የሚኒስትሩን መነፅር ሰርቃችኋል ተብለው የታሰሩ አራት ጋዜጠኞች ተለቀቁ
#fastmereja I የካሜሩን የኢኮኖሚ ሚኒስትር አላሚን ኦስማን ሜይ የመነፅር መስረቅ ጥርጣሬ ጋር ተያይዞ ለኣምስት ቀናት ታስረው የቆዩ አራት የካሜሩን ጋዜጠኞች ያለ ምንም ክስ ከእስር መለቀቃቸውን ቢቢሲ እና የሀገር ውስጥ መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።

ጋዜጠኞቹ በቁጥጥር ሥር የዋሉት በያውንዴ ከተማ በተካሄደ የመንግሥት ይፋዊ መርሃ ግብር ላይ ዘገባ በመስራት ላይ እያሉ ነበር።

​እንደ ዘገባዎች ማብራሪያ፣ ሚኒስትሩ «ጠፋብኝ» ያሉት መነፅር በኋላ ላይ በራሳቸው የግል ተሽከርካሪ ውስጥ ተረስቶ ተገኝቷል። ቢሆንም ግን ጋዜጠኞቹ መነፅሩ ከተገኘ በኋላም ቢሆን ለተጨማሪ ቀናት በእስር ላይ እንዲቆዩ መደረጋቸው ከፍተኛ ቅሬታን ፈጥሯል።

​የጋዜጠኞች መብት ተሟጋቾች እና የካሜሩን የሙያ ማህበራት ድርጊቱን በፅኑ ኮንነዋል። በሺዎች የሚቆጠሩ ታዳሚዎች በተገኙበት መርሃ ግብር ላይ ጋዜጠኞቹ ብቻ ተለይተው መጠርጠራቸውንና ለእስር መዳረጋቸውን «የፕሬስ ነፃነት ላይ የተፈጸመ ጥቃት» ሲሉ የገለጹት ማህበራቱ፣ መንግሥት ይፋዊ ይቅርታ እንዲጠይቅ እና የመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎች መብት እንዲከበር ጥሪ አቅርበዋል።

​ጋዜጠኞቹ መስከረም 11 ቀን 2019 ዓ.ም ከእስር ሲለቀቁ ምንም ዓይነት ይፋዊ ክስ እንዳልቀረበባቸው ታውቋል።

የኢትዮጵያ አዲስ ዓመት ምክንያት በማድረግ ማን ምን አለ?
#ethiopia | የኢትዮጵያ አዲስ ዓመት ምክንያት በማድረግ የተለያዩ የውጭ ሀገራት መሪዎች የዲፕሎማቲክ መሪዎችና እና አምባሳደሮች የመልካም ምኞት መልእክት አስተላልፈዋል።

የአውስትራሊያ ጠቅላይ ሚኒስትር አንቶኒ አልባኒዝ ለአዲሱ ዓመት ባስተላለፉት የአዲስ አመት መልእክት ለኢትዮጵያውያን እና አውስትራሊያውያ ውስጥ ለሚገኙ ኢትዮጵያዊያን አዲሱ አመት የሰላም የብልጽግና እና የደስታ ዓመት እንዲሆን ተመኝተዋል።

በተመሳሳይ የአውስትራሊያ የተቃዋሚ መሪ የሆኑት አንገስ ቴለር በበኩላቸው እንኳን ለ2019 የኢትዮጵያ አዲስ ዓመት አደረሳችሁ በማለት መልካም ምኞታቸውን ገልጸዋል።

በአዲስ አበባ የአውሮፓ ህብረት አምባሳደር ሶፊ ፍሮም ኤመሰበርገር
አውሮፓ ህብረት ከኢትዮጵያ ጎን እንዳለ በመግለፅ የሰላምና የደስታ ዘመን እንዲሆን ተመኝተዋል።

የካሜሩን አምባሳደር ኤዉምቡዌ ሞኖኖ አዲሱ ዓመት የተስፋ እና የእድገት እንዲሆን ምኞታቸውን አስተላልፈዋል።

የእስራኤል አምባሳደር አቭራሃም ንጉሴ የዕንቁጣጣሽ እና የእስራኤል "ሮሽ ሀሻናህ" አዲስ ዓመት በተመሳሳይ ወቅት መዋላቸውን በመጥቀስ "መልካም አዲስ ዓመት ዕንቁጣጣሽ" ብለዋል።

የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) አምባሳደር አብደላ ሀሰን አልሻምሲ
የሀገራቸውን እና የኢትዮጵያን ጠንካራ ወዳጅነት በማንሳት የሰላምና የፍቅር ዘመን እንዲሆን ተመኝተዋል።

የጀርመን፣ ፊንላንድ፣ ዴንማርክ፣ ስሪላንካ፣ የየመን እና ማሌዥያ ዲፕሎማቶች እና ኤምባሲዎችም በተመሳሳይ ለኢትዮጵያ ሕዝብና መንግሥት የእንኳን አደረሳችሁ መልእክት አስተላልፈዋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #ethiopiannewyear #enkutatash #ethiopia #newyear2019 #peaceandunity #diplomacy

የቀድሞ ኮከብ የባንክ ምስጢር ወጣ
#ethiopia | የካሜሩን እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት ሳሙኤል ኢቶ በከባድ የሙስና እና የገንዘብ ምዝበራ ክስ ተመሠረተበት።

የካሜሩን እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት ሳሙኤል ኢቶ ከሩሲያ ወደ ግል የባንክ ሂሳባቸው የተላከ ከ500,000 ዩሮ በላይ ገንዘብን በተሳሳተ መንገድ ተጠቅሟል በሚል መከሰሱን የፊፋ ሕጋዊ ሰነዶች ይፋ አደረጉ።

ኢቶ ለመልካም አስተዳደር ብልሹነት እና ለገንዘብ ምዝበራ ውንጀላ መጋለጡን የፊፋ የፍርድ ቤት መዝገቦች እና ሕጋዊ ሰነዶች ይፋ አደረጉ።

በክሱ ወደ ኳታር ብሔራዊ ባንክ የግል የባንክ ሂሳባቸው ሁለት የተያዩ ክፍያዎች ቀጥታ እንዲገቡ የተደረጉበት ደረሰኞች በክስ ሰነዱ ላይ መቅረባቸው ተገልጻል።

ይህ ገንዘብ ለምን ዓላማ እንደዋለ እና ወደ ግል ሂሳብ እንዲገባ የተደረገበት ሕጋዊ ምክንያት ምን እንደሆነ ግልጽ አለመሆኑ ክሱን ጠንካራ ያደርገዋል።

የፊፋ ፕሬዚዳንት ጃኒ ኢንፋንቲኖ ቅርብ ወዳጅ የሆነው ኢቶ ስሙ የተነሳው ፊፋ ሊተገብረው አቅዶት በነበረውና በኋላ ላይ በተሰረዘው የዓለም ዋንጫ ሽያጭ ዕቅድ ጋር በተያያዘ በቀረበ የፍርድ ቤት መዝገብ ላይ ነው።

በአሁኑ ወቅት የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (ካፍ) የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል የሆነው ሳሙኤል ኢቶ ከተፈጸሙት የገንዘብ ዝውውሮች ጋር በተያያዘ ጠንከር ያለ የሕግ እና የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎችና ምርመራዎች ከፊቱ ተደቅነውበታል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #samueletoo #fecafoot #fifa #caf #footballnews #breakingnews #cameroonfootball #sportsnews

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የትራምፕ አስተዳደር ባለፉት 10 ቀናት ውስጥ ብቻ ከአፍጋኒስታን፣ ኩባ፣ ኒካራጓ እና ሌሎችም ሀገራት የመጡ ከ100 በላይ ስደተኞችን ምንም ዓይነት ትስስር ወደሌላቸው ስምንት የአፍሪካ ሀገራት ማባረሩን ሲቢኤስ ኒውስ አጋለጠ።

የመንግስት የውስጥ ሰነዶችን ዋቢ አድርጎ የወጣው ዘገባ እንደሚያመለክተው፣ ስደተኞቹ በሶስት ዙር በረራዎች ወደ ቡሩንዲ፣ ካሜሩን፣ መካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ፣ ኢኳቶሪያል ጊኒ፣ ኤስዋቲኒ፣ ላይቤሪያ፣ ሩዋንዳ እና ሴራሊዮን ተልከዋል። ተባራሪዎቹ ከእነዚህ ሀገራት ጋር ምንም አይነት የዜግነትም ሆነ ሌላ ትስስር የሌላቸው ሲሆኑ፣ እርምጃው አስተዳደሩ ስደተኞችን ወደ "ሶስተኛ ሀገር" ለመላክ የጀመረው ስምምነት አካል ነው።

ይሁን እንጂ ስደተኞቹ ከተላኩባቸው ሀገራት መካከል እንደ መካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ ያሉት በእርስ በርስ ግጭት የሚታመሱ እና የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ዜጎቹ ፈጽሞ እንዳይጓዙባቸው ከፍተኛ ማስጠንቀቂያ (Level 4) የሰጠባቸው አደገኛ አካባቢዎች መሆናቸው አነጋጋሪ ሆኗል።

የአሜሪካ የሀገር ውስጥ ደህንነት መስሪያ ቤት (DHS) በጉዳዩ ላይ በሰጠው ምላሽ፣ "ሕገ-ወጥ ስደተኞች ወደ ትውልድ ሀገራቸው ለመመለስ ፈቃደኛ ካልሆኑ፣ በሕጉ መሠረት ሌላ ደህንነቷ የተጠበቀ ሀገር መፈለግ ግዴታችን ነው። ነገር ግን ወደ ሀገራቸው ለመመለስ ከመረጡ ነፃ የበረራ ትኬት እና የ3,000 ዶላር ቼክ እንሰጣቸዋለን፤ ምርጫው የራሳቸው ነው" ብሏል። አብዛኞቹ ተባራሪዎች ሕጋዊ ሰነድ ሳይኖራቸው ወደ አሜሪካ ከመግባታቸው ውጭ ምንም ዓይነት የወንጀል ሪከርድ የሌላቸው መሆናቸው በሰነዱ ተጠቅሷል።

ለሁለት ወራት በሚስጥር የተያዘው የፕሬዝዳንቱ ጤንነት ይፋ ተደረገ!
#ethiopia | ላለፉት ሁለት ወራቶች ከህዝብ እይታ ተሰውረው የቆዩት የካሜሮኑ ፕሬዝዳንት ፖል ቢያ ከሚስጥራዊ ቆይታ በኋላ ብቅ ብለዋል።

ፕሬዝዳንቱ ከሁለት ወራት በላይ በጄኔቫ ስዊዘርላንድ ካደረጉት ምሥጢራዊ ቆይታ በኋላ ወደ ሀገራቸው ተመልሰዋል።

የ93 ዓመቱ አንጋፋ መሪ ላለፉት ጥቂት ሳምንታት ከሕዝብ እይታ መሰወራቸውን ተከትሎ "በሕይወት የሉም" እስከሚል ድረስ የጤና ሁኔታቸውን አስመልከቶ በርካታ ወሬዎችና ግምቶች ሲናፈሱ ቆይተዋል።

ፕሬዚዳንቱ ለረጅም ጊዜ በስዊዘርላንድ መቆየታቸው በየማህበራዊ ሚዲያው የተለያዩ ውዝግቦችንና ወሬዎችን ቀስቅሶ ነበረ።

ሆኖም የመንግሥት ባለሥልጣናት ግን ፕሬዝዳንቱ በሙሉ ጤንነት ላይ እንደሚገኙ ሲገልጹ ቆይተዋል።

በዓለም ላይ በዕድሜ አንጋፋው አገር መሪ በመሆናቸው የሳቸው እያንዳንዱ እንቅስቃሴና የጤና ሁኔታ በካሜሩን ፖለቲካ ብቻ ሳይሆን በመላው አፍሪካ ትልቅ ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ነው።

በያውንዴ ኤርፖርት የተገኙት በሺዎች የሚቆጠሩ የፕሬዝዳንቱ ደጋፊዎች ባነሮችን በማንሳትና ባህላዊ ጭፈራዎችን በማቅረብ መሪያቸውን በደስታ ተቀብለዋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #cameroon #president #paulbiya #geneva #switzerland #yaounde

የካሜሩን የሴቶች ብሔራዊ ቡድን የመጀመሪያውን የአፍሪካ ዋንጫ ዋንጫ በመክበብ አዲስ ታሪክ አስመዘገበ
#ethiopia | በሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ የፍጻሜ ውድድር ካሜሩን አዲስ አቅጣጫ ይዛ የቀረበችውን የማላዊ ብሔራዊ ቡድን 3 ለ 0 በሆነ ሰፊ የግብ ልዩነት በማሸነፍ በታሪኳ የመጀመሪያውን የዋንጫ ድል አግኝታለች።

በጨዋታው ወቅት ማሪ ንጋህ ማንጋ በግንባር በገጨቻቸው ሁለት ግቦች ቡድኗን መሪ ማድረግ የቻለች ሲሆን፣ ናኦሚ ኢቶ ደግሞ ሶስተኛዋን ግብ ከመረብ በማሳረፍ ረገድ ከፍተኛ ሚና ተጫውታለች።

ናኦሚ ግብ ከማስቆጠሯም ባሻገር ለሌላኛው ግብ መገኘት ተገቢውን ድጋፍ አድርጋለች።

በዚህ ጨዋታ ላይ ድንቅ የእግር ኳስ ማSkill ያሳየችው ማሪ ንጋህ ማንጋ ያስቆጠረቻቸውን ሁለት ግቦች ጨምሮ በውድድሩ ላይ ያላትን አጠቃላይ የግብ ብዛት ወደ 5 ከፍ ማድረግ ችላለች።

ካሜሩን ከዚህ ቀደም ሶስት ጊዜያት ያህል ለፍጻሜ ውድድር ደርሳ በናይጄሪያ ተሸንፋ የነበረ ቢሆንም፣ በዘንድሮው አራተኛ ሙከራዋ የተመኘችውን ታሪካዊ ድል ለመቀናጀት በቅታለች።

በጨዋታው የማላዊዎቹ ተጫዋቾች ታቢታ ቻዊንጋ እና ተምዋ ቻዊንጋ የካሜሩንን የተከላካይ መስመር በተደጋጋሚ ለማስጨነቅ ቢሞክሩም ግብ ማስቆጠር ሳይችሉ ቀርተዋል።

ይህን ታሪካዊ የፍጻሜ ጨዋታ የዓለም አቀፉ እግር ኳስ ማህበር ፕሬዝዳንት ጂያኒ ኢንፋንቲኖ፣ የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት ፓትሪስ ሞትሴፔ እና የካሜሩን እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት ሳሙኤል ኢቶ በስታዲየም ተገኝተው ተከታትለውታል።
#cameroon #malawi #caf #football #womensfootball #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

አሜሪካ ኢትዮጵያን ጨምሮ በአራት አፍሪካ ሀገራት ከባድ ውሳኔ አሳለፈች
#ethiopia | የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ለሶማሊያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ካሜሩን እና ኢትዮጵያ ዜጎች ተሰጥቶ የነበረውን ጊዜያዊ መኖሪያ ፈቃድ ማቋረጡን ተገልጿል።

ይህ ውሳኔ በአገራቸው ባለው የፀጥታ፣ የጦርነት ወይም የተፈጥሮ አደጋ ምክንያት በአሜሪካ ህጋዊ የመኖሪያ እና የስራ ፈቃድ አግኝተው የሚኖሩ በሺዎች የሚቆጠሩ ስደተኞችን ህጋዊ ከለላ የሚነጥቅ ነው።

ህጉ ከአሜሪካ እንዳይባረሩና ህጋዊ የሥራ ፈቃድ እንዲያገኙ የሚያስችል የሰብዓዊ መብት ከለላ ፕሮግራም ነው።

የትራምፕ አስተዳደር ፕሮግራሙ ስሙ እንደሚገልጸው "ጊዜያዊ" መሆን አለበት በሚል እና በነዚህ አገራት ያሉ ሁኔታዎች አሁን ላይ ዜጎቻቸው እንዲመለሱ ያስችላሉ በሚል ምክንያት አቋርጦታል።

በካሜሩን እና ደቡብ ሱዳን ላይ የተላለፉት የውሳኔ እርምጃዎች ተግባራዊ የሆኑ ሲሆን በኢትዮጵያ እና ሶማሊያ ላይ የተላለፉት ውሳኔዎች ግን በፌደራል ፍርድ ቤቶች ህጋዊ ሙግት ላይ ይገኛሉ ተብሏል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #usa #temporary #ethiopia #cameron #somalia #sudan

ሁለት ወር ሙሉ ከሀገር የጠፉት የ93 ዓመቱ ፕሬዝዳንት እና የጄኔቫው ምስጢር

የኔታ ሚዲያ

አንድ ወጣት በ1984 ዓ.ም በካሜሩን የመጀመሪያው የፕሬዝዳንት ምርጫ ሲካሄድ ገና የ23 ዓመት የኮሌጅ ተማሪ ነበር የዕድሜው ማሽን እየነጎደ አሁን የ65 ዓመት ጡረተኛ መምህር ሆኗል።

ነገር ግን በዚያን ጊዜ በአዲሱ መሪያቸው ውበትና ወጣትነት ተስፋ ጥለው ድምፃቸውን የሰጡት ያ ተማሪ ዛሬም ቢሆን በሀገራቸው የምድር ገጽ ላይ ያንኑ አንድ ሰው በቤተ መንግሥቱ ዙፋን ላይ ተቀምጠው ማየት ግዴታው ሆኖበታል።

ያ በ20ዎቹ ዕድሜ ውስጥ የነበረው መሪ ዛሬ የ93 ዓመት አረጋዊ እና የዓለማችን እጅግ ዕድሜ ጠጋቢው ፕሬዝዳንት ፖል ቢያ ናቸው።

ባለፈው ዓመት በተካሄደው እና በተቃዋሚዎች ዘንድ ከፍተኛ ውዝግብና የተቃውሞ ደም መፋሰስ ባስከተለው ምርጫ ላይ "ምርጡ ገና ወደፊት ይመጣል" በሚል መፈክር አሸንፌአለሁ ብለው እስከ 100 ዓመታቸው ድረስ በስልጣን ላይ ሊቆዩ የሚችሉበትን መንገድ ጠርገዋል።

ነገር ግን “ምርጡን ጊዜ” ይዘው ይመጣሉ የተባሉት እኒህ አረጋዊ መሪ ላለፉት ሁለት ወራት ሙሉ ከሀገራቸው ካሜሩን በሺዎች የሚቆጠሩ ኪሎ ሜትሮች ርቀው በስዊዘርላንድ ጄኔቫ ይገኛሉ።

ቤተ መንግሥታቸው ሰኔ 7 ቀን ለ"አጭር የግል ዕረፍት ወደ አውሮፓ አቅንተዋል" ብሎ መግለጫ ካወጣ ወዲህ መሪያቸውን በአካል ያየ የለም።

የካሜሩን ሕዝብ መሪያቸውን በቴሌቪዥን መስኮት እንኳ ማየት ካቆመ ዓመታት ቢቆጠሩም ይህ የአሁኑ ረጅም የቆይታ ጊዜ ግን የጤናቸው ነገር ምን ደረጃ ላይ ነው? ሀገሪቱንስ ማን እየመራት ነው? የሚሉ የማንቂያ ደወሎችን አስተቅሷል።

እንዲያውም የካሜሩን መንግሥት በ2024 ዓ.ም ስለ ፕሬዝዳንቱ ጤንነት ማውራትና መወያየት "የብሔራዊ ደህንነት ስጋት ነው" በሚል በህግ አግዶት የነበረ ቢሆንም የአሁኑ የሁለት ወር ጥፋት ግን የሀገሪቱ የመንግሥት ቃል አቀባይ በፈረንሳይ ሬዲዮ ቀርበው "ፕሬዝዳንት ፖል ቢያ በሕይወት አሉ፣ በቅርቡም ይመለሳሉ" ብለው ምስክርነት እንዲሰጡ አስገድዷቸዋል። ይሁን እንጂ ፕሬዝዳንቱ በአካል ባይኖሩም፤ ከጄኔቫ ሆቴላቸው ሆነው የጦር ኃይሉን ከፍተኛ አመራሮች እስከ መለወጥ የሚያደርሱ ዋና ዋና ውሳኔዎችን በማስተላለፍ አሁንም የስልጣኑን ማቆሚያ ቀለበት በጠበቀ ሁኔታ በእጃቸው ጨብጠውታል።

ለብዙ ሚሊዮን ወጣት ካሜሩናውያን ፖል ቢያ የመጀመሪያቸውም የመጨረሻቸውም፣ ብቸኛው የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት ናቸው።

ዕድሜያቸው ከ30 በታች የሆኑት ወጣቶች ከቢያ ውጪ ሌላ ፕሬዝዳንት አይተውም ሰምተውም አያውቁም።

ይህ ክስተት የካሜሩን ብቻ ሳይሆን የአጠቃላይ አፍሪካ አህጉር አስገራሚ ገጽታ ነው በዓለማችን እጅግ ወጣት ሕዝብ የሚኖርባት አህጉር፣ በዕድሜ አንቱ በተባሉና የፖለቲካ ዘመናቸው ከግማሽ ክፍለ ዘመን በፊት በጀመሩ አረጋውያን መሪዎች መመራቷ ትልቅ ንፅፅር ሆኖ ይቀጥላል።

ይሁንና በሀገሪቱ ያለው መንገዶች መበላሸት፣ የመብራት ጥፋት፣ የሥራ ዕድል እጦት እና የጤና አገሌግሎት ውድቀት ሕዝቡን ያስመረረ ቢሆንም፣ መሪው ግን ለትንሽ ጉንፋን እንኳ ወደ አውሮፓ ዘመናዊ ህክምና በመብረር እስከ 93 ዓመታቸው በጤና መቆየት ችለዋል።

ያ በ1984 ዓ.ም በቢያ አዲስ የለውጥ ተስፋ ላይ ድምፁን የሰጠውና አሁን 65 ዓመት የሞላው ጡረተኛ መምህር በቁጫና በትዝብት ሲናገር "እነሱ ታመው ውጭ ሀገር ሲታከሙ የ ተራው ሕዝብ ግን በሕክምና እጦት ያልቃል፤ እኔ አሁን የምጨነቀው በሕይወቴ ሌላ ፕሬዝዳንት ሳላይ እሱ እኔን ሸኝቶኝ ይቀራል ወይ የሚለው ነው" ሲል የህይወቱንና የሀገሩን አያሳዝንም ወይ የሚያስብል የታሪክ አጋጣሚ ይገልፀዋል።

የካሜሩኗ ግብ ጠባቂ ሚካኤሊ ኪሪያ ቢሂና በ2026 የሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ ደምቀው ከወጡ ታላላቅ ኮከቦች አንዷ ሆናለች
#ethiopia | የካሜሩን ብሄራዊ ቡድን በሩብ ፍፃሜው የወቅቱን አሸናፊ የናይጄሪያን ብሔራዊ ቡድን1 ለ 0 በሆነ ጠባብ ውጤት አሸንፎ ከውድድር ውጪ ሲያደርግ ሚካኤሊ ቢሂና ድንቅ ብቃቷን አሳይታለች።

በግማሽ ፍጻሜው ከአስተናጋጇ ሞሮኮ ጋር በተደረገው ጨዋታ ሌላ አስደናቂ ብቃት ማሳየት ችላለች።

ጨዋታው በመደበኛውና በተጨማሪው ደቂቃ ያለ ምንም ግብ በመጠናቀቁ አሸናፊውን ለመለየት በተሰጠው የፍፁም ቅጣት ምት ካሜሩን፣ ሞሮኮን 3 ለ 1 አሸንፋለች።

ቢሂና በጭማሪው ደቂቃ ላይ ሞሮኮ ያገኘችውን የፍፁም ቅጣት ምት ከማዳኗም በላይ አሸናፊውን ለመለየት ከተሰጡት የፍጹም ቅጣት ምቶች ሦስቱን በማዳን ብቃቷን አሳይታለች።

የግብ ጠባቂዋ አስደናቂ ተጋድሎ ካሜሩንን ወደ 2026ቱ የሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ ፍፃሜ ላይ እንድትደርስ ያስቻላት ሲሆን፤ በፍፃሜውም ካሜሮን ከማላዊ አቻዋ ጋር ይገናኛሉ።

የበ22 ዓመቷ ቢሂና በውድድሩ ባሳየችው ብቃት የግርኳስ ቤተሰቡን ቀልብ መሳብ ችላለች።

በሂና በዚህ ብቃቷ ከቀጠለች ሞሮኮ እያስተናገደች ያለችው የ2026 የሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ ኮከብ ግብ ጠባቂ የመሆን እድሏንም ከፍተኛ ነው ተብሏል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የትራምፕ አስተዳደር ያቀደውን የዕለታዊ እስር ኮታ ለማሟላት በማሰብ፣ የአሜሪካ የኢሚግሬሽን ወኪሎች አዳዲስ እና ያልተለመዱ የእስር ስልቶችን በመጠቀም በሀምሌ (ጁላይ) ወር ብቻ 51,000 የሚጠጉ ስደተኞችን በቁጥጥር ስር አዋሉ። ይህ አሃዝ አስተዳደሩ እስካሁን ካስመዘገበው እጅግ ከፍተኛው ወርሃዊ የእስር መጠን ነው።

የኢሚግሬሽን ወኪሎቹ አሁን ላይ አውሮፕላን ማረፊያዎችን፣ በብሔራዊ ፓርኮች ውስጥ የሚገኙ የህዝብ መዝናኛ ስፍራዎችን እና አውራ ጎዳናዎችን እንደ ማለፊያ ኬላ በመጠቀም ያልታሰቡ እስሮችን እያካሄዱ ይገኛሉ። ባለፈው ወር በአውሮፕላን ማረፊያዎች ከተያዙት መካከል፣ ቪዛቸው ያለፈባቸው ነገር ግን ህጋዊ የቆይታ ፈቃድ ለማግኘት በሂደት ላይ የነበሩ ምሁራን ይገኙበታል። ከእነዚህም ውስጥ የጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ የካሜሩን ተመራማሪ እና ሽልማት ተቀብሎ ሲመለስ የታሰረ የሜሪላንድ ዩኒቨርሲቲ ኢትዮጵያዊ መምህር ይገኙበታል። በተጨማሪም በሰሜን ካሮላይና በሚገኝ መዝናኛ ስፍራ 13 ሰዎች፣ እንዲሁም በሚድዌስት አውራ ጎዳናዎች ላይ 51 የጭነት መኪና አሽከርካሪዎች በድንገተኛ ፍተሻ ተይዘዋል።

የአሜሪካ የሀገር ውስጥ ደህንነት መሥሪያ ቤት (DHS) አደገኛ ወንጀለኞችን (እንደ ነፍሰ ገዳዮች እና ህፃናትን የሚያጠቁ ወንጀለኞችን) እያሳደደ መሆኑን ቢገልጽም፣ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ግን በአሁኑ ወቅት ከታሰሩት ውስጥ ከሶስተኛው ያነሱት ብቻ የወንጀል ሪከርድ ያላቸው ናቸው። ወደ 40 በመቶ የሚጠጉት ደግሞ ከኢሚግሬሽን ህግ ጥሰት (እንደ ቪዛ ጊዜ ማለፍ) ውጭ ምንም ዓይነት ወንጀል ያልሰሩ መሆናቸው ታውቋል።

የስደተኞች መብት ተሟጋቾች እና የፖሊሲ ተንታኞች እንደሚሉት፣ አስተዳደሩ በቀን 2,000 ሰዎችን የማሰር ግቡን ለመምታት ሲል ብቻ ወንጀለኛ ያልሆኑ እና በህጋዊ የሽግግር ሂደት ላይ ያሉ ሰዎችን ለእስር እና ለእንግልት እየዳረገ ይገኛል። ይህ ተገቢ ያልሆነ የእስር እርምጃ፣ ከፍተኛ ክህሎት ያላቸውን ዓለም አቀፍ ተማሪዎች እና ተመራማሪዎችን ከሀገር በማስወጣት በአሜሪካ ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ሊያደርስ እንደሚችል የኢኮኖሚ ባለሙያዎች አስጠንቅቀዋል።

የኢትዮጵያን የዓለም አቀፍ ቦክስ ማህበር አባልነት ጥያቄ ተቀባይነት አገኘ
#ethiopia | ​የዓለም አቀፉ ቦክስ ማህበር የስራ አስፈፃሚ ቦርድ የኢትዮጵያ ቦክስ ፌዴሬሽንን ጨምሮ የስድስት ሀገራትን የአባልነት ማመልከቻ መቀበሉን ይፋ አደረገ።

በውሳኔው መሰረት ከኢትዮጵያ በተጨማሪ የቻድ፣ የኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ፣ የሊቤሪያ፣ የኩዌት እና የየመን የቦክስ ፌዴሬሽኖች በወርልድ ቦክስ ዘንድ ተቀባይነት በማግኘት አዲስ የአባልነት ድጋፍ አግኝተዋል።

ይህ ውሳኔ የማህበሩን ተፅዕኖ በተለይም በአፍሪካ አህጉር ይበልጥ የሚያሰፋው ሲሆን፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ በውድድሮች ላይ የመሳተፍ መብት ያላቸውን የፌዴሬሽኖች ቁጥር ወደ 184 አድርሶታል።

​እነዚህ አዳዲስ አባላት ጥብቅ የሆነውን የመስፈርቶች ግምገማ በማለፍ አዎንታዊ ምላሽ ያገኙ ሲሆን ግልጽ የምርጫ ስርዓት፣ የዓለም አቀፍ የጸረ-ዶፒንግ ደንቦች አተገባበር እና ነጻ የክርክር መፍቻ አሰራር ማሟላታቸውን ማረጋገጥ ችለዋል።

በአሁኑ ወቅት የ (Endorsed Member) ደረጃ የተሰጣቸው እነዚህ ፌዴሬሽኖች በዓለም አቀፍ ውድድሮች ላይ የመሳተፍ መብት የሚያገኙ ቢሆንም በመጪው ህዳር በፓናማ በሚካሄደው ጉባኤ ላይ ድምፅ የመስጠት መብት አይኖራቸውም።

ሙሉ አባልነታቸው በዚሁ ጉባኤ ላይ በድምፅ ሲረጋገጥ ብቻ ከ2027 ጀምሮ በውሳኔ ሰጪነት መሳተፍ የሚጀምሩ ይሆናል። በሌላ በኩል ማህበሩ አስፈላጊውን መስፈርት ሳታሟላ የቀረችውን የካሜሩን አባልነት የሰረዘ ሲሆን ከስምምነት ውጪ በመሆኗ የኢኳዶርን አባልነት በጊዜያዊነት አግዷል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

ፕሬዝዳንቱ የት ጠፉ?
#ethiopia | የዓለማችን አንጋፋው ሀገር መሪ የሆኑት የካሜሩን ፕሬዚዳንት ፖል ቢያ ለሁለት ወራት ያህል ከህዝብ እይታ ርቀው መቆየታቸው በሀገሪቱ አነጋጋሪ ሆኗል።

ፕሬዚዳንቱ ባለፈው ሰኔ 7 ቀን "ለአጭር ጊዜ የግል እረፍት ወደ አውሮፓ" ማቅናታቸውን የቤተ መንግስት ጽህፈት ቤት አስታውቆ የነበረ ቢሆንም እስካሁን ወደ ሀገራቸው አልተመለሱም።

የካሜሩን የመንግስት ቃል አቀባይ ሬኔ ኢማኑኤል ሳዲ እሁድ ዕለት ለፈረንሳይ አር.ኤፍ.አይ በሰጡት አስተያየት "ፕሬዚዳንቱ በህይወት አሉ" ሲሉ ገልጸው በቅርቡ ወደ ሀገራቸው እንደሚመለሱ አስታውቀዋል።

የካሜሩን ገዢ ፓርቲ የፕሬዚዳንት ፖል ቢያ ከሀገር መራቅ ያሳደደረውን ስጋትና እየጨመረ የመጣውን ውቀሳ ተከትሎ ባለፈው ወር የከፍተኛ አመራሮች ስብሰባ አካሂዶ ነበር።

ከ1982 ጀምሮ በፕሬዚዳንትነት ሲመሩ የቆዩት ፖል ቢያ ከዚህ ቀደምም ረጅም ጊዜያት ከሀገር ውጭ ማሳለፍ የተለመደ ባህሪያቸው እንሆነ ተገለጿል።

ግን አሁን ላይ የገጠማቸው የዕድሜ መገፋት ሀገር የመምራት ብቃታቸው ላይ ከፍተኛ ጥርጣሬ እንዲፈጠር አድርጓል።

አሁን ያደረጉት የውጭ ሀገር ጉዞም ከእስከዛሬዎቹ ረጅሙ እንደሆነ ተገልጿል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #getunews #cameron #president #pualbiya #rfi

በካናዳ የጥገኝነት ጥያቄ ካቀረቡ የአፍሪካ ሀገራት ሪፖርት ውረፈስጥ ኢትዮጵያም ተካታለች
#ethiopia | ​የካናዳ የኢሚግሬሽን እና የስደተኞች ቦርድ (IRB) እ.ኤ.አ በ2025 በካናዳ የጥገኝነት ጥያቄ ያቀረቡ አፍሪካውያንን በተመለከተ አዲስ መረጃ ይፋ አድርጓል።

ይፋ በሆነው መረጃ መሠረት በካናዳ ጥገኝነት በመጠየቅ ረገድ ናይጄሪያውያን በ21 ሺህ 573 ጥያቄዎች የአፍሪካን ቀዳሚ ስፍራ ሲይዙ፣ ጋና በ9 ሺህ 784 እንዲሁም ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ በ6 ሺህ 752 የጥገኝነት ጥያቄዎች ሁለተኛ እና ሦስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠዋል።

​ የጥገኝነት ጥያቄዎች ዝርዝር ውስጥ አልጄሪያ በ5 ሺህ 821፣ ጊኒ በ4 ሺህ 709፣ ኬንያ በ3 ሺህ 862 እንዲሁም ካሜሩን እና ሴኔጋል እያንዳንዳቸው በ3 ሺህ 579 ጥያቄዎች በከፍተኛ ደረጃ ከተጠቀሱት ሀገራት መካከል ይገኙበታል።

በተጨማሪም ሩዋንዳ፣ ኮትዲቯር እና ኡጋንዳ በቅደም ተከተል ይከተላሉ።
​ከምስራቅ አፍሪካ ሀገራት መካከል ኢትዮጵያ በ2 ሺህ 203 የጥገኝነት ጥያቄዎች በ12ኛ ደረጃ ላይ የምትገኝ ሲሆን፣ ቻድ፣ ቡሩንዲ፣ ግብፅ እና ቡርኪና ፋሶም በቅደም ተከተል የሚከተለውን ደረጃ ይዘዋል።

በአንጻሩ ሞሮኮ፣ ሱዳን፣ አንጎላ እና ቶጎ በቅደም ተከተል ከ900 እስከ 1,000 የሚደርሱ የጥገኝነት ጥያቄዎችን በማስመዝገብ በ20ሩ አፍሪካ ሀገራት ዝርዝር ማጠቃለያ ላይ ተቀምጠዋል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

ከ700 በላይ የዓለም መሪዎችንና ፈጣሪዎችን የሚያሰባስበው ጉባኤ በአዲስ አበባ ሊካሄድ ነው!
#fastmereja :- ታሪካዊው «የዓለም አቀፍ የሕዝቦች ጉባኤ አፍሪካ» (World Public Summit Africa) ከሐምሌ 22 እስከ 23 ቀን 2018 ዓ.ም. በዲፕሎማሲያዊቷ መዲና አዲስ አበባ በደመቀ ሁኔታ እንደሚካሄድ በዛሬዉ እለት በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታወቁ።

«አዲስ ዓለም አፍሪካ የጋራ መፃኢ እድልን በመቅረጽ ረገድ» በሚል መሪ ቃል በሚካሄደው በዚህ ጉባኤ ላይ ከ700 በላይ የመንግሥት መሪዎች፣ ዲፕሎማቶች፣ የቢዝነስ ባለሀብቶች፣ የፈጠራ አውጪዎች፣ ምሁራን፣ የሲቪል ማህበራት ተወካዮች፣ የብዙሃን መገናኛ ባለሙያዎች እና የባህል መሪዎች ከመላው አፍሪካና ከሌሎች የዓለም ክፍሎች ይሳተፋሉ።

ጉባኤው በስፖርት አማካኝነት በቢሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ከሚያቀራርበው የዓለም ዋንጫ ጋር በሚመሳሰል መልኩ፡ የተለያዩ ዓለም አቀፍ አካላትን በማሰባሰብ በጋራ ሀሳብ የመለዋወጥ፣ ጠንካራ አጋርነቶችን የመፍጠር እና ለዓለማችን መሠረታዊ ኢኮኖሚያዊ፣ ቴክኖሎጂያዊ፣ ማህበራዊ እና የልማት ጉዳዮች መፍትሔ የመፈለግ ዓላማን ማሰናዳቱን ተገልጿል።

ይህ ታላቅ መድረክ በአፍሪካ አህጉር ሲካሄድ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲሆን፣ ይህም አፍሪካ በዓለም አቀፍ የንግድ፣የፈጠራ፣ የዘላቂ ልማት፣ የሕዝብ ዲፕሎማሲ እና የሁለገብ ትብብር ውይይቶች ላይ ያላትን እየጎለበተ የመጣ ማዕከላዊ ሚና የሚያንፀባርቅ እንደሆነ በመግለጫው ወቅት ተመላክቷል።

የጉባኤው ዋና ማዕከል ከሆኑት ዝግጅቶች አንዱ «አንድነት» (Unity) የተሰኘው ዓለም አቀፍ ዘመናዊ የኪነ-ጥበብ ኤግዚቢሽን መሆኑን አዘጋጆቹ ጠቁመዋል።

ኤግዚቢሽኑ ከ16 የአፍሪካ ሀገራት (ኢትዮጵያ፣ ካሜሩን፣ ኮንጎ ዲ/ሪ፣ ጋና፣ ኬንያ፣ ማዳጋስካር፣ ናሚቢያ፣ ናይጄሪያ፣ ሩዋንዳ፣ ሴኔጋል፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ሱዳን፣ ታንዛኒያ፣ ቱኒዚያ፣ ዛምቢያ እና ዚምባብዌ) የተጣጣሙ ታዋቂ አርቲስቶችን እንዲሁም የአፍሪካና የዳያስፖራውን ታሪካዊ ቁርኝት የሚያሳይ አፍሮ-ብራዚላዊ አርቲስትን ያሰባስባል።

በተጨማሪም «የዛምቤዚ ወንዝ፡ ኢኮኖሚ፣ ማህበረሰብ እና መንፈስ» በሚል ርዕስ የተዘጋጀ ሳይንሳዊ ጥናት የሚቀርብ ሲሆን፣ ጥናቱ ወንዙ በስድስት የአፍሪካ ሀገራት (አንጎላ፣ ዚምባብዌ፣ ዛምቢያ፣ ናሚቢያ፣ ቦትስዋና እና ሞዛምቢክ) እድገት ላይ ያለውን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተፅዕኖ በስፋት እንደሚመረምር ነዉ የተገለፀዉ።

የጠቅላላው ምክር ቤት ሊቀመንበር አማካሪ ያኒና ዱቤይኮቭስካያ እንደገለፁት «አንድነት ማለት ወጥ መሆን ማለት አይደለም፤ ይልቁንም ለባህል ብዝሃነት ከሚሰጥ አክብሮት፣ ከእርስ በእርስ እምነት፣ ክፍትነት እና ለመደማመጥ ከሚኖር ፈቃደኝነት የሚወለድ መሆኑን ገልፀዉ ስለዚህም ጥበብ ልክ እንደ ስፖርት ሁሉ የሰው ልጅ የጋራ ቋንቋ እና የሕዝብ ዲፕሎማሲ መሣሪያ ነው። ቃላት ብቻቸውን ማሳካት በማይችሉበት ቦታ ሰዎችን ያቀራርባል።» ብለዋል።

የሰርቭ ግሎባል (Serve Global) ምክትል የሀገርውስጥ ዳይሬክተር አቶ ታሪኩ ነጋሽ እንደገለፁት«ጉባኤው በንግድ ድርድር ላይ ሳይሆን አልሞ የተነሳና የእውነተኛ አንድነትን በማሳየት ለሁሉም የዓለም ሕዝቦች የሚሰራ አዲስ ዓለም ለመገንባት መንገድ ይጠርጋል።» ሲሉ ገልጸዋል።

ይህ በአዲስ አበባ የሚካሄደው የአፍሪካ ጉባኤ ዓመቱን ሙሉ የሚቀጥል ዓለም አቀፍ የትብብር መድረክ አካል ሲሆን፣ ቀጣዩ ዓለም አቀፍ መድረክ በመስከረም ወር በሩሲያ ሞስኮ እንደሚካሄድ ያኒና ዱቤይኮቭስካያ እና ታሪኩ ነጋሽ ጨምረው አስታውቀዋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአውሮፓው ግዙፍ የአቪዬሽን ተቋም 'ኤርባስ' በቅርቡ ባወጣው የትንታኔ ሪፖርት፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ አፍሪካን ከለንደን እና ዱባይ ከመሳሰሉ ከተሞች ጋር በሚያገናኙ መስመሮች ላይ የመካከለኛው ምስራቅ እና የቀጣናውን ተቀናቃኝ አየር መንገዶች በመብለጥ የገበያ ድርሻውን በከፍተኛ ሁኔታ እያሳደገ መምጣቱን አስታውቋል።

በሪፖርቱ መሰረት አየር መንገዱ ከዚምባብዌ ሐራሬ ወደ ለንደን ጋትዊክ የጀመረው ቀጥታ በረራ እጅግ ስኬታማ በመሆኑ፣ የኤምሬትስ አየር መንገድን በመብለጥ ቀዳሚው ተመራጭ መሆን ችሏል። በተመሳሳይ ከካሜሩን ዱዋላ ወደ ዱባይ በሚደረገው በረራ የሩዋንዳ አየር መንገድን በገበያ ድርሻ በልጧል። በሐራሬ እና ዱባይ መስመር ላይ ደግሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ክላስ ተጓዦችን መሳብ የቻለ ሲሆን፣ ኤምሬትስ በበኩሉ የቅንጦት ተጓዦችን ገበያ መቆጣጠሩን ሪፖርቱ አሳይቷል።

ኤርባስ በአፍሪካ የአየር ትራንስፖርት ላይ ሰፊ ያልተነኩ የገበያ ክፍተቶች መኖራቸውንም ጠቁሟል። ከእነዚህም ውስጥ ናይጄሪያውያን ለትምህርት እና ለንግድ በብዛት የሚጓዙባቸው የሌጎስ-ካናዳ እና የሌጎስ-ጓንግዡ መስመሮች በዋናነት ይጠቀሳሉ። በሌላ በኩል በምስራቅ እና ምዕራብ አፍሪካ መካከል ያለውን ውስን የአየር ትራንስፖርት ትስስር በዋናነት የተቆጣጠሩት መዳረሻቸውን አዲስ አበባ እና ናይሮቢ ያደረጉ በረራዎች ብቻ መሆናቸውን ሪፖርቱ አጋልጧል።

በጭነት (ካርጎ) ዘርፍ ከብራስልስ ወደ ጆሃንስበርግ የሚደረገው በረራ ለአየር መንገዱ ሌላኛው ትልቅ የገበያ ዕድል መሆኑ ተጠቅሷል። በተለይም የደቡብ አፍሪካ የግብርና እና የስጋ ምርቶችን ወደ አውሮፓ ገበያ ለማቅረብ አየር መንገዱ ሰፊ ዕድል አለው ተብሏል።

መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስና ቱሪዝም ዙሪያ ዓለም አቀፍ ኮንፍረንስ ሊያካሂድ ነው
#ethiopia | ሮቤ – በኦሮሚያ ክልል ባሌ ዞን ሮቤ ከተማ የሚገኘው መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በቱሪዝምና ሆስፒታሊቲ ትምህርት ዘርፍ የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ሚናን የሚመለከት ሁለተኛውን ዙር ዓለም አቀፍ ኮንፍረንስ ከሰኔ 15 እስከ 16 ቀን 2018 ዓ.ም. እንደሚያካሂድ ዶ/ር ተሰማ ታደሰ (ተባባሪ ፕሮፌሰር) የመደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ የህዝብ እና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ስራ አስፈፃሚ አስታውቋል።

“Reimagining Tourism and Hospitality Education through Artificial Intelligence: Building Future-Ready Skills, Innovation Capacity, and Ethical Human-Centered Practice” በሚል መሪ ሃሳብ የሚካሄደው ኮንፍረንስ ከተለያዩ የዓለም ሀገራት የመጡ ቁልፍ ተናጋሪዎች፣ ተመራማሪዎች፣ ምሁራን እና ተሳታፊዎችን ያሳትፋል።

እንግሊዝ፣ ጣሊያን፣ ኢንዶኔዢያ፣ ሩሲያ፣ ካሜሩን እና ሌሎች ሀገራት ተሳታፊዎች እንደሚገኙ የተገለጸ ሲሆን፣ ከኢትዮጵያ ደግሞ ከተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች፣ ከመንግስት ተቋማት እና ከቱሪዝም ዘርፍ ባለድርሻ አካላት ተወካዮች ይሳተፋሉ።

በኮንፍረንሱ ወቅት ዘመናዊ የምረቃ አዳራሽ ምረቃ፣ በውጭ አጋሮች ድጋፍ የተገነባ አዲስ የዩኒቨርሲቲው ድረ-ገጽ (Website) ምረቃ እና ሌሎች ተቋማዊ መርሃ ግብሮች እንደሚከናወኑም ተጠቁሟል።

ከ430 ኪሎ ሜትር በላይ ከአዲስ አበባ ርቀት ላይ የሚገኘው መደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ በ1999 ዓ.ም. የተመሰረተ ሲሆን በሮቤ፣ ጎባ እና ሻሸመኔ ካምፓሶች በመዋቀር 52 የመጀመሪያ ዲግሪ፣ 58 የማስተርስ እና 6 የዶክትሬት መርሃ ግብሮችን እያስተማረ ይገኛል።

ዩኒቨርሲቲው እስካሁን ከ46 ሺህ በላይ ተማሪዎችን በማስመረቅ ለአገሪቱ ልማት አስተዋፅኦ እያደረገ ሲሆን በትምህርት፣ በምርምር እና በማህበረሰብ አገልግሎት ዘርፎች ያለውን ሚና እያጠናከረ መሆኑን ገልጿል።

የዩኒቨርሲቲው አመራሮች ኮንፍረንሱን በአካል ወይም በተለያዩ የማህበራዊ ሚዲያ መድረኮቹ እንዲከታተሉ ለምሁራን፣ ለተማሪዎች እና ለህዝብ ዶ/ር ተሰማ ታደሰ (ተባባሪ ፕሮፌሰር)
የመደ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ የህዝብ እና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ስራ አስፈፃሚ ጥሪ አቅርበዋል።
#maddawalabuuniversity #ai #tourism #hospitality #conference #robe #ethiopianews #education #innovation #mwu

የኩዌት መንግስት የቤት ውስጥ ሰራተኞችን መቅጠር የሚቻልባቸውን ሀገራት ቁጥር ወደ 10 ብቻ ገደበ
#ethiopia | የኩዌት የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር የቤት ውስጥ ሰራተኞች ቅጥርን የሚቆጣጠር አዲስ መመሪያ ማውጣቱን የገልፍ ኒውስ ዘገባ አመላክቷል።

ሚኒስቴሩ ባወጣው አዲስ የስራ መመሪያ መሰረት፣ ከዚህ ቀደም ይፈቀድላቸው ከነበሩት ሀገራት መካከል በ27ቱ ላይ እገዳ የጣለ ሲሆን፣ ፍቃድ የተሰጣቸው ሀገራትን ቁጥር ደግሞ ወደ 10 ዝቅ አድርጓል።

አዲሱ መመሪያ የቤት ውስጥ ሰራተኞችን ማስገባት ይቻላል ብሎ ከፈቀደላቸው 10 ሀገራት መካከል ኢትዮጵያና ኤርትራ የሚገኙበት ሲሆን፤ ደቡብ አፍሪካ፣ ቤኒን፣ ፊሊፒንስ፣ ስሪላንካ፣ ህንድ፣ ቪየትናም፣ ኔፓልና ሴኔጋል የተፈቀደላቸው ቀሪዎቹ ሀገራት ናቸው።

ሙሉ በሙሉና በከፊል እገዳ ከተጣለባቸው 27 ሀገራት መካከል እንደ ኬንያ፣ ኡጋንዳ፣ ናይጄሪያ፣ ጅቡቲ፣ ካሜሩንና ማዳጋስካር የመሳሰሉ የአፍሪካና የእስያ ሀገራት ይገኙበታል። ለአንዳንድ ሀገራት የተጣለው እገዳ ሴት ሰራተኞችን ብቻ የሚመለከት ሲሆን፣ ወንዶችን መቅጠር ግን እንደሚቻል ተጠቅሷል።

ሆኖም ይህ አዲስ መመሪያ የሀገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ የጤና ሚኒስቴርና የሰው ኃይል ባለስልጣን በጋራ ባቀረቡት የውሳኔ ሃሳብ መሰረት የቤት ውስጥ ሰራተኞች ዘርፍ ላይ ያለውን ቁጥጥር ይበልጥ ለማጥበቅ የወጣ መሆኑ ተገልጿል ያለው ቻነል ዋን ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

የኢትዮጵያ የፋሽን ባለሙያዎች በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ ስራዎቻቸውን ሊያስተዋውቁ ነው
#ethiopia | ታዋቂዋ የካሜሩን አርቲስት ሽሪ አቹ የአፍሪካን አህጉራዊ ትስስር በስነ-ጥበብና በፋሽን ለማጠናከር ያለመውን ፓን አፍሪካን ኢኒሼቲቭ የተሰኘ ዓለም አቀፍ የጨርቅ ዲዛይን ፕሮጀክት ይፋ አድርጋለች።

ይህንን ተከትሎም የኔክስት ፋሽን ዲዛይን ኮሌጅ መምህራንና ተማሪዎች የተሳተፉበት ትልቅ የፋሽን ውድድር በኢትዮጵያ በመካሄድ ላይ ይገኛል።

የአፍሪካን ባህል፣ ታሪክ እና መገለጫዎች በልዩ ሁኔታ በሚያንጸባርቅ ጨርቅ ላይ ተመስርቶ የተዘጋጀው ይህ ውድድር፣ ከኢትዮጵያ የተሳተፉትን ባለሙያዎች ለመለየት ነገ በሚካሄድ የቀጥታ ስርጭት የፋሽን ትዕይንት እና በዳኞች ምዘና አማካኝነት ማጠቃለያውን ያገኛል።

የፕሮጀክቱ አዘጋጅ ሽሪ አቹ ቀደም ሲል በአውስትራሊያ ባቀረበቻቸው የስዕል ስራዎቿ አማካኝነት በርካታ ተመልካቾች አፍሪካን ለመጎብኘት መነሳሳታቸውንና ይህም ትልቅ እርካታ እንደሰጣት ገልጻለች።

ይህንኑ መነሻ በማድረግ ሰዎችን በባህል ማስተሳሰር የሚችለውን የፓን አፍሪካን ጨርቅ ሀሳብ ያመጣች ሲሆን፣ ፕሮጀክቱ ለመጀመሪያ ጊዜ ባለፈው ዓመት በካሜሩን ኤምባሲ ውስጥ ይፋ ተደርጓል።

ጨርቁ የሰሜን፣ ምስራቅ፣ ደቡብ እና ምዕራብ አፍሪካን የሚወክሉ የዘጠኝ አገራትን ታሪክና ምልክቶች የያዘ ሲሆን፣ ዋና ዓላማውም አገራቱ ጨርቁን በመጠቀም አስደናቂ ዲዛይኖችን እንዲፈጥሩ እና የአፍሪካን አንድነት እንዲያሳዩ ማስቻል ነው።

የዘንድሮው የመጀመሪያው ውድድር በካሜሩን እና በኢትዮጵያ ብቻ እንዲካሄድ የተወሰነ ሲሆን፣ ሽሪ አቹ በዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን ላይ የቀረበውን የኔክስት ፋሽን ዲዛይን ኮሌጅ እንቅስቃሴና የኮሌጁን ዲሬክተር ቃለ-መጠይቅ ከተመለከተች በኋላ ከተቋሙ ጋር አብራ ለመስራት መወሰኗን አስታውቃለች።

በዚሁ መሠረት ለዋናው የብቃት ውድድር ያለፉት የኢትዮጵያ ዲዛይነሮች ናታንሊ አስፋው፣ ያሲሚን ኢብራሂም እና ሜቴ ሀይለማሪያም መሆናቸው ታውቋል።

እነዚህ ሶስት ወጣት ዲዛይነሮች ያዘጋጇቸው አልባሳት ነገ በሚካሄደው የቀጥታ ስርጭት የፋሽን ሾው ላይ በሞዴሎች አማካኝነት ለዕይታ የሚቀርቡ ሲሆን፣ አሸናፊውን ለመለየት ከኢትዮጵያ የሚሰበሰበው የሕዝብ ድምፅ 25 ፐርሰንት ድርሻ ይኖረዋል።

ጠቅላላው የድምፅ አሰጣጥ ሂደት እና የዳኞች ግምገማ ተደምሮ የፊታችን ሰኔ ወር ላይ ውጤቱ በይፋ የሚገለጽ ሲሆን፣ ከአገሪቱ አሸናፊ የሚሆነው ዲዛይነር በመጪው መስከረም 26 ቀን በዋሽንግተን ዲሲ በሚገኘው ታዋቂው የስሚዝሶኒያን ብሔራዊ የአፍሪካ ስነ-ጥበብ ሙዚየም ላይ በሚዘጋጀው ታላቅ የፋሽን ሾው ላይ ኢትዮጵያን ወክሎ የመቅረብ እና ስራዎቹን ለዓለም የማሳየት ሰፊ ዕድል ያገኛል።
#fashion #art #panafrican #design #ethiopiandesigners #nextfashioncollege #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

(ዘ-ሐበሻ ስፖርት) በ2022ቱ የኳታር ዓለም ዋንጫ ማሳረጊያ ላይ ፈረንሳይ በፍጻሜው ብትሸነፍም ኪሊያን ምባፔ ሃት-ትሪክ ሰርቶ የወርቅ ጫማውን ሲቀበል ፊቱ ላይ ምንም ዓይነት ፈገግታ አልነበረም። ግቦች ለቡድን ድል ሙሉ ዋስትና ባይሆኑም፣ አንድ አደገኛ አጥቂ ግን ለቡድኑ ሁሌም ትልቅ ተስፋ እና ዕድል ፈጣሪ ነው። የ2026ቱ ታላቁ እና ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ማዕበል እየተቃረበ ባለበት በዚህ ወቅት፣ የወርቅ ጫማ አሸናፊዎችን ታሪካዊ ዳራ እና ቀጣዮቹን አጓጊ ተገማቾች በጥልቀት እንቃኛለን።

ለእንግሊዛዊው ኮከብ ሃሪ ኬን ጥሩ ያልሆነ ዜና አለ ታሪክ እንደሚነግረን በ30 ዓመት እና ከዚያ በላይ ዕድሜ ላይ ሆኖ የወርቅ ጫማ ማሸነፍ እጅግ ከባድ ነው። ይህ ክስተት በታሪክ የተመዘገበው አንድ ጊዜ ብቻ ሲሆን፣ በ1998ቱ የፈረንሳይ ዓለም ዋንጫ ክሮኤሺያዊው ዳቮር ሱከር በ30 ዓመቱ 6 ግቦችን በማስቆጠር ነበር ይህን ተአምር ያሳካው። ሱከር ለዚህ ሕግ ብቸኛው ልዩ ማሳያ ሲሆን፣ በአማካይ የወርቅ ጫማ አሸናፊዎች ዕድሜ 24.7 ዓመት ነው። በ2022 ምባፔ በ24 ዓመቱ 35 ዓመት የነበረውን ሊዮኔል ሜሲን በአንድ ግብ ብቻ በልጦ ማሸነፉ የዕድሜ አማካዩን በትንሹ ዝቅ አድርጎታል። በታሪክ በለጋ ዕድሜው ይህን ክብር ያገኘው ሀንጋሪያዊው ፍሎሪያን አልበርት ሲሆን፣ በ1962ቱ የቺሊ ውድድር ላይ በ20 ዓመት ከስምንት ወር ዕድሜው አሸንፏል። ይህንን ታሪካዊ ሪከርድ ለመስበር የስፔኑ የ18 ዓመት ታዳጊ ላሚን ያማል በአሁኑ ወቅት በጉጉት ዓይኑን ጥሏል።

በሌላ በኩል ደግሞ ብቻውን የሚያጨበጭብ እጅ የለምና አንድ ስኬታማ አጥቂ ጥሩ የኳስ አቅርቦት እና ቡድኑ በውድድሩ ሩቅ መጓዝ መቻል ያስፈልገዋል። አምስት ጊዜ የዓለም ዋንጫን ያነሳችው ብራዚል፣ ከ1938ቱ ሊዮኒዳስ እስከ 2002ቱ ሮናልዶ ድረስ ስድስት አደገኛ የወርቅ ጫማ አሸናፊዎችን ማፍራቷ አያስገርምም። በምድብ ጨዋታዎች ብዙ ግብ ማስቆጠር ጥሩ ጅምር ቢሆንም፣ ቡድንዎ ወደ ጥሎ ማለፍ ካላደገ ግን ትልቅ ኪሳራ ነው። ለምሳሌ በ2018ቱ የሩሲያ ውድድር ክርስቲያኖ ሮናልዶ በምድብ ጨዋታዎች 4 ግቦችን ቢያገባም ፖርቱጋል በ16ቱ ዙር በመውደቋ ዕድሉን አጥቷል፤ በአንጻሩ 6 ግቦችን አግብቶ ከእንግሊዝ ጋር ግማሽ ፍጻሜ የደረሰው ሃሪ ኬን አሸናፊ ሆኗል። የዚህ ሕግ ብቸኛው ልዩነት የ1994ቱ ኦሌግ ሳሌንኮ ሲሆን፣ ሩሲያ ከምድቧ ባትሻገርም በካሜሩን ላይ በምድብ ጨዋታ 5 ግቦችን (በድምሩ 6 ግቦች) በማስቆጠር ሀገሩ ከመመለሱ በፊት የወርቅ ጫማውን አረጋግጦ ነበር።

በክለብ ደረጃ የሚታይ ስኬትም ለዓለም ዋንጫው ትልቅ መነሻ ነው። ጀርመናዊው ቶማስ ሙለር በ2010 ወደ ደቡብ አፍሪካ ሲያቀና ለሀገሩ አንድም ግብ አግብቶ ባያውቅም፣ በባየር ሙኒክ ስኬታማ የውድድር ዓመት አሳልፎ መምጣቱ በዓለም ዋንጫው የወርቅ ጫማ እንዲያሸንፍ ረድቶታል። ታሪክ እንደሚጠቅሰው ክለባቸው ከምርጥ አራት ውጪ ሆኖ የዓለም ዋንጫ ከፍተኛ ግብ አግቢ በመሆን ያጠናቀቁ ተጫዋቾች በታሪክ ሁለት ብቻ ናቸው። ግብ ሲገጣጠም ደግሞ ፊፋ አሸናፊውን ለመለየት አሲስትን የሚቆጥር ሲሆን፣ በ2010 ሙለር፣ ቪያ፣ ስናይደር እና ፎርላን እኩል 5 ግቦች በነበራቸው ወቅት ሙለር በ3 አሲስት አሸንፏል። አሲስትም እኩል ከሆነ ደግሞ አነስተኛ ደቂቃ የተጫወተው ተጫዋች የወርቅ ጫማውን በበላይነት ይወስዳል።

የ2026ቱ የወርቅ ጫማ ፉክክርም እጅግ የበረታ እንደሚሆን ጥርጥር የለውም። በዓለም ዋንጫ ታሪክ ማንም ተጫዋች የወርቅ ጫማን ከሁለት ጊዜ በላይ አላሸነፈም፤ ዘንድሮ ግን ምባፔ እና ሃሪ ኬን ይህንን ታሪክ ለመጻፍ ትልቅ ዕድል አላቸው። ምባፔ በማጣሪያው 4 ግቦችን ያስቆጠረ ሲሆን ጠንካራዋ ፈረንሳይ ሩቅ ስለምትጓዝ ተመራጭ ነው። የ32 ዓመቱ ሃሪ ኬን ዕድሜው ቢገፋም፣ በዘንድሮው የክለብ ቆይታው 54 ግቦችን አስቆጥሮ በታላቅ ብቃት ላይ ይገኛል። በሌላ በኩል የ38 ዓመቱ ሜሲ ካቢኔ ውስጥ 8 የባሎን ዶር ክብሮች ቢኖሩም የወርቅ ጫማ ባለመኖሩ ይህ ውድድር የመጨረሻ ዕድሉ ነው። አርጀንቲና ከእርሱ በተጨማሪ በኮፓ አሜሪካ 2024 የወርቅ ጫማ ያሸነፈውን ላውታሮ ማርቲኔዝን እና በአትሌቲኮ ማድሪድ ድንቅ ጊዜ ያሳለፈውን ጁሊያን አልቫሬዝን ይዛ ትቀርባለች። የስፔኑ ታዳጊ ላሚን ያማል፣ የ41 ዓመቱ ፖርቱጋላዊው ክርስቲያኖ ሮናልዶ፣ ለማንችስተር ሲቲ 26 የሊግ ግቦችን ያገባው ኤርሊንግ ሀላንድ፣ በሪያል ማድሪድ ድንቅ ጊዜ ያሳለፈው ቪኒሽየስ ጁኒየር እና ፈረንሳዊው ኡስማን ዴምቤሌም ዋናዎቹ ተፎካካሪዎች ናቸው።

ከነዚህ ዋና ዋና ተገማቾች በተጨማሪ ያልተጠበቁ ድብቅ አደጋዎች ሊፈጠሩ ይችላሉ። የዩሮ 2024 የፍጻሜ አሸናፊ ግብ ያስቆጠረው የስፔኑ ሚኬል ኦያርዛባል በማጣሪያው ድንቅ ብቃት ያሳየ ሲሆን፣ ስዊድናውያኑ አሌክሳንደር ኢሳክ እና ቪክቶር ዮከረስ፣ እንዲሁም ብራዚላውያኑ ራፊንሃ እና ኢጎር ቲያጎ አስገራሚ ተፎካካሪዎች ሊሆኑ ይችላሉ። ለባየር ሙኒክ 22 ግቦችን እና 30 አሲስቶችን ያደረገው ፈረንሳዊው ማይክል ኦሊሴ እና በማንኛውም ሰዓት ጨዋታን መለወጥ የሚችለው የናፖሊው አጥቂ ቤልጅየማዊው ሮሜሉ ሉካኩ የውድድሩ አስገራሚ ድብቅ ዕጩዎች ተብለው ተጠቅሰዋል።

የአሜሪካ መንግሥት ከአፍሪካ ቪዛ አገልግሎት መስጫ ማዕከላትን መካከል ኢትዮጵያን አልቀነሳትም
#ethiopia | የአሜሪካ መንግሥት በአፍሪካ አህጉሉአንዳ የሚሰጠውን የቪዛ አገልግሎት በከፍተኛ ደረጃ ለማሻሻል እየተዘጋጀ ነው።

በዚህ መሠረት በአፍሪካ ውስጥ የቪዛ አገልግሎት የሚሰጡ የአሜሪካ ኤምባሲዎችና ቆንስላዎች ቁጥር ከ50 ወደ 20 ብቻ ለመቀነስ ወስኗል። ይህ ለውጥ በቅርብ ጊዜያት ይጀመራል ተብሏል።

የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርኮ ሩቢዮ ያጸደቁት ይህ አዲስ እቅድ፣ በአፍሪካ 20 ዋና የክልል ማዕከላት (Regional Hubs) በመሾም፣ ሌሎች ቦታዎችን የቪዛ ሙሉ አገልግሎት እንዳይሰጡ ለመዝጋት ያቀደ ነው።

እነዚህ የ20 ዋና ማዕከላት የትኞቹ ናቸው ፦

° አዲስ አበባ (ኢትዮጵያ)
° አክራ (ጋና)
° ዳካር (ሴኔጋል)
° ጅቡቲ (ጅቡቲ)
° ካምፓላ (ኡጋንዳ)
° ኪጋሊ (ሩዋንዳ)
° ኪንሻሳ (ኮንጎ)
° ላጎስ (ናይጄሪያ)
° ናይሮቢ (ኬንያ)
° አቢጃን (አይቮሪ ኮስት)
° ዳሬሰላም (ታንዛኒያ)
° ሎሜ (ቶጎ)
° ሉዋአንዳ (አንጎላ)
° ማላቦ (ኢኳቶሪያል ጊኒ)
° ሞንሮቪያ (ላይቤሪያ)
° ፖርት ሉዊስ (ሞሪሸስ)
° ፕራያ (ኬፕ ቨርዴ)
° ያውንዴ (ካሜሩን)
° ኬፕ ታውን (ደቡብ አፍሪካ)
° ጆሃንስበርግ (ደቡብ አፍሪካ)

ከእንግዲህ ወዲያ በእነዚህ 20 ማዕከላት ያልተካተቱ ሀገራት ዜጎች የቪዛ ቃለ መጠይቅ፣ የጣት አሻራ እና ሌሎች ሂደቶችን ለማጠናቀቅ በራሳቸው ወጪ ወደ ቅርብ ማዕከል መጓዝ ይጠበቅባቸዋል ተብሏል ያለው ቲክቫህ ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

'አፍሪካ ሪ' ግማሽ ክፍለ ዘመኑን በአዲስ አበባ አከበረ
#ethiopia | ​በአፍሪካ ግዙፉ የጠለፋ ዋስትና ሰጪ ተቋም የሆነው ''አፍሪካ ሪ'' ፣ የተመሠረተበትን 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዮቤልዩ በዓል እና 180ኛ መደበኛ የቦርድ ስብሰባውን በአፍሪካ መዲና አዲስ አበባ አካሂዷል።

እ.ኤ.አ በየካቲት 24 ቀን 1976 በያውንዴ ካሜሩን በአፍሪካ አንድነት ድርጅት (OAU) አባል በነበሩ 36 ሀገራት ጥረት የተመሠረተው ይህ ተቋም፣ ባለፉት 50 ዓመታት ውስጥ ለአህጉሪቱ የኢኮኖሚ ዕድገትና ለኢንሹራንስ ዘርፉ መጠናከር ከፍተኛ አስተዋጽኦ ሲያበረክት ቆይቷል።

​ተቋሙ ባለፉት 50 ዓመታት ከ500 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት የመልሶ መድን ሽፋን በተለያዩ ዘርፎች ሰጥቷል።

​በ2025 በታሪኩ ከፍተኛ የተባለውን 199 ሚሊዮን ዶላር የተጣራ ትርፍ ያስመዘገበ ሲሆን፣ አጠቃላይ ሀብቱም 2.69 ቢሊዮን ዶላር ደርሷል።

​በአሁኑ ወቅት 42 የአፍሪካ ሀገራትን፣ የአፍሪካ ልማት ባንክን እና 112 የመድን ኩባንያዎችን በአክሲዮን ባለቤትነት ይዟል።

​ተቋሙ ከዓለም አቀፍ ደረጃ አሰጣጥ ተቋማት (S&P እና AM Best) የ "A" (ጠንካራ/Excellent) ደረጃን አግኝቷል።

ኢትዮጵያ በተቋሙ ታሪክ ውስጥ ትልቅ ቦታ ያላት ሲሆን፣ አፍሪካ ሪ ከ2011 ጀምሮ በአዲስ አበባ የራሱን ቢሮ ከፍቶ እየሠራ ይገኛል።

በአሁኑ ወቅት በካሳንቺስ አካባቢ ያስገነባው አዲሱ ሕንፃ ተቋሙ በኢትዮጵያ ያለውን የረጅም ጊዜ ኢንቨስትመንትና ቁርጠኝነት የሚያሳይ ሆኗል።

በተጨማሪም ተቋሙ ለኢትዮጵያ የመድን ኩባንያዎች የቴክኒክና የአቅም ግንባታ ስልጠናዎችን በመስጠት ላይ ይገኛል።

​ባለፈው ምሽት በስካይላይት ሆቴል በተካሄደ ደማቅ የጋላ ኮክቴል ሥነ-ሥርዓት የቦርድ አባላት፣ የኢትዮጵያ ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች እና የዲፕሎማቲክ ማህበረሰብ አባላት ታድመዋል።

የአፍሪካ ሪ ዋና መሥሪያ ቤት በሌጎስ ናይጄሪያ ቢሆንም፣ በቀጣዩ ወር ሰኔ 2026 በአቡጃ አዲስ የመሥሪያ ቤት ሕንፃ እንደሚመረቅ ታውቋል።

​Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu

አፍሪካ ሪ 50ኛ ዓመት የወርቅ ኢዮቤልዩውን በአዲስ አበባ አከበረ!
#fastmereja : በአህጉሪቱ ቀዳሚው የኢንሹራንስ ተቋም የሆነዉ አፍሪካ ሪ (Africa Re) የተመሰረተበትን 50ኛ ዓመት ወርቃማ ኢዮቤልዩ እና 180ኛውን የቦርድ ስብሰባ አስመልክቶ በትላንትናዉ እለት በስካይላይት ሆቴል በተካሄደዉ የጋላ ኮክቴል አቀባበል በደማቅ ሁኔታ አክብሯል።

በአህጉሪቱ የፋይናንስ ዘርፍ ትልቅ ስም ያለው ይህ ተቋም፣ ግማሽ ክፍለ ዘመን ያስቆጠረውን የስኬት ጉዞ በአፍሪካ የፖለቲካ መዲና አዲስ አበባ ማክበሩ የኢትዮጵያን የመድን ገበያ ያለውን ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታ የሚያሳይ መሆኑ ተገልጿል።

እ.ኤ.አ. በ1976 በካሜሩን ያውንዴ የተመሰረተው አፍሪካ ሪ፣ በአሁኑ ወቅት በዓለም አቀፍ ደረጃ በድጋሚ መድን ዘርፍ ከቀዳሚዎቹ 40 ተቋማት ተርታ የተሰለፈ ግዙፍ ተቋም ነው፡፡

ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት የ42 አፍሪካ አገራት እና የአፍሪካ ልማት ባንክ፣ከ110 በላይ አፍሪካውያን የመድን ኩባንያዎች፤እንዲሁም ከፈረንሳይ፣ ከጀርመን እና ከካናዳ የመጡ ዓለም አቀፍ አጋሮች ባለቤትነት ያለበት ተቋም ሲሆን በ2025 በታሪኩ ከፍተኛ የተባለውን 1.34 ቢሊዮን ዶላርየፕሪሚየም ገቢ ያስመዘገበ ሲሆን፣ 199 ሚሊዮን ዶላር የተጣራ ትርፍ ማግኘቱም ነዉ የተገለፀዉ።

የቦርድ ሰብሳቢው አቶ ሙስታፋ ኩሊባሊ (Mr. Moustapha Coulibaly) ለበዓሉ በሰጡት መግለጫ፣ “ይህ ወርቃማ ኢዮቤልዩ ለተቋሙ ብስለትን፣ ጥንካሬንና ጥበብን ይወክላል። አፍሪካ ሪ ከተቋምነት ባለፈ አፍሪካውያን በራሳቸው ሲተማመኑ ምን ዓይነት ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ ውጤት ማምጣት እንደሚችሉ ያሳየ የስኬት ታሪካችን ነው'' ብለዋል።

አቶ ሙስታፋ አክለውም ተቋሙ እ.ኤ.አ. በ2030 የገቢ መጠኑን ወደ 2.5 ቢሊዮን ዶላር፣ በ2035 ደግሞ 5 ቢሊዮን ዶላር ለማድረስ ግዙፍ ራዕይ ሰንቆ እየሰራ መሆኑን ገልጸዋል።

ኢትዮጵያ በአፍሪካ ሪ ታሪክ ውስጥ ጉልህ ስፍራ እንዳላት የተገለፀ ሲሆን ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት በካሳንቺስ አካባቢ የገነባው ዘመናዊ ሕንፃ ለኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ያለውን ቁርጠኝነት የሚያሳይ መሆኑ እንዲሁም ተቋሙ በኢትዮጵያ ያለውን የኢንሹራንስ ዘርፍ ለማጠናከር በግብርና መድንና በቴክኒክ ዘርፎች ለአገር በቀል ኩባንያዎች የአቅም ግንባታ ስልጠናዎችን እየሰጠ እንደሚገኝ ነዉ የተገለፀዉ።

በስካይላይት ሆቴል በተካሄደዉ የጋላ ኮክቴል ግብዣ ላይ ከፍተኛ የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ ዲፕሎማቶች፣ የአፍሪካ የፋይናንስ መሪዎችና ታዋቂ የንግድ ሰዎች የተገኙ ሲሆን ይህም መድረክ አፍሪካ ሪ ወደፊት በአህጉሪቱና በኢትዮጵያ በሚኖረው የኢንቨስትመንት አቅጣጫዎች ላይ ውይይት የሚደረግበት እንደሚሆን ተነግሯል።

አፍሪካ ሪ ባለፉት 50 ዓመታት ውስጥ በአህጉሪቱ ለሚከናወኑ የኢነርጂ፣ የግብርና፣ የቤት ልማትና የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ከ500 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት የመድን ዋስትና ሽፋን (Cover) መስጠቱ ይታወሳል።

ኢትዮጵያ ኢኮኖሚዋን ለማሳደግ አስደናቂ ሥራዎችን እያከናወነች ነው - ሪቻ ዳቩ

አዲስ አበባ፣ ሚያዚያ 23፣ 2018 (ኤፍ ኤም ሲ) ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ ለማሳደግ አስደናቂ ተግባራትን እያከናወኑ ነው አሉ የካሜሩን የዳያስፖራና ዜግነት ጉዳዮች ዳይሬክተር ሪቻ ዳቩ፡፡

ዳይሬክተሩ ከፋና ሚዲያ ኮርፖሬሽን ጋር ባደረጉት ቆይታ ኢትዮጵያ ኢኮኖሚዋን ለማሳደግ ትላልቅ ርምጃዎችን እየወሰደች ትገኛለች ብለዋል፡፡

በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) መሪነት እየተከናወኑ የሚገኙት እነዚህ ተግባራት የልማት አጋሮችን አስተዋጽኦ የሚያሳድጉ መሆናቸውን ነው የገለጹት፡፡

በተጨማሪም በተለያዩ ሀገራት የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን በሀገራቸው እድገት ላይ የሚኖራቸውን ሚና እንደሚያጠናክር አስረድተዋል፡፡

ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮ 14ኛ የአሥር ቀናት የአፍሪካ ጉብኝታቸውን በአልጄሪያ ጀመሩ
#ethiopia | የቫቲካኑ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮ 14ኛ በአራት የአፍሪካ አገራት የሚያደርጉትንና አሥር ቀናት የሚፈጀውን ይፋዊ የሥራ ጉብኝት ትናንት በአልጄሪያ ጀምረዋል።

ቅዱስነታቸው በአልጄሪያ መዲና ሲደርሱ በፕሬዝዳንት አብደልማጅድ ተቡኔ ደማቅ አቀባበል ተደርጎላቸዋል። በመጀመሪያው ቀን ውሏቸውም አልጄሪያ ለነፃነቷና ለሉዓላዊነቷ ባደረገችው ተጋድሎ ለወደቁ ሰማዕታት መታሰቢያ ሐውልት በመገኘት የአበባ ጉንጉን አኑረዋል።

ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ባስተላለፉት መልዕክት፣ እውነተኛ ሰላም የፍትህና የክብር መገለጫ መሆኑን ገልጸው፣ ይህም ሊረጋገጥ የሚችለው በይቅርታ ብቻ እንደሆነ አሳስበዋል።

ቅዱስነታቸው በአልጄሪያ፣ በካሜሩን፣ በአንጎላና በኢኳቶሪያል ጊኒ የሚገኙ 11 ከተማዎችን ይጎበኛሉ ተብሎ ይጠበቃል።

የቫቲካን ከፍተኛ ባለሥልጣን ካርዲናል ማይክል ቼርኒ እንደገለጹት፣ ጉብኝቱ ከ20 በመቶ በላይ የካቶሊክ እምነት ተከታዮች በሚኖሩባት አፍሪካ ላይ የዓለምን ትኩረት ለማሳረፍ ያለመ ነው።

በጉዟቸው ወቅት ሰላም፣ ስደት፣ የአካባቢ ጥበቃ፣ የወጣቶችና የቤተሰብ ጉዳዮች ላይ ትኩረት አድርገው እንደሚመክሩ ታውቋል።

ይህ የርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ጉብኝት በአህጉሪቱ ካሉ የካቶሊክ እምነት ተከታዮች ጋር ያላቸውን ግንኙነት ከመለማመድ ባለፈ፣ አፍሪካ አሁን ላይ ለምትገኝባቸው ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ጉዳዮች የቫቲካንን አጋርነት ለማሳየት ያለመ እንደሆነ ተመልክቷል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #channeltv #vatican #popeleoxiv #africatour #algeria #cameroon #angola #equatorialguinea #peace #catholicchurch #ርዕሰሊቃነጳጳሳት #አፍሪካ #ሰላም #ቫቲካን

የካሜሩኑ ፕሬዝዳንት ፖል ቢያ ከ43 ዓመታት የስልጣን ቆይታ በኋላ የምክትል ፕሬዝዳንትነት ቦታን በድጋሚ መለሱ
#ethiopia | የ93 ዓመቱ የካሜሩን ፕሬዝዳንት ፖል ቢያ፤ በስልጣን ላይ ከቆዩባቸው 43 ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ በሀገሪቱ የምክትል ፕሬዝዳንትነት ቦታ እንዲኖር የሚያስችል ውሳኔ አሳለፉ።

ካሜሩን ከፈረንጆቹ 1961 እስከ 1972 የፌዴራል ስርዓትን በምትከተልበት ወቅት የምክትል ፕሬዝዳንትነት ሚና በህገ-መንግስቷ ሰፍሮ የነበረ ቢሆንም፤ በ1972 በተካሄደ የህዝበ ውሳኔ (ሪፈረንደም) ቦታው ተሰርዞ ቆይቷል። ከአምስት አስርት ዓመታት ገደማ በኋላ ግን በፓርላማ በፀደቀ አዲስ የህገ-መንግስት ማሻሻያ መሰረት ይህ ቦታ ዳግም ወደ ስራ ተመልሷል።

በአዲሱ ማሻሻያ መሰረት፤ ፕሬዝዳንቱ በድንገተኛ አደጋ ወይም በጤና እክል ምክንያት ስራቸውን ማከናወን የማይችሉበት ሁኔታ ቢፈጠር፣ ምክትል ፕሬዝዳንቱ በቀጥታ ስልጣኑን በመረከብ ቀሪውን የስልጣን ዘመን ያጠናቅቃሉ፤ በመቀጠልም አዲስ ብሄራዊ ምርጫ ይካሄዳል።

ይህን የምክትልነት ሹመትን የሚፈቅድ አንቀፅ ባሳለፍነው ቅዳሜ በተካሄደው የምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ በ200 የድጋፍ፣ በ18 የተቃውሞ እና በ4 የድምፀ ተአቅቦ ድምፅ ፀድቋል።

ይሁን እንጂ የፖል ቢያ ተቃዋሚዎች ማሻሻያው "በችኮላ የተወሰነ እና ሰፊ የህዝብ ውይይት ያልተደረገበት ነው" በማለት ጠንካራ ተቃውሞ እያሰሙ ይገኛሉ።

ይህ ታሪካዊ የፖለቲካ ውሳኔ የመጣው፤ የፕሬዝዳንቱ ወቅታዊ የጤና ሁኔታ እና ከህዝብ እይታ መራቅ በሀገሪቱ ከፍተኛ መነጋገሪያ በሆነበት ወቅት ነው።

በካሜሩን ስለ ፕሬዝዳንቱ ጤና በአደባባይ ማውራት እጅግ የተከለከለና የሚያስቀጣ ተግባር ቢሆንም፤ አዛውንቱ ፖል ቢያ ለረጅም ጊዜ ከህዝብ አይን በመጥፋታቸው ምክንያት "ሞተዋል" የሚሉ አሉባልታዎች በስፋት ተሰራጭተው ሰንብተዋል። ነገር ግን ፕሬዝዳንቱ ከሰሞኑ በአደባባይ ብቅ በማለታቸው ወሬው ሀሰት መሆኑ ተረጋግጧል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ካሜሩን #ፖል_ቢያ #የአፍሪካ_ፖለቲካ #ዜና #cameroon #paulbiya #news

''የኢትዮጵያ የኢንተርኔት ኬብል እና የአየር መንገድ በረራዎቿ ሳይቀር በጎረቤት ሀገራት በጎ ፈቃድ ላይ የተመሰረተ ነው'' ተባለ

📌በድሬዳዋ ከተማ ተጽዕኖ ፈጣሪ የማህበራዊ ሚዲያ አካላትን ያሳተፈ ውይይት ተደርጓል
#ethiopia | የኢፌዴሪ የሰላም ሚኒስቴር ከቅን ልቦች በጎ አድራጎት ድርጅት ጋር በመተባበር «የሰላም ቱሪዝም ለሀገር ግንባታ» በሚል መሪ ቃል በድሬዳዋ ከተማ ባዘጋጀው የምክክር መድረክ ላይ፣ የሀገር ውስጥ ሰላም እና የባህር በር ባለቤትነት ለኢትዮጵያ ህልውና ወሳኝ ጉዳዮች መሆናቸው ተገለጸ።

ተጽዕኖ ፈጣሪ የማህበራዊ ሚዲያ አካላትን እና ልዩ ልዩ ተሳታፊዎችን ባካተተው በዚህ መድረክ ላይ ጽሑፍ ያቀረቡት ጋዜጠኛ ብስራት መለሰ ፣ የሀገረ መንግስት ግንባታ (Nation Building) በተለያዩ ብሔሮች እና ማንነቶች መካከል ጠንካራ መስተጋብርን በመፍጠር ብሔራዊ ማንነትን የማጽናት ሂደት መሆኑን ገልጸዋል።

ጋዜጠኛው በማብራሪያቸው፣ የማንነት እና የፖለቲካ ጥያቄዎች የኢትዮጵያ ብቻ ህመም እንዳልሆኑ በማንሳት፤ እንደ ስፔን ፣ ብሪታኒያ፣ ፈረንሳይ፣ ካሜሩን እና ጀርመንን የመሳሰሉ ሀገራት ተመሳሳይ ፈተናዎች እንዳሉባቸው ጠቅሰዋል።

ይሁንና እነዚህን ውስጣዊ ጥያቄዎች በውይይት፣ በመደማመጥ እና በድርድር መፍታት ሲገባ በጥይት ለመመለስ መሞከር ለነገ የሚተርፍ ተጨማሪ ቁስል እና ለአብሮነት አደጋ የሚፈጥር መሆኑን አስገንዝበዋል።

"ያለ ሰላም ሀገር አይገነባም" ያሉት አቅራቢው፣ ግጭት መፍረስን እና መለያየትን ብቻ እንደሚያመጣ አስረድተዋል።

በመድረኩ ላይ በስፋት ከተነሱት አበይት ጉዳዮች መካከል የቀይ ባህር ጂኦፖለቲካ እና የባህር በር ጥያቄ ይገኝበታል።

አሁን ላይ ዓለም አቀፉ ሥርዓት ከተቋማዊ የጋራ ውሳኔ (Collective Decision) አሰራር ወጥቶ ወደ "ሪያሊዝም" (የኃይል ሚዛን እና ብሔራዊ ጥቅም ትግል) ማዘንበሉን ያነሱት ጋዜጠኛ ብስራት፣ በአፍሪካ ቀንድ እና በቀይ ባህር ቀጠና የተፈጠረው የኃያላን ሀገራት ፉክክር ለቀጠናው ስጋት መሆኑን አመላክተዋል።

እንደ ጋዜጠኛው ገለጻ፣ ጅቡቲን ጨምሮ በቀጠናው በርካታ የውጭ ሀገራት የጦር ሰፈሮቻቸውን መገንባታቸው እንዲሁም የተለያዩ የሽብር ቡድኖች መንቀሳቀሳቸው አካባቢውን ውስብስብ የጦር ቀጠና አድርጎታል። በዚህ ውጥረት ውስጥ የባህር በር አልባ መሆን ህልውናን ለሌሎች አሳልፎ ከመስጠት ተለይቶ እንደማይታይ አበክረው ገልጸዋል።

"የባህር በር ማጣት ኢኮኖሚያዊ ጫና ብቻ ሳይሆን የህልውና ጥያቄ ነው" ያሉት አቅራቢው፣ ኢትዮጵያ የኢንተርኔት ኬብል እና የአየር መንገድ በረራዎቿ ሳይቀር በጎረቤት ሀገራት በጎ ፈቃድ ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ሙሉ ሉዓላዊነቷ አደጋ ላይ መሆኑን አስረድተዋል። በተጨማሪም በአሁኑ ወቅት የረጅም ርቀት ሚሳኤሎች (ለምሳሌ እስከ 2,000 ኪ.ሜ የሚምዘገዘጉ) መኖራቸው የጸጥታ ስጋት መሆኑን ጠቅሰው፣ ኢትዮጵያ የንግድ መርከቦቿን ደህንነት ለመጠበቅም ሆነ ቀጠናዊ ስጋቶችን ለመቋቋም በባህር ላይ መገኘት ግድ እንደሚላት አብራርተዋል።

በመጨረሻም ኢትዮጵያ ይህንን የባህር በር ጉዳይ አስተማማኝ እስካላደረገች ድረስ ሉዓላዊነቷ ሙሉ ሊሆን እንደማይችል ገልጸዋል።

ለ Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) ሚዲያና ኮሙኒኬሽን

ያፌት ገ/ህይወት
ከድሬዳዋ

photo credit : Visit Oromia

"ነባሩ ሥርዓት ዳግም አይመለስም" የዓለም ንግድ ድርጅት
#ethiopia | በካሜሩን መዲና ያውንዴ በተካሄደው 14ኛው የሚኒስትሮች ጉባኤ ላይ፣ የዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ከፍተኛ የመፈራረስ አደጋ ተጋርጦበታል የሚል ማስጠንቀቂያ ተሰጠ። የድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር ንጎዚ ኦኮንጆ-ኢዌላ እንደገለጹት፣ ዓለም ላለፉት 80 ዓመታት አይታው የማታውቀው ዓይነት የንግድ መስተጓጎል ውስጥ ትገኛለች።

የኃያላን አገራት ፍጥጫ እና የሥርዓቱ መናጋት
ለድርጅቱ መዳከም በዋናነት የተጠቀሰው የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የሚከተሉት የ"ጥበቃ ፖሊሲ" (Protectionism) እና የጣሉት ሰፊ የታሪፍ ገደቦች ናቸው። አሜሪካ ነባሩ ሥርዓት ውጤታማ አይደለም ስትል፣ ቻይና በበኩሏ ሕጉ መናጋቱ "የፓንዶራ ሳጥንን" ከመክፈት ጋር እኩል የሆነ አስከፊ ውጤት ይኖረዋል ስትል አስጠንቅቃለች።

የአውሮፓ ህብረት እና እንግሊዝ ድርጅቱ በአፋጣኝ መዋቅራዊ ማሻሻያ ካላደረገ፣ ዓለም አቀፉ የንግድ ሕግ ተጠያቂነት በሌለው መልኩ ሊበታተን እንደሚችል ስጋታቸውን ገልጸዋል። ዋና ዳይሬክተሯም "ነባሩ የንግድ ሥርዓት ዳግም እንደማይመለስ" በማረጋገጥ፣ ዓለም አዳዲስ የንግድ አቅጣጫዎችን መመልከት እንዳለባት አሳስበዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #wto #globaltrade #economynews #tradewar #ngoziokonjoiweala #donaldtrump #internationalbusiness #etbusinessview #የዓለምንግድ

ፖፕ ሊዮ ወደ አፍሪካ
#ethiopia | የአለም የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮ 14ኛው እ.ኤ.አ. ከኤፕሪል 13 እስከ 23 ቀን 2026 ባሉት ቀናት በአራት የአፍሪካ ሀገራት ጉብኝት እንደሚያደርጉ ቫቲካን ዛሬ አስታውቃለች።

ይህ ጉብኝት ቅዱስነታቸው በ2026 የሚያደርጉት የመጀመሪያው ትልቅ የባሕር ማዶ ጉዞ ሲሆን፣ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ ወደምትገኝበት አህጉር የሚያደርጉት መሆኑ ልዩ ትርጉም ተሰጥቶታል።

ጳጳሱ በዚህ ጉዟቸው አልጄሪያ፣ አንጎላ፣ ኢኳቶሪያል ጊኒ እና ካሜሩንን ይጎበኛሉ።

በቆይታቸውም ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ እንደሚታደም የሚጠበቅ ሲሆን፣ የዓለም መሪዎች ለአፍሪካ ልማት ድጋፍ እንዲያደርጉ ጥሪ ያቀርባሉ ተብሎ ይጠበቃል።

በተጨማሪም የክርስትና እና የእስልምና እምነት ተከታዮችን ውይይት የሚያጠናክሩ መልዕክቶችን እንደሚያስተላልፉ ተመልክቷል።

እ.ኤ.አ. በግንቦት ወር የሟቹን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስን በመተካት የተመረጡት ሊዮ 14ኛው፣ እስካሁን ያደረጉት ብቸኛ የውጭ ሀገር ጉብኝት ባለፈው ኅዳር እና ታኅሣሥ ወራት ወደ ቱርክ እና ሊባኖስ የተደረገውን ብቻ ነው።

የቫቲካን ባለሥልጣናት እና የአፍሪካ ቤተክርስቲያን መሪዎች እንደሚሉት፣ ይህ ጉብኝት ቤተክርስቲያኒቱ ለአፍሪካ አህጉር የሰጠችውን ከፍተኛ ቅድሚያ የሚያሳይ ነው።

በአሁኑ ወቅት በአለም ላይ ካሉ የካቶሊክ እምነት ተከታዮች መካከል 20 በመቶ ያህሉ በአፍሪካ እንደሚኖሩ የቫቲካን ስታቲስቲክስ ያሳያል።

አልጄሪያ ከአሁን ቀደም የርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳትን ጉብኝት አስተናግዳ የማታውቅ ሲሆን፣ ሊዮ 14ኛው ሀገሪቱን የሚጎበኙ የመጀመሪያው ጳጳስ ይሆናሉ።

ጳጳሱ የኦገስቲኒያን የሃይማኖት ሥርዓት አባል በመሆናቸው፣ በ4ኛው ክፍለ ዘመን የኖሩት የታዋቂው ቅዱስ አውግስጢኖስ የትውልድ ስፍራ የሆነችውን አልጄሪያን ለመጎብኘት ልዩ ፍላጎት አላቸው።

ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ከአፍሪካ ጉዟቸው በፊት መጋቢት 28 ቀን ወደ ሞናኮ የአንድ ቀን ጉብኝት የሚያደርጉ ሲሆን፣ ከሰኔ 6 እስከ 12 ቀን ደግሞ ስፔንን ይጎበኛሉ።

በስፔን ቆይታቸው ስደተኞች ወደ አውሮፓ ለመግባት እንደ ዋና መሸጋገሪያ የሚጠቀሙባቸውን የካናሪ ደሴቶችን ይጎበኛሉ ተብሎ ይጠበቃል።

ለመጨረሻ ጊዜ የአፍሪካ ጉብኝት የተደረገው በ2023 ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎን እና ደቡብ ሱዳንን በጎበኙበት ወቅት ነበር።

አንጎላ እና ካሜሩን በ2009 በጳጳስ ቤኔዲክት 16ኛው፣ ኢኳቶሪያል ጊኒ ደግሞ እ.ኤ.አ. በ1982 በዮሐንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ተጎብኝተዋል።
#getutemesgen #getu #ጌጡ

የሰው ልጅ አእምሮ የሚጎለምሰው በ32 ዓመቱ ነው፡ ከ18 ዓመት ተረት ጀርባ ያለው ሳይንሳዊ እውነት

​በአለም ዙሪያ ባሉ አብዛኞቹ ሀገራት "18 ዓመት" የአዋቂነት ማህተም ተደርጎ ይወሰዳል። በዚህ እድሜ ወጣቶች የመምረጥ፣ የማሽከርከር መንጃ ፈቃድ የማውጣት፣ የማግባት አልፎ ተርፎም በጦርነት የመሳተፍ መብትና ግዴታ ይጣልባቸዋል። ነገር ግን ይህ የ18 ዓመት ገደብ በእርግጥ በሳይንስ የተደገፈ ነው ወይንስ ማህበራዊና ታሪካዊ ስምምነት ብቻ?

​እ.ኤ.አ.በህዳር 2025 በታዋቂው Nature Communications መጽሔት ላይ የወጣ አንድ አስገራሚ ጥናት ይህንን የዘመናት እምነት ሽባ አድርጎታል። በሺዎች የሚቆጠሩ የአእምሮ MRI ምስሎችን (Brain MRIs) በመተንተን የተገኘው ውጤት እንደሚያሳየው፣ የሰው ልጅ አእምሮ ሙሉ በሙሉ ብስለት ላይ የሚደርሰው በ18 ዓመት ሳይሆን በ32 ዓመቱ ነው።

​የሕግ አዋቂነት እና የባዮሎጂ ልዩነት

​በሕግ እይታ "የአዋቂነት ዕድሜ" (Age of Majority) አንድ ግለሰብ ለራሱ ሕጋዊ ውሳኔዎችን ለመወሰን ብቁ ነው ተብሎ የሚታሰብበት ደፍ ነው። ይህ ዕድሜ እንደ ሀገራቱ ባህልና ታሪክ ይለያያል፡-

በኢትዮጵያ 18 ዓመት
​በየመን 15 ዓመት
​በስኮትላንድ (በከፊል) 16 ዓመት
​በቱርክ እና በአሜሪካ 18 ዓመት
​በደቡብ ኮሪያ 19 ዓመት
​በካሜሩን 21 ዓመት

​እነዚህ ልዩነቶች የሚያሳዩት "አዋቂነት" የሚለው ጽንሰ-ሀሳብ በባዮሎጂ ብቻ ሳይሆን በባህል፣ በታሪክና በወቅታዊ ማህበራዊ ፍላጎቶች ላይ የተመሰረተ መሆኑን ነው። ሕግ አውጪዎች 18 ዓመትን የመረጡት አእምሮ ስለበሰለ ሳይሆን፣ አንድ ሰው ለሥራና ለኃላፊነት ዝግጁ የሚሆንበት ግምታዊ ጊዜ ስለሆነ ነው።

​የ32 ዓመቱ ሳይንሳዊ ግኝት፡ አእምሮ ምን ይላል?

​በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የታገዘውና ከ0 እስከ 90 ዓመት የሆናቸውን ከ4,000 በላይ ሰዎችን አእምሮ የመረመረው ጥናት፣ በአእምሮ የግንኙነት መዋቅር (Connectivity structure) ላይ ከፍተኛ ለውጦች የሚታዩባቸው አራት ቁልፍ የዕድሜ ምዕራፎችን ለይቷል፡ 9 ዓመት፣ 32 ዓመት፣ 66 ዓመት እና 83 ዓመት።

​ጥናቱ የሚከተሉትን ነጥቦች ያረጋግጣል፡-

​የመጀመሪያዎቹ 9 ዓመታት፡ ፈጣን እድገትና አላስፈላጊ የአእምሮ ሴል ግንኙነቶች የሚቀነሱበት (Pruning) ጊዜ ነው።

​የ18 ዓመት ድንገተኛ ለውጥ አለመኖር፡ በ18 ዓመት አካባቢ አእምሮ በድንገት አዋቂ የሚሆንበት ምንም ዓይነት ባዮሎጂያዊ "መቀየሪያ" (Switch) የለም።

​የ32 ዓመቱ መረጋጋት፡ የአእምሮ ኔትወርኮች እስከ 30ዎቹ መጀመሪያ ድረስ መጎልመሳቸውን ይቀጥላሉ። ከ32 ዓመት በኋላ ግን የአእምሮ መዋቅር ይበልጥ የተረጋጋና የፀና (Stable) ይሆናል።

​ይህ ማለት እንደ ውሳኔ የመስጠት፣ ስሜትን የመቆጣጠር (Impulse control) እና የረጅም ጊዜ እቅድ የማውጣት ችሎታዎች በ18 ዓመት ገና በሂደት ላይ ናቸው። ከ18 እስከ 29 ዓመት ያለው ጊዜ በስነ-ልቦናው ዓለም "ወደ አዋቂነት የሚደረግ ሽግግር" (Emerging Adulthood) ተብሎ የሚጠራው ለዚህ ነው።

​የማሰብ ችሎታ እና የመተጣጠፍ ጥበብ

​አእምሯችን ከሚጎለምስባቸው መንገዶች አንዱ "እርግጠኝነትን" የመጠራጠር ችሎታ ነው። ብዙዎቻችን በንግግራቸው ውስጥ "በፍጹም አይሆንም" ወይም "በእርግጠኝነት ይሳካል" የሚሉ ሰዎችን እንደ አዋቂና አዋቂ እንቆጥራቸዋለን። ነገር ግን ሳይንሳዊ መረጃዎች የሚያሳዩት ተቃራኒውን ነው።

​ከፍተኛ የማሰብ ችሎታ (High Intelligence) ያላቸው ሰዎች የአንድን ነገር ውጤት ከመናገራቸው በፊት ሊከሰቱ የሚችሉ "እርግጠኛ ያልሆኑ ሁኔታዎችን" (Uncertainties) ግምት ውስጥ ያስገባሉ።

​"ስኬታማ የመሆን እድላችን 70% ነው" ማለት ግምት ሳይሆን፣ ስህተት ሊፈጠር የሚችልበትን ክፍተት የመተው ጥበብ ነው።

​ይህ ዓይነቱ አስተሳሰብ አዲስ መረጃ ሲገኝ ሃሳብን በቀላሉ ለመቀየር ያስችላል። ሃሳብን መቀየር እንደ ሽንፈት ሳይሆን እንደ "ማስተካከያ" (Calibration) ይታያል።

​"Super-Predictors" እና የአዕምሮ ተለዋዋጭነት

​በGood Judgment Project ውስጥ የተሳተፉ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ተጠንተዋል። በዚህ ውድድር ውስጥ እጅግ ስኬታማ የሆኑት "Super-Predictors" የሚባሉት ሰዎች ዋነኛ መለያ ባህሪያቸው የአእምሮ ተለዋዋጭነት (Mental Flexibility) ነው።

​እነዚህ ግለሰቦች፡-
​የራሳቸውን ሃሳብ የሚቃወሙ መረጃዎችን (Counter-arguments) ፈልገው ያነባሉ።
​ትንበያዎቻቸውን ሁልጊዜ ይከልሳሉ።

​በቃላት ከመሞገት ይልቅ ቁጥራዊ እድሎችን (Numerical ratios) ይጠቀማሉ።

​ማጠቃለያ
​የሰው ልጅ አእምሮ በ32 ዓመቱ ይጎለምሳል የሚለው ግኝት ለትምህርት ስርአታችን፣ ለህግ ማዕቀፎቻችን እና ለወጣቶች የምንሰጠው ምክር ላይ ትልቅ ተጽዕኖ አለው። ወጣቶች በ18 ዓመታቸው ህይወታቸውን የሚቀይሩ ወሳኝ ውሳኔዎችን (ለምሳሌ የሙያ ምርጫ ወይም ትዳር) እንዲወስኑ መገፋፋታቸው ከአእምሮ እድገታቸው ጋር ላይጣጣም ይችላል።

​እውነተኛ ብልህነት የሚለካው በንግግር ጩኸት ወይም በእርግጠኝነት ሳይሆን፣ በቃላት መካከል ባሉ እድሎች እና አዲስ እውነት ሲመጣ ራስን ለመለወጥ ባለው ዝግጁነት ነው።

"የእናቴ እንባና የአባቴ በህክምና እጦት መሞት ነው ለዛሬው ማንነቴ ትልቁን ጉልበት የሰጡኝ" — ሳዲዮ ማኔ

🦁 ሳዲዮ ማኔ፦ ከባምባሊው አቧራ እስከ አፍሪካ የእግር ኳስ ዙፋን
#ethiopia | በሴኔጋል ደቡባዊ ጫፍ በምትገኝ "ባምባሊ" በተባለች ድሃ መንደር ውስጥ፣ በአሮጌ ጨርቅ የተሰራ ኳስን በባዶ እግሩ እየመታ ያደገው ያ ህጻን፣ ዛሬ የአህጉሪቱ ኩራትና የመላው ዓለም የእግር ኳስ ተምሳሌት ለመሆን በቅቷል። የሳዲዮ ማኔ ታሪክ ከእግር ኳስ ተጫዋችነት ባለፈ የጽናት፣ የታማኝነትና የሰብአዊነት ጥልቅ ትርጉም ነው።

🏚️ በድህነትና በሀዘን የታጠረ የልጅነት ዘመን

ሳዲዮ ያደገው በቀን አንዴ ለመብላት በሚቸገር ቤተሰብ ውስጥ ነበር። የመስጂድ ኢማም የነበሩት አባቱ "ኳስ መጫወት ለድሆች ራት አይሆንም" በሚል እምነት ልጃቸው ትምህርቱን እንዲማር ቢፈልጉም፣ የሳዲዮ ነፍስ ግን ከኳስ ጋር ተጣብቃ ነበር።
ሳዲዮ ገና በ7 ዓመቱ አባቱን በህክምና እጦት ማጣቱ በህይወቱ ውስጥ የማይሽር ጠባሳ ጥሎ አልፏል። "አባቴ በቤታችን ውስጥ ህክምና አጥቶ ሲሞት ምንም ማድረግ አልቻልኩም ነበር" የሚለው ማኔ፣ ያን እለት "በህክምና እጦት ማንም እንዲሞት አልፈቅድም" የሚል ጽኑ ቃል በልቡ አሰረ።

🏆 የአፍሪካ ንግስና፦ 2022 እና 2025
የሳዲዮ ማኔ የሜዳ ላይ ጀግንነት በሴኔጋል ታሪክ ውስጥ ትልቅ ቦታ አለው፦

* የ2022 ድል፦ በካሜሩን አዘጋጅነት በተካሄደው 33ኛው የአፍሪካ ዋንጫ፣ ማኔ የመጨረሻዋን ወሳኝ የፍፁም ቅጣት ምት መረብ ላይ በማሳረፍ ሴኔጋልን በታሪኳ ለመጀመሪያ ጊዜ ሻምፒዮን አድርጓል።
* የ2025 ድል፦ በሞሮኮ በተካሄደው ውድድር "እድሜው ገፍቷል" የሚሉ ትችቶችን ወደ ጎን በመተው፣ ቡድኑን በልምድና በወኔ በመምራት ለሁለተኛ ጊዜ ተከታታይ ዋንጫን በማንሳት "የአፍሪካ ንጉስ" መሆኑን ዳግም አስመስክሯል።

🤝 የባምባሊው ባለቤት፦ ከሜዳ ውጭ ያለው ጀግንነት

ሳዲዮ ማኔ ዛሬ ሚሊየነር ቢሆንም፣ ልቡ አሁንም በዛች አቧራማ መንደር ውስጥ ነው። "ለምን አዲስ ስልክ አትገዛም?" ተብሎ ሲጠየቅ የሚሰጠው ምላሽ ለብዙዎች ትምህርት ነው፦ "እኔ ውድ መኪና ብገዛ ለህዝቤ ምን ይጠቅማል? በዚያ ገንዘብ ሆስፒታል ብገነባ ግን ብዙ እናቶችን ከለቅሶ እድናለሁ።"

ማኔ ቃሉን ጠብቋል፦

* በአባቱ መታሰቢያ በባምባሊ ታላቅ ሆስፒታል አስገንብቷል።

* ትምህርት ቤቶች፣ መስጂዶችና የነዳጅ ማደያዎችን ገንብቶ ለወጣቶች የሥራ ዕድል ፈጥሯል።

* ለድሃ ቤተሰቦች ወርሃዊ የገንዘብ ድጋፍ ያደርጋል።

💍 ትዳርና ሰብአዊነት

እ.ኤ.አ በ2024 "አይሻ ታምባን" ሲያገባ ዓለም በአርቲፊሻል ዝና ያልተሸፈነች፣ ለባህሏና ለሃይማኖቷ ታማኝ የሆነች ሴት በመምረጡ አድናቆቷን ገልጻለታል። በአሁኑ ወቅት በአል-ናስር ክለብ ቢጫወትም፣ ታላቁ አፍሪካዊ አሁንም በባዶ እግሩ ኳስ ሲመታ እንደነበረው ትሁት ሰው ሆኖ ቀጥሏል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ሳዲዮማኔ #ባምባሊ #ሴኔጋል #የአፍሪካዋንጫ #እግርኳስ #ሰብአዊነት #sadiomane #bambali #senegal #africanking #footballlegend #afcon