የሰው ልጅ ይሞታል እነሱ ግን "የማይሞቱ" ሰዎቻችን ናቸው!
#ethiopia | ጣሊያኖች አንድ ሰው ለሀገሩ እና ለዓለም ባበረከተው ድንቅ ስራ ምክንያት አሻራው ትውልድ ተሻጋሪ ሲሆን “የማይሞት ሰው” በማለት ያከብሩታል።

በጣሊያን ባህልና ታሪክ ውስጥ ለሀገራቸው እንዲሁም ለዓለም ታላቅ ውርስ ጥበብ እና እውቀት አበርክተው ያለፉ ታላላቅ ሰዎች “የማይሞቱ” ተብለው በክብር ስም ይጠራሉ።

እነዚህ ሰዎች በስጋ ቢለዩም፣ ያከናወኗቸው አስደናቂ ስራዎች ትውልድ ተሻጋሪ በመሆናቸው እስከዛሬ ድረስ ስማቸው ሳይደብዝዝ ህያው ሆኖ ይኖራል።

በዓለም እና በጣሊያን ታሪክ ውስጥ ይህንን “የማይሞት” የሚል የክብር ስም ካተረፉ ታላላቅ ሰዎች መካከል እነዚህ ይገኙበታል።

የሞናሊዛ (Mona Lisa) ስዕል ፈጣሪ፣ ድንቅ መሃንዲስ እና የህክምና ሳይንስ አቅኚ የነበረው ሊዮናርዶ ዳቪንቺ በጥበቡ ዓለምን ያሰደመመ ምሁር ይህንን የክብር ስም የተሰጠው ሰው ነው።

የዘመናዊው የጣሊያን ቋንቋ አባት እና የዓለም የስነ ጽሁፍ ሀብት የሆነው “ዲቫይን ኮሜዲ” ደራሲ ዳንቴ አሊጊየር ሌላኛው ነው።

የቫቲካኑን ሲስቲን ቻፔል ድንቅ ስዕሎች እና የዳዊትን ሀውልት ያነጸው ወደር የሌለው የቅርጻ ቅርጽ ባለሙያው ሚካኤል አንጀሎ የክብር ስሙን ከተቀዳጁት ሰዎች መካከል ይገኝበታል።

የዘመናዊ ኮስሞሎጂ እና የፊዚክስ አባት የሰማይ አካላትን በቴሌስኮፕ በመመርመር የዓለምን አስተሳሰብ የለወጠው ታላቁ ሳይንቲስት ጋሊሊዮ ጋሊሊም የክብር ስሙ የተሰጠው ሰው ነው።

እንደዚሁም በጣሊያን እግር ኳስ ታሪክ ውስጥ እጅግ ስኬታማ የነበረውን የ1980ዎቹ መጨረሻ እና የ1990ዎቹ መጀመሪያ የኤሲ ሚላን ቡድን አሰልጣኝ አሪጎ ሳኪ እና ተጫዋቾቹን እንደ ማልዲኒ ባሬሲና ቫን ባስተን ያሉ ተጫዋቾችም ጣሊያኖች "የማይሞቱት"ሰዎች ብለው ይጠሯቸዋል።

“ሰው ይሞታል፤ ስራ እና አሻራ ግን ለዘላለም ህያው ሆኖ ይኖራል!”

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #italian #scientists #gliimmortali #history #inspiration #knowledge

(ዘ-ሐበሻ ሕይወት) አዲሱ የሱፐርማን ፊልም በጉጉት ሲጠበቅ የነበረ ሲሆን፣ የጄምስ ገን የዲሲ ኮሚክስ ዩኒቨርስ የመጀመሪያው ትልቅ የሲኒማ ፊልም በመሆኑ የተለየ ትኩረት ስቦለታል። በዚህ ፊልም ላይ ከተለመዱት የሱፐርማን ገጸ-ባህሪያት በተጨማሪ ሚስተር ቴሪፊክ የተባለው ገጸ-ባህሪ ተካቷል። ይህ ገጸ-ባህሪ ከፍተኛ የቴክኖሎጂ አቅም ያለው፣ ምጡቅ መሃንዲስ እና ሳይንቲስት፣ እንዲሁም በሰው ለሰው ውጊያ የተካነ ነው። ሚስተር ቴሪፊክን ወክሎ የሚጫወተው ኤዲ ጋቴጊ፣ ለረጅም ጊዜ በፊልም እና ቴሌቪዥን ኢንዱስትሪ ውስጥ የቆየ ቢሆንም፣ የፊቱ ገጽታ እንጂ ስሙ በብዙዎች ዘንድ በደንብ አይታወቅም።

የትውልደ ኬንያዊው አሜሪካዊ ተዋናይ የፊልም ህይወት በ2006 በ'ክራንክ' ፊልም ላይ በታክሲ ሹፌርነት የጀመረ ሲሆን፣ በመቀጠልም በ'ሀውስ'፣ 'ሲኤስአይ፡ ማያሚ' እና የመሳሰሉት የቴሌቪዥን ተከታታይ ፊልሞች ላይ ተሳትፏል። 'ሱፐርማን' ለጋቴጊ የመጀመሪያው የሱፐርሂሮ ፊልም አይደለም። ከዚህ ቀደም በ2011 በወጣው 'ኤክስ-ሜን፡ ፈርስት ክላስ' ፊልም ላይ 'ዳርዊን' የተባለውን ማናቸውንም አደጋዎች ተቋቁሞ በህይወት መቆየት የሚችል የ'ማርቨል' ገጸ-ባህሪን ወክሎ ከታዋቂ ተዋንያን ጋር ተጫውቷል።

ጋቴጊ ከ'ኤክስ-ሜን' በፊት በታዋቂው የ'ትዋይላይት' ፊልም ላይ ሎረንት የተባለውን ቫምፓየር ሆኖ በመተወን ይታወቃል። ምንም እንኳን ገጸ-ባህሪው በፊልሙ ላይ ቢገደልም፣ ቫምፓየር ሆኖ የመተወን የረጅም ጊዜ ህልም እንደነበረው ተዋናዩ ይናገራል። ከዚህ በተጨማሪ በታዋቂው የ'ብላክሊስት' ተከታታይ ፊልም ላይ፣ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት የጦር ወንጀል የፈጸመውን እና የሲአይኤ ሰላይ የነበረውን ማቲያስ ሰለሞን የተባለ አደገኛ ገጸ-ባህሪን ወክሎ ከ20 በላይ ክፍሎች ላይ ተሳትፏል።

ተዋናዩ በ2016 በታየው 'ስታርትአፕ' ላይም ሮናልድ ዴሲ በተባለ ዋና ገጸ-ባህሪነት የተጫወተ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት ደግሞ በአፕል ቲቪ+ (Apple TV+) 'ፎር ኦል ማንካይንድ'በተሰኘው የሳይንስ ልብወለድ ተከታታይ ፊልም ላይ ዴቭ አዬሳ የተባለውን ታዋቂ መሃንዲስ፣ የኩባንያ መስራች እና ነጋዴ ወክሎ በመተወን ላይ ይገኛል። አሁን ደግሞ በ'ሱፐርማን' ፊልም ላይ በሚጫወተው የሚስተር ቴሪፊክ ሚና በድጋሚ የብዙዎችን ትኩረት ወደ ራሱ እየሳበ ይገኛል።

ማኑዋል መኪና መንዳት የአንጎልን የመሥራት ብቃት እንደሚያሳድግ አዲስ ጥናት አመለከተ
 
የማኑዋል መኪና አነዳድ ከተለመደው የመንዳት ልምድ ባለፈ ለአእምሮ ጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳለው በጃፓን የተደረገ አዲስ ጥናት ጠቆመ። ጥናቱ እንደሚያመለክተው ማኑዋል መኪናዎችን ማዘወር ለአውቶማቲክ መኪናዎች ከሚሰጠው ትኩረት ይልቅ ለአንጎል የማስታወስ፣ ትኩረትን የመሰብሰብ እና ውሳኔ የመስጠት ብቃትን በከፍተኛ ሁኔታ ያነቃቃል።
 
ይህ ግኝት ይፋ የሆነው በጃፓኑ “ቤስት ካር ዌብ” (Best Car Web) የጋዜጠኝነት መድረክ ሲሆን፣ ጥናቱን ያካሄዱት ደግሞ በቶሆኩ ዩኒቨርሲቲ የልማት፣ እርጅና እና ካንሰር ምርምር ተቋም ፕሮፌሰር የሆኑት ርዩታ ካዋሺማ ናቸው። ፕሮፌሰሩ ቀደም ሲል በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ተወዳጅነትን ያተረፈውን የኒንቴንዶ “ብሬይን ኤጅ” የአእምሮ ማሳያ ጨዋታዎች በስተጀርባ ያለውን የሳይንስ መሠረት ያዘጋጁ ታዋቂ የነርቭ ሳይንቲስት ናቸው። በሳቸው ምርምር መሠረት ማኑዋል መኪና በሚነዳበት ወቅት የሚፈለጉት ተከታታይ ተግባራት ከፍተኛ የእውቀት ተግባራትን የሚያከናውነውን የአንጎል የፊት ክፍል ያነቃቁታል።
 
የማኑዋል መኪና አሽከርካሪዎች ክላች መርገጥን፣ ማርሽ መቀየርን፣ የነዳጅ መቆጣጠሪያን (throttle) ማስተካከልን እና በተመሳሳይ ሰዓት የትራፊክ ፍሰቱን መከታተልን በአንድ ላይ ማቀናጀት ይጠበቅባቸዋል። ተመራማሪዎቹ እንዳረጋገጡት ይህ በአንድ ጊዜ በርካታ ሥራዎችን የመሥራት ሂደት አእምሮ ያለማቋረጥ ንቁ ሆኖ መረጃዎችን እንዲያሰላስል የሚያስገድደው በመሆኑ፣ ለአንጎል የፊት ክፍል ታላቅ የዕለት ተዕለት የስፖርት እንቅስቃሴ ሆኖ ያገለግላል።
 
Seledadotio
Seledadotio

ከስኬት ማማው በስተጀርባ ያሉት ብርቱ እናቶች
************************

እናትነት በቃላት የማይገለጽ ጥልቅ ፍቅር ብቻ ሳይሆን፣ የሕይወት መጀመሪያ ትምህርት ቤት እና የማያልቅ የጥንካሬ ምንጭ ነው።

ዛሬ በዓለም አቀፍ ደረጃ በታላቅ የክብር ስፍራ ላይ የምናያቸው ስመ-ጥር ግለሰቦች፣ ለደረሱበት የስኬት ማማ ትልቁን መንገድ የጠረጉላቸው በጸሎትና በጽናት ከጎናቸው የቆሙት እናቶቻቸው መሆናቸውን ታሪካቸው ምስክር ነው።

ለአብነት ያህል "የአፍሪካዋ ቴሬዛ" በመባል የሚታወቁት አበበች ጎበና፣ በረሃብ ለተጎዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሕፃናት እናት ለመሆን የገዛ ትዳራቸውንና ምቾታቸውን መስዋዕት በማድረግ ለሀገር የሚጠቅሙ በርካታ ዜጎችን አፍርተዋል።

በዓለም መድረክ ስማቸው በጉልህ የሚጠቀሱ ታላላቅ አትሌቶች እና በተለያዩ ዘርፎች የተሰማሩ ታዋቂ ሰዎች ለዛሬው ዝናቸውና ክብራቸው መሠረቱ በገጠር ሕይወት ውስጥ በታታሪነትና በሥነ-ምግባር ያሳደጓቸው እናቶቻቸው መሆናቸውን በኩራት ይናገራሉ።

በጥበቡ ዓለምም ብንመለከት፣ ድምፃዊ ሮፍናን በ"ነፀብራቅ" አልበሙ ላይ የእናቱን ምክር አካቶ ያቀረበበት መንገድ፣ የእናቶች ቃል ለስኬት ያለውን ጉልህ ሚና ያሳየበት አጋጣሚ ነው።

ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ኮከብ ክርስቲያኖ ሮናልዶም ቢሆን፣ ለዛሬው ዝናው እናቱ በልጅነቱ የከፈለችው መስዋዕትነት ትልቁን ድርሻ እንደሚይዝ ደጋግሞ ይገልጻል።

ታላቁ የፈጠራ ሰው ቶማስ ኤዲሰን ዓለምን በብርሃን የሞላ ግኝት እንዲያበረክት፣ እናቱ ናንሲ ኤዲሰን በልጃቸው ላይ የነበራቸው ጽኑ እምነት እና በቤት ውስጥ ያስተማሩት ትምህርት መሠረት ሆኖታል።

እነዚህ ጥቂት ምሳሌዎች እንጂ፣ ስማቸው በታሪክ መዝገብ ላይ ባይሰፍርም ለልጆቻቸው ሕልም ሲሉ የራሳቸውን ፍላጎት መስዋዕት ያደረጉ እልፍ እናቶች አሉ።

ከአንድ ስኬታማ የጥበብ ሰው፣ ሳይንቲስት ወይም ባለሙያ በስተጀርባ፤ ዓለም ሁሉ ፊቱን ሲያዞር "ትችላለህ" ብላ ተስፋ የሰጠችና የደከመች ብርቱ እናት ሁሌም ትገኛለች። እናትነት የዓለም ሁሉ ስኬት መነሻ ነችና ሁሌም ልትከበር ይገባታል።

በልዩ እሸቱ
#mothersday #successstories #ethiopia #inspiration

አልበርት አንስታይን መኪና መንዳት አይችልም ነበር

​አልበርት አንስታይን በፊዚክስ ዘርፍ የላቀ እውቀት የነበረውና የአለማችንን እይታ የቀየሩ ግኝቶችን ያበረከተ ሊቅ ቢሆንም፣ የሚገርመው ግን በህይወት ዘመኑ መኪና መንዳት ተምሮ አያውቅም።

ይህ ዝነኛ ሳይንቲስት የመንጃ ፈቃድ ኖሮት የማያውቅ ሲሆን፣ የነገሮችን አቅጣጫ የመለየት ችሎታውም በጣም ደካማ እንደነበር ይነገራል።

​አንስታይን በአብዛኛው በእግር መጓዝን ወይም በብስክሌት መንቀሳቀስን ይመርጥ ነበር። ውስብስብ የሆኑ የጽንፈ ዓለም ህጎችን በቀላሉ የሚረዳው ይኸው ሰው፣ እንደ መኪና መንዳት ያሉ ተግባራዊ ክህሎቶች ላይ ፍላጎትም ሆነ ችሎታው እንዳልነበረው ታሪኩ ያስረዳል።

ይህ ሁኔታ ታላላቅ አእምሮዎች እንኳ በዕለት ተዕለት ቀላል ክህሎቶች ላይ ደካማ ሊሆኑ እንደሚችሉ የሚያሳይ አስገራሚ እውነታ ነው።

​ምንጭ፦ ስሚዝሶኒያን መጽሔት

የእባብ መርዝ የማይበግረው አስደናቂው ሰው

​አሜሪካዊው ቲም ፍሪዴ ለሁለት አስርት ዓመታት ያህል ራሱን እጅግ አደገኛ ለሆኑ የእባብ መርዞች በማጋለጥ ልዩ የተፈጥሮ በሽታ መከላከያ አዳብሯል።

ይህ አማተር ሳይንቲስት እስካሁን ከ200 በላይ የሚሆኑ ገዳይ የእባብ ንክሻዎችን ሆን ብሎ አስተናግዷል።

​ከእነዚህም መካከል በአለማችን እጅግ አስፈሪ ተብሎ የሚታወቀው የጥቁር ማምባ ንክሻ ይገኝበታል።

ተራ ሰውን በደቂቃዎች ውስጥ ሊገድል የሚችለው ይህ መርዝ ለቲም ግን እንደ ተራ ነገር ሆኖለታል።

የቲም አላማ በደሙ ውስጥ የሚገኘውን የተፈጥሮ መከላከያ በመጠቀም ለሰው ልጆች አዲስ የመርዝ ማርከሻ መድኃኒት እንዲገኝ የራሱን አስተዋጽኦ ማበርከት ነው።

በዓለም ላይ ካለው አስቸጋሪ ሁኔታ አንጻር እንዴት አዎንታዊ መሆን ይቻላል?

​"ቀውሶችን ለማሸነፍ የአስተሳሰብ መንገዳችንን መለወጥ አለብን።"

ከሲዊዘርላንዳዊቷ ፀሀፊ ሳንድራ ማርሽነር ፅሁፍ የተወሰደ

​በየቀኑ በአዳዲስ ዜናዎች እንጋፈጣለን - በጦርነት ቀጠናዎች ውስጥ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ሞቶች፣ ተጨማሪ ዓለም አቀፍ ግጭቶች ወይም ቀውሶች። ታዲያ ይህን ውጥረት የነገሰበትን የዓለም ሁኔታ እንዴት ልቋቋመው ይገባል?

​በመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት ከተቀሰቀሰ አንድ ሳምንት ሆኖታል፤ በዩክሬን ያለው ጦርነት ለአራት ዓመታት ሲያስጨንቀን ቆይቷል፤ ብቻ አለም ላይ እዚህም እዛም ጦርነትን ግጭት አለ።

ዓለም ከመስመሯ የወጣች ትመስላለች። በየቀኑ ከመላው ዓለም በሚመጡ ዜናዎች እንደበድባለን - አንዱ ከሌላው የከፋ አሉታዊ ዜና። እነዚህ ሁሉ ቀውሶች በውስጣችን ምን ይፈጥራሉ? ተስፋንስ እንዴት ማግኘት እንችላለን?

​ይህ ጥያቄ "Confidence" (መተማመን) በሚለው በቅርቡ ባሳተመችው መጽሐፏ ሉዊዝ ብራውን የተባለች ጀርመናዊ-እንግሊዛዊ ደራሲ ዳስሳዋለች።

ጦርነቶችና ቀውሶች በብራውን ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድረው ነበር። በመሆኑም በሕይወቷ ውስጥ የበለጠ መተማመንን ለማምጣት ልዩ ዘዴ ለመጠቀም ወሰነች።

በራሷ ላይ ስላደረገችው ሙከራም "ደር ቡንድ" ለተባለው የዕለታዊ ጋዜጣ ገልጻለች።

​አስደሳች ገጠመኞችን በየቀኑ መመዝገብ

​ለአንድ ዓመት ያህል፣ ብራውን በዕለት ተዕለት ሕይወቷ ውስጥ ያጋጠሟትን አዎንታዊ እና ቆንጆ ነገሮች ሁሉ ጻፈች። እነዚህ በጣም ጥቃቅን ጊዜያት ሊሆኑ ይችላሉ - ለምሳሌ በፀሐይ ብርሃን የሚያንጸባርቅ የቤት ግድግዳ ወይም እንደ ዳንስ የሚንቀሳቀሱ የግንባታ ክሬኖች።

​"አንድ አዎንታዊ ነገር በጻፍኩ ቁጥር በውስጤ መጠነኛ መነቃቃት እንደሚሰማኝ ወዲያውኑ ተረዳሁ። ልክ ትንሽ የወርቅ ቁራጭ በኪሴ ውስጥ እንዳስቀመጥኩ ያህል ነበር" ትላለች። ይህ ደግሞ ብዙ ቆንጆ ተሞክሮዎችን እንድትጽፍና በንቃት እንድታጣጥማቸው አበረታቷታል።

​ሁኔታውን ለመቋቋም የሚረዱ 3 ዋና ምክሮች

​1. መካከለኛውን መንገድ መፈለግ

​አንዳንዶች ራሳቸውን ከዓለም አቀፍ ቀውሶችና ዜናዎች ሙሉ በሙሉ ሲያግሉ፣ ሌሎች ደግሞ የቅርብ ጊዜ ዘገባዎችን ለማግኘት በየሰዓቱ ስልካቸው ላይ ይቆያሉ። ሁለቱም ጽንፎች ችግር እንዳላቸው የስነ-ልቦና ባለሙያዋ ኢቪክ አድለር ያስረዳሉ። ራስን ማግለል ወደ እውነታው መሸሽ ሲያመራ፣ ከመጠን በላይ መረጃ ደግሞ የአእምሮ ሰላምን ይነሳል።

​መፍትሄው፦ ስለ ዓለም ክስተቶች መረጃ ይኑርዎት - ነገር ግን በመጠኑ። አእምሯችን በቀን ውስጥ ሊቀበለውና ሊያቀነባብረው የሚችለው የመረጃ መጠን ገደብ ስላለው ለስማርትፎን አጠቃቀም የተወሰነ ጊዜ መድቡ።

​2. ሚዛንን መፍጠር

​ከቀውሶች ጋር ተያይዞ የሚመጣውን ጫና በንቃት መመከት ይቻላል። ለፕሮጀክቶች መዋጮ ማድረግ፣ በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ መሳተፍ እና በጎ ፈቃደኝነት ይመከራሉ።

የስነ-ልቦና ባለሙያዋ ማይሪየም ቶማ እንደሚሉት፣ የማያቋርጥ የዜና መዓት "ሥር የሰደደ ውጥረት" ይፈጥራል። ይህ ውጥረት በአካልም ጭምር (የራስ ምታት፣ የጡንቻ መኮማተር) ሊገለጽ ይችላል።

​መፍትሄው፦ በሜዳ ላይ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ፣ ከተፈጥሮ ጋር መገናኘት እና እውነተኛ ማህበራዊ ግንኙነቶችን ማጠናከር። አእምሯችን "የአደጋ ደወል" ከመደወሉ በፊት የሰውነታችንን ድምጽ መስማት መማር አለብን።

​3. የአስተሳሰብ ዘይቤን መለወጥ

​ቀውሶችና ጭንቀቶች ባዮሎጂያዊ ውጥረት (stress) ያስከትላሉ። ይህ ሁኔታ ከቀጠለ ለአእምሮ ህመም የመጋለጥ እድልን ይጨምራል።

​መፍትሄው፦ "ቀውሶችን ለመቆጣጠር የአስተሳሰብ ዘይቤያችንን መቀየር አለብን" ይላሉ የነርቭ ሳይንቲስት ማረን ኡርነር። ከአይን አውጣ አስተሳሰብ ይልቅ ወደ ተለዋዋጭ እና መፍትሄ ተኮር አስተሳሰብ መሸጋገር ያስፈልጋል።
"ለምን?" ከማለት ይልቅ "ለምን ዓላማ? (ለምን ይበጃል?)" ብሎ መጠየቅ የተሻለ ነው።

​በተጨማሪም የመርዳት አቅም እንደሌላችሁ ከተሰማችሁ የሚከተሉትን ዝርዝሮች መጻፍ ትችላላችሁ፦ "ለእኔ አስፈላጊው ነገር ምንድን ነው? በሕይወቴ ወዴት መሄድ እፈልጋለሁ?" ይህ በራስ የመተማመን እና ነገሮችን የመለወጥ አቅም እንዳላችሁ እንዲሰማችሁ ያደርጋል።

ዓለም በኑክሌር አፋፍ ላይ

የዘጠኙ አገራት አስፈሪ የጦር መሣሪያ ክምችት ዝርዝር ይፋ ሆኗል።

በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለው የጂኦ-ፖለቲካ ውጥረት እና የአገራት ወታደራዊ ሽኩቻ እየተባባሰ በመጣበት በዚህ ወቅት የኑክሌር ጦር መሣሪያ የታጠቁ አገራት ቁጥር እና የያዙት የጦር መሣሪያ መጠን የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ ዋነኛ የሥጋት ምንጭ ሆኖ ቀጥሏል።

እንደ ፈደሬሽን ኦፍ አሜሪካን ሳይንቲስትስ (FAS) እና መሰል የጥናት ተቋማት እ.ኤ.አ የ2026 መጀመሪያን መረጃ መሠረት በማድረግ ይፋ ባደረጉት ሪፖርት መሠረት በአሁኑ ወቅት በዓለም ላይ ዘጠኝ አገራት ብቻ የኑክሌር ጦር መሣሪያ ባለቤት መሆናቸው ተረጋግጧል።

በዚህ ዝርዝር ውስጥ ሩሲያ በ5 ሺህ 449 የኑክሌር አረሮች ቀዳሚነቱን የያዘች ሲሆን፤ አሜሪካ በ5 ሺህ 277 ክምችት በቅርብ ርቀት ትከተላለች።

እነዚህ ሁለት ልዕለ አያላት ብቻ የዓለማችንን 90 በመቶ የኑክሌር ኃይል የተቆጣጠሩ ሲሆን፥ የቆዩ መሣሪያዎቻቸውን በአዳዲስ የመተካት እና የማዘመን ሥራ ላይ በስፋት ተሰማርተው ይገኛሉ።

ቻይና በበኩሏ ክምችቷን ወደ 600 በማሳደግ በሦስተኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ ተቀምጣለች።

የአውሮፓዎቹ ፈረንሳይ እና ዩናይትድ ኪንግደም በቅደም ተከተል 290 እና 225 የኑክሌር ጦር መሣሪያዎችን የታጠቁ ሲሆን በእስያ ደግሞ ፓኪስታን 180 እንዲሁም ህንድ 170 የሚጠጉ አረሮችን ይዘው ይገኛሉ።

እስራኤል የኑክሌር ባለቤትነቷን በይፋ ባታምንም በዓለም አቀፍ ደረጃ 90 የሚደርሱ መሣሪያዎች እንዳሏት ይታመናል።

ሰሜን ኮሪያ ደግሞ ምንም እንኳ ቁጥሩን በትክክል ለማወቅ አዳጋች ቢሆንም 50 የሚጠጉ የኑክሌር ጦር መሣሪያዎች ሳይኖሯት እንደማይቀር ይገመታል።

seledadotio
seledadotio

የፍቅር እና የቅንነት መታሰቢያ
ወ/ሮ አበባ ተሻገር እና ቤተሰቦቻቸው ለቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ድጋፍ አደረጉ ✨
#ethiopia | ​የእናትን ውለታ መክፈል ባይቻልም፣ ስሟን በመልካም ስራ ማዘከር ግን ይቻላል።

​ነዋሪነታቸው በአሜሪካ የሆኑት ወ/ሮ አበባ ተሻገር፣ በአገር ውስጥና በውጭ የሚገኙ ዘጠኝ ወንድምና እህቶቻቸውን በማስተባበር፤ የወላጅ እናታቸውን የወ/ሮ አበባ ከበደን 7ኛ ዓመት ሙት ዓመት ምክንያት በማድረግ ለሕሙማን የሚሆን ድጋፍ አበርክተዋል።

​ቤተሰቡ ለመታሰቢያ ድግስ ሊውል የነበረውን ገንዘብ በመቀየር፣ በሆስፒታሉ ተኝተው ለሚታከሙ ሕሙማን የሚሆኑ 100 (አንድ መቶ) ብርድ ልብሶችን ለገሰዋል።

​ስጦታውን የተረከቡት የኮሌጁ የሕክምና አገልግሎት ምክትል ኮርፖሬት ዳይሬክተር ዶ/ር ፍቃዱ ነጋሽ፣ ድጋፉ ለሕሙማን አገልግሎት መሻሻል ትልቅ እገዛ እንዳለው ገልጸዋል።

​🔬 ሳይንቲስት እና የሆስፒታሉ ፍሬ

ልዩ የሚያደርገው ደግሞ፣ ወ/ሮ አበባ እና ስምንት ወንድምና እህቶቻቸው የተወለዱት በዚሁ በቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል መሆኑ ነው። በሙያቸው ተመራማሪ ሳይንቲስት የሆኑት ወ/ሮ አበባ፣ በቀጣይም ለሆስፒታሉ የሚሆኑ የሕክምና መሣሪያዎችን ለመለገስ ዕቅድ እንዳላቸው አስታውቀዋል።

​🙏 ለሌሎች የቀረበ ጥሪ፦
ዶ/ር ፍቃዱ ሌሎች የኅብረተሰብ ክፍሎችም እንዲህ ባሉ ሕሙማንን በሚጠቅሙ በጎ ተግባራት ላይ እንዲሳተፉ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል።

​#በጎተግባር #ቅዱስጳውሎስሆስፒታል #ኢትዮጵያ #መለገስ #መታሰቢያ #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #charityethiopia #stpaulhospital

ዕውቁ ሳይንቲስት ዶ/ር አመሃ በላይ ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ
#ethiopia | በማይክሮ አልጌ ባዮቴክኖሎጂ (Microalgae Biotechnology) ዘርፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ ስማቸው በጉልህ የሚነሳው ኢትዮጵያዊው ምሁር ዶክተር አመሃ በላይ በ79 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ። ዶ/ር አመሃ የካቲት 15 ቀን 2018 ዓ.ም ማረፋቸው ታውቋል።

የትምህርትና የሥራ ሕይወት

ዶ/ር አመሃ በላይ የአካዳሚክ ጉዟቸውን የቀድሞው ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ የጀመሩ ሲሆን፣ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ደግሞ ከዩናይትድ ኪንግደም (UK) ተቀብለዋል። ወደ ሀገራቸው ከተመለሱ በኋላም፦

* በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ለ13 ዓመታት በመምህርነትና በባዮሎጂ ትምህርት ክፍል ኃላፊነት አገልግለዋል።

* በዓለም አቀፍ ደረጃ በካሊፎርኒያው "Earthrise Nutritionals" ተቋም ውስጥ ለ26 ዓመታት በከፍተኛ የቴክኖሎጂ መኮንንነት (CTO) በመሥራት ከፍተኛ ዝናን አትርፈዋል።

* ለስፒሩሊና (Spirulina) ኢንዱስትሪ ባበረከቱት ላቅ ያለ ሳይንሳዊ አስተዋጽኦ "ሚስተር ስፒሩሊና" (Mr. Spirulina) የሚል ዓለም አቀፍ የክብር ስያሜ ተሰጥቷቸዋል።
የሀገር ፍቅርና ሳይንሳዊ አሻራ በኢትዮጵያ
ዶ/ር አመሃ በዓለም አቀፍ መድረክ ስኬታማ ቢሆኑም ለሀገራቸው ኢትዮጵያ የነበራቸው ፍቅርና ተቆርቋሪነት ልዩ ነበር።

* የኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ እና ዘላቂ ልማት ምክር ቤት መሥራች በመሆን አገልግለዋል።

* በጣና ሐይቅ፣ በአባያ ሐይቅና በአዋሽ ወንዝ ላይ የተከሰተውን አደገኛ የእንቦጭ አረም ለመከላከል በሚደረገው ሳይንሳዊ ጥረት ውስጥ በግንባር ቀደምትነትና በንቃት ተሳትፈዋል።
የታዋቂው ሳይንቲስት የዶ/ር አመሃ በላይ የቀብር ሥርዓት ነገ ቅዳሜ፣ የካቲት 21 ቀን 2018 ዓ.ም እንደሚፈጸም ተገልጿል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu #ጌጡ #ዶክተር_አመሃ_በላይ #ሳይንቲስት #ኢትዮጵያ #ባዮቴክኖሎጂ #ስፒሩሊና #እንቦጭ #scientist #ethiopia

የጎሳዬ ተስፋዬ "ሲያምሽ ያመኛል"፦ በሞት እና በህይወት መካከል የሚንገላታ የልብ ጩኸት

​ይህ የጎሳዬ ተስፋዬ ድንቅ ስራ በኢትዮጵያ ዘመናዊ ሙዚቃ ታሪክ ውስጥ ስሜትን በመግደልና ነፍስን በመንካት ረገድ ወደር የማይገኝለት ሲሆን፣ በግጥሙ ውስጥ የታመቁት ቃላት ግን ከተራ የፍቅር ዘፈንነት አልፈው የሰውን ልጅ ህልውና፣ ስነ-ልቦናዊ ትስስር እና የርህራሄን ሜታፊዚካዊ ጥልቀት የሚመረምሩ ናቸው።

​1. የ"እኔ" መፍረስ እና የርህራሄ ፍልስፍና (The Metaphysics of Compassion)

​"አንቺ ሲያምሽ ውሎ ካደረ / የኔስ ልብ ረግቶ ምኑን ኖረ"

​የጀርመኑ ታላቅ ፈላስፋ አርተር ሾፐንሃውር ዓለምን የሚረዳው በ"ፈቃድ" (Will) እና በ"ስቃይ" (Suffering) መካከል ባለ ትንቅንቅ ነው። ለእርሱ እውነተኛ ርህራሄ (Compassion) የሚገለጠው በአንድ ሰው እና በሌላው መካከል ያለው "ኢጎ" (Ego) ሲጠፋ ነው። አፍቃሪው "የኔስ ልብ ረግቶ ምኑን ኖረ" ሲል፣ የእርሱ ህልውና ትርጉም የሚኖረው በተፈቃሪዋ ደህንነት ላይ ብቻ መሆኑን ይገልጻል። ይህ በፈላስፎች እይታ "Inter-subjectivity" ይባላል።

አንዱ ሲታመም ሌላኛው ለምን ያመዋል? ምክንያቱም ነፍሳቸው በአንድ ገመድ ተሳስሯልና።

​እውነተኛ የታሪክ ሰቀቀን፦ በ 19ኛው ክፍለ ዘመን የኖረውና "The Adventures of Huckleberry Finn" በተሰኘው መጽሐፉ የሚታወቀው ማርክ ትዌይን እና የሚወዳት ሚስቱ ሊቪ ታሪክ ለዚህ ማሳያ ነው። ሊቪ ለረጅም ዓመታት በህመም ስትሰቃይ፣ ትዌይን የራሱን ስራና ደስታ ትቶ "እሷ የታመመችበት ዓለም የእኔ እስር ቤት ነው" ይል ነበር። እሷ ስትሞት፣ ብዕሩም አብሮ ደረቀ። ጎሳዬ በግጥሙ የገለጸው "ጤና መጉደል" በትዌይን ህይወት ውስጥ የታየ እውነተኛ የነፍስ መጥፋት ነበር።

​2. የጭንቀት ፍልስፍና እና ያልተቋጨ ተስፋ (The Anxiety of Finitude)

​"ባንቺው የያዝኩት የህይወት ጉዞ / ተጀመረ እንጂ መች አለቀና"

​የዘመኑ የህልውና ፈላስፋ ማርቲን ሄይዴገር የሰው ልጅን "ወደ ሞት የሚገሰግስ ፍጡር" (Being-towards-death) ይለዋል። ሆኖም አፍቃሪው ይህንን የተፈጥሮ ህግ ለመቀበል ፍቃደኛ አይደለም። "ገና ያልኖርነው ብዙ ይታየኛል" የሚለው ጩኸት፣ ሞት መጥቶ ታሪካቸውን እንዳያቋርጠው የሚደረግ የልብ ልመና ነው። በስነ-ፅሁፍ ውስጥ እጅግ አሳዛኙ ነገር "ያልተጨረሰ ታሪክ" (Unfinished Story) ነው።

​የታሪክ ምሳሌ፦ የሙጋል ንጉሰ ነገስት ሻህ ጃሃን እና የሚስቱ ሙምታዝ ማሃል ታሪክ ይህንን በጉልህ ያሳያል። ሙምታዝ በ 1631 በ 14ኛው ልጇ ምጥ ወቅት በሞት አፋፍ ላይ ሳለች፣ ንጉሱ መላ ሰላሙን አጥቶ ነበር። "ገና ያልኖርነው ብዙ አለ" የሚለው ስሜት በንጉሱ ልብ ውስጥ የታተመው እሷ ከሞተች በኋላ በገነባው ታጅ ማሃል ህንፃ ነው። ያ ህንፃ በአካል የተለየችውን ሚስቱን በታሪክ ውስጥ "ያልተቋጨ ጉዞ" አድርጎ ለማኖር የተሰራ የድንጋይ ለቅሶ ነው።

​3. የሳይኮሶማቲክ ህመም እና የነርቭ ሳይንስ ምስጢር

​"ጎኔን አመመኝ ስትይ እኔንም ይሰማኛል / ልቤን ተሰማኝ ስትይ የኔም ልብ ይሸበራል"

​በዘመናዊ ስነ-ልቦና እና በነርቭ ሳይንስ (Neuroscience)፣ ይህ ሁኔታ "Mirror Neurons" በመባል ይታወቃል። የምንወደው ሰው ሲያዝን ወይም ሲታመም፣ የእኛ አእምሮ ያንኑ ህመም ልክ በራሳችን ላይ እንደደረሰ አድርጎ ያስተናግደዋል። ጎሳዬ "ጎኔን አመመኝ ስትይ እኔንም ይሰማኛል" ሲል፣ ይህንን ሳይንሳዊ እውነት በቅኔ ገልጾታል። ይህ ፍቅር ሳይሆን "የአካል ውህደት" ነው።

​ደራሲያዊ እይታ፦ የሩሲያው ታላቅ ደራሲ ፊዮዶር ዶስቶየቭስኪ በገጸ-ባህሪያቱ ውስጥ እንዲህ ያለውን "መንታ ስቃይ" በተደጋጋሚ ይስላል። አፍቃሪው የተፈቃሪውን ህመም ሲጋራ፣ ስቃዩ በሁለት አይባዛም፤ ይልቁንም አፍቃሪው ላይ የሚደርሰው ስነ-ልቦናዊ ስብራት ከተፈቃሪዋ አካላዊ ህመም ይበልጣል። "ያንቺን ስቃይ የኔ ያርገው" የሚለው ቃል፣ አፍቃሪው ያለበትን ከፍተኛ የተስፋ መቁረጥ ደረጃ ያሳያል።

​4. የመጨረሻው መማፀኛ

​"ማልዶ ሌት ሳይነጋ ፈጣሪን / በፀሎት የሚማፀነው አንደበትሽ / ይተርፍ ይሆን ወይ ካንቺ አልፎ ለኔ አፍቃሪሽ"

​እዚህ ጋር ግጥሙ ከቁሳዊው ዓለም ወጥቶ ወደ ሜታፊዚክስ ይሸጋገራል። የዴንማርኩ ፈላስፋ ሶረን ኪርክጋርድ እንደሚለው፣ የሰው ልጅ በምክንያታዊነት ሊፈታው የማይችለው ችግር ሲገጥመው "የእምነት ዝላይ" (Leap of Faith) ያደርጋል። አፍቃሪው የራሱን ጤናና ሰላም የሚፈልገው በእሷ ፀሎት ውስጥ ነው። ይህ እጅግ አሳዛኝ ነው—ምክንያቱም እሷ ራሷ በህመም ላይ ሆና ለራሷ የምትፀልየው ፀሎት ለእርሱም "ተርፎት" እንዲድን ይፈልጋል።

​ታሪካዊ እውነታ፦ የታዋቂው ሳይንቲስት አልበርት አንስታይን እና የሚስቱ ኤልሳ ታሪክን ብንመለከት፣ ኤልሳ በታመመችበት ወቅት አንስታይን በስራው ላይ ማተኮር አቅቶት "የእኔ አእምሮ የሚሰራው እሷ ከጎኔ ካለች ብቻ ነው" ብሎ ነበር። በግጥሙ ውስጥ "ፀጋ በረከቱ ያዝንብልሽ በጤና" የሚለው ምርቃት፣ አፍቃሪው ከፈጣሪ ውጭ ሌላ መፍትሄ እንደሌለው ያመነበት የመጨረሻው ጥግ ነው።

​5. የፍቅር አምባገነንነት እና የነፃነት ማጣት

​"የነገው ሰላሜም ይታጎላል... የነገው ሰላሜም ይበተናል"

​በመጨረሻም፣ ይህ ግጥም ፍቅርን እንደ ደስታ ሳይሆን እንደ "ቆንጆ እስር" ይስለዋል። ፈላስፋው ዣን ፖል ሳርትር "ሌላው ሰው ገሃነሜ ነው" (L'enfer, c'est les autres) ሲል፣ ሌላው ሰው በእኛ ህልውና ላይ ያለውን ፍፁም ስልጣን ለመግለጽ ነው። አፍቃሪው "ነገዬ ይበተናል" ሲል፣ የእርሱ የወደፊት ዕጣ ፈንታ በእርሱ እጅ ሳይሆን በታመመችው ፍቅረኛው እጅ መሆኑን እያሳወቀ ነው። ይህ ነፃነትን ያጣ ፍቅር ነው—አሳዛኝነቱም እዚህ ላይ ነው።

​ማጠቃለያ
​የጎሳዬ ተስፋዬ "ሲያምሽ ያመኛል" የሚለው ስራ፣ የሰው ልጅ ለሌላው ሰው ያለውን ጥልቅ የርህራሄ አቅም የሚዘክር ነው። ግጥሙን ስንተነትነው የምናገኘው ትልቁ እውነት፡- መውደድ ማለት ልብን አውጥቶ ለሌላ ሰው መስጠት እና "እባክሽ አትሰባብሪው" ብሎ መማፀን መሆኑን ነው። አፍቃሪው በተፈቃሪዋ ህመም ውስጥ የራሱን ሞት ያያል፤ በእሷ ትንፋሽ ውስጥ የራሱን ህይወት ይፈልጋል።

"ሲያምሽ ያመኛል" የሚለው ዘፈን የአለምን የፍቅርና የሀዘን ታሪክ ጠቅልሎ ይዟል።

አሳዛኝነቱ የሚመነጨው ከተፈቃሪዋ ህመም ሳይሆን፣ አፍቃሪው እሷን ለማዳን ካለው "ፍፁም ፍላጎት" እና "ፍፁም አቅመ-ቢስነት" መካከል ካለው ሰፊ ገደል ነው።

የሰው ልጅ መድኃኒቱ ሰው ነው፡ የጓደኝነትና የማህበራዊ ህይወት ፋይዳ በኢትዮጵያ አውድ

​በሀገራችን ኢትዮጵያ ካሉን ድንቅ እሴቶች መካከል አንዱና ዋነኛው "ሰው ለሰው መድኃኒቱ ነው" የሚለው ብሂል ነው። ይህ አባባል በባህላችን ውስጥ ስር የሰደደ ቢሆንም፣ በዘመናዊው ሳይንስና በኒውሮ ሳይንቲስት ቤን ሬይን (Ben Rein) ጥናት ደግሞ አዲስና አስገራሚ ትርጉም አግኝቷል።

እንደ ሬይን ገለጻ፣ ጓደኝነትና ማህበራዊ ትስስር ለጤናችን ልክ እንደ ምግብ፣ እንቅልፍና ስፖርት እጅግ አስፈላጊ የሆኑ ምሰሶዎች ናቸው።

​ማህበራዊ ግንኙነት እንደ አእምሮ ስፖርት

​በኢትዮጵያ የቡና ስነስርዓት ላይ ተቀምጠን የምናወራው ጨዋታ፣ ወይም በጎረቤት የምናሳልፈው የ"እድር" እና የ"እቁብ" ጊዜያት ለደስታ ብቻ የሚደረጉ አይደሉም። እነዚህ ግንኙነቶች ለአእምሮአችን እንደ ከባድ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ (Brain Workout) ያገለግላሉ። ቤን ሬይን እንደሚለው፣ ከሰዎች ጋር በምናደርገው ንቁ ተሳትፎ አእምሮአችን "ኮግኒቲቭ ሪዘርቭ" (Cognitive Reserve) የተባለውን የመቋቋም አቅም ይገነባል።

ይህም በዕድሜ መግፋት የሚመጣውን የአእምሮ ዝገት (Dementia) የመከላከል አቅም አለው።

​ከጓደኞች ጋር ጥቂት ደቂቃዎችን ማሳለፍ በአእምሮአችን ላይ የጠቆረውን ደመና ገፎ፣ ብርሃንና ጉልበት እንደሚሰጠን ሳይንሱ ያረጋግጣል። ይህ የሚሆነው በደስታ ጊዜ የሚመነጩ እንደ ኢንዶርፊን (Endorphins) ያሉ ኬሚካሎች በሰውነታችን ውስጥ ህመምን የመቋቋም አቅምን ስለሚጨምሩና ሥር የሰደደ መቆጣትን (Chronic Inflammation) ስለሚቀንሱ ነው።

​የጤና ምሰሶ፡ ከልብ እስከ ስኳር ህመም

​ብዙዎቻችን ለጤናችን ስንል የምንመገበውን ምግብ እንመርጣለን፣ ወይም እንቅስቃሴ እናደርጋለን። ነገር ግን "የማህበራዊ ህይወት አመጋገባችን" (Social Diet) ምን ይመስላል ብለን ጠይቀን አናውቅም። ጥናቶች እንደሚያሳዩት ጠንካራ ማህበራዊ ግንኙነት ያላቸው ሰዎች፦

👉​ለልብ ድካምና ለስኳር ህመም የመጋለጥ እድላቸው አነስተኛ ነው።

👉​ለጭንቀትና ለድብርት (Depression and Anxiety) የመሸነፍ አቅማቸው ዝቅተኛ ነው።

👉​አስቸጋሪ ሁኔታዎችን የመቋቋም አቅማቸው (Resilience) የላቀ ነው።

👉​በተቃራኒው፣ ብቸኝነትና ማህበራዊ መገለል እንደ ከባድ ጭንቀት (Chronic Stress) ይቆጠራሉ።

ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ሂውስተን ውስጥ የተደረጉ ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ ማህበራዊ መገለል አእምሮ ከስትሮክ (Stroke) በኋላ ራሱን የመጠገን አቅሙን እንኳን ያዳክመዋል።

​እንደ ተክል ውሃ ያስፈልገናል፡ የልዩነታችን ሚስጥር

​ሁላችንም ማህበራዊ ግንኙነት ቢያስፈልገንም፣ የፍላጎታችን መጠን ግን ይለያያል። ቤን ሬይን ይህንን በዕፅዋት ምሳሌ ያስረዳዋል።

​ተግባቢ (Extrovert) የሆኑ ሰዎች፦ ልክ እንደ ብዙ ውሃ እንደሚፈልግ ተክል ናቸው። በየቀኑ ከሰዎች ጋር መገናኘትና መጫወት ህይወት ይዘራባቸዋል።

​ውስጠ-ታዋቂ (Introvert) የሆኑ ሰዎች፦ ደግሞ ልክ እንደ በረሃ ተክል (Cactus) ናቸው። አልፎ አልፎ የሚደረግ ግንኙነት ይበቃቸዋል፤ ውሃ ቢበዛባቸው ሊጠወልጉ ይችላሉ።

​ይሁን እንጂ የትኛውም ተክል ያለ ውሃ ሊኖር እንደማይችል ሁሉ፣ "ብቸኝነት ይቀለኛል" የሚሉ ሰዎች እንኳ ቢያንስ አነስተኛውን የማህበራዊ ግንኙነት መጠን ማግኘት አለባቸው። ካልሆነ ግን አእምሮአቸው ግንኙነቶችን በጥቁር መነጽር ብቻ ማየት ይጀምርና ወደ ከፋ መገለል ይገፋቸዋል።

​"የማህበራዊ አመጋገብ" ጥንቃቄ

​ልክ ሆዳችንን የሚነፋን ወይም የሚያመን ምግብ እንደምንተወው ሁሉ፣ አእምሮአችንን የሚያቆስሉ ግንኙነቶችንም ማስወገድ ይገባናል። በኢትዮጵያ ማህበረሰብ ውስጥ "ዝምድና" እና "ጉርብትና" ትልቅ ቦታ ቢኖራቸውም፣ መርዛማ (Toxic) የሆኑ፣ ቁጣንና ጥላቻን የሚዘሩ ግንኙነቶች ለጤና ጠንቅ ናቸው። ሬይን እንደሚመክረው፣ ጤናማ ግንኙነት ማለት የመረዳዳት፣ የፍቅርና የጋራ ስሜት (Camaraderie) የሚሰጠን መሆን አለበት። ፌዝ፣ ማሸማቀቅና ጉልበተኝነት (Bullying) ለጤናችን የሚበጅ "ምግብ" አይደሉም።

​ከጎጠኝነት ወደ ሰብአዊነት

​በመጨረሻም፣ መጽሐፉ በአሁኑ ጊዜ በዓለም አቀፍ ደረጃ (በተለይም በእኛ ሀገር አውድ) የሚታየውን የ"እኛ" እና "እነሱ" ክፍፍል በኒውሮ ሳይንስ እይታ ይተነትነዋል። የሰው ልጅ አእምሮ በጥንት ዘመን ራሱን ለመከላከል ሲል "የእኔ ወገን" የሚለውን የመለየት ተፈጥሮአዊ ዝንባሌ አለው። ነገር ግን አንድን ሰው "ከእኔ የተለየ ነው" ብለን ስናስብ፣ በአእምሮአችን ውስጥ ያለው የርህራሄ (Empathy) ማዕከል ስራውን ያቆማል።

​ይህንን ተፈጥሮአዊ "ሃርድዌር" መቀየር ባንችልም፣ ግንዛቤ በመያዝ ግን ልንቆጣጠረው እንችላለን። ሌላውን ሰው እንደ ባዕድ ሳይሆን እንደ ራስ ወገን ማየት መቻል ለአእምሮአችን ሰላምና ለሰውነታችን ጤና ወሳኝ ነው።

​ማጠቃለያ

​በኢትዮጵያችን "ሰው የመድኃኒት ክምችት ነው" ቢባል ማጋነን አይሆንም። በሰፈር ጨዋታ፣ በቤተክርስቲያንና በመስጂድ ስነስርዓቶች፣ በስራ ቦታና በቡና ጠረጴዛ ዙሪያ የምናሳልፋቸው ጊዜያት የህይወታችንን ዘመን የሚቀጥሉ "ፋርማሲዎች" ናቸው። ስለሆነም ለጤናችን ስንል ጥሩ ጓደኞችን እንያዝ፣ መርዛማ ግንኙነቶችን እናስወግድ፣ እና ማህበራዊ ህይወታችንን እንደ ትልቅ የጤና መተግበሪያ እንመልከተው።

የአለቃዎች መነፅር፦ ግምት ወይስ እውነት?

​በዘመናዊው የሥራ ዓለም ውስጥ አንድ ትልቅ ክፍተት አለ፤ እርሱም በመሪዎችና በሠራተኞች መካከል ያለው የ"ግምት" (Assumption) ገደል ነው። ብዙ መሪዎች “ሠራተኞች ታማኝ አይደሉም፣ ስለ ጥቅማጥቅም እንጂ ስለ ድርጅቱ ግድ የላቸውም፣ ሰነፎችና አጭበርባሪዎች ናቸው” ሲሉ ያማርሯቸዋል።

እነዚህ መሪዎች ለሠራተኞቻቸው ያደረጉትን ደሞዝ ጭማሪና የደረጃ ዕድገት እንደ ትልቅ ውለታ ይቆጥሩታል፤ ሆኖም ሠራተኛው ከጥቂት ወራት በኋላ መልቀቂያ ሲያስገባ በከፍተኛ ብስጭት “Job hoppers” (ሥራ ዘላዮች) ብለው ይፈርጇቸዋል።

​እውነታው ግን ይህ ነው፦ መሪው ሁኔታዎችን የሚረዳበት መንገድ፣ የራሱ አእምሮ የቀባው “ቀለም” ውጤት ነው። የምንሰጠው ቀለም የምናየውን ቀለም ይወስነዋል፤ የምናየው ቀለም ደግሞ ባህሪያችንን ይቀርጻል። ይህ ደግሞ እንደ ሰንሰለት ተያይዞ ወደ ስኬት ወይም ወደ ውድቀት ይመራናል።

​1. የግምት እስር ቤትና የሀገራት ውድቀት

​ዳሮን አሴሞግሉ እና ጄምስ ሮቢንሰን “Why Nations Fail” በተሰኘው ዝነኛ መጽሐፋቸው፣ ሀገራት የሚበለጽጉትም ሆነ የሚወድቁት በመሪዎቻቸው የአስተሳሰብ ውጤት በሆኑ “ተቋማት” (Institutions) ምክንያት እንደሆነ ያስረዳሉ። መሪዎች ስለ ሕዝባቸው ያላቸው ግምት ተቋማቱ “አሳታፊ” (Inclusive) ወይም “በዝባዥ” (Extractive) እንዲሆኑ ያደርጋል።

​እንደ ሰሜን ኮሪያ ያሉ ሀገራት መሪዎች፣ ሕዝባቸውን እንደ ጠላት ወይም ሊቆጣጠሩት እንደሚገባ ኃይል ስለሚገምቱ፣ ፖሊሲዎቻቸው ሁሉ በጥርጣሬና በጭቆና ላይ የተመሰረቱ ናቸው። ይህ ጥርጣሬ የሕዝቡን የፈጠራ ተነሳሽነት ይገድለዋል፤ ውጤቱም ድህነት ይሆናል። መሪዎቹም “አያችሁ ሕዝባችን ሰነፍ ነው” የሚል ድምዳሜ ላይ ይደርሳሉ።

ይህ Self-fulfilling prophecy (ራስን የሚያረጋግጥ ትንቢት) ይባላል።
​በተቃራኒው እንደ ደቡብ ኮሪያ ወይም ሲንጋፖር ያሉ ሀገራት መሪዎች፣ “ዜጎቻችን ተገቢውን ትምህርትና ዕድል ካገኙ ዓለምን መለወጥ ይችላሉ” የሚል በጎ ግምት ነበራቸው።

የሲንጋፖሩ መሪ ሊ ኩዋን ዩ፣ ሀገሪቱ ምንም የተፈጥሮ ሀብት በሌላት ሁኔታ “ሰው ብቸኛው ሀብታችን ነው” በሚል ግምት ተነስተው በሰው ኃይል ላይ ኢንቨስት አደረጉ። ዛሬ ሲንጋፖር በዓለም ቀዳሚ የኢኮኖሚ ማዕከል የሆነችው በመሪዎቿ “በጎ ግምት” ምክንያት ነው።

​2. የአእምሮ ውስብስብነትና የ"Confirmation Bias" አደጋ

​ሳይንስ እንደሚያረጋግጠው የሁለት ሰዎች አእምሮ ፈጽሞ ተመሳሳይ አይደለም። ዳንኤል ካህነማን “Thinking, Fast and Slow” በሚለው መጽሐፉ፣ አእምሯችን መረጃዎችን ለማቀናጀት ሁልጊዜ ወደ ቀላሉ መንገድ እንደሚያደላ ይገልጻል። መሪዎችም ተመሳሳይ ሁኔታን በተለያየ መንገድ ይረዱታል። ለምሳሌ፣ አንደኛው መሪ “ገበያው ገና ያልበሰለና አደገኛ ነው” ብሎ ሲፈራ፣ ሌላኛው ግን “ተፎካካሪ የሌለበት ወርቃማ ዕድል ነው” ብሎ ይጓጓል።

ልዩነቱ ያለው ገበያው ላይ ሳይሆን መሪው ይዞት በሚንቀሳቀሰው “የግምት ክበብ” ውስጥ ነው።

​በጣም አስፈሪው የግምት ዓይነት Confirmation Bias (የራስን ሃሳብ ደጋፊ መረጃ ብቻ መልቀም) ነው። አንድ መሪ በስብሰባ ወቅት ላፕቶፑን የከፈተ ሠራተኛ ሲያይ “ትኩረት የለውም” ብሎ ሊገምት ይችላል። በዚህ ግምት የተነሳ መሪው ሠራተኛውን ችላ ይለዋል፤ ሠራተኛውም መገፋቱን ሲረዳ ተሳትፎው ይቀንሳል። በመጨረሻም መሪው “ያልኩት አልቀረም፣ ይኸው አይሳተፍም” ይላል። ነገር ግን ምናልባት ያ ሠራተኛ የመሪውን ቃል በቃል እየመዘገበ የነበረ በጣም ትጉህ አባል ሊሆን ይችላል። መሪው የራሱን ግምት ስላልፈተሸ ብቻ አንድ ትልቅ አቅም ያለውን ሠራተኛ አጣ።

​3. የድርጅት ባህልና የ"Psychological Safety" ሚና

​አሚ ኤድመንድሰን “The Fearless Organization” በሚለው መጽሐፏ፣ በድርጅቶች ውስጥ “ሥነ-ልቦናዊ ደህንነት” (Psychological Safety) መኖሩ ለስኬት ወሳኝ መሆኑን ትገልጻለች። መሪዎች ስለ ሠራተኞቻቸው ያላቸው “አሉታዊ ግምት” በሠራተኛው ውስጥ ፍርሃትን ይፈጥራል። ሠራተኛው ስህተት ሲሠራ “ሊያታልለኝ ፈልጎ ነው” ተብሎ የሚታሰብ ከሆነ፣ አዳዲስ ሃሳቦችን ማቅረብ ያቆማል።

​እንደ Netflix ያሉ ስኬታማ ኩባንያዎች መመሪያቸው “ሠራተኛውን እንደ ጎልማሳ ማክበር” (Treat people like adults) የሚል ነው። እነሱ ሠራተኛው “ስራ ይሸሻል” ብለው አይገምቱም። ለዚህም ነው የዕረፍት ጊዜንና ወጪዎችን ሠራተኛው ራሱ እንዲወስን የፈቀዱት። ውጤቱም እጅግ ከፍተኛ የሆነ የሠራተኛ ምርታማነትና ታማኝነት ሆነ። መሪው ሠራተኛውን ካመነው፣ ሠራተኛው ያንን እምነት ለመጠበቅ ራሱን ይገዛል።

​4. መፍትሄው፦ ከግምት እስር ቤት የመውጫ መንገዶች

​መሪዎች ውሳኔዎቻቸው በእውነት ላይ የተመሰረቱ እንዲሆኑ ሶስት ዋና ዋና ተግባራትን ማከናወን አለባቸው፦

​ሀ. የ"Red Team" ስልትን መጠቀም
ይህ ስልት በብዛት በወታደራዊና በደህንነት ተቋማት (ለምሳሌ በእስራኤል መከላከያ ኃይል) ጥቅም ላይ ይውላል። አንድ መሪ አንድን ውሳኔ ከመወሰኑ በፊት፣ የተወሰኑ ሰዎች ተመድበው የመሪውን ግምት እንዲቃወሙና ስህተቱን እንዲያወጡ ይደረጋል። ይህም መሪው በራሱ አድልዎ (Bias) እንዳይታወር ይረዳዋል።

​ለ. የተጋላጭነት ትሕትና (Vulnerability & Humility)

ጂም ኮሊንስ “Good to Great” በሚለው መጽሐፉ፣ ምርጥ መሪዎች (Level 5 Leaders) ስኬት ሲመጣ “ወደ መስኮት” (ቡድናቸውን ለማመስገን)፣ ውድቀት ሲመጣ ደግሞ “ወደ መስታወት” (ራሳቸውን ለመገምገም) እንደሚመለከቱ ይገልጻል። “ተሳስቼ ይሆን?” ብሎ መጠየቅ የመሪነት ድክመት ሳይሆን ጥንካሬ ነው።

​ሐ. "Think Again" (ዳግም ማሰብ)
አዳም ግራንት “Think Again” በሚለው መጽሐፉ፣ መሪዎች የራሳቸውን እውነት የሚከላከሉ “ጠበቃዎች” ከመሆን ይልቅ፣ እውነታውን የሚፈትሹ “ሳይንቲስቶች” መሆን እንዳለባቸው ይመክራል። ሳይንቲስት የራሱ ግምት ስህተት መሆኑን ለማረጋገጥ ይጥራል።

መሪዎችም “ይህ ሠራተኛ ስራ ፈት ነው” ብለው ከመደምደማቸው በፊት፣ ተቃራኒውን መረጃ ለማግኘት መጣር አለባቸው።

​ማጠቃለያ

​መሪነት ሰዎችን ማዘዝ ብቻ ሳይሆን፣ የራስን አእምሮ መጋረጃ መቅደድ ነው። መሪዎች የሚያዩት ዓለም የውጭውን እውነታ ሳይሆን የውስጣቸውን ስሜት ነው። ሠራተኛው "ታማኝ አይደለም" ብለህ ካመንክ፣ ታማኝነቱን የሚገልጹ ድርጊቶችን ማየት ትተህ፣ ጥርጣሬህን የሚያጠናክሩ ስህተቶችን ብቻ ትለቅማለህ።

​በመሆኑም ማንኛውንም እርምጃ ከመውሰድህ በፊት ቆም በልና ራስህን ጠይቅ፦ “ይህ የማየው ነገር በእውነት የሆነ ነው ወይስ የራሴ ግምት ውጤት?” መነፅርህን ስታጸዳ፣ ቡድንህም ሆነ ድርጅትህ አዲስ መልክ ይዘው ይታዩሃል። የግምት እስር ቤትህን ስትሰብር፣ የሠራተኞችህን እውነተኛ አቅም ትፈታለህ።

የጥበብ ደም ማነስ፦ የ18 በመቶው እውነታ እና የኢትዮጵያ ከፍተኛ ትምህርት የህልውና አደጋ

​በኢትዮጵያ ሰማይ ስር ባለፉት ሦስት አስርት ዓመታት የታየው የዩኒቨርሲቲዎች መስፋፋት በብዙዎች ዘንድ "የቁጥር አብዮት" ተብሎ ሲወደስ ቆይቷል። ከመሬት እንደሚበቅል እንጉዳይ በየክልሉ የተተከሉ ዘመናዊ ሕንፃዎች፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ተማሪዎችን እቅፍ አድርገው ሲቀበሉ ማየት ለሀገር ተስፋ ነበር። ይሁን እንጂ፣ ሰሞኑን በትምህርት ሚኒስቴር ይፋ የተደረገው አንድ መርዶ መሰል መረጃ የዚህን አብዮት ውስጣዊ ይዘት ፍንትው አድርጎ አሳይቷል፦
የኢትዮጵያ የከፍተኛ ትምህርት መምህራን የዶክትሬት ዲግሪ (PhD) ስብጥር 18 በመቶ ብቻ ነው።

​ይህ ቁጥር ተራ አኃዝ አይደለም፤ የሀገሪቱን የዕውቀት ማገር የነቀነቀ፣ ጥበብ በደረቀበት ምድር ላይ የቆምን መሆናችንን የሚያሳብቅ "የአእምሮ ደም ማነስ" ምልክት ነው። 82 በመቶው የሀገሪቱ ከፍተኛ ትምህርት የሚመራው ገና በሁለተኛ ዲግሪና በለጋ ወጣት መምህራን መሆኑ፣ የነገዋን ኢትዮጵያ የሚረከበው ትውልድ በምን ዓይነት የዕውቀት ጥራት ላይ እንዳለ ያሳስባል።

​1. የቁጥሮች ቋንቋ እና የዓለም አቀፉ መድረክ መርዶ

​በዓለም አቀፍ ደረጃ የከፍተኛ ትምህርት ጥራት የሚለካው በሕንጻዎች ርዝመት ወይም በተማሪዎች ብዛት ሳይሆን፣ በዩኒቨርሲቲዎች ውስጥ በሚመነጨው አዲስ ዕውቀት (Knowledge Production) ነው። የዓለም ባንክ እና የዩኔስኮ (UNESCO) ጥናቶች እንደሚያሳዩት፣ አንድ ሀገር ወደ ኢንዱስትሪ ሽግግር ለማምራትና በዓለም አቀፍ ገበያ ተወዳዳሪ ለመሆን ቢያንስ 40% እና ከዚያ በላይ የዶክትሬት ዲግሪ ያላቸው መምህራን ያስፈልጓታል።

​የኢትዮጵያን 18% ከጎረቤት ሀገራት ተሞክሮ ጋር ስናነጻጽረው እውነታው ይበልጥ ልብ አንጠልጣይ ይሆናል። ለምሳሌ ኬንያ ይህንን ቁጥር ከ35% በላይ ለማድረስ ያደረገችው ጥረት በምስራቅ አፍሪካ የቴክኖሎጂ ማዕከል (Silicon Savannah) እንድትሆን አስችሏታል። ደቡብ አፍሪካ ደግሞ ቁጥሩን ወደ 50% በማስጠጋቷ አህጉራዊ የምርምር ቁንጮ ለመሆን በቅታለች። በኢትዮጵያ ግን አሁንም 82 በመቶው ትምህርት የሚሰጠው በወጣት መምህራን መሆኑ፣ ተማሪዎች ከአዲስ የምርምር ግኝቶች ይልቅ የቆዩ ንድፈ-ሀሳቦችን ብቻ እንዲቀሰሙ አድርጓቸዋል።

ይህ ሁኔታ "ዕውር ዕውርን ቢመራው ሁለቱም ጉድጓድ ይገባሉ" የሚለውን ስጋት እውን ያደርገዋል።

​2. የእውቀት ነፃነት ወይስ የዲግሪ ክምችት?

​ታላቁ የግሪክ ፈላስፋ ፕላቶ በ"ሪፐብሊክ" መጽሐፉ ላይ "ፈላስፋ ነገሥታት" ሀገርን መምራት እንዳለባቸው ሲሰብክ፣ እውቀት ከሥልጣን ጋር መጣመር እንዳለበት ያምን ነበር። በኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች "እውነትን" ከመፈለግ ይልቅ "ምስክር ወረቀት" ለማተም የሚሯሯጡ ፋብሪካዎች ሲመስሉ ይስተዋላል።
ከልብ ለማስተማር የሚተጉም ተቋማትም እንዳሉ መካድ የለብንም።

ዩኒቨርሲቲዎች ተማሪውን ለነፃነትና ለፈጠራ ከማዘጋጀት ይልቅ፣ ለሥራ ቅጥር ወረፋ ሲያዝጋጁ ብዙ ጊዜ ተስተውለዋል።

​ጀርመናዊው ፈላስፋ ማርቲን ሄይዴገር ስለ ቴክኖሎጂ ሲተነትን፣ ቴክኖሎጂ መሣሪያ ብቻ ሳይሆን "የመግለጫ መንገድ" ነው ይላል።

ኢትዮጵያ 1,200 መምህራንን ወደ ህንድ የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩቶች (IIT) ለመላክ ማቀዷ፣ ሄይዴገር እንደሚለው "የሰው ኃይል ክምችት" የመፍጠር ትልቅ ጥረት ነው። ሆኖም ሚዛናዊው ጥያቄ፦ እነዚህ መምህራን ሲመለሱ የህንድን ቴክኖሎጂ ይዘው ይመጣሉ ወይስ የኢትዮጵያን ችግር በቴክኖሎጂ የሚፈታ አእምሮ?

ለውጡ የሚመጣው በዲግሪው ብዛት ሳይሆን በዲግሪው ውስጥ ባለው የነፃነት መንፈስ ነው።

​3. የሀገራት ተሞክሮ፦ የደቡብ ኮሪያ እና የህንድ ትምህርት

​ኢትዮጵያ ልትማርባቸው የሚገቡ ሁለት ታላላቅ ተሞክሮዎች አሉ። አንደኛው የደቡብ ኮሪያ ተዓምር ነው። በ1960ዎቹ ኮሪያ ከኢትዮጵያ በታች የነበረች ደሃ ሀገር ነበረች። ምስጢራቸው ግን መምህራኖቻቸውን ወደ ውጭ መላክ ብቻ አልነበረም፤ የተመለሱት ምሁራን በሀገራቸው "የመንግስት ሳይንቲስት" ተብለው ትልቅ ክብርና ደመወዝ እንዲያገኙ ማድረጋቸው ነው።

ዛሬ ኮሪያ የሳምሰንግና የሃዩንዳይ ባለቤት የሆነችው በዚያ የጥራት መሠረት ላይ ነው።
​በሌላ በኩል የህንድ ተሞክሮ ድብልቅ ነው። ህንድ ዛሬ የዓለም የቴክኖሎጂ ማዕከል ለመሆን የቻለችው በ IIT አማካኝነት ቢሆንም፣ በየዓመቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ምርጥ ምሁራኖቿን ለሲሊኮን ቫሊ (USA) አሳልፋ ትሰጣለች (Brain Drain)።

ኢትዮጵያ ከህንድ ጋር የጀመረችው ስምምነት ተስፋ ሰጪ ቢሆንም፣ ምሁራኑን በሀገር ውስጥ የሚያቆይ (Retention) ሥርዓት ካልተዘረጋ ግን "ለሰው ሀገር ነፃ የሰው ኃይል ማሰልጠን" ይሆንብናል።

​4. ልበ አንጠልጣዩ እውነታ፦ ለምን አይመለሱም?

​ኢትዮጵያ ባለፉት 20 ዓመታት በሺዎች የሚቆጠሩ መምህራንን ወደ አውሮፓ፣ ሰሜን አሜሪካ እና እስያ ልካለች። ተመልሰው ሀገራቸውን ከማገልገል ይልቅ በሄዱበት መቅረትን የመረጡ እንዳሉ የአደባባይ ሀቅ ነው። ለምን?

​የደመወዝ ማነስ፦ የአንድ የPhD መምህር የወር ደመወዝ ኑሮን ለማሸነፍ በመክበዱ

​የምርምር መርገጥ፦ ለምርምር የሚመደበው በጀት ከጠቅላላ ሀገራዊ ምርት (GDP) ከ 0.5% በታች መሆኑ።

​የአካዳሚክ ነፃነት፦ ዩኒቨርሲቲዎች ከፖለቲካ ተጽዕኖ ነፃ አለመሆናቸው።

​5. የመፍትሔ አቅጣጫ

​መንግስት አሁን የጀመረው የ1,200 መምህራን ስልጠና "የደም ልገሳ" ያህል አስፈላጊ ነው። ነገር ግን ደም የተለገሰው ሰውዬ ውስጣዊ ቁስሉ ካልታከመ ደሙ መፍሰሱ አይቀሬ ነው። ለውጡ እንዲመጣ የሚከተሉት ነጥቦች በቅንጅት መተግበር አለባቸው፦

​የምሁራን ክብርና ማበረታቻ፦ የዶክትሬት ዲግሪ ያላቸው መምህራን ጥሩ የኑሮ ሁኔታ ሊመቻችላቸው ይገባል።

​ከፖለቲካ ነፃ የሆነ አመራር፦ ዩኒቨርሲቲዎች ለዕውቀት ብቻ ታማኝ የሆኑ አመራሮች ያስፈልጓቸዋል።

​የምርምር በጀት ማሳደግ፦ ራሳችንን ለመፍጠር ደግሞ ለምርምር የሚሆን ገንዘብ መመደብ ግዴታ ነው።

​ማጠቃለያ

​የ18 በመቶው እውነታ የኢትዮጵያ ከፍተኛ ትምህርት ያለበትን ከባድ ችግር ቢያሳይም፣ አሁን የተጀመሩት እንቅስቃሴዎች ግን እንደ "ለውጥ ማለዳ" ሊታዩ ይችላሉ። ኢትዮጵያ በኮንክሪት ሕንጻዎች መኩራቷን ትታ፣ በአእምሮ ግንባታ ላይ ካልተረባረበች፣ ዩኒቨርሲቲዎቻችን ወደፊት "የመቃብር ስፍራዎች" መሆናቸው አይቀሬ ነው። 1,200 መምህራን ብቻ ሳይሆኑ፣ 1,200 የነፃነት እና የፈጠራ አውድማዎች ያስፈልጉናል።

🚨 ታዋቂው ተመራማሪ ፕሮፌሰር ጤናዓለም አየነው በመኪና አደጋ ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ
#ethiopia | ኢትዮጵያ በከርሰ ምድር ውሃ እና በሥነ-ምድር (Geology) ሳይንስ ዘርፍ ካፈራቻቸው ታላላቅ ምሁራን አንዱ የሆኑት ፕሮፌሰር ጤናዓለም አየነው፣ ትናንት ባጋጠማቸው የመኪና አደጋ ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸው ተሰምቷል።

🎓 ፕሮፌሰር ጤናዓለም ትምህርታቸውን በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በመጀመር፣ በኔዘርላንድስ ዓለም አቀፍ የኤሮ ስፔስ እና የጂኦ
ኢንፎርሜሽን ሳይንስ ተቋም የማስተርስ ዲግሪያቸውን፣ እንዲሁም ከአምስተርዳም ፍሪ ዩኒቨርሲቲ በሀይድሮጂኦሎጂ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን በመያዝ ለሀገራቸው የዕውቀት ብርሃን ሆነዋል።

💼 የሥራ አሻራቸው፦

* የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ አባል እና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አንጋፋ መምህር ነበሩ።

* ከመምህርነት ባለፈ "የበለስ ኢንጂነሪንግ" የተሰኘውን ድርጅት በመመሥረት በዘርፉ የግል ተሳትፎ አድርገዋል።

* በተለይም በኢትዮጵያ የከርሰ ምድር ውሃ ችግሮች ላይ ምርምር በማድረግ እና መፍትሔ በማመንጨት በቀዳሚነት የሚጠቀሱ ሳይንቲስት ነበሩ።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#professortenalemayenew #ethiopia #scienceacademy #geology #inmemoriam #academicloss #addisababauniversity #hydrogeology

በስፔን የእስቴፈን ሆኪንግ" ሰልፍ!

​በስፔን ካዲዝ (Cadiz) ከተማ በሚካሄደው አመታዊ የካርኒቫል በዓል ላይ፣ በርካታ ሰዎች ዝነኛውን የፊዚክስ ሊቅ እስቴፈን ሆኪንግን በመምሰል በከተማዋ ጎዳናዎች ላይ ደመቅ ያለ ሰልፍ አድርገዋል።

​በዝግጅቱ ላይ፦
​ተሳታፊዎቹ ልክ እንደ ሳይንቲስቱ በዊልቸር በመሆን እና የእሱን የንግግር ድምፅ (Robotic voice) በመምሰል ሲዘፍኑ ተስተውለዋል።

​"Una chirigota en teoría" የተሰኘው ይሄ የኪነ-ጥበብ ቡድን፣ ዝግጅቱን ለታላቁ ሳይንቲስት መታሰቢያ እንዲሆን ያዘጋጀው መሆኑን ገልጿል።

​መልካም ተግባር፦
ይህ ዝግጅት ለፈገግታ ብቻ ሳይሆን ለበጎ አድራጎትም ጭምር ነው! ለዝግጅቱ አገልግሎት ላይ የዋሉት የኤሌክትሪክ ዊልቸሮች በሙሉ፣ ሆኪንግ ሲሰቃይበት ለነበረው የ ALS (Amyotrophic Lateral Sclerosis) በሽታ ተጠቂዎች በዕርዳታ እንዲሰጡ ተወስኗል።

​ብዙዎች የቡድኑን ፈጠራ እና የበጎ አድራጎት ሃሳብ አድንቀውታል።

ሀረማያ ዩኒቨርሲቲ ቤተ-መጻሕፍቱን በዓለም አቀፉ ሳይንቲስት ፕሮፌሰር ገቢሳ እጄታ ስም ሰየመ

📌ታዋቂው የግብርና ሳይንቲስት ፕሮፌሰር
ፕሮፌሰር ገቢሳ እጄታ የአፍሪካ ወጣቶች ለአህጉሪቱ ለውጥ በፈጠራና በትምህርት እንዲነሱ ጥሪ አቀቅርበዋል
#ethiopia | በዓለም አቀፍ ደረጃ ስመ-ጥሩ የሆኑት የዕፅዋት ተመራማሪና የዓለም የምግብ ሽልማት ተሸላሚው ፕሮፌሰር ገቢሳ እጄታ፣ የአፍሪካ ወጣቶች የዕውቀትና የፈጠራ ባለቤት በመሆን የአህጉሪቱን ትንሳኤ እንዲያረጋግጡ አሳሰቡ።

ፕሮፌሰሩ ይህንን ያሉት በሀረማያ ዩኒቨርሲቲ ተገኝተው "የአፍሪካ ወጣቶች ለአፍሪካ ለውጥ" በሚል ርዕስ ለተማሪዎችና ለዩኒቨርሲቲው ማህበረሰብ ባደረጉት አነቃቂ ንግግር ነው።

🏫 የዕውቀትና የቴክኖሎጂ አስፈላጊነት

ፕሮፌሰር ገቢሳ በንግግራቸው ወቅት እንደ አሜሪካ፣ አውሮፓ እና የእስያ ነብሮች (Asian Tigers) ያሉ የበለጸጉ ሀገራት ለስኬት የበቁት በሳይንስ፣ በቴክኖሎጂና በፈጠራ መሆኑን ጠቅሰዋል። "ከ400 ሚሊዮን በላይ የሚሆነው የአፍሪካ ወጣት ትምህርት ላይ በማተኮር የሚጠበቅበትን ሚና ሊወጣ ይገባል" ያሉት ፕሮፌሰሩ፣ ወጣቱ ዓለም አቀፍና አካባቢያዊ ችግሮችን ለመፍታት ራሱን በቴክኖሎጂ ማስታጠቅ እንዳለበት አሳስበዋል።

⌛️ "ስኬት በስነስርዓት ይገኛል"

ፕሮፌሰሩ በሀረማያ ዩኒቨርሲቲ ተማሪ በነበሩበት ወቅት የነበራቸውን የጥናትና የጊዜ አጠቃቀም ልምድ ለወጣቶቹ አካፍለዋል።

"ትኩረቴን ትምህርቴ ላይ አደርግ ነበር፣ በትርፍ ጊዜዬም በዩኒቨርሲቲው ውስጥ ሰርቼ ተጨማሪ ገቢ አገኝ ነበር፤ ለራስ ማዝናኛ ደግሞ ቅርጫት ኳስ እጫወት ነበር" በማለት ስኬት የሚገኘው ጊዜን በአግባቡ በመጠቀምና በጠንካራ ስራ መሆኑን አስገንዝበዋል።

ለፕሮፌሰሩ የተሰጠ ታላቅ ክብር🎖

የሀረማያ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ጀማል የሱፍ፣ ፕሮፌሰሩ ልምዳቸውን ለወጣቱ ለማካፈል በመምጣታቸው ምስጋናቸውን አቅርበዋል። ዩኒቨርሲቲው ለፕሮፌሰር ገቢሳ እጄታ ያለውን ክብር ለመግለጽም፡-

* የቤተ-መጻሕፍት ስያሜ፡ የዩኒቨርሲቲው ማዕከላዊ ቤተ-መጻሕፍት በፕሮፌሰሩ ስም እንዲሰየም ተደርጓል።

* ዲጂታል ኤግዚቢሽን፡ የፕሮፌሰሩን ከ260 በላይ የምርምር ጽሑፎች፣ ከአሜሪካ ፕሬዝዳንትና ከዓለም የምግብ ፕሮግራም ያገኟቸውን ሽልማቶች እንዲሁም የህይወት ታሪካቸውን የሚያሳይ ዲጂታል ኤግዚቢሽን ተመርቋል።

ፕሮፌሰር ገቢሳ እና ቤተሰቦቻቸው በስሟቸው የተሰየመውን ቤተ-መጻሕፍት ይበልጥ ለማዘመንና ለማጠናከር ቃል ገብተዋል። "ይህ ቤተ-መጻሕፍት ብቁ ዜጎችን ለማፍራት ወሳኝ ነው፤ እኔና ቤተሰቤም እንዲሻሻል በጋራ እንሰራለን" ብለዋል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #haramayauniversity #professorgebisaejeta #agriculture #innovation #africanyouth #education #worldfoodprize

ከሞት ወደ ህይወት
#ethiopia | በደም ካንሰር በሽታ የዳነችው አሊሳ ለብዙዎች ተስፋ ሆናለች።

ሕክምናው የሳይንስ ልብ ወለድ ይመስላል።

በፍጥነት እየተስፋፋ ያለ እና ሕክምና የሌለው የደም ካንሰር ከያዛቸው ሕሙማን የተወሰኑት ላይ ለውጥ እንደታየ ዶክተሮች ገልጸዋል።

ሕክምናው የሚሰጠው በነጭ የደም ሕዋሳት ላይ የዘረ መል ምህንድስና በማድረግ ነው።

ነጭ የደም ሕዋሳት የዘረ መል ምህንድስና ከተደረገላቸው በኋላ ካንሰርን መዋጋት የሚችሉ ይሆናሉ።

ለመጀመሪያ ጊዜ ሕክምናው ስለተሰጣት ሰው ቢቢሲ በአውሮፓውኑ 2022 ዘገባ ሠርቶ ነበር።

አሊሳ ታሚሊ ከሕመሙ ከዳነች በኋላ የካንሰር ተመራማሪ ሳይንቲስት ለመሆን ቆርጣ ተነስታለች።

በዚህ የደም ካንሰር ዓይነት
(T-cell acute lymphoblastic leukaemia) ለተያዙ ስምንት ሕጻናት እና ሁለት አዋቂዎች ሕክምናው ተሰጥቷል።

ከታካሚዎቹ 64 በመቶ የሚሆኑት አገግመዋል።

ከሦስት ዓመት በፊት የተካሄደው ታሪክ ለዋጭ ሕክምና የቀድሞውን የሰውነቷን በሽታ የመከላከል አቅም በአዲስ ለውጧል።

ለአራት ወራት ሆስፒታል ተኝታ ስትታከም ኢንፌክሽን እንዳይዛት በሚል ወንድሟ አይጠይቃትም ነበር።

አሁን ካንሰሩ በሰውነቷ ውስጥ እንደሌለ ለማወቅ ተችሏል።

በየዓመቱ ጤናዋን ለመከታተል ሆስፒታል ትሄዳለች።

አሊሳ መኪና መንዳት እየተማረች ነው።

በበጎ ፈቃደኞች አገልግሎት ላይም ተሰማርታለች።

"ባዮሜዲካል ሳይንስ ውስጥ እንደ ጀማሪ ባለሙያ መሥራት እፈልጋለሁ።

አንድ ቀን የደም ካንሰር ምርምር ውስጥ እንደምገባ ተስፋ አደርጋለሁ" ትላለች።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

​#bbc

የኢትዮጵያን የሰው ዘር መገኛነት ያጠናከረ ግኝት ይፋ ሆነ

የኢትዮጵያን የሰው ዘር መገኛነት ያጠናከረ ግኝት በአፋር ክልል በጎና መካነ ቅርስ ሥፍራ መገኘቱ ይፋ ሆኗል፡፡

አዲሱ ግኝት በኢትዮጵያ ቅርስ ባለስልጣን የጎና የአርኪዮሎጂ የምርምር ጥናት ተመራማሪ በሆኑት በስለሺ ሰማው (ዶ/ር) እና ሮጀርስ ማይክል (ዶ/ር) መሪነት የተገኘ መሆኑ ተገልጿል፡፡

ግኝቱን አስመልክተው የጎና የቅርስ መካነ ጥናት መሪ እንዲሁም በስፒን የሰው ዘር አመጣጥ ማዕከል ከፍተኛ ተመራማሪና ሳይንቲስት የሆኑት ስለሺ ሰማው (ዶ/ር) ለመገናኛ ብዙሃን መግለጫ ሰጥተዋል፡፡

በመግለጫቸውም፤ በጎና መካነ ጥናት የተገኘው 1.5 ሚሊዮን ዓመታት እንደሚደርስ የተገመተው ሆሞ ኢሬክተስ በመባል የሚታወቀው የቅድመ ሰው ዝርያ ጭንቅላትና ፊት በቨርቹዋል ዲጂታል ሪኮንስትራክሽን በሳይንቲስቶች መጠናቱን አስታውቀዋል፡፡

በዚህም ቀደምት የሰው ዝርያዎች ከአፍሪካ ወደ አውሮፓ እና እስያ አህጉራት ያደረጉትን እንቅስቃሴና ኦልድዋን እና አሹሊያ በመባል በሚታወቁ የድንጋይ መሳሪያ መጠቀማቸውን በተመለከተ አዲስ መረጃ ማግኘታቸውን ገልፀዋል፡፡

አዲሱ ግኝት በአፍሪካ እስካሁን ይፋ ከሆኑ ተቀራራቢ እድሜ ካላቸው ግኝቶች የመጀመሪያው የራስ ቅል እና የፊት አጥንቶችን (ጥርሶችን ጨምሮ) የሚያሳይ መሆኑን በቨርቹዋል ዲጂታል ሪኮንስትራክሽን ዘዴ ለማየት ተችሏል ነው ያሉት፡፡

የጥናቱን ውጤት አስመልክተውም የራስ ቅሉና የፊቱ ቅርፅ ከ300 ሺህ ዓመታት በፊት እድሚያቸው 1.8 ሚሊዮን ዓመታት የሚገመቱና ለመጀመሪያ ጊዜ አፍሪካን ለቀው ወደ አውሮፓና እስያ ከፈለሱት የቅድመ ሰው ዝርያዎች የጭንቅላትና የፊት ገፅታ ጋር ተመሳሳይነት እንዳለውም ተናግረዋል ፡፡

አዲሱ ግኝት ሳይንቲስቶች ከ1.8 ሚሊዮን ዓመታት በፊት ወደ አውሮፓና እስያ የፈለሰውን የቅድመ ሰው ዝርያ ከጊዜ በኋላ ከኤስያ ወደ አፍሪካ ተመልሷል የሚለውን መላምት ውድቅ ደረገ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡

ሆሞ ኢሬክተስ በአፍሪካ ውስጥ በአዝጋሚ ለውጥ የአሁኑ የሰው ዘር ግንድ መሆኑን ያሳየና ኢትዮጵያም የሰው ዘር መገኛ መሆኗን የሚያጠናክር ግኝት መሆኑን አስረድተዋል፡፡

ሳይንቲስቱ አክለውም የሆሞ ኢሬክተስ ዝርያ ቀደምት የሆነና ኦልድዋን እና አሹሊያ በመባል በሚታወቁ የድንጋይ መሳሪያ መጠቀሙ ዝርያውን ልዩ እንደሚያደርገውና የነዚህ የሁለቱ የድንጋይ መሳሪያዎች ከሆሞ ኢሬክተስ ጋር ባንድ ላይ መገኘታቸው በአርኪዎሎጂ ጥናት እምብዛም ያልተለመደ በመሆኑ የጎናውን ግኝት አስደናቂ እንደሚያደርገው ተናግረዋል፡፡

የቨርቹዋል ሪኮንስትራክሽን ስራ ከዓመት በላይ ጊዜ እንደወሰደባቸው፣ የተገኘው የራስ ቅልና ፊት ከሌሎች ተመሳሳይ እድሜ ካላቸው የቅድመ ሰው ዝርያዎች የአንጎሉ መጠን አነስተኛ መሆኑን እንዲሁም በጥናቱ ከ300 ሺህ ዓመታት በፊት ከነበሩ ሆሞ ሀቢሊስ በመባል ከሚታወቁት የቅድመ ሰው ዘር ዝርያ ጋር መመሳሰሉን ጠቅሰዋል፡፡

ይህም ከአፍሪካ ቀደም ሲል ከ1.8 ሚሊዮን ዓመታት በፊት ከፈለሱት የቅድመ ሰው ዝርያዎች የፊት ገፅታን ይዞ ሳይለወጥ መቆየቱን ገልፀዋል፡፡

እስካሁን በጎና እና በመካከለኛው አዋሽ የጥናት ፕሮጀክቶች የተገኙ የቅድመ ግኝት የሰው ልጅ ዝርያዎች፣ ኢትዮጵያ ለዓለም ካበረከተቻቸው ቅርሶች ቀዳሚ አድርጓታል ተብሏል፡፡

ይህም ኢትዮጵያ የሰው ዘር መገኛ ለመሆኗ ጉልህ ማረጋገጫ እንደሆነም ተጠቅሷል፡፡
#ebc

የሩሲያ ሳይንቲስት በሀገር ክህደት ወንጀል የ21 ዓመት እስራት ተፈረደበት

​አንድ ሳይንቲስት የሩሲያ ብሔራዊ ደኅንነት ህጎችን በመጣስ ከፍተኛ የእስር ቅጣት ተላልፎበታል። የሞስኮ ፍርድ ቤት የፊዚክስ ሊቅ የሆነውን አርቴም ኮሮሺሎቭን በክህደት ወንጀል የ21 ዓመት እስራት እንደቀጣው የሩሲያ መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።

​የ34 ዓመቱ ኮሮሺሎቭ በታኅሣሥ ወር 2023 በሶስት ክሶች ተከሶ ነበር። ከተከሰሱባቸው ጉዳዮች መካከል፡-

​በዩክሬን ስም በሩሲያ ወሳኝ መሠረተ ልማት ላይ የDDoS ሳይበር ጥቃት ማድረስ፣
​ለዩክሬን ጦር ገንዘብ መላክ፣ እና
​ስለ ሩሲያ ጦር ሚስጥራዊ መረጃ መሰብሰብ ይገኙበታል።

​እንደ ሚዲያዞና ዘገባ፣ ኮሮሺሎቭ አንዳንድ ክሶችን አምነው የተቀበሉ ሲሆን፣ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 2022 በሩሲያ ፖስት ሰርቨር ላይ በደረሰው የDDoS ጥቃት ላይ ግን በቀጥታ ተሳትፎ እንደሌላቸው አስተባብለዋል።

​ባለፈው ሳምንት ለፍርድ ቤቱ በሰጠው የመጨረሻ ቃል፣ ኮሮሺሎቭ የሩሲያ በዩክሬን ላይ የፈፀመችው ወረራ “የግል መጥፎ አጋጣሚ” እንደሆነ ገልፆ ብዙ የቤተሰቡ አባላት በዩክሬን እንደሚኖሩ ተናግሯል

​ሐሙስ ዕለት ፍርድ ቤቱ በሀገር ክህደት፣ በወሳኝ መሠረተ ልማት ላይ ጥቃት በማድረስ፣ ፈንጂዎችን በመያዝ እና የማበላሸት ድርጊት በማቀድ ወንጀለኛ አድርጎ አግኝቷቸዋል። ዓቃቤ ህግ የ25 ዓመት እስራት እንዲወሰንባቸው ጠይቆ ነበር።
​በሩሲያ ውስጥ ከብሔራዊ ደኅንነት ጋር የተያያዙ የክህደትና የስለላ ክሶች በዝግ ይካሄዳሉ።

​ኮሮሺሎቭ ከሞስኮ የፊዚክስና ቴክኖሎጂ ተቋም (MIPT) የተመረቀ ሲሆን፣ በሩሲያ የሳይንስ አካዳሚ የጠቅላላ ፊዚክስ ተቋም ተመራማሪ ሆኖ ይሰራ ነበር።
​

ጭንቀታም እና  በትምህርት ደካማ አድርጓቸዋል— ማኅበራዊ ሚዲያ በወጣቶች ላይ እንዴት ጉዳት እያደረሰ እንደሆነ የሚያሳዩ አስደንጋጭ ሪፖርቶች

ዕድሜያቸው ከ15 ዓመት በታች የሆኑ ህጻናት የማኅበራዊ ድረ-ገጾችን እንዳይጠቀሙ መከልከል በብዙ ሀገራት የተለያዩ ተነሳሽነቶች አሉ።

የዚህ ሀሳብ አቀንቃኞች እንደሚሉት  በስልኮች ስክሪን ላይ ለረጅም ጊዜ ማፍጠጥ  በልጆች ላይ ጎጂ ውጤት እንዳላቸው በመረጃ አስደግፈው ይከራከራሉ።

  የምዕራባውያን መገናኛ ብዙኃን በቅርብ ጊዜ ሪፖርት ካደረጓቸው ጥናቶች መካከል አነስተኛ ክፍል እነሆ፦

ዳንኤል ሶፊ በኤል ፓይስ  ጋዜጣ ላይ እንደፉት፣ ወጣቶች ቀውስ ውስጥ ናቸው፣ በጣም አዝነዋል፣ ተጨንቀዋል፣ እና የመንፈስ ጭንቀት ተሰምቷቸዋል።

በአሜሪካው PLOS One ሳይንሳዊ መጽሔት ላይ የወጣውን አንድ ጽሑፍ ጠቅሰዋል፣ ይህም በአሁኑ ጊዜ ከወጣቶች የበለጠ ደስተኛ ያልሆነ የዕድሜ ቡድን እንደሌለ አረጋግጧል። ቀደም ሲል ሁለተኛው በጣም ደስተኛ ቡድን ነበሩ፣ አሁን ግን የደስታ ደረጃቸው የወደቀው እነሱ ብቻ ናቸው። በተለይ በጣም የተጎዱት በአጠቃላይ ከ12 እስከ 24 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ወጣቶች ናቸው። ጥናቱ የተመሠረተው ከ40 በላይ በሆኑ አገሮች ውስጥ በተደረጉ የዳሰሳ ጥናቶች ላይ ነው።በPLOS One ዘገባ መሠረት፣ በወጣቶች መካከል ያለው ደስታ ማጣት በፈረንጆቹ 2012  አካባቢ በከፍተኛ ሁኔታ መጨመር ጀመረ። ታዲያ ዓለም አቀፍ ተጽዕኖ ለመፍጠር ያኔ ምን ተከሰተ? አንደኛው መላምት ይህንን ቀውስ ከማኅበራዊ ሚዲያዎች እና ከስማርት ስልኮች መበራከት ጋር ያያይዙታል።

የ"ጭንቀት የሞላበት ትውልድ" መጽሐፍ ደራሲ የሆኑት የሶሺዮሎጂ ባለሙያ ጆናታን ሃይድ፣ በእነዚህ ቴክኖሎጂዎች እና በወጣቶች የአእምሮ ጤንነት መበላሸት መካከል ያለውን የምክንያት ግንኙነት የሚያረጋግጡ ብዙ የተለያዩ ጥናቶች እንዳሉ ያስረዳሉ፦ "ማኅበራዊ ሚዲያ የመንፈስ ጭንቀትና የጭንቀት ከፍተኛ መንስኤ ነው፣ ከእነዚህም መታወክዎች ጋር ለተያያዙ ባህሪያት በትንሹ የሚታይ ትስስር ብቻ አይደለም።"
ሃይድ እንደሚሉት፣ ችግሩ በ Instagram ወይም በ TikTok በመሰሉ መድረኮች የሚመጣው ጭንቀት ወይም መገለል ብቻ አይደለም፤ ነገር ግን እነዚህ መረቦች ወጣቶች የሚግባቡበትን መንገድ ሙሉ በሙሉ ለውጠውታል።

ስለዚህ፣ አንድ ወጣት የአእምሮ ጤንነቱን ለመጠበቅ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን ለማቆም ቢወስን፣ ከእኩዮቹ ማኅበራዊ ሕይወት ስለሚቆረጥ፣ እንዲያውም የባሰ ስሜት ሊሰማው ይችላል።

ሃይድ ይህንን "የአውታረ መረብና የእኩዮች ተጽዕኖ" ብለው ይጠሩታል፦ ሁሉም ሰው ከስርአቱ ቢወጣ የተሻለ ስሜት የሚሰማው፣ ነገር ግን ብቻውን ያደረገ ሰው ሁሉ ደግሞ ተነጥሎ የሚቀርበት፣ ሙሉ ትውልድ በውስጡ ታስሮ የገባበት ስርአት ነው።

እንደ ሃይድ አባባል፣ የዛሬው ትውልድ በእውነተኛው ዓለም ከመጠን በላይ የተጠበቀ ሲሆን፣ በምናባዊው ዓለም ደግሞ በቂ ጥበቃ የሌለው ነው፦ "ከቤት ውጭ የልጆች ነፃነት እየተገደበ ሲሄድ፣ በበይነመረብና በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ደግሞ ፍጹም ጥበቃ የላቸውም"

እርሳቸው እንደሚጠቁሙት፣ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን የመጠቀም ዕድሜ እስከ 14 ዓመት ድረስ መዘግየት አለበት። በተጨማሪም ኤል ፓይስ (El Pais) እንደዘገበው፣ ሰው ሠራሽ ብልህነት አስተውሎት ከራሳቸው ከማኅበራዊ ድረ-ገጾች የበለጠ በወጣቶች ላይ ጎጂ ሊሆን እንደሚችል ያስጠነቅቃሉ።

"የሚንቀሳቀስ ኢላማ"

NPR  አዲስ ጥናት ላይ ሪፖርት አድርጓል፤ ይህም የሚያሳየው ማኅበራዊ ሚዲያዎችን ብዙ የሚጠቀም ልጅ፣ ማኅበራዊ ሚዲያዎችን በጣም ትንሽ ወይም ምንም ከማይጠቀሙት ልጆች ጋር ሲነጻጸር፣ በወጣትነት ዕድሜ ወቅት የንባብ፣ የመዝገበ ቃላት እና የማስታወስ ችሎታ ፈተናዎች ላይ አነስተኛ ውጤት ያስመዘግባል።

"ይህ ከመላው አገሪቱ ከሚገኙ ትምህርት ቤቶች ስንሰማው የነበረውን ብዙ ነገር የሚያረጋግጥ ነው፤ ይኸውም ልጆች ቀደም ሲል እንደሚያደርጉት የማተኮር እና የመማር ከፍተኛ ችግር እየገጠማቸው ነው፤ ይህም ምናልባት ማኅበራዊ ሚዲያ መረጃን የማስኬድ ችሎታቸውን በለወጠበት መንገድ የተነሳ ነው።"

አብዛኞቹ ቀደም ሲል የተደረጉ ጥናቶች በማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም በልጆች የአእምሮ ጤንነት ላይ በሚያመጣው ተፅዕኖ ላይ ያተኮሩ ቢሆንም፣ በተለይም በትምህርት ሰዓት የሚደረግ የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም ትምህርትን እንዴት እንደሚጎዳ መረዳት ወሳኝ ነው።

"ብዙ ትምህርት ቤቶች በአሁኑ ጊዜ ስልኮችን ስለመከልከል እያሰቡ መሆኑን ማስታወስ ያስፈልጋል" ሲሉ የጥናቱ ደራሲ እና የካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ፣ ሳን ፍራንሲስኮ የሕፃናት ሐኪም የሆኑት ጄሰን ናጋታ ተናግረዋል።

የአሜሪካ የሥነ ልቦና ማኅበር የስትራቴጂና ውህደት ኃላፊ የሆኑት ፕሪንስቲን ደግሞ "ልጆች የሚንቀሳቀስ ኢላማ መሆናቸውን መረዳት አስፈላጊ ነው" ይላሉ። "ከሁለት፣ ከሦስት፣ ከአምስት ዓመት በኋላ፣ ከፍተኛ ተጠቃሚ በሆኑ ልጆችና ብዙም ባልተጠቀሙት መካከል ስላሉ በጣም ጉልህ ልዩነቶች ልንነጋገር እንችላለን።" ብለዋል።

ጥናቱ እንዳመለከተው አብዛኞቹ ልጆች — ወደ ሁለት ሦስተኛ የሚጠጉት — ዕድሜያቸው 13 ዓመት ሳይሞላቸው ማኅበራዊ ሚዲያ መጠቀም ይጀምራሉ፣ አማካኝ ተጠቃሚ ደግሞ ሦስት የማኅበራዊ ሚዲያ መገለጫዎች (profiles) አሉት። ከፍተኛ የሆነ ሱስን የሚመስሉ ምልክቶች፣ከ10-14 ዓመት ዕድሜ ባላቸው ልጆች ላይ ከስማርት ስልክ አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ናቸው።

ናጋታ "ስማርት ስልኮች ካሏቸው ልጆች መካከል ግማሾቹ በስልካቸው ላይ የሚያጠፉትን ጊዜ እንደሚያጡ ይናገራሉ" ብለዋል።

ፕሪንስቲን ደግሞ "ልጆች ከእኩዮቻቸው በሚያገኙት መውደዶች (likes)፣ አስተያየቶች፣ ግብረመልሶች እና መውደዶች ላይ ከመጠን በላይ ስሜታዊ እየሆኑ መሆኑን እየተመለከትን ነው። እነዚህ ግኝቶች የአዲሶቹን ጥናቶች ውጤቶች ለማስረዳት ይረዳሉ። አእምሮአቸው ለማኅበራዊ ሚዲያ ተግባራት እንዲመች ተደርጎ እየተገነባ ከሆነ፣ ሊያደርጓቸው ለሚገቡ ሌሎች ነገሮች የማመቻቸት እድላቸው አነስተኛ መሆኑ በጣም ምክንያታዊ ነው" ይላሉ።

ሲኤንኤን በዘገባው በ165 አገሮች ውስጥ በ2 ሚሊዮን ሰዎች ላይ የተደረገ ሌላ ጥናት እንደሚያመለክተው፣ ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች በሆኑ ሕፃናት ስማርት ስልክ መጠቀም ከአጥፍቶ ጠፊነት ሐሳቦች፣ ደካማ ስሜታዊ ቁጥጥር፣ ዝቅተኛ የራስ ግምት እና ከእውነታው የመለየት (detachment from reality) ጋር የተቆራኘ መሆኑን አረጋግጧል፤ በተለይም በሴት ልጆች መካክል ይህ ከፍ ያለ ነው።

ውጤቶቹ በጣም ግልጽ በመሆናቸው ተመራማሪዎች ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች የሆኑ ህጻናት ስማርት ስልክ እና ማኅበራዊ ሚዲያ እንዳይጠቀሙ ለመከላከል ዓለም አቀፍ ገደቦች እንዲጣል እየመከሩ ነው።

የጥናቱ ዋና ፀሀፊ  ፣ የሳፒየን ላብስ  መስራች እና ዋና ሳይንቲስት የሆኑት ታራ ቲያጋራጃን "ይህ ዕድሜያቸው ከ13 ዓመት በታች ለሆኑ ሕፃናት ስማርት ስልክ ተደራሽነትን ለመገደብ እንዲሁም ወጣቶች ለሚጋለጡበት ዲጂታል አካባቢ ይበልጥ ግልጽ የሆኑ ደንቦችን ለማውጣት አስቸኳይ እርምጃዎችን ይጠይቃል" ብለዋል።

በዚህ ረገድ አመላካች የሆነው በዘ ጋርዲያን ላይ በኤሚሊ ሴመር የተጻፈው ርዕስ ነው፦ "የሕፃናት የሥነ ልቦና ሐኪም እንደመሆኔ መጠን ስማርት ስልኮች በልጆች የአእምሮ ጤንነት ላይ የሚያደርጉትን አይቻለሁ — ያስፈራል። አስደንጋጭም ነውም" ይላል።

የኖቤል ተሸላሚው ሳይንቲስት ጄምስ ዋትሰን በ87 አመታቸው አረፉ

ቢቢሲ እንደዘገበው የዋትሰንን ሞት ያረጋገጠው ለዓመታት የሰሩበት እና ምርምር ያደረጉበት ኮልድ ስፕሪንግ ሃርቦር ላቦራቶሪ ነው።

ጄምስ ዋትሰን ከብሪቲሽ ሳይንቲስት ጋር በመሆን በ1953 ዓ.ም. የዲ ኤን ኤን ድርብ-ጥምዝ መዋቅር ለይተው አውቀው ነበር፤ ይህም የሞለኪዩላር ባዮሎጂ ፈጣን ዕድገት እንዲኖር መንገዱን ከፍቷል።

ይህ ግኝት ከ20ኛው ክፍለ ዘመን ታላላቅ ሳይንሳዊ ስኬቶች አንዱ ተደርጎ ይወሰዳል።
ሆኖም ግን ዝናቸው በዘር እና በፆታ ላይ በተሰጡ አወዛጋቢ አስተያየቶች ምክንያት በእጅጉ ተጎድቷል።

በአንድ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ላይ በነጮች እና በጥቁሮች መካከል ባለው አማካይ የአይ ኪው ልዩነት ምክንት ጂኖች ወይም የዘረመል ምክንያቶች እንደሆኑ ተናግረው ነበር።

ዋትሰን የዲ ኤን ኤን ድርብ-ጥምዝ መዋቅር በማግኘታቸው የ1962 ዓ.ም. የኖቤል ሽልማትን ከሞሪስ ዊልኪንስ እና ከክሪክ ጋር ተካፍለዋል።

በወቅቱ "የህይወትን ምስጢር አግኝተናል" ብለው ነበር።

በኋላም በዘር ላይ በሰጡት አስተያየት ምክንያት ከሳይንሳዊው ማህበረሰብ እንደራቁ ተሰምቷቸው እንደነበር ተናግረዋል።

ግለሰብ እና ብሔራዊ ጥቅም...

(የሀብታሙ ደባሱ አዲሱ የግል ሀሳብ)
#ethiopia | እውቁ የፖለቲካ ሳይንቲስት እና የአለምአቀፍ ግንኙነት ሊቃውንት ጆሴፍ ፍራንከል "International Relations in a Changing World " በሚለው መጽሐፉ እና በአጠቃላይ፣ይህ ርዕስ በዓለም አቀፍ ግንኙነት ጥናት (International Relations) ትምህርት መስክ በሁሉም ህልዬቶች ከመጀመሪያው የንድፈ-ሀሳብ ትንተና "የብሔራዊ ጥቅምን (National Interest ) ጉዳይ በሚገባ ያስረዳል።

ብሔራዊ ጥቅም በአንድ ሉዓላዊ ሀገር መንግስት ዘላቂነት ባለው መልኩ ሊያሳካቸው የሚፈልጋቸው ዋና ዋና ግቦች፣ዓላማዎች እና ፍላጎቶች ድምር ውጤት ነው።እነዚህ ፍላጎቶች የሀገሪቱን ህልውና፣ደህንነት ፣ልማትና እና ብልጽግን ለማረጋገጥ ወሳኝ ናቸው።

ብሔራዊ ጥቅምን የሚወስኑት መሠረታዊ ነገሮች ደህንነት እና ሕልውና (Survival and Security) የግዛት ሉዓላዊነት እና አንድነት (Sovereignty and Territorial Integrity) የሀገሪቱን ድንበሮች ማስጠበቅ እና የውስጥ አስተዳደር በውጭ ጣልቃ ገብነት አለመወሰኑን ማረጋገጥ በጥብቅ መከታተል እና የፀጥታ እና የደህንነት ተቋማትን የመከላከያ፣ደህነት ዘርፍን ማዘመን እና ዘመናዊነቱን ማጠናከርንም ይጨምራል።ይህ ሂደት የዜጎች ሰላም አስተማማኝነት የሀገሪቱን ዜጎች ከውስጥም ሆነ ከውጭ አደጋዎች መጠበቅ ያጠቃልላል ።

ብልጽግና እና ደኅንነት (Prosperity and Welfare) ኢኮኖሚያዊ ልማት፤የዜጎችን ኑሮ ማሻሻል፣ድህነትን መቀነስ፣ዘላቂና ሁሉን ያካተተ ዕድገት በተለያዩ ዘርፎች ማስመዝገብ እና በበቂ ሁኔታ የውጭ እና አለምአቀፍ ንግድ (Foreign Trade)ፍላጎቶችን ሚዛናዊነት በመጠበቅ ለሀገር ብሔራዊ ልማት ግቦች የሚረዱ የኢኮኖሚ ምንጮችንና መውጫዎችን ማረጋገጥ (እንደ ወደብና የትራንስፖርት መስመሮች፣የየብስ እና የአየር ትራንስፖርትን ይጨምራል)።

በተጨማሪም ክብርና እሴቶች (Prestige and Values) በዓለም አቀፍ ደረጃ የሀገርን ክብርና ሞራል ከፍ ማድረግ ሲሆን በሕገ-መንግስቱ የተደነገጉ እሴቶችንና መርሆችን ማስጠበቅ (እንደ ሕብረ-ብሔራዊ አንድነት፣ዲሞክራሲ፣መልካም አስተዳደር ብልጽግና መሰል የታሪክ፣የዲፕሎማሲ ግንኙነት ከትውልድ ወደ ትውልድ ማፅናት)ይሆናል።

እንደ መውጫ :-

በየትኛውም የአለም ክፍል የሚገኝ የሀገር እና ህዝብ የብሔራዊ ጥቅምን ጉዳይ በጋራና ትብብር በአንድነት ይሰራል።ይህ ማለት"የፖለቲካ ሀሳብ ልዩነት" (Political Differences) በግለሰቦች፣በቡድኖች ወይም በአካባቢዎች መካከል ባሉ የፖለቲካ እምነቶች፣አስተሳሰቦች (Ideologies) እና ስርዓቶች ውስጥ የሚታዩ ልዩነቶች ቢኖሩም የአገር ብሔራዊ ጥቅም ጉዳይ ውስብስብ የሆነውን የፖለቲካ ልዩነት (Political Difference) እና የፖለቲካ አለመግባባት (Political Disagreement) ወደ ጎን በመተው ለዘላቂ ጥቅም ይሰራሉ።

ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም መሳካት የድርሻዬን እወጣለሁ !
#ethiopia

የጊዜ ኃይል
#ethiopia | ጊዜ ብቸኛ የማያቋርጥ፣ የማይምርና የማይደገም ኃይል ነው። ጊዜ ከተሞችን ይገነባል፤ ከዚያም ያፈርሳል፤ ቁስሎችን ይፈውሳል፤ ትዝታዎችን ደግሞ ያጠፋል። ጊዜ በሰዓት ላይ ያለ መለኪያ ብቻ ሳይሆን፣ ሕያው፣ የሚያድግ ወይም የሚጠፋ ነገር ሁሉ የሚንቀሳቀስበት የለውጥ ምህንድስና ሥነ ሥርዓት ወይም የማይታይ ፍሰት ነው።

"ጊዜ ከሁሉም የላቀ ጠቢብ አማካሪ ነው።" ፔሪክሌስ

"ጊዜ ነገሮችን ይለውጣል ይላሉ፣ ነገር ግን አንተ ራስህ ነህ ልትለውጣቸው የሚገባህ።" አንዲ ዎርሆል

ሁሉም ሰው በእኩልነት—በቀን 24 ሰዓት—ጊዜን ይቀበላል፤ ሆኖም የጊዜው እውነተኛ ዋጋ የሚወሰነው እንዴት እንደምንጠቀምበት ነው። ሀብታምም ሆነ ደሀ፣ ወጣትም ሆነ ሽማግሌ በቀን ተመሳሳይ ጊዜ ቢኖራቸውም፣ የሚለያቸው ነገር ቢኖር በዚያ ጊዜ ውስጥ የሚያከናውኑት ነው። ስለዚህ፣ ጊዜ የመጨረሻው እኩል አድራጊ እና አመዛዛኝ ነው፤ ሁሉንም ነገር ይሰጣል፣ ነገር ግን ሁሉንም ነገር መልሶ ይወስዳል።

"መደበኛ ሰዎች ጊዜን ስለ ማሳለፍ ብቻ ያስባሉ፣ ታላላቅ ሰዎች ግን ስለ መጠቀም ያስባሉ።" አርተር ሾፐንሃወር

ዛሬ በአንድ ሰዓት ውስጥ የምትሠራው ነገር ከአሥር ዓመት በኋላ ኃይልህን ይወስናል። አነስተኛ ዕለታዊ ለውጥ፣ አንድ ልማድ፣ የማይቋረጥ ማሻሻያ—በጊዜ ሲባዙ—የማይገታ ኃይል ይሆናሉ። ይህ የተደራራቢ ጊዜ ኃይል ነው።

"ጊዜ የምትመግበውን ሁሉ ያሳድጋል—ሥርዓትን ወይም ትኩረት አለመስጠትን፣ ጥረትን ወይም ችላ ማለትን፣ ጥበብን ወይም ሞኝነትን።" ጀምስ ክሊየር

ጊዜ ጨካኝ ነው፤ ርኅራኄ የለውም፣ ያለ ጥላቻ ያጠፋል። መንግሥታት የሚወድቁት ደካማ በመሆናቸው ሳይሆን ጊዜ ሲለወጥ እነሱ ስላልተለወጡ ነው። መሪዎችም ቢሆኑ የማይሳካላቸው ራዕይ በማጣት ሳይሆን ድርጊታቸውን በጊዜ ባለማከናወናቸው ወይም በበቂ ፍጥነት ባለመፈጸማቸው ነው። ግለሰቦች የሚጸጸቱት ደግሞ ስላላወቁ ሳይሆን ተጨማሪ ጊዜ እንዳላቸው ስለመሰላቸው ነው።

እያንዳንዱ ታላቅ ባለስኬት—ሳይንቲስት፣ አትሌት፣ አርቲስት፣ መሪ ወይም አገር ገንቢ—የጋራ ባህሪያቸው ጊዜን ማክበራቸው ነው። እነዚህ ሰዎች ጊዜን ዝም ብለው አላጠፉትም፤ ይልቁንም አሸንፈውታል። ለምሳሌ፣ ኔልሰን ማንዴላ በእስር ያሳለፈውን 27 ዓመታት ወደ ጥበብ ዩኒቨርሲቲነት ቀይሮታል—ጊዜ ከተወሰደበት በኋላም ቢሆን ተጠቅሞበታል። በመሆኑም፣ ጊዜ የሚያደላው ቀደም ብሎ ለሚማር፣ በፍጥነት ለሚሠራ ሰው ነው።

መሪዎች የሚፈረድባቸው በሚፈልጉት ነገር ሳይሆን ጊዜያቸው ከማለቁ በፊት በሠሩት ነገር ነው። በአመራር ጊዜ መምረጥ (Timing) ሁሉን ነገር ነው—ትክክለኛው ውሳኔ ዘግይቶ ከተወሰነ የተሳሳተ ይሆናል። ፍጥነት ኃይል ነው፤ ቀደም ብለህ ከጀመርክ ጊዜ ላንተ ይሠራል። ውርስ ደግሞ ጊዜያዊ አይደለም፤ ዛሬ የምትሠራው ነገር ለዘላለም ይኖራል።

እንደ ኢትዮጵያ ላሉ አገሮች ጊዜ ሁለቱም ሸክም እና በረከት ነው። የዘመናት ሥልጣኔያችን ትዕግሥታችንን ሲያሳይ፣ የባከኑ ጊዜዎች ደግሞ ድክመታችንን ያሳያሉ። ሆኖም፣ አሁን ይህ ትውልድ በታሪክ መስቀለኛ መንገድ ላይ ቆሟል፤ ተጨማሪ መዘግየት፣ መወላወል ወይም ያልተጠናቀቁ ጅማሬዎችን ማስተናገድ አንችልም። "ጊዜን የሚቆጣጠር ሰው ዕጣ ፈንታውን ይቆጣጠራል"ና። ጊዜ ለኢትዮጵያ ታላቅ የመሆንን አቅም ቢሰጣትም፣ ሌሎች የጀመሩትን ሥራ ለመጨረስ ይህ የዚህ ትውልድ የመጨረሻው ታላቅ ዕድል ነው።

መጠበቅ ማቆም አለብን፤ ምክንያቱም ፍጹም ጊዜ ፈጽሞ አይመጣም። አሁን እንጀምር፣ መጪው ጊዜ በዚህ ሰከንድ ይጀምራል። ሰዓቱን እናክብር። ደቂቃዎችን ወደ ወሳኝ እርምጃዎች እንቀይር፤ ሕይወትን በዓመታት ሳይሆን በጊዜ አጠቃቀም እንለካ።

የአፍሪካ አመራር ልህቀት

የጤና ሚኒስቴር የህይወት ዘመን ተሸላሚ ፕሮፌሰር ጽጌ ገብረማርያም
#ethiopia | የህይወት ዘመን የላቀ የሙያ አገልግሎት ሽልማት ተሰጣቸው።

በጉራጌ ዞን በሙህርና አክሊል ወረዳ ተወለዱ።

የመጀመሪያ ደረጃና መልስተኛ 2ኛ ደርጃ ትምህርታቸውን በዲላ ከተማ አጼ ዳዊት ት/ቤት፣ የ2ኛ ደረጃ ትምህርታቸውን በይርጋዓለም ከተማ ራስ ደስታ ዳምጠዉ ክፍተኛ 2ኛ ድርጃ ት/ቤት ተከታትለዋል፡፡

የመጀመሪያና የማስተርስ ድግሪያቸውን በፋርማሲ ዘርፍ ከአዲስ አበባ ዮኒቨርሲቲ፣ የፒ.ኤች ዲ. ድግሪያቸውን ከUniversity of Wales በፋርማሲ ዘርፍ በማዕርግ አግኝተዋል።

በጀርመን ሀገርም post-doctoral ምርምር አካሂደዋል።

የሙሉ ፕሮፌሰርነት ማዕረጋቸውን ከአዲስ አበባ ዩንቨርሲቲ አግኝተዋል፡፡

ከ1988 ዓ.ም ጀምሮ ከ30 ዓመታት በላይ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ውስጥ የፋርማሲቲካል ዲፓርትመንት በኃላፊነት፣ የፋርማሲቲካል ትምህርት ቤት በዲንነት፣ የድህረ ምረቃ ጥናትና ምርምር በም/ፕሬዝዳንትነትነት ያገለገሉ ሲሆን በአሁኑ ሰዓት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጤና ሳይንስ ኮሌጅ ውስጥ በፋርማሲቲካል ቴክኖሎጂ ዘርፍ በምርምር፣ በማስተማር እና በማማከር እየሰሩ ይገኛሉ፡፡

የቂሊንጦ ፋርማሲዩቲካል ኢንዱስትሪ ፓርክ ፍኖተ ካርታ ዝግጅት ላይ፣ የባዮቴክኖሎጂ R&D እቅድ እና ግብይት ስትራቴጂ ዝግጅት፣ የ10 ዓመት የኢትዮጵያ የፋርማሲዩቲካል ኢንዱስትሪ ልማት ዕቅድ ዝግጅት፣ በኢትዮጵያ የሳይንስ አካዳሚ ብሔራዊ የምርምር ካውንስል ማቋቋሚያ ላይ የጋራ ስምምነት ጥናት፣ የብሔራዊ መድሃኒቶች ፖሊሲ ክለሳ ላይ ተሳትፈዋል፣ ባላቸው የላቀ የስራና የትምህርት ዝግጅት እንዲሁም ብሔራዊ እና ክልላዊ ስትራቴጂዎችን ለመቅረጽ አስተዋፅዖ ያደረጉ ቴክኒካል ሰነዶችን አዘጋጅተዋል።

በአ/አ/ዩ 50ኛ ኢዩቤልዩ በዓል በምርምር የወርቅ ሚዳልያ እና ሰርተፊኬት፣ የታዋቂዉና ታላቅ ክብር ያልዉን የጆርጅ ፎርስተር የምርምር ሽልማት፣ ከአሌክሳንደር ቮን ሁምቦልት ፋውንዴሽን ሽልማት አግኝተዋል፣ AAU የጤና ሳይንስ ኮሌጅ የህይወት ዘመን ምርጥ ተመራማሪ ሽልማት፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የላቀ የፋኩልቲ ሽልማት፣ ሁምቦልት አምባሳደር ሳይንቲስት የወርቅ ሜዳሊያ ሽልማት፣ ከኢትዮጵያ ፋርማሲዩቲካል ማኅበር ሽልማትንም አግኝተዋል፡፡

ከ50 በላይ ዓለም አቀፍ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በመተባበር የረጅም ጊዜ አቅም ግንባታን በድህር/ምረቃ ፕሮግራሞችን ምርምር ላይ አመቻችተዋል፡፡

ከ175 በላይ የምርምር ውጤቶችን በተለያዩ ዓለም አቀፍ ጆርናሎች ላይ አሳትመዋል፡፡

የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ መሥራችና አባል፣ የአርማወር ሃንሰን የምርምር ኢንስቲትዩት የሳይንስ አማካሪ ቦርዱ ናቸው፡፡

ፕሮፌሰር ጽጌ ገብረማርያም፤ የህይወት ዘመን የላቀ የሙያ አገልግሎት ላበረከቱት ከፍተኛ አስተዋፅኦ ጤና ሚኒስቴር በ27ኛው የጤና ዘርፍ አመታዊ ጉባኤው ተሸላሚ በማድረግ መርጧቸዋል፡፡

ከጤና ሚኒስቴር

ዶክተር ሮዳስ ታደሰ የተናገሩት የጨረቃ ግርዶሽ ይከሰታል ! / የአሜሪካው ምርምር ተቋም ናሳ/
‎
‎
‎ከ6 ዓመታት በፊት በመጋቤ ሐዲስ ዶክተር ሮዳስ ታደሰ እና በዶክተር ጌትነት ፈለቀ በተዘጋጀው አንድሮሜዳ መጽሐፍ ገጽ 193 ላይ ጳጉሜን 2/ 2017 እንደሚታይ ቀድመዉ የነገሩን የፀሀይ ግርዶሽ (የጨረቃ ደም መስሎ መታየት) እንደማይቀርና የሙሉ ጨረቃ ግርዶሽ መታየቱ እና የጨረቃ ደም መምሰል የሚከሰት እዉነታ መሆኑን ናሳ አረጋግጧል ።
‎
‎ኢትዮጵያዊ ዕውቀትን የሚዘክሩ በስነ-ፈለክ ፣ዐውደ-ጠፈር እና መሰል ሳይንሳዊ መስኮች ምርምሮች
‎የሚያሳዩ በርካታ መጽሃፍትን በመፃፍ እንዲሁም
‎ከኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ከቀሰመው በማያልቀውተዝቆ በማይደርቀው እንደ ውቅያኖስ በጠለቀ እውቀቱ ሰፊ ትንታኔ በመስጠት የምናውቀው ሳይንቲስት መጋቢ ሐዲስ ዶ/ር ሮዳሰ ታደሰ ከስድስት አመታት በፊት ከስድስት አመታት በፊት በአንድሮ ሜዳ መፅሐፍ ገጽ 193 ላይ ቀድሞ የነገረን እዉነት እንደሆነ ያረጋገጠዉ ናሳ እንዳለው የጨረቃ ግርዶሽ በአውስትራሊያ፣ እስያ፣ አፍሪካ እና አውሮፓ ከምድር ግማሽ ላይ በሆነው ክፍል ይታያል። ብሏል ።
‎
‎መጋቢ ሐዲስ ዶ/ር ሮዳሰ ታደሰ ጳጉሜን 2
‎ከምሽቱ 12፡21 (6:21 PM) - ደማቋ ሙሉዋ ጨረቃ በምሥራቅ አድማስ መውጣት እንደምትጀምር
‎እና ከምሽቱ 12፡28 (6፡28 PM) መሬት ጨረቃን መከለል ስትዠምር ድብዝዙ ግርዶሽ መታየት እንደሚጀመር እንዲሁም ከምሽቱ 2፡30 ላይ (8፡30 PM) ተጠባቂው ሙሉው የጨረቃ ግርዶሽ ዠምሮ ጨረቃ ደም የምትመስልበት ሰዓት መሆኑንና ከምሽቱ 3፡52 (9:52 PM) ሙሉ የጨረቃ ግርዶሽ (ደም መምሰሏ) ማብቂያ እንደሚሆን በቪዲዮ ማብራሪያ ከሰጠበት በኋላ የናሳ የሥነ ፈለክ ተመራማሪዎች በጥናት በደረሱት መሰረት "በተለያዩ ሰአት አቆጣጠሮች በሴፕቴምበር 7 እና 8 አጠቃላይ "የጨረቃ ግርዶሽ በአለም አቀፍ ደረጃ ይከሰታል ክስተቱንም ከ 7 ቢሊዮን በላይ ሰዎች የማየት እድል ይኖራቸዋል ሲል Space.com ዘግቧል ።
‎
‎CBN News በበኩሉ ክስተቱን ሀይማኖታዊ መልክ በማየት በሰራው ዘገባ ሰፋ ያለ ማብራሪያ አቅርቧል ።
‎
‎በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የደም ጨረቃዎች በተለያዩ ቦታዎች ተጠቅሰዋል፤ እነዚህም በኢዩኤል መጽሐፍ፣ በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ እና በራእይ መጽሐፍ ውስጥ ይገኛሉ ሲል በጀመረው ጥልቅ ዳሰሳ።
‎
‎የደም ጨረቃዎች በመጀመሪያ በኢዩኤል 2፡31፡- “ታላቁና የሚያስፈራው የእግዚአብሔር ቀን ሳይመጣ ፀሐይ ወደ ጨለማ ጨረቃም ወደ ደም ይለወጣሉ” ተብሎ ተነግሯል። ሐዋርያው ​​ጴጥሮስ ያንን ትንቢት በሐዋርያት ሥራ 2፡20 ደጋግሞታል።
‎
‎ከዚያም የፍጻሜው ዘመን መጽሐፍ የራእይ 6:12 እንዲህ ይላል:- “ስድስተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ አየሁ፥ እነሆም፥ ታላቅ የምድር መናወጥ ሆነ፤ ፀሐይም እንደ ማቅ ጠጕር ጥቁር ሆነ ጨረቃም እንደ ደም ሆነ።
‎
‎እነዚህ ሁሉ ጥቅሶች ጨረቃ ወደ ደም ቀይ መለወጧን የፍጻሜው ዘመን እየደረሰ መሆኑን የሚያሳይ ሰማያዊ ምልክት እንደሆነ ይናገራሉ ።
‎ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የታልሙድ የአይሁድ አስተምህሮዎች የጨረቃ እና የፀሐይ ግርዶሾች ለረጅም ጊዜ እንደ እግዚአብሔር ምልክት ይታዩ እንደነበር ያመለክታሉ።
‎
‎ከታሪክ አኳያ፣ የደም ጨረቃ መከሰት ከእስራኤል ጋር በቀጥታ በተያያዙ አንዳንድ በእውነት ዓለምን በሚለዋወጡ ክስተቶች መሆናቸውን የመጽሐፍ ቅዱስን ትንቢት የሚያጠኑ የክርስቲያን መሪዎች፣ እንደ ፓስተር ጆን ሄጊ እና ፓስተር ማርክ ቢልትዝ ያሉት የሀይማኖት መሪዎች ገልፀዋል ባለፈው ሺህ ዓመት ውስጥ ሶስት ግርዶሾች ጎልተው የወጡ ሲሆን ይህም ከአይሁድ ህዝብ ዋና ዋና ክስተቶች ጋር ይገጣጠማል። ከ1493-1494፣ 1949-1950 እና 1967-1968 ተከስተዋል ብለዋል ።
‎
‎በመሲሐዊ ትንቢት የመጽሐፍ ቅዱስ ፕሮጄክት መሠረት ታልሙድ እንዲህ ይላል፡- “የእኛ ረቢዎች አስተምረዋል፣ ፀሐይ በግርዶሽ ጊዜ ጣዖት አምላኪዎች ዘንድ መጥፎ ምልክት ነው፣ ጨረቃም ግርዶሽ በሆነ ጊዜ፣ እስራኤል በጨረቃ፣ ጣዖትን አምላኪዎች በፀሐይ ስለሚቆጥሩ... በፀሐይ ግርዶሽ ከሆነ፣ በምሥራቅ መጥፎ ሰዎች ይኖራሉ፣ እርሱ ለእስራኤል መጥፎ ምልክት ነው፤ በምዕራብ ለሚኖሩት መጥፎ ምልክት በሰማይ ውስጥ ቢሆኑ ለዓለሙ ሁሉ መጥፎ ምልክት ነው። ብለዋል ።
‎
‎እንደ ናሳ ዘገባ፣ የምድር ጥላ ጨረቃን ሙሉ በሙሉ በሚሸፍንበት ጊዜ አጠቃላይ ደረጃው ለአንድ ሰዓት ከ22 ደቂቃ ይቆያል ተብሎ ይጠበቃል። በአጠቃላይ ምድር በጨረቃ ፊት ለፊት ለማለፍ ሶስት ሰአት ከ29 ደቂቃ ይወስዳል። ሲል ገልጿል ።
‎
‎አለም በሰበር ዜና መልክ ትላንትና ዛሬ እየዘገቡት የሚገኘው የምድር ጥላ በጨረቃ ላይ ወድቆ ወደ ቀይ ቀይ ቀለም መለወጥና የጨረቃ ግርዶሽ በተለይም ሦስቱ ኢትዮጵያዊያን ነገሥታቶች ካሲዮፕያ (Cassiopeia)፣ሰፌውስ (cepheus) እና አንድሮሜዳ (Andromeda) በጠለቀ እውቀቱ ለብዙዎቻችን ያሳወቀን ፣ በዓለማዊ እውቀቱ ቢሆንም እስከ ዶክትሬት ዲግሪ [ PhD in astronomy (degree of philosophy in astronomical science )] ድረስ የዘለቀው የቅድስት ቤተክርስቲያንን የዘመን አቆጣጠር በፀሐይና በጨረቃ ከቅዱሳት መጻሕፍት በማመሳጠር አስልቶ ነገረን መጋቢ ሐዲስ ሮዳስ ታደሰ ቀድሞ ደርሶበት አሳዉቆናልና ክብር ይገባል ።
‎
‎
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎
‎
‎
‎

ሳይንቲስቶች ሰው ሰራሽ የሰዎች ቆዳ ፈጠሩ

በአውስትራሊያ የኩዊንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ሳይንቲስቶች ስቴም ሴሎችን በመጠቀም የሰውን ቆዳ የሚመስል የመጀመሪያውን ሰው ሰራሽ ቆዳ ፈጥረዋል።

በቤተ ሙከራ ያደገው ሰው ሰራሽ ቆዳ የደም ሥሮች፣ የፀጉር ሥር፣ ነርቮች፣ የቲሹ ንብርብሮች እና የበሽታ መከላከያ ሴሎችን ይዟል። በዚህም ምክንያት ቆዳው የተለያዩ የቆዳ በሽታዎችን፣ ማቃጠልን እና ሌሎች ሁኔታዎችን ለማከም ሊያገለግል ይችላል።

“ይህ በዓለም ላይ ተሰርቶ የማያውቅ በጣም ተፈጥሯዊ የሆነ ሰው ሠራሽ ቆዳ ነው” ሲሉ የኩዊንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ሳይንቲስት የሆኑት አባስ ሻፊ ተናግረዋል።

“ይህ አዲስ ዓይነት ቆዳ እንደ እውነተኛ ቆዳ ባዮሎጂያዊ ተግባራትን መኮረጅ ይችላል። በዚህም ምክንያት የተለያዩ በሽታዎችን በበለጠ ውጤታማነት ለማከም ሊያገለግል ይችላል" ብለዋል።

እንደ ሳይንቲስቶች ገለጻ፣ ስቴም ሴሎችን በመጠቀም ሰው ሰራሽ ቆዳ ለመፍጠር የሰው ቆዳ ሴሎች ጥቅም ላይ ውለዋል።

ለዚህም በመጀመሪያ በስቴም ሴል ቤተ ሙከራ ውስጥ በፔትሪ ዲሽ ውስጥ ይቀመጣሉ ከዚያም ወደ ቆዳ አነስተኛ ስሪት ይለወጣሉ። ይህ ደግሞ skin organoid ተብሎ ይጠራል።

ሳይንቲስት አባስ፣ “ከዚያ በኋላ ተመሳሳይ ስቴም ሴሎችን በመጠቀም ጥቃቅን የደም ሥሮችን ፈጠርን። ቀስ በቀስ ወደ ቆዳው ጨመርናቸው። ይህ ናሙና ልክ እንደ ተፈጥሮአዊ ቆዳ አድጓል። የቆዳ ንብርብሮች፣ የፀጉር መርገፍ፣ ቀለም፣ የአባሪ ቅጦች፣ ነርቮች እና ከሁሉም በላይ ደግሞ የራሱ የሆነ የደም አቅርቦት አለው” ብለዋል።

Seledadotio
Seledadotio

ሳይንቲስቶች ሰው ሰራሽ የሰዎች ቆዳ ፈጠሩ

በአውስትራሊያ የኩዊንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ሳይንቲስቶች ስቴም ሴሎችን በመጠቀም የሰውን ቆዳ የሚመስል የመጀመሪያውን ሰው ሰራሽ ቆዳ ፈጥረዋል።

በቤተ ሙከራ ያደገው ሰው ሰራሽ ቆዳ የደም ሥሮች፣ የፀጉር ሥር፣ ነርቮች፣ የቲሹ ንብርብሮች እና የበሽታ መከላከያ ሴሎችን ይዟል። በዚህም ምክንያት ቆዳው የተለያዩ የቆዳ በሽታዎችን፣ ማቃጠልን እና ሌሎች ሁኔታዎችን ለማከም ሊያገለግል ይችላል።

“ይህ በዓለም ላይ ተሰርቶ የማያውቅ በጣም ተፈጥሯዊ የሆነ ሰው ሠራሽ ቆዳ ነው” ሲሉ የኩዊንስላንድ ዩኒቨርሲቲ ሳይንቲስት የሆኑት አባስ ሻፊ ተናግረዋል።

“ይህ አዲስ ዓይነት ቆዳ እንደ እውነተኛ ቆዳ ባዮሎጂያዊ ተግባራትን መኮረጅ ይችላል። በዚህም ምክንያት የተለያዩ በሽታዎችን በበለጠ ውጤታማነት ለማከም ሊያገለግል ይችላል" ብለዋል።

እንደ ሳይንቲስቶች ገለጻ፣ ስቴም ሴሎችን በመጠቀም ሰው ሰራሽ ቆዳ ለመፍጠር የሰው ቆዳ ሴሎች ጥቅም ላይ ውለዋል።

ለዚህም በመጀመሪያ በስቴም ሴል ቤተ ሙከራ ውስጥ በፔትሪ ዲሽ ውስጥ ይቀመጣሉ ከዚያም ወደ ቆዳ አነስተኛ ስሪት ይለወጣሉ። ይህ ደግሞ skin organoid ተብሎ ይጠራል።

ሳይንቲስት አባስ፣ “ከዚያ በኋላ ተመሳሳይ ስቴም ሴሎችን በመጠቀም ጥቃቅን የደም ሥሮችን ፈጠርን። ቀስ በቀስ ወደ ቆዳው ጨመርናቸው። ይህ ናሙና ልክ እንደ ተፈጥሮአዊ ቆዳ አድጓል። የቆዳ ንብርብሮች፣ የፀጉር መርገፍ፣ ቀለም፣ የአባሪ ቅጦች፣ ነርቮች እና ከሁሉም በላይ ደግሞ የራሱ የሆነ የደም አቅርቦት አለው” ብለዋል።

እስራኤል ያጠቃችን ከራሳችን ሰዉ ባገኘችው መረጃ ነዉ ! / ቴህራን 7
‎
‎የኢራን ከፍተኛ ጄኔራሎች፣ የኒውክሌር ሳይንቲስቶች የኢራንን የኒውክሌር መርሃ ግብር ጣቢያዎቿን ላይ ያነጣጠረ ጥቃት ከዉስጥ በመሆን እየሰለለ ለእስራኤል የስለላ ድርጅት መረጃ በማቀበል ያስደበደበዉ ኢራናዊ የኒውክሌር ሳይንቲስት መሆኑ ታወቀ ።
‎
‎የፍትህ አካላት የዜና ማሰራጫ ሚዛን ረቡዕ እለት እንዳስታወቀው ቫዲ ለእስራኤል በመሰለል እና በእስራኤል በሰኔ ወር በእስላማዊ ሪፐብሊክ ላይ ባካሄደችው የአየር ጥቃት የተገደለውን የኒውክሌር ሳይንቲስት መረጃ በማስተላለፉ የተከሰሰ ሲሆን
‎በሀገር ክህደት የተከሰሰውን ሰው በሞት መቀጣቷን የመንግስት ሚዲያ ዘግቧል።
‎
‎ሚዛን እንደዘገበው የሞት ፍርድ የተፈረደበት ቫዲ በኢራን “አስፈላጊ እና ቁልፍ ድርጅቶች” ውስጥ በአንዱ ውስጥ ሰርቷል ።“በአገሪቱ የውስጥ እና የውጭ ደህንነት ላይ በርካታ ወንጀሎችን ፈጽሟል ይህም በሕዝብ ጸጥታ ላይ ከፍተኛ መስተጓጎል ፈጥሯል” ብሏል።
‎
‎ከአሚር ከቢር የቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ በኒውክሌር ኢንጂነሪንግ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ያገኙት ቫዲ የሞት ፍርድ ከተፈረደባቸዉ በኋላ ሰጡት ተብሎ የፍትህ አካላት የዜና ማሰራጫ በተላለፈው የቪዲዮ የእምነት ክህደት ቃል “የኑክሌር ቁሳቁሶችን ወደ ዩራኒየም መለወጥ ፋሲሊቲ (ዩሲኤፍ) እና የነዳጅ ማምረቻ ፋብሪካ (ኤፍኤምፒ) መግባቱ እና መውጣቱ በመግለፅ ይህ መረጃ ለእነሱ በጣም አስፈላጊ ነበር። ብሏል
‎
‎
‎አክለዉም ከሞሳድ ወኪሎች ጋር አምስት ጊዜ እንደተገናኘ ሞሳድ በጥብቅ ይፈልጋቸዉ የነበሩ"ቁልፍ መገልገያዎች ፎርዶው እና ናታንዝ (የዩራኒየም ማበልፀጊያ ፋብሪካዎች) መረጃዎች ነበር፣ ለዚህም መረጃ ልኬያለሁ። ይህን እና ስለ ፎርዶው እንደማውቀው ነገርኳቸው፣ እነሱ (የሞሳድ ወኪል) ሁሉንም ነገር እንድልክ ነግረውኛል" ሲል ቫዲ በአየር ላይ እንደ ሚሰራ የኑዛዜ ቪዲዮ በገለጸው ላይ ተናግሯል።
‎
‎ቫዲ በቪየና በነበረበት ወቅት የእስራኤል የስለላ አገልግሎት ጋር አምስት ጊዜ እንደተገናኘ እና ለአገልግሎቶቹ ክፍያ ለመቀበል ምስጠራ አካውንት እንዲከፍት እንደተጠየቀ በቪዲዮው ላይ አንድ ድምጽ ተናግሯል። ተከሳሹ በቪዲዮው ላይ ሞሳድ የረጅም ጊዜ ትብብር ካጠናቀቀ የውጭ ፓስፖርት ቃል እንደገባለት ገልጿል ።
‎
‎ ቫዲ የሀገሪቱ ከፍተኛ የኒውክሌር አካል በሆነው በኢራን የአቶሚክ ኢነርጂ ድርጅት ውስጥ የኑክሌር ተመራማሪ እንደነበር በሰነዱ ውስጥ ማግኘታቸውን የገለፁት ባለስልጣኖች እንዳሉት የኢራን ጠቅላይ ፍርድ ቤት የስር ፍርድ ቤቶችን የቅጣት ውሳኔ በማፅደቅ ሁለቱንም ሰዎች ከመገደሉ በፊት ሙሉ ህጋዊ አካሄዶችን መከተሉን ሚዛን ዘግቧል።
‎
‎በዚህ አመት ለእስራኤል በመሰለል የተፈረደባቸው ኢራናውያን ላይ የሚደርሰው ግድያ በከፍተኛ ሁኔታ እንደጨመረ የተነገረ ሲሆን ከቅርብ ወራት ወዲህ ቢያንስ ስምንት ሰዎች የሞት ፍርድ ተፈርዶባቸዋል ሲል የዘገበው የመንግስት ብሮድካስት IRIB ነዉ ።
‎
‎የኔታ ቲዩብ ዘጋቢ ፦ ታዴ የማመይ ልጅ
‎

በኢትዮጵያ ከ71 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰዎች ጤናማ ምግብ ማግኘት እንደማይችሉ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡

የሥነ ምግብ ባለሞያዎች እንደሚሉት ከሆነ በኢትዮጵያ ከጤናማ ምግብ በተጨማሪ ሰዎች በቀን ውስጥ ማግኘት የሚገባቸውን የካሎሪ መጠን እያገኙ እንዳልሆነ ተናግረዋል።

አንድ ህጻን በቀን ውስጥ እስከ 1,600 ካሎሪ የሚያስፈልገው ሲሆን አዋቂዎች ደግሞ እስከ 2,500 ካሎሪ እንደሚያስፈልጋቸው ሰምተናል፡፡

ሆኖም በኢትዮጵያ ህፃናትም ይሁኑ አዋቂዎች ይህን ያህል ካሎሪ መጠን ያለው ምግብ ማግኘት እየቻሉ አይደለም ተብሏል፡፡

ይህ ባልሆነበት ስለጤናማ ምግብ ለማሰብ እጅግ አስቸጋሪ ነው ሲሉ የነገሩን በዓለም አቀፉ የምግብ ምርምር ፖሊሲ ተመራማሪ ሳይንቲስት የሆኑት ታደሰ ዘርፉ(ዶ/ር) ናቸው፡፡

ሰዎች ስለ ጠገቡ ብቻ ጤናማ ምግብ አግኝተዋል ማለት እንዳልሆነ ያነሱት ተመራማሪው ስለ ጤናማ ምግብና ከእሱ ጋር ተያይዘው መታየት ስላለባቸው ጉዳዮች አስረድተዋል፡፡

በአጠቃላይ በዓለም ላይ 295 ሚሊዮን ሰዎች በከፋ ምግብ ውስጥ እንደሚገኙ በተባበሩት መንግታት ድርጅት የእርሻና የምግብ ፕሮግራም ፋኦ ያወጣው ሪፖርት ይናገራል፡፡

እዚህ ቁጥር ውስጥ ኢትዮጵያን ትገኝበታለች ለዚህ እንደ ምክንያት ይነሳል ያሉትንና በሪፖርቱ የተመለከቱትን ተመራማሪውን ነግረውናል፡፡

በዚህም የእርስ በርስ ግጭት፣ የኮቪድ ወረርሽኝ፣ የአየር ንብረት ለውጥ እና የተፈጥሮ አደጋዎች ከብዙ በጥቂቶቹ ናቸው፡፡

SHEGER FM