲያሸጋግሩ አስችሏቸዋል።

በ1999 እ.ኤ.አ. (1991 ዓ.ም) ስልጣን የያዙት ፕሬዝዳንቱ፣ በቆይታቸው ጅቡቲን የአለም አቀፍ የባህር ትራንስፖርት እና የወታደራዊ ስምሪት ማዕከል በማድረግ ረገድ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል።

በተለይም ለአለም አቀፍ ንግድ ቁልፍ በሆነው የባብ ኤል-መንደብ የባህር ወሽመጥ አቅራቢያ የምትገኘው ጅቡቲ፣ የአሜሪካን፣ የቻይናን እና የፈረንሳይን ግዙፍ የጦር ሰፈሮች በማስተናገድ በቀጠናው ፀጥታ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ አላት።

ፕሬዝዳንት ጌሌ የሀገሪቱን ወደቦች በማዘመን እንደ ኢትዮጵያ ላሉ ወደብ አልባ እና ግዙፍ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ላላቸው ሀገራት ዋነኛ የባህር በር እንዲሆኑ አድርገዋል። ይህ የግንኙነት መረብ ጅቡቲን በምስራቅ አፍሪካ የሎጂስቲክስ ማዕከል እንድትሆን አድርጓታል።

የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር መሀሙድ አሊ ዩሱፍ ምርጫው በሰላም መጠናቀቁን አድንቀው ለፕሬዝዳንቱ የእንኳን ደስ አላችሁ መዕክት አስተላልፈዋል። በሌላ በኩል እንደ ‘ፍሪደም ሃውስ’ ያሉ አለም አቀፍ ተቋማት በሀገሪቱ ያለው የተቃዋሚዎች የፖለቲካ ተሳትፎ እጅግ የተገደበ መሆኑን በመጥቀስ የምርጫውን ሂደት ይተቻሉ።

ፕሬዝዳንት እስማኤል ኡመር ጌሌ ለቀጣይ አምስት ዓመታት የሚመሩት አዲሱ አስተዳደር፣ በቀይ ባህር አካባቢ ካለው የጸጥታ ስጋት እና ከቀጠናው የኢኮኖሚ ውድድር ጋር ተያይዞ ትልቅ ትኩረት እንደሚሰጠው ይጠበቃል።

Capital

ኢትዮጵያ እና ብሩንዲ በምዕራባውያን የቀረበውን የዩክሬን የውሳኔ ሃሳብ ውድቅ አደረጉ

በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ምክር ቤት 61ኛው መደበኛ ስብሰባ ላይ ኢትዮጵያ እና ብሩንዲ በምዕራባውያን አገራት አነሳሽነት የቀረበውን የዩክሬን የውሳኔ ሃሳብ በመቃወም ድምፅ ሰጥተዋል።

በጄኔ በተካሄደው በዚህ ስብሰባ ላይ የቀረበው ሰነድ በዩክሬን ያለውን የሰብዓዊ መብት ሁኔታ የሚከታተለው ዓለም አቀፍ መርማሪ ኮሚሽን የሥራ ዘመን ለተጨማሪ አንድ ዓመት እንዲራዘም የሚጠይቅ ቢሆንም፣ ኢትዮጵያን ጨምሮ ኩባ ፣ ቻይና እና ብሩንዲ የውሳኔ ሃሳቡን ውድቅ አድርገውታል።

ምንም እንኳን የውሳኔ ሃሳቡ በዋናነት በኔቶ እና በአውሮፓ ህብረት አባል አገራት ድጋፍ ቢጸድቅም፣ እንደ ኬንያ፣ ግብፅ፣ አንጎላ እና ደቡብ አፍሪካ ያሉ 18 አገራት ድምፅ ከመስጠት ተቆጥበዋል።

የውሳኔ ሃሳቡ ይዘት ሩሲያ ወታደሮቿን ከዩክሬን እንድታስወጣ የሚጠይቅና የዩክሬንን የግዛት አንድነት የሚያረጋግጥ ሲሆን፣ ሩሲያ በበኩሏ የምርመራ ኮሚሽኑን "አድሏዊ እና ፖለቲካዊ ዓላማ ያለው ነው" በማለት ስትቃወም ቆይታለች።

Via capital

ኢትዮጵያና ሩሲያ የኒውክሌር ኢነርጂን ለሰላማዊ ዓላማ ለመጠቀም ከዚህ ቀደም የደረሱትን ስምምነት ወደ ተግባር የሚቀይር ዝርዝር የድርጊት መርሃ ግብር በአዲስ አበባ መፈራረማቸው ተገልጿል።

በፊርማ ሥነ-ሥርዓቱ ላይ የሩሲያ ግዙፍ የኒውክሌር ኮርፖሬሽን (Rosatom) ምክትል ዋና ዳይሬክተር ኒኮላይ ስፓስኪ እና የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኢነርጂ ኮሚሽን ኮሚሽነር አቶ ሳንዶካን ደበበ የተገኙ ሲሆን፤ በሁለቱ አገራት መካከል ስትራቴጂካዊ ውይይት አካሂደዋል።

ይህ አዲስ ስምምነት ባለፈው መስከረም ወር በሞስኮ የተፈረመውን ስምምነት መሠረት በማድረግ፣ የኒውክሌር ኃይል ፕሮጀክቶችን በቀጥታ ወደ ሥራ ለማስገባት የሚያስችሉ ተግባራትን ያካትታል።

ሰነዱ የአገሪቱን የኃይል አቅርቦት አቅም ለማሳደግ የሚያስፈልጉ የሕግ ማዕቀፎችን ማዘጋጀት፣ የመሠረተ ልማት ግንባታና በዘርፉ የሰለጠነ የሰው ኃይል ማፍራት ላይ በትኩረት እንደሚሠራ ተገልጿል።

ከንጹህ የኃይል አቅርቦት ባለፈ፣ ስምምነቱ የኒውክሌር ቴክኖሎጂን ለዘመናዊ ሕክምና እና ለግብርና ምርታማነት ለማዋል የሚያስችል ሲሆን፣ ይህም የዜጎችን ተጠቃሚነት እንደሚያረጋግጥ ታምኖበታል።

በተጨማሪም ይህ ትብብር በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ወደ ላቀ ደረጃ የሚያሸጋግርና ዓለም አቀፍ የደህንነት መስፈርቶችን የተከተለ መሆኑ ተመልክቷል።

Via capital

የገንዘብ ሚኒስቴር ከ269 ቢሊዮን ብር በላይ ዋጋ ያላቸው የግምጃ ቤት ሰነዶችን ለጨረታ ሊያቀርብ መሆኑን አስታወቀ

የገንዘብ ሚኒስቴር እ.ኤ.አ ለ2026 አራተኛ ሩብ ዓመት የሚውል የመንግሥት ግምጃ ቤት ሰነድ የጨረታ መርሃ-ግብር ይፋ አድርጓል። በዚህም መሠረት ከመጋቢት 23 እስከ ሰኔ 17 ቀን 2018 ዓ.ም. ባለው ጊዜ ውስጥ በጠቅላላው 269 ቢሊዮን 165 ሚሊዮን 645 ሺህ ብር ዋጋ ያላቸው ሰነዶች ለገበያ እንደሚቀርቡ ታውቋል።

ይህ የሦስት ወራት መርሃ-ግብር በሰባት ዙር የጨረታ ቀናት የተከፋፈለ ሲሆን፣ መንግሥት ለበጀት ማስፈጸሚያ የሚሆን የገንዘብ ፍላጎቱን ከአገር ውስጥ ምንጮች ለመሙላትና የፋይናንስ ሥርዓቱን ለማጠናከር ያለመ መሆኑ ተመልክቷል።

በወጣው ዝርዝር መሠረት ለጨረታ የሚቀርቡት ሰነዶች በአራት የብስለት ጊዜያት የተከፋፈሉ ሲሆን፣ የ28 ቀናት ሰነድ 26.9 ቢሊዮን ብር፣ የ91 ቀናት ሰነድ 53.8 ቢሊዮን ብር፣ የ182 ቀናት ሰነድ 107.6 ቢሊዮን ብር እንዲሁም የ364 ቀናት ሰነድ 80.7 ቢሊዮን ብር ድርሻ ይዘዋል።

ከእነዚህም መካከል የ182 ቀናት ወይም የስድስት ወራት የብስለት ጊዜ ያላቸው ሰነዶች ከጠቅላላው የገንዘብ መጠን ውስጥ ከፍተኛውን ድርሻ በመያዝ ቀዳሚነቱን ይዘዋል።

ይህ በዝርዝር የወጣው የጨረታ መርሃ-ግብር ባንኮች፣ የኢንሹራንስ ተቋማትና ሌሎች ባለሀብቶች የፋይናንስ እንቅስቃሴያቸውንና የኢንቨስትመንት ዕቅዳቸውን አስቀድመው እንዲያዘጋጁ የሚያስችል መሆኑ ተገልጿል።

Via capital

ግልጽነት የጎደለው የነዳጅ ቁጠባ መመሪያ፤ ለማደያ ባለቤቶች የፈለጉትን እንዲያደርጉ 'ፍቃድ' ሰጥቷል ተባለ

የነዳጅና ኢነርጂ ባለሥልጣን ያወጣው የነዳጅ ቁጠባና የቅድሚያ አሰጣጥ መመሪያ፣ ግልጽነት የጎደለውና ለብልሹ አሰራር በር የሚከፍት መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎችና ተጠቃሚዎች ገለጹ።

መንግስት በመካከለኛው ምስራቅ ካለው ቀውስ ጋር ተያይዞ የነዳጅ አቅርቦት እጥረት እንዳይከሰት በሚል "ለሕዝብ ትራንስፖርትና ለልማት ፕሮጀክቶች ቅድሚያ ይሰጥ" የሚል መመሪያ ቢያወጣም፣ አተገባበሩ ግን በማደያዎች ዘንድ ለግል ጥቅምና ለተጠቃሚዎች እንግልት መዳረጊያ እየሆነ መጥቷል።

ጉዳዩን በቅርበት የሚከታተሉ የዘርፉ ባለሞያዎች ለካፒታል እንደሚሉት፣ መመሪያው በዝርዝር አፈጻጸም ያልተደገፈና "የተሸፋፈነ" በመሆኑ ለማደያ ባለቤቶች እንደፈለጉ እንዲያደርጉ ያልተገደበ ስልጣን ሰጥቷቸዋል።

በማደያዎች ዘንድ ለግል ተሽከርካሪ ባለቤቶች "ዞር በል" ወይም "ነዳጅ የለም" ለማለት እንደ ዋነኛ ሰበብ እየቀረበ ይገኛል።

ይህም ተሽከርካሪዎች ለሰዓታት ተሰልፈው ነዳጅ እንዳያገኙ ከማድረጉ ባለፈ፣ "ተጨማሪ ብር ከከፈልክ ትቀዳለህ" የሚሉ የሙስና ጥያቄዎች እንዲበራከቱ ምክንያት ሆኗል።

"ነዳጅ ጨምሮብናል፣ አሁን ደግሞ ማግኘት እንኳን አልቻልንም" የሚሉ የግል ተሽከርካሪ ባለቤቶች፣ መመሪያው ወጥ በሆነ መልኩ የማይተገበርና ለአድልዎ የተጋለጠ መሆኑን ይገልጻሉ።

በተመሳሳይ መልኩ አሽከርካሪዎች "የነዳጅ ምርቶችን ለማግኘት አስቸጋሪ እየሆነባቸው እንደሚገኝ" በመግለፅ ቅሬታ እያቀረቡ ሲሆን፣ በዚህም ምክንያት ከተፈቀደው ታሪፍ በላይ ጭማሪ እያደረጉ እንደሚገኙ ካፒታል ለመረዳት ችሏል። ይህም በትራንስፖርት ተጠቃሚው ማህበረሰብ ላይ ተጨማሪ የኢኮኖሚ ጫና ፈጥሯል።

ባለሙያዎች እንደሚመክሩት፣ መንግስት እንዲህ አይነት መመሪያዎችን ሲያወጣ ግልጽ የሆነ የክትትልና የቁጥጥር ስርአት አብሮ መዘርጋት ይኖርበታል። አለበለዚያ መመሪያው አቅርቦትን ከማስተካከል ይልቅ፣ ለብልሹ አሰራርና ለህገ-ወጥ ግብይት 'ህጋዊ ሽፋን' መስጠቱን ይቀጥላል ሲሉ አስጠንቅቀዋል።

Via Capital

የዶላር አማካይ የምንዛሬ ዋጋ በ1 በመቶ ጭማሪ ያሳየ ሲሆን፤ የባንኮች ፍላጎትም በ36 በመቶ አድጓል

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መጋቢት 8 ቀን 2018 ዓ.ም ባከናወነው 21ኛው ዙር የውጭ ምንዛሬ ጨረታ፣ የአሜሪካ ዶላር አማካይ የማሸነፊያ ዋጋ ካለፈው 20ኛው ጨረታ ጋር ሲነፃፀር የ0.98 በመቶ (በግምት 1 በመቶ) ጭማሪ ማሳየቱ ታውቋል።

ባንኩ ባወጣው መረጃ መሠረት፣ በዛሬው ጨረታ አማካይ የምንዛሬ ተመኑ 157.4654 ብር የደረሰ ሲሆን፣ ይህም ከሁለት ሳምንት በፊት የካቲት 24 ቀን ከነበረው 155.94 ብር ጋር ሲነፃፀር የ1.52 ብር ብልጫ አለው።

በተመሳሳይ ሁኔታ በባንኮች በኩል የቀረበው የዶላር ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ ማደጉ የተመዘገበ ሲሆን፣ ካለፈው ጨረታ የነበረው የ177.12 ሚሊዮን ዶላር ፍላጎት በዛሬው ዕለት ወደ 241.52 ሚሊዮን ዶላር ከፍ ብሏል።

ይህም በአንድ ጨረታ ውስጥ የ36.3 በመቶ የፍላጎት ጭማሪ መመዝገቡን የሚያሳይ ሲሆን፣ በጨረታው ላይ የተሳተፉ ባንኮች ቁጥርም ከ20 ወደ 30 በማደግ የ50 በመቶ ዕድገት አሳይቷል።

በጨረታው የቀረበው ከፍተኛው ዋጋም ከ156.05 ብር ወደ 158.50 ብር በመዝለል የ1.57 በመቶ ጭማሪ አስመዝግቧል።

ብሔራዊ ባንኩ ለገበያ ያቀረበው የገንዘብ መጠን በሁለቱም ጨረታዎች 70 ሚሊዮን ዶላር ሆኖ ቢቀጥልም፣ በባንኮች በኩል የቀረበው የፍላጎት መጠን ግን ባንኩ ካቀረበው አቅርቦት በ245 በመቶ ብልጫ ነበረው።

በከፍተኛ ፉክክር ውስጥ ካለፉት 30 ተሳታፊ ባንኮች መካከል 9 ባንኮች ብቻ አሸናፊ መሆን የቻሉ ሲሆን፣ ዝቅተኛው የማሸነፊያ ዋጋ በበኩሉ ከ155.88 ብር ወደ 157.018 ብር አድጓል።

Via Capital Newspaper

የአዲስ አበባ አሽከርካሪና ተሽከርካሪ ፈቃድና ቁጥጥር ባለሥልጣን በከተማዋ የተሽከርካሪ ሰሌዳ እጥረት መኖሩን የሚገልጹ መረጃዎች ከእውነት የራቁ መሆናቸውን አስታወቀ።

ባለሥልጣኑ ለካፒታል ጋዜጣ በሰጠው ማብራሪያ፣ በአሁኑ ወቅት ምንም ዓይነት የሰሌዳ እጥረት እንደሌለና አስፈላጊውን መስፈርት የሚያሟሉ ደንበኞች አገልግሎቱን ማግኘት እንደሚችሉ ገልጿል።

ባለሥልጣኑ ይህንን ማብራሪያ የሰጠው፣ አዲስ የሰሌዳ ቁጥር ለማውጣት እስከ አንድ ወር ድረስ እንጠብቃለን የሚሉ የደንበኞች ቅሬታ በስፋት እየተሰማ ባለበት ወቅት ነው።

አንዳንድ ተገልጋዮች እንደሚሉት፣ የአገልግሎቱ መዘግየት ለህገ-ወጥ ደላሎች ምቹ ሁኔታን ፈጥሯል። እነዚህ ደላሎች አገልግሎቱን በፍጥነት ለማስፈጸም እስከ 30,000 ብር እንደሚጠይቁ ተገልጿል።

ይሁን እንጂ በውጭ የሚወሩት ወሬዎች ትክክለኛ መረጃ ከሌላቸው አካላት የሚመነጩ ናቸው፤ ደንበኞች መረጃዎችን ከሚመለከተው ተቋም በቀጥታ ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል" ሲል ባለሥልጣኑ ገልጿል።

Via capital

“ብራንዴ ተሰርቋል” በሚል ጃምቦ ኮንስትራክሽን በጀንቦሮ ሪል እስቴት ላይ የ1 ሚሊዮን ብር ክስ መሰረተ

በኢትዮጵያ የኮንስትራክሽንና የሪል እስቴት ኢንዱስትሪ ውስጥ ለሦስት አሥርተ ዓመታት ገደማ ስሙን የገነባው ጃምቦ ኮንስትራክሽን፣ አዲስ ወደ ገበያው በገባው ጀንቦሮ ሪል እስቴት ላይ የንግድ ምልክት ስያሜዬን ወስዶብኛል በሚል የ1 ሚሊዮን ብር የካሳ ክስ በፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት መሰረተ።

ጃምቦ ኮንስትራክሽን ለፍርድ ቤቱ ባቀረበው አቤቱታ፣ "ጀንቦሮ" የሚለው ስያሜ ከራሱ የንግድ ምልክት ጋር በድምፅ፣ በፊደላት አጻጻፍና በቃና ተመሳሳይነት ስላለው ደንበኞችንና ሚዲያን እያደናገረ ይገኛል ብሏል። ድርጅቱ ይህን ድርጊት "የብራንድ ነጠቃ" ሲል የገለጸው ሲሆን፣ በዚህም ምክንያት 1 ሚሊዮን ብር የሚገመት የገንዘብ ኪሳራ እንደደረሰበት ገልጿል።

በሌላ በኩል ጀንቦሮ ሪል እስቴት ባቀረበው መከላከያ፣ ክሱ የሕግ መሠረት የሌለው ነዉ ሲል ተከራክሯል። ድርጅቱ አክሎም "ጀንቦሮ" የሚለው ስም በጉራጌ ዞን የሚገኝ የመንደር ስም እንጂ ከሱዋሂሊው "ጃምቦ" ጋር ምንም ዓይነት የቋንቋ ዝምድና እንደሌለው ገልጿል።

የሪል እስቴት ደንበኞች ከፍተኛ ገንዘብ አውጥተው ከመግዛታቸው በፊት የድርጅቱን ማንነትና ታሪክ በሚገባ የሚመረምሩ በመሆናቸው፣ በስም ተመሳሳይነት ብቻ ይሳሳታሉ የሚለው ክስ ተቀባይነት የለውም ሲልም ጀንቦሮ ተከራክሯል።

ዝርዝሩን ያንብቡ

https://capitalethiopia.co...

ራሷን በራሷ የምታስተዳድረው ሶማሊላንድ፣ ለበርካታ አስርት ዓመታት ለምታደርገው የዓለም አቀፍ የነፃነት እውቅና ጥያቄ ድጋፍ ለማግኘት ለአሜሪካ እና ለእስራኤል ልዩ የኢንቨስትመንትና የደህንነት ጥያቄ ማቅረቧ ተሰማ።

የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት ሚኒስትር ክዳር ሁሴን አብዲ ለኤኤፍፒ እንደገለጹት፣ ግዛታቸው ለአሜሪካ ልዩ የማዕድን ቁፋሮ ፈቃድ የመስጠትና የጦር ሰፈር እንዲገነባ የመፍቀድ ከፍተኛ ፍላጎት አላት።

ግዛቷ እንደ ሊቲየም እና ኮልታን ያሉ ከፍተኛ ተፈላጊነት ያላቸው ማዕድናት እንደሚገኙባት የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ለእነዚህ ሀብቶች ቅድሚያ ለአሜሪካና ለእስራኤል ለመስጠት ዝግጁ መሆናቸውን አረጋግጠዋል።

በስትራቴጂያዊ ስፍራ ላይ የምትገኘው ሶማሊላንድ፣ አሜሪካና እስራኤል በግዛቷ ላይ ወታደራዊ መገኘት እንዲኖራቸው መፍቀዷ በየመን በኩል የሁቲ አማጽያን በቀይ ባሕርና በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ የሚያደርሱትን ጥቃት ለመከላከል ትልቅ ፋይዳ ይኖረዋል ተብሎ ይታመናል።

ይህ ጥሪ የቀረበው ባለፈው ታህሳስ ወር እስራኤል የሶማሊላንድን ነፃነት ዕውቅና መስጠቷን ተከትሎ ሲሆን፣ ሶማሊላንድ እ.ኤ.አ በ1991 ከሶማሊያ መገንጠሏን ብታውጅም እስካሁን ሰፊ ዓለም አቀፍ እውቅና አላገኘችም።

የሞቃዲሾ መንግሥት ሶማሊላንድን አሁንም እንደ አንድ የሶማሊያ አካል አድርጎ ቢመለከተውም፣ ግዛቷ ግን ላለፉት 30 ዓመታት የራሷ ፓስፖርት፣ መገበያያ ገንዘብና የጸጥታ ኃይል ያላት ራሱን የቻለ አስተዳደር ሆና እየተንቀሳቀሰች ትገኛለች።

Via capital

የካፒታል ገበያ እና መዋለ ንዋይ ሰነድ
በኢትዮጵያ ህግ ማእቀፍ

የኢትዮጲያ ካፒታል አዋጅ ቁጥር 1248/13
ጠበቃና የህግ አማካሪ ፋንታሁን ደለለው

መግቢያ #ethiopia | የካፒታል ገበያ በኢትዮጵያ በህግ ማእቀፍ ተደግፎ የመዋለ ሰነዶችን ሽያጭ በማሳደግ ረገድ ሀገራችን የካፒታል አዋጅ ቁጥር 1248/13 አውጥቶ በስራ ላይ መዋሉ የእነዚህ ሰነዶችን ሽያጭ ገበያ በመፍጠር ኢንቨስተሮችን ከመሳብ ፣ የንግድ ማህበራትን፣ባንኮችን ከማሳደግ፣ የሀገሪቱን የኢኮኖሚ እድገት ከፍ ከማድረግ አንጻር ዘርፈ ብዙ የተሳለጠ የንግድ ትስስር የሚፈጥር ሲሆን በዚህ ጽሁፍ ከህግ ጋር ተያይዞ ያለውን ይዘት ለማህበረሰቡ ግንዛቤ ለመስጠት ይህን ጽሁፍ ወደ እናንተ አቅርበናል።

1. የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ታሪካዊ ዳራ

ኢትዮጵያ ብዙ የህግ ታሪክ ስለ ካፒታል ገበያ እንደሌሎች ሀገራት እንደሌላት የተለያዩ ስለካፒታል ገበያ የተመለከቱ የኢትዮጵያን ታሪክ መመልከት የሚቻል ነው። የኢትዮጵያ ካፒታል ገበያ ታሪካዊ ዳራን ስናጤን በአጼ ዘመነ መንግስት እ.ኤ.አ በ1867 ዓ.ም በአጼ ሚኒሊክ ዘመነ መንግስት የኢትዮ ጅቡቲን ሀዲድ ለመዘርጋት የ40 ሚሊዮን ፍራንክ አክስዮን በፈረንሳይ ሀገር መሸጣቸው ታሪክ ያወሳል።በእሳቸው ዘመን የተቋቋመው የመጀመርያው ባንክ፣ አቢሲኒያ ባንክ ሲመሠረት አክሲዮኖቹ ከአዲስ አበባ በተጨማሪ ኒውዮርክ፣ ፓሪስ፣ ለንደንና ቪየና እንደተሸጡ የታሪክ ድርሳናት ያስረዳሉ፡፡

እ.ኤ.አ. በ1956 የኢትዮጵያ የቄራዎች ድርጅት ለሕዝብ ሽያጭ የወጣ ሲሆን፣ እሱን ተከትሎ እ.ኤ.አ. ከ1957 እስከ 1963 ባለው ጊዜ ውስጥ የኢትዮጵያ ጠርሙስ ፋብሪካ (Ethiopian Bottling Company)፣ ኢንዶ-ኢትዮጵያን ጨርቃ ጨርቅ፣ ኤችቪኤ ኢትዮጵያ፣ ሳባ ጠጅ፣ ተንዳሆ ተክልና የአዲስ አበባ ባንክ ለሕዝብ ሽያጭ መውጣታቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ በተጨማሪ እ.ኤ.አ. በ1959 ወንጂ ስኳር ፋብሪካ ለሕዝብ ሽያጭ የቀረበ ድርጅት መሆኑንና በወቅቱ በሦስት ወራት ውስጥ ከአክሲዮን ሽያጭ 2.5 ሚሊዮን ዶላር መሰብሰብ የተቻለ ሲሆን፣ ኤችቪኤ የተባለው የሆላንድ ኩባንያ አብዛኛውን አክሲዮን መግዛቱ ይነገራል፡፡ እንዲሁም ሕዝቡም ቀላል ሊባል በማይችል መልኩ በግብይት መሳተፉንና ድርሻ መግዛቱን ጄዲቮን ፒስኬ የተባለ ጸሐፊ፣ «አክሲዮንና የአክሲዮን ግብይት በአዲስ አበባ» በሚለው መጽሐፉ ከትቦት ይገኛል።

በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በ1960 ዓ.ም. በኢትዮጵያ መንግሥት ባንክ (State Bank of Ethiopia) ውስጥ የአክሲዮን ግብይት መምርያ መቋቋሙ የአክሲዮን ግብይቱን ለማሳደግ ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል፡፡ ይህንን መምርያ ማደራጀት የአክሲዮን ገበያን ለማስፋፋት በመንግሥት የተወሰደ የመጀመርያው ተቋማዊ አደረጃጀት ዕርምጃ እንደሆነ ይነገራል፡፡ በወቅቱ የተለያዩ ኢንቨስተሮችን በግብይት በማሳተፍና ዋጋ እንዲሰጡ በማድረግ፣ እንዲሁም በተለያዩ መንገዶች ዋጋ እንዲወሰን ይደረግ ነበር፡፡

እ.ኤ.አ. በ1965 የአክሲዮን ግብይት እያደገ በመሄዱ፣ የሕዝብን እምነት በማግኘቱ፣ ኢኮኖሚውም ዕድገት በማሳየቱ፣ አዳዲስ ኀይለስላሴ ዘመነመንግስት የካፒታል ገበያ የህግ ማእቀፍ ኖሮት የተለያዩ አስፈጻሚ ተቋሟት የማቋቋም የማደራጀት እና የመነቃቃት ስራዎች ተሞክረዋል። ታላቁ የህዳሴ ግድብ ለመገንባት በተደረገው ህዝባዊ ንቅናቄም ብዙ የቦንድ ሽያጭ ለዜጎች፣ ሀገር በቀል ድርጅቶች ፣ ለትውልደ ኢትዮጲያን ፣ ዲያስፖራ ለሌሎችም ተሳታፊ አካላት ተሽጦ በብዙ ቢሊዮን ብር ተሰብስቦ ታላቁን ህዳሴ ግድብ ተገንብቷል።

ይህ ህጉ ከመውጣቱ በፊት ባልተማከለ አሰራር የተፈጸመ ቢሆንም የካፒታል ገበያ ስረአት እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ያሳያል። ከዚህም ባለፈ የገበያ መር ስረአት የሚደግፍ ሲሆን ለነጋዴዎች፣ለባለሀብቶች፣ ለሀገር እድገት መንሰራራት፣ለአለምአቀፍ የገበያ ትስስር፣ለዜጎች የነፍስ ወከፍ ገቢ፣ለአጠቃላይ የገበያ እድገት እንቅስቃሴ ከፍተኛ በርን የከፈተ ሲሆን እኝህን መሪዎችንና እና ተባባሪዎቻቸውን አለማመስገን ንፉግነት መሆኑ ያነበበኩት እና ለመመረቂያ ጽሁፌ ያጠናውት " The Challenges and Opportunities of the capital market proclamation implementation " ማለትም በአማረኛ ለማስገንዘብ ያህል "የካፒታል ገበያ አዋጅ አፈጻጸም ተግዳሮት እና መጻኢ እድል" በሚል በአዲስአበባ ዩኒቨርስቲ የታተመው ጹሁፍ ምስክር ይሆኑኛል።

ይሁን እንጂ የደርግ መንግስት ስልጣን ከያዘ በኋላ የሶሻሊስት ስረአት መንግስትን ባህርይ ያለው መሆኑን ተከትሎ የካፒታል ገበያ የህግ ማእቀፍ እንዳይኖረው እንዲሁም የገበያ መር ስረአትን የማይከተል በመሆኑ የካፒታል ገበያ ቦታ እንዳይኖረው አድርጎት አሁን ግን ጊዜው ደርስ የህግ ማእቀፍ እንዲኖረው ተደርጓል።

2. አሁን ላይ የካፒታል ገበያ የህግ ማእቀፍ ምን ይመስላል?
አሁን ባለንበት የኢፊድሪ ህገመንግስት ዲሞክርያሲያዊ እና ገበያ መር ስረአትን ፈቃጅ ሲሆን ይህን ተከትሎም ለሀገር እድገት የሚበጁ የንግድ ስረአታችንን የሚያዘምኑ ከአለም የገበያ ስረአት ጋር እኩል የሚሄዱ ህጎች እየወጡ የሚገኙ ሲሆን አንዱም የኢትዮጲያ ካፒታል ገበያ አዋጅ ቀጥር 1248/13 ነው።በዚህ አዋጅ አንቀጽ 3 ላይ የካፒታል ገበያ ባለስልጣን የተቋቋመ ሲሆን ይህን ተከትሎም የተለያዩ ደንብ እና መመሪያዎች በመውጣት ላይም ይገኛሉ።

ይህ ለሀገራችን እድገት እጅግ አስፈላጊ በመሆኑ ሌሎች ህጎችም ሊደግፉ እና ተጣጥመው ሊተገበሩ የሚገባ በመሆኑ የብሔራዊ ባንክ አዋጅ፣የንግድ ባንክ አዋጅ፣ የኢፊድሪ ንግድ አዋጅ ቁጥር 1243/2013 ሌሎች የፋይናንስ እና የንግድ ተቋማት ህጎች በመውጣት በመሻሻል ላይ ይገኛሉ። በካፒታል ገበያ አዋጅ ቁጥር 1248/13 ስር የሚታቀፉ ወይም የታቀፉ ዘርፈ ብዙ ተቋማት የሚገኙ ሲሆኑ ዋናው ጉዳይ ግን የሙአለ ንዋይ ሰነድ ገበያን ተፈጻሚ የሚያደርጉ ናቸው።

የሙአለ ሰነድ ገበያ በዋናነት ለመጥቀስ ያህል በአዋጁ አንቀጽ 31 መሠረት የሚመሰረት ሲሆን ይህን በተመለከተ የኢፊድሪ መንግስትም ስራ መጀመሩን አብስሯል። ይህ ዋናው የአዋጁ መቋቋም መሠረታዊ አላማ ነው። ሌላው የመወእለ ሰነዶች አስቀማጭ ክፍያ አጣሪ ፈጻሚ ኩባንያ በአዋጁ የህግ እውቅና የተሰጠው ሲሆን ይህ ግብይት የሚፈጸምባቸውን ሰነዶች ክፍያ አፈጻጸም ከእዳና ከተለያዩ ክፍያዎች ነጻ ስለመሆኑ በማጣራት ሰነዶችን በመለየት የሚያስቀምጥ ነው። በዚህ ረገድ ብሔራዊ ባንክም ስልጣን የተሰጠበት አግባብ በአዋጁ ላይ ተዘርዝሮ የተቀመጠ ነው። የመንግስት መዋአለ ሰነዶችን በተመለከተ ሰነዶችን የማስቀመጥ የማስተዳደር ስልጣን ተሰጥቶታል።

3. .ሙአለ ንዋይ ሰነዶች ምንድን ናቸው?

የሰነደ ሙዓለ ንዋይ (Securities) ማለት በገንዘብ ሊተመን የሚችል ባለቤትነትን የሚገልጽ ሰነድ ማለት ሲሆን ሊሸጥ፣ ሊለወጥ ወይም በዋስትና ሊሰጥ የሚችል መብት የሚያቋቁም ሰነድ ነው፡፡ በእኛ አገር የሚታወቁት የሰነደ ሙዓለ ንዋይ ዓይነቶች አክሲዮን፣ ቦንድና የግምጃ ቤት ሰነድ ናቸው፡፡ ባደጉት አገሮች የተለያዩ ዓይነት የሰነደ ሙዓለ ንዋዮች ይገበያያሉ፡፡ እነዚህም አክሲዮኖችን (Shares)፣ የዕዳ ሰነዶችን (Debt Instruments)፣ ብድሮችን (Loans)፣ ቦንዶችንና ሌሎች ወደ ኩባንያ ካፒታልነት ሊቀየሩ የሚችሉ ስምምነቶችን ያካትታል፡፡ በተጨማሪም ሁሉም በመንግሥት ወይም በመንግሥት የልማት ድርጅቶች የወጡና

ለግብይት የሚውሉ የሕዝብ የብድር ሰነደ ሙዓለ ንዋዮችን፣ ለወደፊት የሚፈጸሙ የውል ዓይነቶችን (Futures)፣ ያለ ግዴታ የመግዛት ወይም የመሸጥ መብት ለገዥው የሚሰጡ ሰነዶችን (Options)፣ ተዛማጅን (Derivatives) እና በጋራ የኢንቨስትመንት ፈንድ ውስጥ ያለ የድርሻ ክፍልፋይ (Units in a Collective Investment Scheme) ይይዛል፡፡

እነዚህንና ሌሎች የካፒታል ገበያ ሰነዶችን በአገራችን በተማከለ ገበያ ለማገበያየት እንዲያመች እንደ ሌሎቹ አገሮች የራሱ የሆነ ሒደትን መዘርጋት፣ መደገፍ፣ መቆጣጠር ብሎም መከታተል የሚያስችል የሕግ ማዕቀፍ ማውጣት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ የካፒታል ገበያ አዋጅ ወጥቶ ወደ ሥራ ተገብቷል፡፡ በካፒታል ገበያ አዋጅ ቁጥር 1248/13 አንቀጽ 2(62) መሠረት ሰነደ ሙዓለ ንዋዮች ማለት ከላይ በሌሎች አገሮች ግብይት ይደረግባቸዋል የተባሉትን ሰነዶች ጨምሮ፣ የካፒታል ገበያ ባለሥልጣን የሰነደ ሙዓለ ንዋይ ናቸው ብሎ የሚወስናቸውን ማናቸውም በግብይት የድርሻ ባለቤትነትን የሚያረጋግጡና በባለሥልጣኑ ፈቃድ መሠረት የሚተላለፉ ሰነዶችን ይጨምራል፡፡

4. የሙአለ ሰነዶች ገበያ መመዝገብ እና መሠረዝ
ሌላው ደግሞ በዚህ መግቢያ መነሳት ያለበት ነጥብ በሙአለ ሰነዶች ገበያ የሚመዘገቡ ሰነዶች ሲሆኑ በዚህ የሚሳተፉ ተቋማት አስፈላጊውን መሥፈርት አሟልተው በጥንቃቄ ተመርምረው የሚመዘገቡ ናቸው። እነዚህም የተመዘገቡ ኩባንያዎች listing companies ሲባሉ ነገር ግን በተለያየ ምክንያት በግብይት ሂደት ውስጥ መረጃ በማሳሳት ገብተው ወይም ወንጀል ፈጽመው ወይም ግዴታቸውን ሳይወጡ ቀርተው እንደሆነ ከገበያው የሚሰረዙበት ስረአት በህጉ የተቀመጡ ሲሆን ከገበያው የተሰረዙ ኩባንያዎች/delisting campany/በመባል ይታወቃሉ። እነዚህን የካፒታል ገበያ አላማ ከዳር ለማድረስ መንግስት በራሱ ብቻ የሚከውነው ሳይሆን ለተለያዩ አገልግሎት ብቁ ለሆኑ የግል አግልግሎት ሰጪዎች ብቁ ሆነው ከተገኙ ፍቃድ በሚሰጥበት አግባብ የሚጠበቅባቸውን መስፈርት የሚያሟሉ ከሆነ ፍቃድ ተሰጥቶአቸው የሚሰሩበት አግባብ እንዳለ በአዋጁ አንቀጹ 55 ላይ በዝርዝር ተቀምጧል።

5. የኢትዮጲያ ካፒታል ገበያ አስተዳደር ፍርድ ቤት

ሌላው ትኩረት የምናደርግበት በአዋጁ አንቀጽ 64 መሠረት የተቋቋመ ሲሆን ይህም የካፒታል ገበያ አስተዳደር ፍርድ ቤት ነው። ይህ ፍርድ ቤት ሙእለ ሰነዶች ግብይት ላይ አስመልክቶ በዚህ አዋጅ ሽፋን ስር በሚወድቁ አጠቃላይ ተግባራት ላይ በባለስልጣኑ ውሳኔዎች ላይ በሚሰጡ በሚተላለፉ አስተዳደራዊ ውሳኔዎች ላይ ቅሬታ ያለው ወገን ክስ አቅርቦ የሚታይበት ሲሆን በዚህ ፍርድ ቤት የሚሰጡ ውሳኔች ላይ ቅር የተሰኘ ወገን በመሠረታዊ የህግ ስህተት ላይ ብቻ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ የሚጠየቅበት ይሆናል። ይህ ማለት የፍሬ ነገር ክርክር ጉዳዮች በተመለከተ የክርክር ሂደት እዚሁ የካፒታል አስተዳደር ፍርድ ቤት የሚያልቅ በመሆኑ ጥንቃቄ ሊደረግ የሚገባው ነው።

በዚህ ካፒታል ገበያ አስተዳደር ፍርድ ቤት የሚሾሙ ዳኞች በጠቅላይ ሚኒስትሩ ሲሆን በዚህ ዘርፍ የተለየ በእውቀት በልምድ በስልጠና በሀገር ወጭም ጭምር የዳበሩ ልዩ እውቀትና ልምድ ያላቸው ሊሆኑ ይገባል። ይህ ካልሆነ ከፈጣን እና ፍትሀዊ አገልግሎት ከመስጠት አንጻር በቶሎ ውሳኔ የማይሰጥበት ከሆነ በዚህ ዘርፍ ለሚሳተፉ ኢንቨስተሮች፣ተቋማት ለሙአለ ሰነድ ግብይት ስራ ዘርፍ እና ኢትዮጲያ ሀገራችን ለጀመረችው የዚህ የካፒታል ገበያ እድገት ጎታች ሊሆን ስለሚችል ይህ ኢንቨስተሮችን የሚያርቅ ተስፋ የሚያስቆርጥ ይልቁንም የማይስተማምን ተገማችነትን የሚያሳጣ መሆን የለበትም ። ከዚህ አንጻር የፍርድ ቤቱ ድጋፍ ሰጪ ሰራተኞች፣በወንጀል ጉዳይ ደግሞ መርማሪዎች፣አቃቢ ህጎች በተለየ እውቀት ፣ ልምድ፣ ስልጠና የዳበሩ ሊሆኑ ያስፈልጋል። ይህም ማለት ዳኞችን በዋናነት ጨምሮ ስለ ሙአለ ንዋይ ሰነዶ ምንነት፣ባህርይ፣ግብይት፣ ህግና መመሪያዎቻቸውን በዚህ ዘርፍ የሚሳተፋትን ኩባንያ፣ኢንቨስተሮችን፣ፍቃድ የተሰጣቸውን አገልግሎት ተቋማትን በተሳታፊ ኩባንያ ውስጥ ያሉ ሰራተኞች መብትና ግዴታዎችን የካፒታል ገበያ ባለስልጣን ስልጣኑንና ተግባሩን ኀላፊነቱን ተጠያቂነቱን በዚህ ዘርፍ ስር የሚገኙ ሰራተኞችን መብት ግዴታ አሰራሮቻቸውን ማወቁ ለዚህ ለሚመለከተው ፍርድ ቤት ፍትህ አሰጣጥ እጅግ ጠቃሚ ነው።

6. ሲጠቃለል

ይህን አዋጅ ባቀፈው ህግጋት እና አላማ ልክ ተፈጻሚ ለማድረግ ያሉን መልካም አጋጣሚዎች እንደ ሀገር ምን ምን እንደሆኑ መታየቱ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። የዚህን አዋጅ ተፈጻሚነት ከዳር ከማድረስ አንጻር በሚደረገው ከፍተኛ ትንቅንቅ ሊያጋጥሙ የሚችሉ ተግዳሮች ምን ምን ናቸው ለእነዚህስ መሠረታዊ የሚሆን መፍቴዎች ምንድን ናቸው በሚሉ በዝርዝር አስፈላጊ በሚባሉ ነጥቦች ላይ መሠረታዊ ትንተና ሊሰጥበት የሚገባ ሲሆን የሌሎች ሀገረች ልምድና ተሞክሮ ጭምር የመፍትሄ አካል ሆኖ መወሰዱ ወሳኝ ነገር ነው።

በአጠቃላይ የካፒታል ገበያ ህግ ለሀገራችን እጅግ ጠቃሚ ከመሆነ የተነሳ ከ19ኛ ክ/ዘመን ወዲህ ጀምሮ ባለተማከለ የገበያ አሰራር የሙአለ ሰነድ ሽያጮች ይከናወኑ እንደነበሩ እና በዚህ ለሀገራችን እድገት ወሰኝ የነበረ ሲሆን ይህንና አለምአቀፍ ልምዶች ህጎች ትስስሮች በመረዳት በተማከለ የካፒታል ገበያ ስረአት ውስጥ በመጓዝ ሀገርን እና ዜጎችን በኢኮኖሚ እድገት ከፍ ለማድረግ የካፒታል ገበያ አዋጅ ቁጥር 1248/13 ይህንንም ተከትሎ ሌሎች ሊያሰሩ የሚችሉ ደንቦችን መመሪያዎችን በማውጣት ላይ የሚገኝ ሲሆን ከዚህ በፊት የነበሩ የንግድ የባንክ፣የፋይናንስ ህጎች በመሻሻል ላይ ይገኛሉ።

መንግስትም ይህን የሚመጥን በህግ ማእቀፉ እንደተቀመጠው በቴክኖሎጂ የታገዙ ተቋማትን መገንባት የሚገባ ሲሆን ከዚህ ውስጥ የሰው ሀይል ማብቃትም በተመለከተ ትኩረት ሊወሰድበት የሚገባው ነው። ማህበረሰቡ ኢንቨስተሩ ኩባንያውም በዚህ ልክ እንዲነቃቃ አስፈላጊውን ግንዛቤ ሊሰጠው ያስፈልጋል። የካፒታል ገበያ ባለስልጣኑም በአዋጁ የተሰጠውን ትልቅ ኀላፊነት ለመወጣት አስፈላጊውን ዝግጅት ሊወስድ የሚገባ ሲሆን በግብይት ሂደት ተሳታፊ የሆኑ ቅን ባለሀብቶችን መብት ጥበቃ ሊያደርግ የሚያስፈልግ ሲሆን አጭበርባሪዎችን ለአሰራር እንቅፋት የሚፈጥሩትን በመለየት እንዲታረሙ ከማድረግ አንጻር ተገቢውን ጥረት ሊያደርግ የሚገባው ነው። ይህ ሲሆን የካፒታል ገበያ አዋጅ 1248/13 ተፈጻሚ በማድረግ ለሀገራችን ትልቅ የኢኮኖሚ ፋይዳ ያለው ስለመሆኑ አያጠያይቅም።

ማጣቀሻዎች/References/
1. የኢፊድሪ ህገመንግስት አዋጅ ቁጥር 1/1987
2. የካፒታል ገበያ አዋጅ ቁጥር 1248/13
3. Fantahun Delelew, Challenge and opportunities of the implementation of capital proclamation 1248/13,Addisababa University
(የካፒታል አዋጁ አፈጻጸም ተግዳሮት እና መጻኢ እድል)
4. የብሔራዊ ባንክ አዋጅ ቁጥር 1359/17
5. ስለ ባንክ ስራዎች አዋጅ ቁጥር 1360/17
https://www.facebook.com
https://t.me/Fantahunlawye...

የኤስ ኦ ኤስ (SOS) ቢሊዮኖችና የነገው ተስፋ፦ በዕርዳታ ጥገኝነት እና በዘላቂ ልማት መካከል ያለው ስስ መስመር

​በደቡብ ኢትዮጵያ የቀትር ፀሐይ በሲዳማ ኤሌላማ ኮረብታዎች ላይ ታርፋለች። በአለታ ወንዶ እና በይርጋለም መንገዶች ላይ የሚርመሰመሱት ህፃናት፣ ዛሬም እንደ ትላንቱ በባዶ እግራቸው አቧራውን እያቦኩ ለጨዋታ ይሯሯጣሉ። እነዚህ ህፃናት ስለ "2.8 ቢሊዮን ብር በጀት" ምንም የሚያውቁት ነገር የለም።

ለእነሱ ህይወት ማለት የዛሬዋ እንጀራ፣ የነገው ትምህርት ቤት እና የቤተሰባቸው ሙቀት ነው። ሆኖም ግን፣ በስዊዘርላንድ በረዶማ ከተሞች ውስጥ በለጋሾች የተሰበሰበው ይህ ግዙፍ ገንዘብ በኤስ ኦ ኤስ የህፃናት መንደሮች በኩል የእነዚህን ህፃናት እጣ ፈንታ ለመቀየር "ተመድቧል" ተብሏል።

​420 ሺህ ዜጎችን ተደራሽ ለማድረግ የታለመው የኤስ ኦ ኤስ (SOS) አዲሱ ፕሮጀክት፣ በወረቀት ላይ ሲነበብ እንደ ተስፋ ብርሃን ይፈነጥቃል። ነገር ግን የዚህን ብርሃን ጥላ ስንመረምረው፣ በቢሊዮኖች ስም ውስጥ የተደበቁ ግዙፍ ማህበራዊ ጥያቄዎችን፣ የተቋማዊ አሰራር ክፍተቶችን እና የነገን ስጋቶች እናገኛለን።

​1. የተስፋው ገጽታ፦ የቁጥሮች ጋጋታ

​የኤስ ኦ ኤስ የህፃናት መንደሮች በኢትዮጵያ እና በደቡብ ሱዳን ብሔራዊ ዳይሬክተር አቶ ሣህለማሪያም አበበ እንዳስታወቁት፣ በሲዳማ ክልል (አለታወንዶና ይርጋለም) እንዲሁም በኦሮሚያ (ያበሌ) የሚጀመሩት አዳዲስ ፕሮጀክቶች "ሁለንተናዊ እድገትን" ለማምጣት ያለሙ ናቸው። ከዚህ ቀደም በሀዋሳ እና ሻሸመኔ የነበሩትም በስዊዘርላንድ ረዳቶች ድጋፍ ይቀጥላሉ።

​በእርግጥ 2.8 ቢሊዮን ብር ቀላል ገንዘብ አይደለም። በድህነት አዙሪት ውስጥ ላለች ሀገር፣ ይህ በጀት በሺዎች ለሚቆጠሩ እናቶች የንግድ መነሻ፣ ለሺዎች ህፃናት የትምህርት ቁሳቁስ፣ ለብዙ ቤተሰቦች ደግሞ የዕለት ጉርስ ሊሆን ይችላል። ሆኖም ግን፣ ሶሾሎጂስቶች (የማህበረሰብ ሳይንቲስቶች) እዚህ ጋር ነው "ቆም በሉ" የሚሉት። አንድን ማህበረሰብ በገንዘብ መርጨትና ማህበረሰቡን ከድህነት ማውጣት ለየቅል ናቸው።

​2. የሶሾሎጂስቶች ስጋት፦ የኤስ ኦ ኤስ እና የጥገኝነት ስነ-ልቦና

​ታዋቂው ሶሾሎጂስት ማክስ ዌበር ስለ ቢሮክራሲያዊ መዋቅሮች ሲናገር፣ ተቋማት የሰዎችን ችግር ከመፍታት ይልቅ የራሳቸውን መኖር ለማረጋገጥ እንደሚጥሩ ያስረዳል። በኢትዮጵያ ለበርካታ አስርት ዓመታት የቆየው የኤንጂኦ (NGO) ባህል፣ ማህበረሰቡን "ሰጪ" እና "ተቀባይ" አድርጎ የመከፋፈል አዝማሚያ አለው።

​ከሶሾሎጂ አንፃር፣ "ቤተሰብን ማጠናከር" ማለት የውጭ ገንዘብን ወደ ማህበረሰቡ ማፍሰስ ብቻ አይደለም። እውነተኛ ማጠናከር ማለት አንድ አባት በራሱ ላብ ልጆቹን የመመገብ ክብር (Dignity) እንዲኖረው ማድረግ ነው። ኤስ ኦ ኤስ በቢሊዮኖች የሚቆጠር በጀት ይዞ ሲመጣ፣ ማህበረሰቡ "የራሴን ችግር በራሴ እፈታለሁ" የሚለውን ባህላዊ የትብብር እሴት (Social Capital) ሊያዳክመው ይችላል። ሰዎች እጃቸውን ወደ ሰማይ (ወደ ፈጣሪ) መዘርጋታቸውን ትተው፣ ወደ ኤስ ኦ ኤስ ነጭ ቪኤይት (V8) መኪናዎች መዘርጋት ከጀመሩ፣ ያኔ ድህነት በስነ-ልቦና ደረጃ ተሸነፈ ሳይሆን ሰረጸ ማለት ነው። ይህ "የጥገኝነት ንድፈ-ሀሳብ" (Dependency Theory) የሚነግረን መራራ እውነት ነው።

​3. የሌሎች ሀገራት ትምህርት፦ "ከዓሳ ሰጪነት ወደ ዓሳ አጥማጅነት"

​የኤስ ኦ ኤስ ፕሮጀክት ለሶስት እና አራት ዓመታት ብቻ የሚቆይ መሆኑ ትልቅ የትችት ነጥብ ነው። በዓለም አቀፍ ደረጃ እንደ ደቡብ ኮሪያ ያሉ ሀገራት በ1960ዎቹ የነበሩበትን ድህነት ያሸነፉት "Saemaul Undong" (New Village Movement) በተባለ ፕሮጀክት ነበር። ይህ ፕሮጀክት የውጭ ዕርዳታን አይጠላም ነበር፤ ነገር ግን ገንዘቡን የሚጠቀመው መንገዶችን ለመስራት፣ የመስኖ ስራዎችን ለማስፋፋትና ሰዎች ራሳቸውን እንዲችሉ ለማድረግ ነበር።

​በአንፃሩ፣ በብዙ የአፍሪካ ሀገራት እንደሚታየው፣ ዕርዳታው ሲቆም ፕሮጀክቱ አብሮ ይሞታል። በሲዳማ እና ኦሮሚያ የሚተገበሩት እነዚህ የኤስ ኦ ኤስ ፕሮጀክቶች፣ ከሶስት ዓመት በኋላ ዜጎቹን በምን ሁኔታ ላይ ጥለዋቸው ይወጣሉ? "ተደራሽ ሆኑ" የተባሉት 420 ሺህ ዜጎች፣ ድጋፉ ሲቋረጥ መልሰው ወደ ነበሩበት የችግር ማጥ ውስጥ የሚገቡ ከሆነ፣ ይህ 2.8 ቢሊዮን ብር "ልማት" ሳይሆን "ጊዜያዊ ሰብአዊ ማስታገሻ" (Charity) ብቻ ሆኖ ይቀራል።

የሩዋንዳውን "Girinka" (አንድ ላም ለአንድ ድሃ ቤተሰብ) ፕሮጀክት ብንመለከት፣ ድጋፉ ቤተሰቡን ወደ አምራችነት በመቀየሩ ዛሬ እነዚያ ቤተሰቦች የዕርዳታ እጅ አይጠብቁም። ኤስ ኦ ኤስ እንዲህ ያለውን ዘላቂ ስልት እየተከተለ ነው? ወይስ ሪፖርቱን በቁጥር ማድመቅ ላይ ብቻ ነው ትኩረቱ?

​4. በቢሊዮኖች ጀርባ ያለው ስሌት

​2.8 ቢሊዮን ብር በአንድ አፍ ሲጠራ ትልቅ ይመስላል። ነገር ግን በሂሳብ ስሌት ስንፈትሸው ሌላ ምስል እናያለን። ለ420,000 ሰዎች ቢካፈል፣ በአንድ ሰው ላይ የሚውለው በጀት በአማካይ 6,666 ብር አካባቢ ነው። ይህ ገንዘብ በዛሬው የዋጋ ግሽበትና የኑሮ ውድነት ለአንድ ሰው "ሁለንተናዊ እድገት" ያመጣል ማለት ዘበት ነው።

​እዚህ ጋር ነው "ተዘዋዋሪ ተጠቃሚ" (Indirect Beneficiaries) የሚለው ቃል የቁጥር ጨዋታ የሚሆነው። ድርጅቶች ብዙውን ጊዜ ቁጥሩን ከፍ አድርገው የሚያሳዩት ለለጋሾቻቸው ስኬታማ መስለው ለመታየት ነው። 420 ሺህ ሰዎችን ደረስን ሲሉ፣ በእርግጥ ስንቶቹ ናቸው ህይወታቸው የተቀየረው? ስንቶቹ ህፃናት ናቸው ከጎዳና ህይወት የዳኑት? ስንቶቹ እናቶች ናቸው ቋሚ ገቢ ያገኙት? የሚለው ጥያቄ በዝርዝር መመለስ አለበት። በኤስ ኦ ኤስ ሪፖርት ውስጥ "ተደራሽ መሆን" ማለት መጽሐፍ ማግኘት ነው? ወይስ በቀን ሦስት ጊዜ መመገብ? ወይስ የወደፊት ተስፋን መቅረጽ?

​5. የኤስ ኦ ኤስ የአስተዳደር ወጪ እና የቢሮክራሲው አጥር

​በኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ግዙፍ አለም አቀፍ ድርጅቶች ሌላኛው ትችት የሚነሳባቸው በ "ኦፕሬሽን ወጪ" (Operational Costs) ላይ ነው። ለከፍተኛ ባለሙያዎች ደመወዝ፣ ለቅንጡ መኪናዎች ግዢ፣ ለቢሮ ኪራይ እና ለስብሰባዎች የሚወጣው ገንዘብ፣ በቀጥታ ለድሆች ከሚደርሰው ገንዘብ ጋር ሲነጻጸር ሚዛኑ ይዛባል። 2.8 ቢሊዮን ብር ከተባለው ውስጥ ስንቱ መሬት ላይ ላለችው እናት ይደርሳል? ስንቱስ አዲስ አበባ እና ስዊዘርላንድ ባሉ ቢሮዎች ውስጥ ለቢሮክራሲው ይቀራል? ይህ ግልጽነት የሚጎድለው ጉዳይ ነው። ኤስ ኦ ኤስ ይህን በጀት ለዜጎች በቀጥታ ከማዋል ይልቅ ለራሱ መዋቅር ማጠናከሪያ እንዳያደርገው ከፍተኛ ስጋት አለ።

​6. የነገው ዕጣ ፈንታ፦ ጥሪ ለለውጥ

​የኤስ ኦ ኤስ ፕሮጀክት ግቡ ቅዱስ ነው። ህፃናትን ከአደጋ መከላከል እና ቤተሰብን ማጠናከር የትኛውም ጤናማ ህብረተሰብ የሚፈልገው ጉዳይ ነው። ሆኖም ግን፣ ትግበራው ላይ "የስትራቴጂ ለውጥ" ካልተደረገ ውጤቱ ከዜሮ አይዘልም።

​የባለቤትነት ስሜት፦ ፕሮጀክቱ "የስዊዘርላንድ ለጋሾች ስጦታ" ተደርጎ ሳይሆን፣ የማህበረሰቡ የራሱ የልማት አካል ተደርጎ መወሰድ አለበት።

የጥር ወር የሀገሪቱ የዋጋ ግሽበት ወደ 9.8 በመቶ ከፍ አለ‼️
በጥር ወር 2018 ዓ.ም የሀገሪቱ አጠቃላይ የዋጋ ግሽበት መጠን 9.8 በመቶ መድረሱ ተገለጸ። ይህም ከአንድ ወር በፊት በታህሳስ 2018 ዓ.ም ከነበረው 9.7 በመቶ ጋር ሲነፃፀር መጠነኛ ጭማሪ አሳይቷል።

ይሁን እንጂ የዘንድሮው የጥር ወር የዋጋ ግሽበት መጠን በጥር 2017 ዓ.ም ከነበረው 15.5 በመቶ ጋር ሲነፃፀር ከፍተኛ ቅናሽ የታየበት መሆኑ ተመልክቷል።

ለዋጋ ግሽበቱ መጨመር የምግብና አልኮል ያልሆኑ መጠጦች ዋጋ በ10.4 በመቶ ማደግ ዋነኛ ምክንያት መሆኑ የተጠቀሰ ሲሆን፣ ይህም በዋናነት የአትክልት፣ የስጋ፣ የወተት ተዋፅኦዎች፣ የእንቁላል፣ የፍራፍሬ፣ የዘይትና የስኳር የመሳሰሉት የምግብ ሸቀጦች ዋጋ በመጨመራቸው ነው።

በሌላ በኩል ምግብ ነክ ያልሆኑ የዋጋ ግሽበት 9.0 በመቶ የደረሰ ሲሆን ትራንስፖርት (17.1 በመቶ)፣ ሌሎች እቃዎችና አገልግሎቶች (19.4 በመቶ)፣ ምግብ ቤቶችና ሆቴሎች (12.5 በመቶ)፣ የቤት እቃዎች (11.8 በመቶ) እንዲሁም የአልኮል መጠጦችና ትምባሆ እና ኮሙዩኒኬሽን እያንዳንዳቸው በ10 በመቶ ጭማሪ ተመዝግቦባቸዋል።
#capital

seledadotio
seledadotio

ከአውስትራሊያ እስከ ኢትዮጵያ፦ የንግድ ባንክ አዲስ ስምምነት ጥቁር ገበያውን ያዳክመው ይሆን?

​የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ (CBE) የውጭ ምንዛሬ ግኝቱን ለማሳደግና የዲጂታል ክፍያ ስርዓቱን ለማዘመን አዲስ ስልታዊ እርምጃ ወስዷል። ባንኩ መቀመጫውን አውስትራሊያ ካደረገውና በዓለም አቀፍ የገንዘብ ዝውውር ላይ ከሚሠራው SGCX (Strategic Global Capital Exchange) ኩባንያ ጋር የመግባቢያ ሰነድ ተፈራርሟል።

​የስምምነቱ ዝርዝር፦
​ተፈራሚዎች፦ የባንኩ የኮርፖሬት አገልግሎቶች ኤክስኪዩቲቭ ም/ፕሬዚዳንት አቶ ኤፍሬም መኩሪያ እና የSGCX ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሚስተር ቃዚ አህመድ።
​ዋና ዓላማ፦ የዲጂታል ሬሚታንስን (የሀዋላ አገልግሎት) ማቀላጠፍና ዓለም አቀፍ ክፍያዎችን ማሳለጥ።
​ፋይዳ፦ በ"ዲጂታል ኢትዮጵያ 2030" ስትራቴጂ መሠረት የውጭ ምንዛሬ ገቢን በከፍተኛ ሁኔታ ማሳደግ።
​
​ይህ ስምምነት በኢኮኖሚውና በባንኩ የዲጂታል ጉዞ ላይ የሚኖረው ተጽዕኖ በሁለት ገጽታዎች ሊታይ ይችላል፦

​1. አዎንታዊ ጎኑ (The Opportunities) ✅
​ጥቁር ገበያን መዋጋት፦ እንደ SGCX ያሉ የዲጂታል መድረኮች ዝውውርን ፈጣንና ርካሽ ካደረጉት፣ ዳያስፖራው ከመደበኛ ባልሆነ መንገድ (ጥቁር ገበያ) ይልቅ በባንክ እንዲልክ ይገፋፋሉ።

​የቴክኖሎጂ ሽግግር፦ ባንኩ ከአውስትራሊያ ኩባንያዎች ጋር መስራቱ ዘመናዊ የሳይበር ደህንነትና የክፍያ ቴክኖሎጂዎችን ለመቅሰም ይረዳዋል።

​2. ትኩረት የሚሹ ነጥቦች (The Challenges) ⚠️
​ከተግባራዊነት አንጻር፦ መግባቢያ ሰነድ (MoU) መፈረም ብቻውን ለውጥ አያመጣም። የቴክኖሎጂ ቅንጅቱ (Integration) ምን ያህል ፈጣን ይሆናል የሚለው ጥያቄ በተግባር መመለስ ግድ ይላል።

​ውድድር፦ ባንኩ የሚሰጠው የልውውጥ ተመን እና የአገልግሎት ክፍያ (Transaction Fee) ተወዳዳሪ መሆን ይኖርበታል።

​🌍 የሌሎች አገራት ተሞክሮ ምን ያስተምረናል?

​የዲጂታል ሬሚታንስ ስምምነቶች በሌሎች ታዳጊ አገራት ከፍተኛ ለውጥ አምጥተዋል፦

​ፊሊፒንስ ፦ ከዓለም አቀፍ የዲጂታል ክፍያ ተቋማት ጋር ባደረገችው ጥብቅ ትስስር፣ ሬሚታንስ ለአገሪቱ አጠቃላይ ምርት (GDP) 9% ያህሉን እንዲሸፍን አድርጋለች።

​ናይጄሪያ ፦ የማዕከላዊ ባንክ ማበረታቻዎችን ከዲጂታል አስተላላፊዎች ጋር በማቀናጀቱ በመደበኛ መንገድ የሚገባው የሀዋላ መጠን በከፍተኛ ሁኔታ እንዲያድግ አድርጓል።

​ኬንያ ፦ የM-Pesa ስኬት መሠረቱ ባንኮች ከዲጂታል አስተላላፊዎች ጋር ያላቸው ውህደት ነው። ይህ ለንግድ ባንክም ከ CBE Birr ጋር ከተቀናጀ፣ ገንዘቡ በቀጥታ ለተቀባዩ እጅ እንዲደርስ በማድረግ የባንክ አገልግሎት ተደራሽነትን ያሰፋዋል።

​ማጠቃለያ
​የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የጀመረው ይህ እንቅስቃሴ የሚመሰገን ቢሆንም፣ ስኬቱ የሚለካው አገልግሎቱ ለአጠቃቀም ምን ያህል ቀላል ነው በሚለውና በሚሰጠው የምንዛሬ ተመን ጥራት ላይ ይሆናል።

የኢትዮጵያ የ2018ቱ የውጭ ምንዛሪ ማሻሻያ መዋቅራዊ ትችት

በክቡር ገና የተፃፈ

​የካቲት 4 ቀን 2018 ዓ.ም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያወጣቸው ማሻሻያዎች በውጫቸው ተራ የአስተዳደር ለውጦች ቢመስሉም፣ በድምር ውጤታቸው ግን የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሪ መዋቅር (Architecture) ሙሉ በሙሉ የሚቀይሩ ናቸው።

​ከመዋቅራዊ እይታ ሲመዘኑ፣ እያንዳንዱ እርምጃ ወደ ገበያ ነፃነት፣ ወደ ስልጣን መከፋፈል (Decentralization) እና ወደ ካፒታል ተንቀሳቃሽነት የሚያመራ ጥልቅ የፍልስፍና ሽግግርን ያመለክታሉ። ይህንን ለውጥ ከሀገራዊ ሉዓላዊነት እና የፋይናንስ የበላይነትን ከሚቃወም (Anti-financialization) እይታ ብንመዝነው፣ ትኩረቱ ከአሰራር ቅልጥፍና ይልቅ በመዋቅራዊ አደጋዎች ላይ ያርፋል።
​እያንዳንዱን መመሪያ እና መዋቅራዊ አንድምታውን በጥንቃቄ እንመርምር፦

​1. ላኪዎች ያገኙትን ምንዛሪ 100% ለዘላለም እንዲይዙ መፈቀዱ

​የእኔ እይታ፦ ከፍተኛ ትችት
ላኪዎች ያገኙትን የውጭ ምንዛሪ ያለ ጊዜ ገደብ እንዲይዙ መፍቀድ፣ ውስን የሆነውን የሀገር ሀብት ቁጥጥር ወደ ግል ማዞር (Privatize ማድረግ) ነው። ይህ የብሔራዊ ባንክን የመጠባበቂያ ክምችት የማስተዳደር አቅም ያዳክማል።

በምንዛሪ እጥረት በምትታመስ ኢኮኖሚ ውስጥ ይህ ውሳኔ የውጭ ምንዛሪን "መደበቅ" (Hoarding) ያበረታታል። ዋናው መዋቅራዊ ስጋት ደግሞ "ዶላራይዜሽን" ወደ ኢኮኖሚው እምብርት ሰርጎ መግባቱ ነው።

​2. ለአካውንት ባለቤቶች ዓለም አቀፍ ካርዶች መሰጠታቸው

​የእኔ እይታ፦ ትችት
ወደ ውጭ የሚደረጉ የችርቻሮ ክፍያዎች ያለ ምንም ጋሬጣ እንዲከናወኑ ያደርጋል። የኢ-ኮሜርስ ግዢዎች እና የውጭ አገልግሎቶች ክፍያ ይስፋፋሉ። ይህም የካፒታል ፍሰትንና የውጭ ፍጆታን መደበኛ ያደርጋል። የምንዛሪ እጥረት ባለበት ሀገር የውጭ ፍሰትን ማቀላጠፍ፣ የአገር ውስጥ ምርትን ከማጠናከር ይልቅ ተጋላጭነትን ይጨምራል።

​3. ለትምህርት፣ ለሕክምና እና ለጉዞ የሚደረጉ የውጭ ክፍያዎች

​የእኔ እይታ፦ የተቀላቀለ ግን ጥርጣሬ ያዘለ
ምንም እንኳ ውሳኔው ሰብዓዊ ቢመስልም፣ አንድን ጥልቅ ስውር እውነት ያጋልጣል፦ ዜጎች ለመሠረታዊ አገልግሎቶች በውጭ ሥርዓቶች ላይ ጥገኛ መሆናቸውን። የሀገር ውስጥ ሕክምናንና ትምህርትን ከመገንባት ይልቅ፣ ይህ ፖሊሲ የውጭ ወጪን ተቋማዊ በማድረግ የውጭ ጥገኝነትን ያጠናክራል።

​4. ለትርፍ ያልቆሙ ተቋማት ከስጦታና ከእርዳታ የውጭ ምንዛሪ አካውንት መክፈታቸው

​የእኔ እይታ፦ ስጋት
በውጭ ፈንድ የሚንቀሳቀሱ ተቋማት ራሳቸውን የቻሉ የውጭ ምንዛሪ አካውንቶች መያዛቸው፣ የውጭ ምንዛሪ ፍሰቱ በቀጥታ ወደ ሀገር ውስጥ ስራዎች እንዲገባ ያደርጋል። ይህ ከብሔራዊ ባንክ ቁጥጥር ውጭ የሆኑ ትይዩ የገንዘብ መስመሮችን ይፈጥራል፤ የውጭ ለጋሾችም በፖሊሲ ላይ ተጽዕኖ እንዲያሳድሩ በር ይከፍታል።

​5. የ$100 ዝቅተኛ የቁጠባ ገደብ መነሳቱ

​የእኔ እይታ፦ ጥንቃቄ የታከለበት አሉታዊ ምላሽ
ተደራሽነትን ቢያሰፋም፣ የውጭ ምንዛሪ የመያዝ ባህልን በማህበረሰቡ ውስጥ ያስፋፋል። በብር ላይ ያለው እምነት ከቀነሰ፣ ይህ እርምጃ ዜጎች ከሀገር ውስጥ ገንዘብ ይልቅ ወደ ውጭ ምንዛሪ እንዲሸሹ (Currency substitution) ያፋጥነዋል።

​6. ኢትዮጵያውያን ወደ ውጭ ሀገር ኢንቨስት እንዲያደርጉ መፈቀዱ

​የእኔ እይታ፦ ከፍተኛ ትችት
ካፒታል እጥረት ባለበት ኢኮኖሚ ውስጥ ገንዘብ ወደ ውጭ እንዲወጣ መፍቀድ የካፒታል ሽሽትን (Capital flight) ያፋጥናል። የሀገር ውስጥ ኢንዱስትሪን ሊደግፍ የሚችል ቁጠባ፣ የተሻለ ትርፍ ፍለጋ ወደ ውጭ ይሄዳል። ይህ "ካፒታል ተንቀሳቃሽ መሆኑን" የሚያበስር አደገኛ ምልክት ነው።

​7. ያለ ጉምሩክ ዲክላሬሽን ምንዛሪን መቀየር
​የእኔ እይታ፦ ትችት
ይህ አሰራር ግልጽነትን ያዳክማል። ምንዛሪ እንዲገባ ቢያበረታታም፣ በሌላ በኩል ህገ-ወጥ ወይም ግልጽ ያልሆኑ የገንዘብ ዝውውሮች እንዲከናወኑ ቀዳዳ ይፈጥራል፤ ቁጥጥርንም ያዳክማል።

​8. ለቤተሰብ ድጋፍ እስከ $3,000 ወደ ውጭ መላክ

​የእኔ እይታ፦ ጥርጣሬ
የቤተሰብ ድጋፍ በማህበራዊ መልኩ የሚረዳ ቢሆንም፣ የተቀናጀ የውጭ ምንዛሪ ፍሰት በኢኮኖሚው ላይ ጫና ይፈጥራል። ክምችት በሌለበት ሁኔታ እያንዳንዱ ወጪ ጥብቅ ክትትል ያስፈልገዋል።

​9. ያለ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ የሚከናወኑ የ'ፎርዋርድ' (Forward) ግብይቶች

​የእኔ እይታ፦ ስጋት
ውስብስብ የፋይናንስ መሣሪያዎች ለግምታዊ ግብይት (Speculation) በር ይከፍታሉ። የፋይናንስ ዘርፉ ከምርታማ ዘርፉ በበለጠ ሲለጠጥ የገበያ መረጋጋት ይጠፋል። ጠንካራ ኢንዱስትሪ ሳይኖር የ'ፎርዋርድ' ገበያን መልቀቅ ባንኮችን ለአደጋ ያጋልጣል።

​10. የውጭ ባለሀብቶች ያለ ፈቃድ የውጭ ምንዛሪ አካውንት መክፈታቸው

​የእኔ እይታ፦ ከፍተኛ ትችት
ለውጭ አካላት አሰራርን ማቅለል ቁጥጥርን ይቀንሳል። የውጭ ባለሀብቶች የውጭ ምንዛሪን በራሳቸው ካስተዳደሩ፣ ያገኙትን ትርፍ ማውጣት (Profit extraction) ይበልጥ ቀላል ይሆንላቸዋል። የሉዓላዊ ቁጥጥር አቅምም ይበታተናል።

​11. የውጭ ብድር በባንኮች በኩል እንዲጸድቅ መደረጉ

​የእኔ እይታ፦ እጅግ ከፍተኛ ትችት
የብድር ፈቃድን ለባንኮች መስጠት የሀገሪቱን እዳ ክምችት ይበታትነዋል። ብሔራዊ ስትራቴጂ ሳይኖር የውጭ እዳ ሊከመር ይችላል። ታሪክ እንደሚያስተምረው ቁጥጥር የሌለው የውጭ እዳ መጨረሻው የኢኮኖሚ ቀውስና መዋቅራዊ ጫና ነው።

​12. ለላኪዎች የሚሰጥ የቅድመ ክፍያ (Advance Payment)

​የእኔ እይታ፦ ጥርጣሬ
ፈሳሽ ገንዘብ ቢያስገኝም፣ ከውጭ ገዢዎች ጋር ያለውን ቁርኝት ያጠነክራል። ይህ አሰራር የአገር ውስጥ አምራቾችን በውጭ ገዢዎች ጥገኛ በማድረግ የረጅም ጊዜ ነፃነታቸውን ሊገድብ ይችላል።

​13. ባንኮች ለውጭ ብድር ዋስትና (Guarantee) እንዲሰጡ መፈቀዱ

​የእኔ እይታ፦ ትችት
ይህ የፋይናንስ አደጋን ያሰፋል። ፕሮጀክቶች ቢከስሩ ጉዳቱ ወደ ባንክ ሥርዓቱ ይሻገራል። ትርፉ የግል፣ ኪሳራው ግን የጋራ (Systemic instability) የሚሆንበት አሰራር ነው።

​14. ለሕክምና እና ትምህርት እስከ $20,000 ቅድመ ክፍያ መፈቀዱ

​የእኔ እይታ፦ በግዴታ መቀበል ግን በመዋቅራዊ ሁኔታ አሉታዊ
አስቸኳይ ፍላጎቶችን ቢመልስም፣ የሀገር ውስጥ አቅምን ከመገንባት ይልቅ የውጭ ወጪን ያበረታታል። መዋቅራዊ ጥገኝነትን በደረጃ ያሳድጋል።

​15. የትርፍ ክፍፍልን (Dividend) ያለ ገደብ ወደ ውጭ መላክ

​የእኔ እይታ፦ ከፍተኛ ትችት
ይህ ካፒታልን ከሀገር የማውጫ ቀጥተኛ መንገድ ነው። የውጭ ባለሀብቶች ገንዘባቸውን ይዘው ለመውጣት ዋስትና ያገኛሉ። ነገር ግን ይህ በክምችት ላይ ጫና ከመፍጠሩም በላይ፣ ባለሀብቶች በሀገር ውስጥ ዘላቂ ኢንቨስትመንት ላይ ከማተኮር ይልቅ አጭር ጊዜ ትርፍ ላይ እንዲያተኩሩ ያደርጋል።

​16. ለግል የውጭ ምንዛሪ ቢሮዎች የገንዘብ ድጋፍ (Liquidity) መስጠት

​የእኔ እይታ፦ ጥርጣሬ
የምንዛሪ ቢሮዎችን አቅም ማሳደግ በገበያ የሚመራ የምንዛሪ ግብይትን ያጠናክራል። ይሁን እንጂ ማዕከላዊ ቁጥጥር እየቀነሰ ይሄዳል። የውጭ ምንዛሪ እንደ ሸቀጥ መታየት ይጀምራል።

​17. የምንዛሪ ቢሮዎች የእጅ ገንዘብ ይዞታ ከ10% ወደ 25% ከፍ ማለቱ

የዶላር ዳግም ልደት ወይስ የኢኮኖሚ ቁማር? የኢትዮጵያ “ቢግ ባንግ” ሪፎርም እና የነፃ ገበያ መገፋፋት

​1. የካቲት 4 ቀን 2018 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ይፋ ያደረገው የውጭ ምንዛሪ መመሪያ፣ ዝም ብሎ የቴክኒክ ሰነድ አይደለም፤ ይልቁንም ላለፉት 50 ዓመታት የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ደም ስር አንቆ የያዘውን “የቁጥጥር ሰንሰለት” የሚበጣጥስ መጥረቢያ ነው። ይህ 19 ነጥቦችን የያዘው አዋጅ፣ ኢትዮጵያ በታሪኳ አድርጋው የማታውቀውን የኢኮኖሚ “ቢግ ባንግ” (Big Bang) ሽግግር መጀመሯን ያበስራል። በኢኮኖሚ ፈላስፎች መነጽር ሲታይ፣ ይህ እርምጃ አዳም ስሚዝ “የማይታየው እጅ” (Invisible Hand) ብሎ የጠራውን ገበያ መር ስርዓት በኢትዮጵያ ምድር ለመትከል የተደረገ ደፋር ሙከራ ነው።

​2. የዚህ ሪፎርም ዋነኛው መነሻ ከአለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ጋር የተደረሰው የ 3.4 ቢሊዮን ዶላር የብድር ስምምነት ቢሆንም፣ ውስጣዊ ፍላጎቱ ግን የኢትዮጵያን የውጭ ምንዛሪ ረሃብ በዘላቂነት መፍታት ነው። ቀደም ሲል በኦፊሴላዊው የምንዛሪ ዋጋ እና በጥቁር ገበያው መካከል የነበረው ልዩነት (Premium) ከ 100% በላይ ማደጉ፣ ምርት ወደ ውጭ የሚላክበትን ሳይሆን ዶላር የሚሸሸግበትን ኢኮኖሚ ፈጥሮ ነበር። አዲሱ መመሪያ ይህንን “የጥላ ኢኮኖሚ” አፍርሶ፣ ዶላርን ከጓዳ ወደ ባንክ አደባባይ ለማውጣት የታለመ ነው።

​3. የአገልግሎት ላኪዎች 100% ገቢያቸውን እንዲይዙ መፈቀዱ (አንቀጽ 1)፣ ከቲዮሪ አንጻር “የባለቤትነት መብት” (Property Rights) ማረጋገጫ ነው። ጆን ሎክ እንደሚለው፣ አንድ ሰው በጥረቱ ያገኘውን ሀብት የመጠቀም ሙሉ መብት ሊኖረው ይገባል። መንግስት ቀደም ሲል ከላኪዎች ላይ ይነጥቅ የነበረውን 50% እና ከዚያ በላይ ድርሻ መተዉ፣ ላኪዎች ይበልጥ እንዲያመርቱ ትልቅ ማበረታቻ (Incentive) ይፈጥራል። ይህ ደግሞ በረዥም ጊዜ የሀገሪቱን የወጪ ንግድ ገቢ በቢሊዮን ዶላሮች እንደሚያሳድገው ይጠበቃል።

​4. ግለሰቦች ለቤተሰቦቻቸው እስከ 3,000 ዶላር እንዲልኩ መፈቀዱ (አንቀጽ 8)፣ የመንግስትን የቁጥጥር ስፋት (State Scope) በእጅጉ ይቀንሳል። ይህ እርምጃ ሚልተን ፍሪድማን “Capitalism and Freedom” በሚለው መጽሐፉ የጠቀሰውን የግል ኢኮኖሚ ነፃነት የሚያንፀባርቅ ነው። ዜጎች በገዛ ገንዘባቸው የልጆቻቸውን ትምህርትና ህክምና እንዲከፍሉ መፈቀዱ፣ በህዝብና በመንግስት መካከል ለዘመናት ተሸርሽሮ የነበረውን ማህበራዊ ውል (Social Contract) መልሶ የማደስ አቅም አለው።

​5. ዳታዎች እንደሚያሳዩት፣ ኢትዮጵያ በየአመቱ ከዳያስፖራ የምታገኘው ሬሚታንስ (Remittance) ከ 5 ቢሊዮን ዶላር በላይ ቢሆንም፣ ከግማሽ በላይ የሚሆነው በህገ-ወጥ መንገድ ይዘዋወር ነበር። አዲሱ መመሪያ ዶላርን ያለ ሰነድ መመንዘር መፍቀዱ (አንቀጽ 7)፣ ይህን በጥቁር ገበያ የሚመላለሰውን ቢሊዮን ዶላር ወደ ህጋዊው ስርዓት የሚመልስ “መግነጢሳዊ ኃይል” ነው። ይህ የገንዘብ ፍሰት ወደ ባንኮች ሲገባ፣ ባንኮች ለኢንዱስትሪው የሚሰጡት የብድር አቅም (Liquidity) በእጥፍ ሊያድግ ይችላል።

​6. የውጭ ኢንቨስተሮች ትርፋቸውን ያለ ገደብ እንዲያወጡ መፈቀዱ (አንቀጽ 16) ግን የሁለት ስለት ቢላዋ ነው። ለዴቪድ ሪካርዶ የንግድ ቲዮሪ ተከታዮች፣ ይህ እርምጃ የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንትን (FDI) የሚስብ ማር ነው። ሆኖም፣ እንደ ጆሴፍ ስቲግሊዝ ያሉ ሊቃውንት “የካፒታል ሽሽት” (Capital Flight) ስጋትን ያነሳሉ። በሀገር ውስጥ የፖለቲካ አለመረጋጋት ቢከሰት፣ ኢንቨስተሮች ያላቸውን ዶላር ይዘው በአንድ ጀምበር ቢወጡ፣ የኢትዮጵያ የውጭ መጠባበቂያ ክምችት (Foreign Reserve) ድንገት ሊሟጠጥ ይችላል።

​7. የባንኮች ራስ-ገዝነት (Autonomy) መጨመር ሌላው የዚህ ሪፎርም ምሰሶ ነው። ባንኮች የፎርዋርድ ግብይት (Forward Transaction) እንዲያካሂዱ መፈቀዱ (አንቀጽ 9)፣ ነጋዴዎች ለወደፊት ግዢዎቻቸው የምንዛሪ ዋጋን ቀድመው እንዲቆልፉ (Hedging) ይረዳቸዋል። ይህ በንግድ ዓለም ውስጥ ያለውን እርግጠኛ አለመሆን (Uncertainty) በመቀነስ፣ የዋጋ ግሽበትን ለማረጋጋት የሚረዳ ዘመናዊ የፋይናንስ መሳሪያ ነው።

​8. ይሁን እንጂ፣ ባንኮች ከካፒታላቸው 10% ዋስትና እንዲሰጡ መፈቀዱ (አንቀጽ 14) ልብ አንጠልጣይ አደጋ አለው። የኢትዮጵያ ባንኮች በዓለም አቀፍ የፋይናንስ ቀውስ የመመታት ልምድ የላቸውም። ባንኮች የገቡት ዋስትና ተቀባይነት አጥቶ ወይም ብድሩ ሳይከፈል ቢቀር፣ የሀገር ውስጥ ባንኮች መክሰር (Bank Failure) ደረጃ ሊደርሱ ይችላሉ። ይህ ደግሞ በዜጎች ቁጠባ ላይ ትልቅ አደጋ ስለሚደቅን፣ የብሔራዊ ባንክ የቁጥጥር ዓይን (Supervision) እጅግ ንቁ መሆን አለበት።

​9. የውጭ ምንዛሪ ቢሮዎች ጥሬ ገንዘብ የመያዝ አቅማቸው ወደ 25% ማደጉ (አንቀጽ 18)፣ የገበያውን የዶላር ዝውውር (Circulation) ያቀልጠዋል። ይህ እርምጃ የጥቁር ገበያ ደላሎችን ከስራ የሚያስወጣ ቢሆንም፣ አዲሶቹ የፍቃድ ባለቤቶች ራሳቸው ወደ “ህጋዊ ደላላነት” እንዳይቀየሩ ጥብቅ ኦዲት ይፈልጋል። የገንዘብ ማጠብ (Money Laundering) ወንጀሎችን ለመከላከል የዲጂታል ክትትል ስርዓት የግድ ይላል።

​10. የቬትናምን ተሞክሮ ብንመለከት፣ ሀገሪቱ በ 1980 ዎቹ መጨረሻ መሰል እርምጃ ስትወስድ፣ በአምራች ዘርፉ ላይ ትልቅ ስራ ሰርታ ነበር። ኢትዮጵያ ግን አሁንም 80% የምትጠቀመውን ሸቀጥ ከውጭ ታስገባለች። ዶላር በነፃነት መዘዋወሩ ብቻውን ለውጥ አያመጣም፤ የምርት አብዮት ካልታከለበት፣ ነፃ ገበያው የውጭ ሀገራት ምርቶች መጣያ (Dumping ground) የመሆን አደጋ አለው።

​11. የዋጋ ግሽበት (Inflation) የዚህ ሪፎርም ትልቁ ጠላት ነው። የምንዛሪ ዋጋው ለገበያ ሲተው፣ የብር ዋጋ መውደቁ አይቀሬ ነው። ይህ ደግሞ የመድኃኒት፣ የነዳጅ እና የፋብሪካ ጥሬ እቃዎች ዋጋን ሊያስንረው ይችላል። ኬይንስ እንደሚለው፣ በመካከለኛ ጊዜ ኢኮኖሚው ቢረጋጋም፣ “በመጨረሻ ሁላችንም እንሞታለን”። ስለዚህ ዝቅተኛው ማህበረሰብ በዚህ የሽግግር ወቅት በኑሮ ውድነት እንዳይቀጠቀጥ መንግስት የማህበራዊ ድጋፍ መረቦችን ማጠናከር አለበት።

​12. 100 ዶላር የነበረው የሂሳብ መክፈቻ መቅረት (አንቀጽ 5)፣ ለድሃው ዜጋ የተሰጠ የኢኮኖሚ “ዲሞክራሲ” ነው። ይህም የባንክ አገልግሎት ተደራሽነትን (Financial Inclusion) በመጨመር፣ ህዝቡ በዶላር እንዲቆጥብና የሀገር ውስጥ ካፒታል እንዲያድግ ያደርጋል። ይህ የባህሪ ለውጥ (Behavioral Change) በረዥም ጊዜ የሀገሪቱን የቁጠባ ባህል ይቀይረዋል።

​13. ድርጅቶች ከሀገር ውጭ መዋእለ ነዋያቸውን እንዲያፈሱ መፈቀዱ (አንቀጽ 6) ግን እጅግ አነጋጋሪ ነው። ኢትዮጵያ ራሷ የካፒታል እጥረት ባለባት ሁኔታ፣ የሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ዶላር ይዘው ወደ ውጭ እንዲወጡ መፈቀዱ በምን ስሌት እንደመጣ ግልጽ አይደለም። ይህ ነጥብ ባለሀብቶች ሀብታቸውን ወደ አስተማማኝ ሀገራት እንዲያሸሹ (Flight to Safety) በር ሊከፍት ይችላል።

አቢሲኒያ ባንክ እና ገቢዎች ሚኒስቴር የከረረ ክርክር ውስጥ ገብተዋል።

በሀገሪቱ ካሉ ግዙፍ የግል ባንኮች አንዱ የሆነው አቢሲኒያ ባንክ፣ ከገቢዎች ሚኒስቴር ጋር ከፍተኛ የግብር ክፍያ ክርክር ውስጥ መግባቱ ታወቀ።
ለክርክሩ መነሻ የሆነው ጉዳይ ባንኩ ያገኘውን ትርፍ ለባለአክሲዮኖቹ ከማከፋፈል ይልቅ፣ የብሔራዊ ባንክን የካፒታል መስፈርት ለማሟላት መልሶ በካፒታልነት እንዲመዘገብ ማድረጉ ነው።

የገቢዎች ሚኒስቴር "ባለአክሲዮኖቹ ትርፉን በእጃቸው ባይቀበሉም፣ የነበረባቸውን የአክሲዮን ዕዳ ስለከፈለላቸው እንደ ግል ገቢ ይቆጠራል፤ ስለዚህ የ10 በመቶ የትርፍ ድርሻ ታክስ መከፈል አለበት" የሚል አቋም ይዟል።

በአንጻሩ አቢሲኒያ ባንክ "ገንዘቡ ለባለአክሲዮኖች አልተሰጠም፤ ይልቁንም ባንኩን ለማጠናከር በሥራ ላይ የዋለ በመሆኑ እንደ ግል ገቢ ታይቶ ግብር ሊከፈልበት አይገባም" በማለት በመከራከር ላይ ይገኛል።

ጉዳዩ በአሁኑ ወቅት በአስተዳደራዊ ክርክር ላይ ቢሆንም፣ ወደ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ሊያመራ እንደሚችል የታይምስ መረጃ የዜና ምንጮች ጠቁመዋል። ይሁን እንጂ ቀደም ሲል በሌሎች ድርጅቶች ላይ የተሰጡ ተመሳሳይ የፍርድ ቤት ውሳኔዎች ለገቢዎች ሚኒስቴር የሚያደሉ በመሆናቸው፣ ክርክሩ ወደ ፍርድ ቤት ካመራ ባንኩ ሊሸነፍ እንደሚችል ባለሙያዎች ተናግረዋል።

ይህ የግብር ውዝግብ ባንኩ በቅርቡ በሚጀመረው የኢትዮጵያ ሰነደ መዋዕለ ንዋይ (Capital Market) ላይ ለመመዝገብ የሚያደርገውን ጉዞ ሊያስተጓጉልበት እንደሚችል ተሰግቷል። ከተሸነፈ በተመሳሳይ 10% ግብር መክፈል ይጠበቅበታል።

seledadotio
seledadotio

በጥቁር ገበያ ያለው የምንዛሬ ዋጋ ልዩነት ወደ 13 በመቶ ከፍ ማለቱ ተነገረ
#ethiopia | በኢትዮጵያ ተግባራዊ እየተደረገ ካለው አጠቃላይ የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ማዕቀፍ ውስጥ ዋነኛው የሆነው የውጭ ምንዛሬ ተመን በገበያ እንዲወሰን የማድረግ ሂደት፣ አሁንም በተለያዩ መዋቅራዊ ችግሮች ሳቢያ ተግዳሮት እየገጠመው መሆኑ ተጠቆመ።

በተለይም በባንኮች እና በትይዩ ገበያ (ጥቁር ገበያ) መካከል ያለው የዋጋ ልዩነት በቅርብ ሳምንታት ውስጥ ወደ 13 በመቶ ከፍ ማለቱ ተመልክቷል።

የአለምአቀፉ የገንዘብ ድርጅት (አይኤምኤፍ) እንዳስታወቀው፤ ከመስከረም እስከ ጥቅምት አጋማሽ ድረስ ባለው ጊዜ ውስጥ በይፋዊው የባንክ ተመን እና በጥቁር ገበያው መካከል ያለው ልዩነት ከ10 በመቶ በታች ወርዶ የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ላይ ግን ልዩነቱ በድጋሚ እያገረሸ መምጣቱን አመልክቷል።

ለዚህም እንደ ዋና ምክንያት የተቀመጠው፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከፍተኛ መጠን ያለው የውጭ ምንዛሬን ከጨረታ ውጭ ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክ መሸጡ ነዉ ያለዉ ድርጅቱ ይህም የምንዛሬ ተመኑ በገበያ ውስጥ ያለውን ትክክለኛ የፍላጎት እና የአቅርቦት ሁኔታ እንዳያንጸባርቅ አድርጎታል።#capital

ኢትዮጵያ አባል የሆነችበት የብሪክስ ስብስብ የዶላር ጥገኝነትን የሚቀንስ አዲስ የዲጂታል ክፍያ ስርዓት ይፋ ለማድረግ ተቃረበ

የብሪክስ አባል ሀገራት የዶላርን የበላይነት ለመቀነስ እና እንደ ስዊፍት ያሉ ምዕራባውያን የሚቆጣጠሯቸውን የፋይናንስ መረቦች ለመተካት የሚያስችል አዲስ የዲጂታል ክፍያ መሰረተ ልማት ለመዘርጋት የመጨረሻ ምዕራፍ ላይ መድረሳቸው ተገለጠ።

ይህ አዲስ አሰራር በቅርቡ አባል የሆኑትን እንደ ኢትዮጵያ ያሉ ሀገራትን የንግድ ልውውጥ ወደ አዲስ ምዕራፍ ያሸጋግራል ተብሎ ይጠበቃል።

በያዝነው የ2026 የፈረንጆቹ ዓመት በህንድ አስተናጋጅነት በሚካሄደው የብሪክስ ጉባኤ ላይ በዋነኝነት የሚቀርበው ይህ እቅድ፣ ሀገራቱ የየራሳቸውን ብሔራዊ ዲጂታል ገንዘቦች (CBDCs) በቀጥታ እንዲያስተላልፉ የሚያስችል ነው።

ይህ አዲስ አሰራር በተለይም እንደ ህንድ ዲጂታል ሩፒ፣ የቻይና ዲጂታል ዩዋን እና የሩሲያ ዲጂታል ሩብል ያሉ ገንዘቦችን ያለ አሜሪካ ዶላር ጣልቃ ገብነት በቀጥታ ለንግድ ልውውጥ ለማዋል የሚያስችል ሲሆን፣ ይህም የግብይት ወጪን ከመቀነሱም በላይ በምዕራባውያን የሚጣሉ የኢኮኖሚ ማዕቀቦችን ስጋት በእጅጉ እንደሚቀንስ ተመልክቷል።

የህንድ ማዕከላዊ ባንክ ይህንን ጥያቄ ለጉባኤው አጀንዳነት ያቀረበ ሲሆን፣ አሰራሩ እንደ አንድ የጋራ ገንዘብ ሳይሆን እያንዳንዱ ሀገር የገንዘብ ሉዓላዊነቱን ጠብቆ የክፍያ መንገዱን ብቻ በጋራ እንዲጠቀም የሚያስችል ነው።

ይህ ጅምር በተለይም በዓለም አቀፍ ደረጃ የወርቅ ዋጋ በአንድ አውንስ ከ5,500 ዶላር በላይ በሆነ ፍጥነት መጨመር እና ለዶላር ያለው እምነት እየቀነሰ በመጣበት ወቅት መከሰቱ ለብሪክስ ሀገራት ትልቅ ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ እንዳለው ተነግሯል።

ስርዓቱ ሙሉ በሙሉ ስራ ላይ ሲውል፣ እንደ ኢነርጂ እና ሌሎች መሰረታዊ ሸቀጦች ያሉ ግዙፍ የንግድ ልውውጦች በአለም አቀፍ ቀውስ ወቅት እንኳን ሳይስተጓጎሉ እንዲቀጥሉ የሚያደርግ አማራጭ የፋይናንስ መስመር ሆኖ ያገለግላል ተብሏል።
Via capital