አፍሪካ አሜሪካን የምታንበረክክበት የAI ዘመን

አፍሪካ የዓለምን የኃይል ሚዛን የምታፈራርስበት የAI ምሥጢር

የኔታ ሚዲያ

ለክፍለ ዘመናት፣ የዓለም ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ካርታ የተሳለው በጥቂት የምዕራባውያንና የምስራቅ እስያ ኃያላን ሀገራት ብዕር ነበር። አፍሪካ ደግሞ በዚህ ታላቅ የዓለም ድራማ ላይ የጥሬ ዕቃ አቅራቢ፣ የብድር ተቀባይ እና የታሪክ ተመልካች ሆና እንድትቀጥል ተፈርዶባት ኖራለች። የኢንዱስትሪ አብዮት ባቡር ሲያመልጣት፣ የፋብሪካዎች ጭስና የባቡር ሀዲዶች አውሮፓንና አሜሪካን ወደ ሀብት ማማ ሲያወጧቸው፣ አህጉሪቱ ግን በታሪክ የኋላቀርነት ሰንሰለት ታስራ ቀረች። ነገር ግን ታሪክ መስመራዊ አይደለም፤ አልፎ አልፎ ዓለምን ከመሠረቱ የሚያናውጡ እና የቀደመውን የኃይል ሚዛን ፍጹም አቧራ የሚያስቡ ታላላቅ ማዕበሎች ይመጣሉ።

ዛሬ፣ በሰው ሰራሽ አስተዋይነት (AI) አማካኝነት እየመጣ ያለው አብዮት ያንን የቆየ የኃይል ተዋረድ ለመደምሰስ የተዘጋጀ ታሪካዊ ማዕበል ነው። እስኪ አስበው፤ ቀደም ሲል (Before Computing) ዘመን አንዲት ሀገር ኃያል ለመሆን ግዙፍ የፋብሪካ ጭስ ማውጫዎች፣ የባቡር መስመሮች እና በቢሊዮን የሚቆጠር የካፒታል ሀብት ያስፈልጋት ነበር።

አሜሪካና ምዕራባውያን ይሄንን መሠረተ-ልማት ለመገንባት ሁለት መቶ ዓመታት ፈጅቶባቸዋል። አፍሪካ ያንን ሁሉ መንገድ ደረጃ በደረጃ መጓዝ አለባት ማለት ዘላለማዊ ጥገኝነትን መቀበል ነበር። ነገር ግን AI የታሪክን የጊዜ ሰሌዳ አጣጥፎታል። በይነመረብና የኮምፒውተር ኃይል በጂኦሜትሪ እድገት (Exponential Growth) በሚፈጥኑበት በዚህ ዘመን፣ አፍሪካ የመጨረሻዋ ተቀባይ ሳይሆን የቴክኖሎጂው ቀዳሚ ተጠቃሚ የሚትሆንበትና ከአሜሪካ ጋር እኩል የምትሰለፍበት መንገድ ተከፍቷል።

ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል? ወደፊት ረቅቅ አድርገን እንመልከት።

በሕክምናው ዘርፍ፣ አሜሪካ ዘመናዊ ሆስፒታሎችንና የላቀ የሕክምና ተቋማትን ለመገንባት ትሪሊዮን ዶላሮችን አፍስሳለች። አፍሪካ ግን ለብዙ ዘመናት የዶክተሮች እጥረት ሰለባ ነበረች። አሁን ግን AI ይህንን ክፍተት በአንድ ጀምበር ያጠፋዋል። በሴራሊዮን ወይም በኢትዮጵያ ገጠራማ መንደር ያለች አንዲት ተንቀሳቃሽ ስልክ፣ በAI አምሳያ የተሰራንና በዓለም ላይ ያሉ ሁሉንም የሕክምና መጻሕፍት፣ የካንሰር ምርመራዎችንና የምስል ትንተናዎችን (MRI/CT Scans) ያጠና የሱፐር-ኮምፒውተር አእምሮ በኪሷ ይዛለች።

በአሜሪካ ታዋቂ ሆስፒታል ውስጥ የሚገኝ ስፔሻሊስት ዶክተር ሊደርስበት የማይችለውን ጥልቅ የሕክምና ምርመራ፣ የAI ረዳት በሴኮንዶች ውስጥ በማከናወን ሕይወት ይታደጋል። አፍሪካ ቢሊዮን ዶላር ወጥቶባቸው የሚገነቡ ሆስፒታሎችን ሳትጠብቅ፣ ቀጥታ ወደ "ዲጂታል ሕክምና" (Leapfrogging) በመሸጋገር የህዝቧን ጤና ከአሜሪካ የሕክምና ጥራት ጋር እኩል ታደርጋለች። በግብርናና በኢኮኖሚው ዘርፍ የሚከሰተው ተአምር ደግሞ ይበልጥ ያስገርማል።

አሜሪካ ሰፊውን የግብርና መሬቷን የምታርሰው በግዙፍ ትራክተሮችና በቢሊዮን ዶላር የሚገመቱ የቴክኖሎጂ አግሮ-ኢንዱስትሪዎች ነው። አፍሪካ ግን በAI የሚመሩ ርካሽ ድሮኖችንና አነስተኛ የሴንሰር መዋቅሮችን በመጠቀም፣ ሳይንሳዊ የአፈርና የውኃ አጠቃቀምን በአጭር ጊዜ ውስጥ ትተገብራለች።

በሳተላይት መረጃዎችና በAI ስልተ-ቀመሮች የሚመሩ አነስተኛ ድሮኖች፣ የትኛው መሬት ምን ዓይነት ንጥረ-ነገር እንደሚፈልግ፣ ዝናብ መቼ እንደሚጥል እና ተባዮች የት ጋር እንደተከሰቱ ከሰማይ ተንቢየው ይናገራሉ። በውጤቱም፣ እስካሁን ያልታረሱት የሰሃራ በታች የዓለም ግዙፍ ለም መሬቶችና የውኃ ሀብቶች በAI ጥበብ አማካኝነት ታርሰው አፍሪካን የዓለም ዋነኛ የምግብ ቅርጫት ያደርጓታል። አሜሪካ በግብርናው ዘርፍ ያላትን የበላይነት አፍሪካ በጥቂት ዓመታት ውስጥ ትረከበዋለች።

ይህ አብዮት በፖለቲካውና በወታደራዊው የኃይል ሚዛን ላይ የሚያመጣው ለውጥ ደግሞ እጅግ አስደንጋጭ ነው።

ቀደም ሲል አሜሪካ የዓለም ፖሊስ የሆነችው በቢሊዮን ዶላር የሚገመቱ የጦር መርከቦች፣ የአየር ኃይሎችና ግዙፍ ወታደራዊ በጀት ስላላት ነበር። በAI ዘመን ግን የጦርነትና የመከላከያ ትርጉም ተቀይሯል። ግዙፍ ቦምብ ጣይ አውሮፕላኖች ይዞ ከመንቀሳቀስ ይልቅ፣ በAI የሚመሩ እና በራሳቸው ውሳኔ የሚሰጡ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ አነስተኛና ርካሽ ድሮኖች (Swarm Drones) የጦር ሜዳውን ሙሉ በሙሉ ይቆጣጠሩታል።

አንዲት አነስተኛ የአፍሪካ ሀገር በAI የተቃኘ የሳይበር መከላከያና የድሮን ሰራዊት በመገንባት፣ የትኛውንም ግዙፍ የባህር ኃይል ወይም የጦር አውሮፕላን ማክሸፍ የምትችልበት አቅም ታገኛለች።

የወታደራዊ አቅም የበላይነት የሚለካው በሰው ኃይል ብዛት ወይም በብረት ክብደት ሳይሆን፣ በስልተ-ቀመሮች (Algorithms) ፍጥነትና ጥራት ይሆናል። ከሁሉም በላይ ደግሞ የአፍሪካ ትልቁ ሀብት የሕዝቧ ስነ-ሕዝብ (Demographics) ነው። አሜሪካ፣ አውሮፓ እና ምስራቅ እስያ በዕድሜ የገፉ ሰዎች ሀገር እየሆኑ ሲመጡ፣ አፍሪካ የዓለም ወጣቱና ንቁው የሰው ኃይል ማዕከል ነች። ይህ ወጣት ትውልድ የቀደመውን የኢንዱስትሪ ዘመን ቢሮክራሲ ሳይሸከም፣ ቀጥታ ከAI ጋር ተዋህዶ አዳዲስ የሶፍትዌር፣ የባዮ-ቴክኖሎጂ እና የሳይንስ ግኝቶችን መፍጠር ይጀምራል።

በአንድ ወቅት በድህነትና በረሃብ የምትታወቀው አህጉር፣ በAI ዘመን የዓለም የዲጂታል አእምሮ ማዕከል ሆና ትወጣለች።

ወይ ጉድ! AI እንዲህ ሊያደርገን ይችላል? አዎን! የዓለም ታሪክ በሚቀጥሉት ጥቂት አሥርተ ዓመታት ውስጥ የመጨረሻውን ታላቅ ሰርፕራይዝ ለማሳየት እየተዘጋጀ ነው። ቴክኖሎጂ ሀብታሞችን ብቻ ሳይሆን፣ ወደኋላ የቀሩትን ወደፊት የማስወንጨፍ ተፈጥሮአዊ ህግ አለው።

አፍሪካ የኢንዱስትሪውን ዘመን ታሪክ በሽንፈት አጠናቃ ይሆናል፤ የሰው ሰራሽ አስተዋይነትን (AI) ዘመን ግን በበላይነትና በንጉሥነት ለመምራት በታሪክ ደጅ ላይ ቆማለች።

ቁጥሮች ይናገራሉ፡- ዓመታት ይታዘባሉ
**********************

ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት የዘመናት ውዝፍ ስራዎችንና የባከኑ ታሪካዊ እድሎችን በሚያካክስ መልኩ እጅግ አስደናቂና ግዙፍ የኢኮኖሚ ስኬቶችን እያስመዘገበች ትገኛለች።

ለዘመናት ሀገራችን የተጓዘችው የኤሊ ጉዞ በድህነት አዙሪት ውስጥ እንድትቀር አድርጓት ቆይቷል። ሆኖም፣ የመደመር መንግሥት ይህንን የተደራረበ የኋላ ቀርነት ችግር ለመቅረፍና የባከነውን ጊዜ ለማካካስ፣ የተለመደውን አዝጋሚ ጉዞ በመተው "የዝላይ ስትራቴጂን" (Leapfrogging)፣ የፈጠራ (Innovation) እና የፍጥነት (Speed) መንገድን አጥብቆ መከተል እንዳለበት ያምናል።

ይህን የፍጥነትና የፈጠራ እሳቤ በተግባር በማረጋገጥ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ(ዶ/ር) ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡት ማብራሪያ መሰረት፣ ሀገራችን አሁን ላይ የ17፣ የ27 ዓመታት እና ከዚያም በላይ የሆኑ የትናንት ታሪኮችን በአንድ አመት ገደማ ያጠቃለለችበት የብልጽግና ምዕራፍ ላይ በኩራት ደርሳለች ብለዋል።

የ17 ዓመታት ስኬት በአንድ ዓመት መቋጨት በውጭ ንግድ (ኤክስፖርት) ዘርፍ ኢትዮጵያ ዘንድሮ 11 ቢሊዮን ዶላር ገቢ በማስገኘት ሀገራዊ ታሪክን የቀየረ ግዙፍ ክንውን አስመዝግባለች።

ይህ አሃዝ ዝም ብሎ ስሌት ሳይሆን፣ ከ1984 እስከ 2000 ዓ.ም ባሉት 17 ተከታታይ ዓመታት ውስጥ ኢትዮጵያ ካገኘችው አጠቃላይ የኤክስፖርት ገቢ ጋር እኩል የሆነ ነው።

በተለይም የኢትዮጵያ አንጡራ ሀብት በሆነው በቡና ኤክስፖርት ዘርፍ፣ ኢትዮጵያ ለ17 ዓመታት ወደ ውጭ ልካ ያገኘችው አጠቃላይ የዶላር መጠን 3.3 ቢሊዮን ዶላር ብቻ ሲሆን፣ ዘንድሮ በአንድ አመት ውስጥ ብቻ 3.1 ቢሊዮን ዶላር በማግኘት የ17 ዓመቱን አዝጋሚ ጉዞ በአንድ አመት የፍጥነት ዝላይ ማሳካት ችላለች።

ይህ እመርታዊ ለውጥ (Nonlinear growth) የተገኘው ዘመናትን የፈጀውን የደረጃ በደረጃ ጉዞ በመዝለል፣ አዳዲስ አሰራሮችን በማፍለቅና አቅምን አሟጦ በመጠቀም ነው።

የ27 ዓመታት ውጤት በአንድ ዓመት ሲገለጥ በማዕድን ዘርፍ በተለይም የወርቅ ኤክስፖርትን ስንመለከት ውጤቱ ይበልጥ አስደማሚና የፈጠራን ሃያልነት የሚያሳይ ሆኖ እናገኘዋለን።

ከ1984 እስከ 2011 ዓ.ም ባሉት 27 የውድቀትና የመከራ ዓመታት ውስጥ ኢትዮጵያ ወደ ውጭ የላከችው አጠቃላይ የወርቅ መጠን 3.7 ቢሊዮን ዶላር ብቻ የነበረ ሲሆን፣ ዘንድሮ በአንድ አመት ገደማ ብቻ ወደ 5.5 ቢሊዮን ዶላር በማግኘት የ27 ዓመቱን ታሪክ በአንድ አመት መብለጥ መቻሏ የዝላይ ስትራቴጂን ተግባራዊነት ያረጋግጣል።

በሀገር ውስጥ ገቢ አሰባሰብም የኢኮኖሚ አሻጋሪነት ራዕይ ደምቆ ይታያል። በ27 ዓመታት ውስጥ የተሰበሰበው አጠቃላይ ገቢ 1 ትሪሊዮን ብር ገደማ የነበረ ሲሆን፣ ዛሬ ዘመናዊ አሰራርንና ፈጠራን በማቀናጀት ዘንድሮ በአንድ አመት ከ1.5 ትሪሊዮን ብር በላይ ገቢ በማስገባት የ27 ዓመቱን ጥረት 150 በመቶ በአንድ አመት መሰብሰብ ተችሏል።

ይህ የሚያሳየው፣ የመደመር መንግሥት ተስፈንጥሮ ከፍታ ላይ ለመድረስ ያለውን ስነ-ልቦናዊና የተግባር ዝግጁነት ነው።

ከ20 እጥፍ በላይ ያደገው አቅም እና የማይበገር ማክሮ ኢኮኖሚ ከእነዚህ የዘመናት ስኬቶችን ወደ አንድ አመት ካመቁ ውጤቶች ባሻገር፣ ኢትዮጵያ ራሷን ከድንገተኛ አለም አቀፍ ንዝረቶች የምትጠብቅበት የውጭ ምንዛሬ ክምችቷ (Reserve) ከጥቂት አመታት በፊት ከነበረው አቅም ከ20 እጥፍ በላይ በማደግ ኢትዮጵያ አለም አቀፍ የኢኮኖሚ ጫናዎችን የመቋቋም አቅሟን አፈርጥማለች።

ይበልጥ አስገራሚው ደግሞ፣ መንግሥት ይህንን ሁሉ ስኬት ያመጣው የሀገርን ሉዓላዊነትና የነገ ትውልድ ነጻነትን አደጋ ላይ ከሚጥል እዳ በመራቅ፣ ላለፉት 8 ዓመታት አንድም ዶላር የንግድ ብድር (Commercial Loan) ሳይበደር መሆኑ ውጤቱን ይበልጥ ታሪካዊና ስትራቴጂካዊ ያደርገዋል።

በዚህም የተጠናና የተናበበ ሁሉን አቀፍ ጥረት፣ አጠቃላይ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከ10.2 እስከ 10.3 በመቶ ያድጋል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፣ ይህም በአፍሪካ ትልቁ ዕድገት ሆኖ በኩራት ተመዝግቧል።

በአጠቃላይ፣ እነዚህ አስደማሚ ቁጥሮች እና ድንቅ ስኬቶች ኢትዮጵያ የመደመር መንግሥት በሚከተለው የ"ፍጥነት፣ ፈጠራ እና ዝላይ" አስተሳሰብ የዘመናትን የተከማቸ የድህነት እዳ በአጭር ጊዜ ማካካስ እንደምትችል በተግባር ያረጋገጡበት ግዙፍ ማሳያ ናቸው።

የብዙ አስርት አመታትን ስራ በአንድ አመት በማጠናቀቅ፣ "ውሃ ቅዳ ውሃ መልስ" ከሆነው የድህነት አዙሪት በሀይል ተፈንጥራ ወጥታለች።

ቁጥሮቹ የሚመሰክሩት ይህንን እውነት ነው፤ ኢትዮጵያ ወደ ተጨባጭ ብልጽግና የምታደርገው ጉዞ ወደማይቀለበስበት ምዕራፍ መሸጋገሩን የዘመናችን ታሪክና አመታት በትዝብትና በአድናቆት እያዩት ይገኛሉ።

በአዶኒያስ ወልደአረጋይ

የ5ቱ ዓመታት ገፆች፤ ታሪክ ተሰርቷል!
***************

የዘመናት ታሪክ ገፆች ሲገለጡ የአንድ ሀገር ዕጣ ፈንታ በአጭር ጊዜ ውስጥ ከስር መሰረቱ ተነቅንቆ አዲስ መልክ የሚይዝበት አጋጣሚ እጅግ ጥቂት ነው።

ላለፉት አምስት ዓመታት በኢትዮጵያ የተዘረጉትን የልማትና የለውጥ ገፆች ስናነብ፣ የተካሄደው ጉዞ "ለውጥ" ወይም "ሪፎርም" በሚሉ ቃላት ብቻ የሚገለፅ አይደለም።

ይልቁንም ከሪፎርም ባሻገር ወደ አብዮት የተጠጋ፣ የኢትዮጵያን አጠቃላይ ገፅታ የለወጠና ሥር ነቀል መዋቅራዊ ሽግግርን ያረጋገጠ ታላቅ ብሔራዊ ንቅናቄ ነው።

በዓለም የኢኮኖሚ ታሪክ ውስጥ፣ ጥቂት ሀገራት ብቻ ናቸው በፈጣን ጊዜ ውስጥ አስደናቂ የሚባል የዕድገት ዝላይ (Leapfrogging) ማሳየት የቻሉት።

ቻይና በሰላሳ ዓመታት ያመጣችው መዋቅራዊ ለውጥ፣ ደቡብ ኮሪያ በጄኔራል ፓርክ ቹንግ ሂ ቆራጥ መሪነት የተጓዘችው የኢንዱስትሪ ሽግግር፣ እንዲሁም ታይዋን ያስመዘገበችው የቴክኖሎጂ ስኬት ሁሌም በምሳሌነት ይነሳሉ።

ነገር ግን፣ ኢትዮጵያ በአምስት ዓመታት ውስጥ ብቻ እያስመዘገበች ያለው የለውጥ ፍጥነትና ስፋት እጅግ አስደናቂ ሆኖ እናገኘዋለን። በጠንካራና ቁርጠኛ አመራር እየተመራች፣ ኢትዮጵያ በሁሉም መስክ ወደ ታላቅነት የምታደርገው ሽግግር ከግምት በላይ የሆነ ጉዞ ነው።

ይህ ተአምራዊ የሚባል ዝላይ በገሃድ ከሚታይባቸው መስኮች አንዱ ግብርና ነው። ለዘመናት በልመናና በስንዴ ዕርዳታ ጥገኝነት ስትታወቅ የነበረችው ሀገር፣ በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ የምግብ ሉዓላዊነቷን አረጋግጣ ወደ ስንዴ ላኪነት መሸጋገሯ እውነተኛ የኢኮኖሚ "ሉዓላዊነት" ማረጋገጫ ነው።

በተጠናከረ የኩታገጠም እና የበጋ መስኖ ስንዴ ልማት፣ የስንዴ ምርት በ2017 በጀት ዓመት 280 ሚሊዮን ኩንታል መድረሱ የዚህ ፈጣን ስኬት ማሳያ ነው። ኢኮኖሚው ከአንድ ወጥ ጥገኝነት ወጥቶ ወደ ብዝሃ-ዘርፍ ልማት በማደግ ፈጣን የኢኮኖሚ ዕድገት ማስመዝገቡ በጥቂት ሀገራት ብቻ የሚሳካ ታላቅ ድል ነው።

የለውጡ ጅረት በግብርና ብቻ አልተገታም። በአረንጓዴ ኢኮኖሚው ዘርፍ፣ እስከ ኮፕ ጉባኤ ድረስ ከ65 ቢሊዮን በላይ ችግኞችን በመትከል በእስካሁኑ ጉዞ የሀገራችንን የደን ሽፋን ከ17 በመቶ ወደ 23.6 በመቶ ከፍ በማድረግ ኢትዮጵያ የዓለም የአየር ንብረት ለውጥ መከላከያ ተምሳሌት ሆናለች።

በውሃና ኃይል (ኤነርጂ) ሽግግር፣ ታላቁን የሕዳሴ ግድብን ጨምሮ በርካታ ፕሮጀክቶችን በማጠናቀቅ የኃይል ማመንጨት አቅምን ወደ 9,554 ሜጋ ዋት አሳድጋለች።

በተለይም የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችን (EV) በመጠቀም የነዳጅ ጥገኝነትን መቀነስና የኢኮኖሚ ሉዓላዊነትን ማረጋገጥ ሌላው የዘርፉ ስኬት ነው።

በከተማ ልማት ዘርፍም የኮሪደር ልማት ፕሮጀክቶች ከተሞቻችንን የውበት፣ የንፅህናና የሥልጣኔ ማዕከል አድርገዋቸዋል።

በኢንዱስትሪና በዲጂታል ዘርፍ፣ "ኢትዮጵያ ታምርት" ንቅናቄንና የዲጂታል ኢትዮጵያ 2030 ስትራቴጂን በመተግበር፣ እንዲሁም ከ58 ሚሊዮን በላይ የቴሌብር ተጠቃሚዎችን በማፍራትና የኢንዱስትሪ ፓርኮችን ቁጥር በማስፋፋት ዘመኑን የዋጀ የቴክኖሎጂ አብዮት ተካሂዷል።

በማዕድን ዘርፍ የተከናወኑት የሪፎርም ስራዎችም እንዲሁ እጅግ አስደናቂ ናቸው። የኮንትሮባንድ ንግድን በመግታትና የወርቅ ምርትን ከ3.3 ቶን ወደ 38.8 ቶን በማሳደግ፣ ዘርፉ የውጭ ምንዛሬ ግኝታችንን ወደ ላቀ ደረጃ አሸጋግሯል።

የቱሪዝም ዘርፉም በተመሳሳይ በገበታ ለሀገርና በሌሎች የቱሪዝም መዳረሻዎች ልማት፣ የውጭ ቱሪስት ፍሰትን ወደ 1.3 ሚሊዮን በማድረስ ሀገራችንን ወደ ተፈጥሯዊ የቱሪዝም መዳረሻነት ቀይሯታል።

በዲፕሎማሲውና በፖለቲካው መስክም የተመዘገበው ስኬት የሚያስደምም ነው። ኢትዮጵያ የነበሩባትን ውስብስብ ጫናዎች በብልሃት ተቋቁማ፣ የውጭ ፖሊሲዋን ሚዛናዊ በማድረግ ወደ ብሪክስ (BRICS) አባልነት መቀላቀሏ ዓለም አቀፍ ተደማጭነቷን አረጋግጧል።

በድምሩ ሲታይ እነዚህ ሁሉ ስኬቶች በአንድ ላይ ሲገመገሙ ኢትዮጵያ በእርግጥም ተአምራዊ በሚባል የለውጥ ጎዳና ላይ ትገኛለች። ይህን ሁሉ ውስብስብ ሀገራዊ፣ ቀጠናዊና ዓለም አቀፍ ጫና ተቋቁሞ ማሳካት የቻለው "መፍጠር፣ መፍጠንና መዝለል" በሚል መርህ የተቃኘው የፖለቲካ ኢኮኖሚ ሥርዓትና ቆራጥ አመራር በመኖሩ ነው።

ይህ እንደ አዲስ የጀመረው የለውጥና የዝላይ ጉዞ በአጭር ጊዜ ከግብ ሲደርስ፣ ኢትዮጵያ በብልፅግና ማማ ላይ ደምቃ በመውጣት የአፍሪካዊ ተምሳሌትነትን አልፋ የዓለም የብልፅግና ተምሳሌት እንደምትሆን አያጠራጥርም።

የ5ቱ ዓመታት ገፆች፣ የዚህችን ታላቅ ሀገር አይበገሬነትና ትንሣኤ በደማቁ የፃፉ ህያው የድል ድርሳናት ናቸው!

በአዶኒያስ ወ/አረጋይ
#ethiopiarising #historyinthemakinget #foodsovereigntyet #greenlegacyethiopia #ethiopiainbrics

የመደመር መንግሥት ስንል?
********

ታሪክን ወደ ኋላ መለስ ብለን ስንቃኝ፣ ኢትዮጵያ የነፃነት ተምሳሌት፣ የጥንታዊ ስልጣኔ ባለቤት፣ እና የብዙ ፀጋዎች ማህደር ሆና እናገኛታለን።

አባቶቻችን በደማቸው አቅንተውና ጠብቀው ያቆዩልንን ይህች ምድር፣ ሀብቷ ሳይደመርና አ ቅሟ ሳይቀናጅ ለዘመናት በመቆየቱ ምክንያት፣ በእጦት አዙሪትና በድህነት ማጥ ውስጥ ስትዳክር ኖራለች።

“የኢትዮጵያውያንን ህይወት እንለውጣለን” የሚለው መፈክር በተፈራረቁ መንግስታትና ትውልዶች ዘንድ በተደጋግሚ ቢነገርም፣ በተግባር ግን እንደ ጉም ርቆን፣ እንደ ህልም ተንሳፎ ቆይቷል።

ዘመናት ነጎዱ፣ ትውልዶች ተፈራረቁ፤ እኛ ግን በተረገጥንበት ቦታ መቆማችንን አልተውንም። በዚህ የታሪክ መስቀለኛ መንገድ እና በተከማቸ የቤት ስራ አጣብቂኝ ውስጥ ነው እንግዲህ "የመደመር መንግስት" ብቅ ያለው።

ለመሆኑ የመደመር መንግስት ምንነት ምንድን ነው?

የመደመር መንግስት ማለት መከፋፈልን፣ መነጠልን፣ እና የአንዱን መቃብር የሌላው ዙፋን የሚያደርገውን የዜሮ ድምር ጨዋታ በመፀየፍ፣ ሀገራዊ ፀጋዎችንና አቅሞችን ወደ አንድ የብልፅግና ወንዝ የሚያፈስ ስርዓት ነው። በመደመር ፍልስፍና መነፅር፣ የመንግስት ሚና እንደ ባለፈው ዘመን ሁሉን አድራጊ ፈጣሪ ወይም ጨቋኝ መሆን ሳይሆን፣ የትብብር ሞተር መሆን ነው።

ይህ መንግስት ዜጎችን፣ የግሉን ዘርፍ፣ እና ሀገራዊ አቅሞችን በማስተባበር፤ ትላንት ያመለጠንን የባከነ ጊዜ "በፈጠራ እና በፍጥነት" የሚያካክስ፣ ገቢር ነበብ (Pragmatic) የሆነ የዘመነ መንግስታዊ መዋቅር ነው።

መሰረታዊ የፖለቲካና ኢኮኖሚ ዲፓርቸሩም ይሄው ነው፡ ትናንትን ከስህተቱ ተምሮ ማረም፣ ዛሬን በትጋት መስራት፣ እና ነገን በምናብ ተልሞ ማለም።

የመደመር መንግሥት ስንል፣ በፍልስፍና መሠረቱ ከታሕታይ መዋቅር (እንደ ኢኮኖሚ እና መሠረተ ልማት) ለውጥ ይልቅ ለላዕላይ መዋቅር (አስተሳሰብ እና ባህል) ለውጥ ቅድሚያ የሚሰጥ ሥርዓት ማለታችን ነው። ይህ መንግሥት የማኅበረሰብን ልዩ ልዩ ጸጋዎች፣ ዕሴቶች፣ እና አቅሞች ማሰባሰብ ለብልጽግና ወሳኝ መሆኑን በፅኑ ያምናል።

የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ኃይሎች በሚፈጥሩት ፍትጊያ ውስጥ ሚዛን (ወርቃማውን አማካይ) በመጠበቅ ሁሉንም አቅፎ የሚጓዝ ነው።

ይህንን እውነት ይበልጥ ለመረዳት የመደመርን መንግሥት መሠረታዊ መለያዎች ካለፉት መንግሥታት ታሪክ ጋር ማነፃፀር ግድ ይላል።

የሀገራችን የፖለቲካ ጉዞ ከውጭ ሀገር (ከምዕራብም ሆነ ከምሥራቅ) የልማት ሞዴሎችን እንዳለ ገልብጦ በማምጣት የኢትዮጵያን ነባራዊ እውነታ ለማሳጣት ሲጥር የኖረ ፤የንጉሡ ሥርዓት "ሰማይ አይታረስ፣ ንጉሥ አይከሰስ" በሚል መርህ አይነኬነትን ያነገሠ፣ ለውጥን የሚጠላና ቆሞ-ቀርነትን ያተረፈ ፊውዳላዊ ሥርዓት ሆና የተካው የደርግ መንግሥት ደግሞ የሶቪየትን ሞዴል በጭፍን በመከተል "ትሻልን ሰድጄ ትብስን አመጣሁ" እንዲሉ፣ በኅብረተሰብአዊነት ስም የግሉን ዘርፍ አቀጭጮ፣ ሀብት ፈጣሪነትን አውግዞ ሀገርን ለከፋ የኢኮኖሚ ቀውስና አዙሪት ዳርጓል።

የኢሕአዴግ መንግሥት በበኩሉ ብሔርን ከአስተዳደራዊ ወሰን ጋር በማስተሳሰሩ ጽንፈኝነትን ያቀጣጠለ፣ ሀገራዊ አንድነትን የሸረሸረ እና በመጨረሻም የሀገር ሀብት በጥቂት የፖለቲካ ልሂቃን እጅ እንዲወድቅ ያደረገ ፣እነዚህ ሁሉ መንግሥታት ከዜሮ ድምር ፖለቲካ፣ ተቀናቃኝን አሳዶ ከማጥፋት፣ እና የሕዝብን እያደገ የሚመጣ ፍላጎት በጊዜው ካለመመለስ አባዜ አልወጡም ነበር።

ከዚህ በተቃራኒ፣ የመደመር መንግሥት የገበያ መር እና የመንግሥት መር ፅንፎችን በማስወገድ "የትብብር ሞዴልን" ገንዘቡ ያደርጋል። የግሉ ዘርፍ ሀብት እንዲፈጥር ሲያበረታታ፣ መንግሥትም ራሱ በኢንተርፕረነርሺፕ (ስራ ፈጣሪነት)ዕሳቤ አዳዲስ ዘርፎችን በመፍጠርና ሀገራዊ ሀብትን በማከማቸት ይተጋል።

የመደመር መንግሥት ሌላው ግዙፍ መለያው "የዔሊ ጉዞን" ሰብሮ በ"ፍጥነት፣ ፈጠራ እና ዝላይ" መገስገሱ ነው። አዳጊ ሀገራት የበለፀጉት ሀገራት የሄዱበትን የክፍለ ዘመናት አዝጋሚ (ደረጃ በደረጃ) ጉዞ መከተል የለባቸውም በማለት፣ ዘመኑ የደረሰበትን ቴክኖሎጂ በቀጥታ በመቀላቀል "የዝላይ መንገድን" (Leapfrogging) በመጠቀም ኢትዮጵያን ተወዳዳሪ ለማድረግ ይሠራል።

ከዚህም ባሻገር፣ የመደመር መንግሥት "ምናባዊ ከፍታን" ተላብሷል። የይድረስ ይድረስ ጊዜያዊ ማስታገሻዎችን ትቶ፣ እንደ አዲስ አበባ ወንዞች ልማት (ገበታ ለሸገር) እና የአረንጓዴ አሻራ መርሐ ግብሮችን በመሰሉ ሩቅ አላሚ ፕሮጀክቶች ሀሳብን ወደ መሬት በማውረድ "የማድረግ ዐቅሙን" በተግባር አረጋግጧል።

በአጠቃላይ የመደመር መንግሥት የትናንትናውን የተከማቸ ዕዳ በፈጠራ የሚያቃልል፣ ያመለጠንን የኢንዱስትሪ አብዮት ጊዜ የሚያካክስ፣ እና ኢትዮጵያን በጠንካራ ሥርዓታዊ መዋቅርና ትብብር ወደ ብልጽግና ማማ የሚያሸጋግር መሪ ብርሃን ነው።

በአዶኒያስ ወ/አረጋይ
#ethiopianbroadcastingcorporation #medemer #philosophyofmedemer #nationalunity

With a legacy of unbroken sovereignty and the collective power of 130 million people, Ethiopia isnu2019t just catching up we are leapfrogging into tomorrow.
#ethiopialeaps #gerd #ethiopianrenaissance #futuregenethiopia #sovereignstrength ","delight_ranges":[],"image_ranges":[],"inline_style_ranges":[],"aggregated_ranges":[],"ranges":[{"entity":{"__typename":"Hashtag","__isEntity":"Hashtag","url":"https://www.facebook.com/h...
With a legacy of unbroken sovereignty and the collective power of 130 million people, Ethiopia isn’t just catching up we are leapfrogging into tomorrow.
#ethiopialeaps #gerd #ethiopianrenaissance #futuregenethiopia #sovereignstrength

ከዘመናት ቁጭት ወደ ዝላይ ጉዞ
*****************

ዓለም በእንፋሎት ኃይል፣ በኤሌክትሪክ እና በኮምፒውተር አውቶሜሽን ሦስት ግዙፍ የኢንዱስትሪ አብዮቶችን ስታስተናግድ፣ እኛ ኢትዮጵያውያን በውስጥ ሽኩቻ፣ በተዘበራረቁ ፖሊሲዎችና በድህነት አረንቋ ውስጥ ታጥረን የሥልጣኔውን ባቡር በሩቁ ስንሸኝ ኖረናል።

የዓለም ሀገራት በፋብሪካ ጭስ እና በቴክኖሎጂ ግኝት ሰማይ ሲቧጥጡ፣ እኛ ያለንን የተፈጥሮ ጸጋ በባዕዳን እጅ እያስበላን፣ ላባችንን ገብረን ያመረትነውን ጥሬ ዕቃ በሳንቲም እየሸጥን መልሰን በውድ ዋጋ ስንገዛ የኖርንበት የታሪክ ስብራታችን መቼም ቢሆን የሚረሳ አይደለም።

ይህ የዘመናት የታሪክ እንቅልፍ፣ ዛሬ ላለነው ኢትዮጵያውያን ጥልቅ ቁጭትና አንገብጋቢ የለውጥ ጥማት የፈጠረ መሪር እውነት ነው።

ወደ ኋላ መለስ ብለን የኢንዱስትሪ ታሪካችንን ስንፈትሽ የባከኑ ዕድሎችን እናያለን።

በቀዳማዊ አጼ ኃይለ ሥላሴ ዘመን በውጭ ባለሀብቶች የተጠነሰሰው የኢንዱስትሪ ጅምር፣ እርሾ ሆኖ ዛሬ ላይ ከፍተኛ ደረጃ የሚያደርሰን የነበረ ቢሆንም፣ በሥርዓቱ ባህርያዊ ችግር ምክንያት ከጅምር ማሳያዎች የዘለለ ዕድገት ሳያሳይ ቀርቷል።

በደርግ ሥርዓት "ካፒታል ከ500 ሺህ ብር ማለፍ የለበትም" በሚል አፋኝ ፖሊሲ የነበረውም ጅምር የግል ዘርፍ የሞት ጽዋ እንዲጠጣ ተደረገ።

በኢሕአዴግ ዘመን ደግሞ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ተገንብተው የነበረ ቢሆንም፣ ዘርፉ በግልጽ የፖሊሲ አቅጣጫ እና በስትራቴጂ ባለመመራቱ በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሲታነቅ እና በውጪ አቅራቢዎች ጥገኝነት ሥር ሲማቅቅ ቆይቷል።

ይህ የተቆራረጠ ጉዞ የኢንዱስትሪ ባለቤት ሳይሆን የባዕዳን ሸማች አድርጎን ኖሯል።

ዛሬ ግን ያ የቁጭት ዘመን እያበቃ ይገኛል፤ የዕድገቱን ባቡር ደረጃ በደረጃ ለመከተል ጊዜ የለንም።

የአሁኑ ትውልድ እና አመራር ካለፈው የታሪክ ስብራት በመውጣት "የዝላይ ስልትን" በመከተል ዕጣ ፈንታውን በእጁ ቀርጿል።

ሙሉ ትንታኔውን በአስተያየት መስጫው ካጋራነው ሊንክ ያገኙታል።
#ebc #ethiopia #madeinethiopia #industry #leapfrogging