ኮቺ (Kochi / Cochin)
- የሕንድ “የአረቢያ ባሕር ንግሥት”
(Queen of the Arabian Sea)

የጉዞ ማስታወሻ ( ክፍል 16 )
— ኮቺ፣ ሕንድ
#ethiopia | በደቡብ ምዕራብ ሕንድ በኬረላ (Kerala) ግዛት የምትገኘው ኮቺ (Kochi)—በቀደመው መጠሪያዋ ኮቺን (Cochin)—በታሪክ፣ በባህል፣ በንግድ እና በዘመናዊ የቴክኖሎጂ ዕድገቷ የምትታወቅ የሕንድ ቁልፍ የባሕር በርና የወደብ ከተማ ናት።

“የአረቢያ ባሕር ንግሥት” (Queen of the Arabian Sea) በሚል የክብር ስም የምትጠራው ይህች ከተማ ለዘመናት የቅመማ ቅመም ንግድ ማዕከል በመሆን ዓለም አቀፍ ነጋዴዎችን ስትስብ ቆይታለች።

ኮቺን ለመጎብኘት የመጣ ተጓዥ አንድ ከተማ ብቻ እንዳልጎበኘ ይሰማዋል። እዚህ ታሪክና ዘመናዊነት፣ ባህልና ንግድ፣ ባሕርና የውሃ መንገዶች፣ የቅኝ ግዛት ዘመን ሕንፃዎችና የዘመኑ የከተማ ሕይወት በአንድ ላይ ተዋህደው ይታያሉ።

ኮቺ (Kochi) ወይም ኮቺን (Cochin) በሕንድ ኬራላ ግዛት የምትገኝ ታሪካዊ የወደብ ከተማ ስትሆን፣ የኬራላ የንግድ ማዕከል በመሆን ትታወቃለች። “የአረቢያ ባሕር ንግሥት” በሚል ስያሜም ትጠራለች። ለዘመናት ከእስያና ከአውሮፓ የመጡ ነጋዴዎችና መርከቦች ወደዚህ ወደብ ይመጡ ነበር።

የቅመማ ቅመም ንግድ ከተማ

ኮቺን ለመረዳት የኬራላን የቅመማ ቅመም ታሪክ ማወቅ ያስፈልጋል። ኬራላ በበርበሬ፣ ካርዳሞም፣ ቅርንፉድ፣ ቀረፋ፣ ዝንጅብልና ሌሎች ቅመማ ቅመሞች ትታወቃለች። ኮቺ ደግሞ በዚህ የቅመማ ቅመም ንግድ ውስጥ ዋና የማሰባሰቢያና የመላኪያ ማዕከል ሆና ቆይታለች።

በተለይ Mattancherry የቅመማ ቅመም ንግድ የተጠናከረበት ታሪካዊ ስፍራ ነው። አይሁዶች፣ ጉጃራቲዎች፣ ኮንካኒዎች፣ ጄይኖች፣ ማራቲዎችና ሌሎች ማኅበረሰቦች በዚህ አካባቢ ሰፍረው የከተማዋን ባህላዊ ብዝሃነት አበልጽገዋል።

ማታንቼሪ ቤተ መንግሥት (Mattancherry Palace)፦ በ1555 በፖርቹጋሎች ተገንብቶ በኋላ በደች የተጠናከረው ይህ ቤተ መንግሥት የኬረላን ባሕላዊ ሥዕሎችና የታሪክ ቅርሶች አቃፊ ነው።

ኮቺ የኬረላ ግዛት የኢኮኖሚ፣ የንግድ እና የኢንዱስትሪ ማዕከል ናት።

Fort Kochi — ታሪክ በጎዳናዎች ላይ

ከኮቺ ታሪካዊ ስፍራዎች መካከል Fort Kochi ልዩ ቦታ አላት። ፖርቱጋሎች፣ ደች እና ብሪታኒያውያን በተለያዩ ዘመናት በአካባቢው ተጽዕኖ አሳድረዋል። የድሮ የአውሮፓ የሕንፃ ቅርጾች ከባህላዊ የኬራላ አርክቴክቸር ጋር ተቀላቅለው የሚታዩበት አካባቢ ነው።

በFort Kochi የሚገኙት St. Francis Church፣ Dutch Cemetery፣ Vasco House፣ Santa Cruz Basilica እና ሌሎች ታሪካዊ ሕንፃዎች ኮቺ በተለያዩ የታሪክ ዘመናት ያሳለፈችውን ሂደት ይናገራሉ።

ቅዱስ ፍራንሲስ ቤተክርስቲያን (St. Francis CSI Church)፦ በ1503 የተገነባችው ይህች ቤተክርስቲያን በሕንድ የመጀመሪያዋ የአውሮፓውያን ቤተክርስቲያን ስትሆን፣ ታዋቂው ፖርቹጋላዊ አሰሳዊ ቫስኮ ዳ ጋማ (Vasco da Gama) መጀመሪያ የተቀበረበት ቦታ በመሆኗ ይታወቃል።

የቻይና የዓሣ ማጥመጃ መረቦች
— የኮቺ ምልክት

Fort Kochiን ከሌሎች የዓለም ከተሞች የሚለየው አንዱ ድንቅ ነገር Chinese Fishing Nets — Cheenavala ነው።

እነዚህ ግዙፍ መረቦች በእንጨትና በቀርከሃ ምሰሶዎች ላይ ተደግፈው፣ በክብደት ሚዛን መርህ የሚሰሩ የዓሣ ማጥመጃ መሳሪያዎች ናቸው።

የኬራላ ቱሪዝም መረጃ እንደሚገልጸው ይህ የማጥመድ ዘዴ በኮቺ ዳርቻ ከ1350–1450 ዓ.ም. አካባቢ መታየቱ ይታመናል።

በፀሐይ መጥለቂያ ሰዓት የሚታዩት መረቦች በባሕሩ ላይ ግዙፍ ሥዕል ይመስላሉ። እንጨቶቹ ወደ ሰማይ ተዘርግተው፣ መረቦቹ ወደ ውሃው ሲወርዱና ሲወጡ መመልከት የኮቺ ጉዞ ልዩ ትውስታ ይሆናል።

የይሁዲ ምኩራብ (Paradesi Synagogue)

በማታንቼሪ 'Jew Town' በሚባለው አካባቢ የሚገኘው ይህ ምኩራብ በ1568 የተገነባ ሲሆን በደቡብ ኤሺያ ከሚገኙ የቆዩ ምኩራቦች አንዱ ነው።

የኮቺ የውሃ ዓለም

ኮቺ የምትታወቀው በባሕር ብቻ አይደለም። በዙሪያዋ የተዘረጉ የውሃ መስመሮች፣ ደሴቶች፣ ጀልባዎችና አረንጓዴ ዳርቻዎች የከተማዋን ሌላ ፊት ያሳያሉ። በጀልባ ሲጓዙ ከተማዋ ከሰማይ ጠቀስ ሕንፃዎች ወደ ባህላዊ ቤቶችና የዓሣ አጥማጆች መንደሮች ስትቀየር ይታያል።

የባሕር ንግድና ወደብ፦

ኮቺ በሕንድ ውቅያኖስ የንግድ መስመር ላይ የምትገኝ ተፈጥሯዊ የባሕር በር በመሆኗ የዓለም አቀፍ መርከቦች ማረፊያና የመርከብ ጥገና (Shipbuilding) ማዕከል ናት።

Kochi Water Metro — ዘመናዊ ኮቺ

እኔ በኮቺ ያለኝ ጉዞ ከታሪካዊው የFort Kochi ዓለም ብቻ አይደለም፤ የከተማዋን ዘመናዊ የውሃ መጓጓዣም ለማየት እድል አግኝቻለሁ።

Kochi Water Metro የከተማዋን የተለያዩ ክፍሎች በውሃ መስመሮች የሚያገናኝ ዘመናዊ የመጓጓዣ ሥርዓት ነው። የፕሮጀክቱ ኦፊሴላዊ መረጃ 75+ ኤሌክትሪክ ጀልባዎች፣ 15 መስመሮችና 75+ ኪሎሜትር የሚደርስ አውታረ መስመር እንዳለው ያሳያል።

ይህ ማለት ኮቺ የድሮ የጀልባ ባህልን ብቻ አትጠብቅም፤ ውሃውን እንደ ዘመናዊ የከተማ መጓጓዣ መሠረተ ልማትም ትጠቀማለች።

ከተማዋ የሜትሮ ባቡር (Kochi Metro) እና በባሕር ላይ የሚንቀሳቀስ የውኃ ሜትሮ (Kochi Water Metro) አቀናጅታ በመጠቀም የትራፊክ ፍሰቷን የዘመነ አድርጋለች።

የባህልና የሃይማኖት ብዝሃነት

ኮቺ የተለያዩ ሕዝቦችና ባህሎች ለዘመናት የተገናኙባት ከተማ ናት። በMattancherry አካባቢ ቤተ ክርስቲያናት፣ መስጊዶች፣ ምኩራቦች እና የተለያዩ የማኅበረሰብ መኖሪያዎች በአንድ ቦታ ይገኛሉ።

ይህ ብዝሃነት ኮቺን ከቱሪስት መዳረሻ በላይ ያደርጋታል፤ ከተማዋ የንግድ፣ የፍልሰት፣ የሃይማኖትና የባህል መገናኛ ቦታ እንደነበረች የሚያሳይ ሕያው ማስረጃ ናት።

ማሪን ድራይቭ (Marine Drive)፦

በከተማዋ መሐል የሚገኝ፣ የባሕርና የዘመናዊ ሕንፃዎችን ውበት የሚያሳይ ረጅም የእግር መንገድና የንግድ ማዕከል ነው።

የኬራላ ጣዕም

ኮቺን ማየት ብቻ ሳይሆን መቅመስም ነው። የኬራላ ምግብ በኮኮናት፣ በቅመማ ቅመም፣ በዓሣና በባህላዊ የምግብ አዘገጃጀት የተለየ ጣዕም አለው። በቅመማ ቅመም ገበያዎች ውስጥ ሲዘዋወሩ የበርበሬ፣ የካርዳሞም፣ የቀረፋና የዝንጅብል ሽታ የጉዞውን ልምድ ያሟላዋል።

ኮቺን ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ (Cochin International Airport - CIAL)፦ ሙሉ በሙሉ በፀሐይ ኃይል (Solar Power) በመሥራት በዓለም የመጀመሪያው አውሮፕላን ማረፊያ በመሆን የዓለም አቀፍ አካባቢ ጥበቃ ሽልማት አሸናፊ ሆኗል።

ቱሪዝምና ተፈጥሮአዊ ውበት
(Tourism & Environment)

ኮቺ በዓለም አቀፍ ቱሪስቶች ዘንድ በብዛት ከሚጎበኙ የሕንድ ከተሞች አንዷ ናት።

ቸራይ የባሕር ዳርቻ (Cherai Beach)፦ ለዋና፣ ለእግር ጉዞ እና ለዶልፊን እይታ ተስማሚ የሆነ ውብ የባሕር ዳርቻ ነው።

የባሕርና የሐይቅ ትስስር (Backwaters)፦

በቦይ እና በሐይቆች የተከበቡት አካባቢዎች በቤት-መርከቦች (Houseboats) የሚደረጉ ጉዞዎችን ያቀርባሉ።

ባሕላዊ ኪነ-ጥበብ፦

የኬረላ ባህላዊ የውዝዋዜና የትያትር ጥበብ የሆነው ካታካሊ (Kathakali) የቀጥታ ትርኢቶች በየቀኑ ለጎብኚዎች ይቀርባሉ።

ማጠቃለያ

ኮቺ በጥንታዊ የታሪክ ቅርስ እና በዘመናዊ የአረንጓዴ ቴክኖሎጂ ልማት መካከል ፍጹም ሚዛን የጠበቀች፣ በደቡብ ኤሺያ ፈጣን ዕድገት እያስመዘገቡ ካሉ ማረፊያዎች አንዷ ናት።

ኮቺን ሲለዩ...

ኮቺ እንደ አንድ መዳረሻ ብቻ አትታይም። በአንድ በኩል የቻይና የዓሣ መረቦች የቆየውን የባሕር ታሪክ ይነግራሉ፤ በሌላ በኩል የWater Metro ጀልባዎች የዘመናዊ ሕንድን ገጽታ ያሳያሉ። Fort Kochi ያለፈውን ዘመን ያስታውሳል፤ የዘመኑ ከተማ ደግሞ ወደፊት የምትጓዝ ኮቺን ያሳያል።

ኮቺ ታሪክን በሙዚየም ውስጥ ብቻ የማታስቀምጥ፣ በጎዳናዎቿ፣ በባሕሯ፣ በውሃ መንገዶቿ፣ በገበያዎቿ እና በሰዎቿ ውስጥ በየቀኑ የምትኖር ከተማ ናት።

ለእኔም የኮቺ ጉዞ የአንድ ከተማ ጉብኝት ብቻ ሳይሆን፣ የባሕር ታሪክን፣ የቅመማ ቅመም ንግድን፣ የኬራላን ባህልና የዘመናዊ ሕንድን ፈጠራ በአንድ ጉዞ የመመልከት ተሞክሮ ሆኖ ይቀራል።

ኮቺ — ያለፈው ታሪክ ከወደፊቱ ጋር የሚገናኝባት ከተማ!

የጉዞ ማስታወሻ — ክፍል 17

ይቀጥላል...

Getu Temesgen — ጌጡ ተመስገን
#india in Ethiopia (Embassy of India, Addis Ababa) #indiaethiopia #brics #financialcooperation #banking #economiccooperation #ministry of External Affairs, #government of IndiaIndia in Ethiopia (Embassy of India, #addis Ababa)Press Information Bureau - PIB, #government of IndiaDiaspora India ConnectMinistry of Information & Broadcasting, #government of #indiamygovindiaddnewsliveasian News #international (ANI)All India Radio News #india in ethiopia (embassy of india addis ababa) #manohar Lal #ethiopian Airlines #ministry of External Affairs
Government of India
# India - External Publicity & Public Diplomacy Division External Language Media Section #mr . Amit Raghav, Publicity Officer (XLM) #unesco #brics #bricssummit #india #newdelhi #diplomacy #economy #putin #modi #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababaindiainethiopia #indiaethiopia #brics #kumarakom #kerala #vembanadlake #kottayam #india #newdelhi #traveldiary #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa #kerala #shaikhhassankhan #sevensummits #mountaineering #everest #india #travelstory

በሰማይ የተከሰተው የብርሃን ምስጢርና የነዋሪዎች ስጋት!
#ethiopia | በቅርቡ በጃፓን የባህር ዳርቻ ሰማይ ላይ ከየት መጡ ያልተባሉ እንደ ግዙፍ የብርሃን አምድ የተተከሉ ምስጢራዊ ጭረቶች በድንገት ብቅ አሉ።

ምሽቱን ዘና ብለው ሰማዩን የተመለከቱ ነዋሪዎች ዓይናቸውን ማመን አቅቷቸዋል።

ከተማዋ በአንዴ በድንጋጤ ታመሰች።

ማህበራዊ ሚዲያውም "ከሌላ ፕላኔት የመጡ እንግዶች ምድርን ሊወሩን መጡ የዓለም መጨረሻ ደረሰ እንዴ? በሚሉ አስደናቂና አዝናኝ ግምቶች በሰከንዶች ውስጥ ተጥለቀለቁ።

አንዳንዶቹማ እንኳን ደስ አላችሁ የሳይንስ ፊልሙ ወደ እውነተኛ ሕይወት ተቀየረ በማለት በቪዲዮዎቻቸው ላይ ቀልድ ቀላቅለው ማሰራጨት ጀምረው ነበር።

ነገር ግን ነገሩ ሌላ ሆነ።

ሳይንቲስቶች የነዋሪዎችን ስጋትና የኢንተርኔቱን አማካኝነት የተፈጠረው ውካባ ከተመለከቱ በኋላ ፈገግ ብለው ምስጢሩን ይፋ አደረጉ።

በከባቢ አየር ውስጥ በጣም ቀዝቃዛ የበረዶ ክሪስታሎች በመኖራቸው በባህር ላይ ዓሳ በማጥመድ ላይ የነበሩ ጀልባዎች የለቀቁት ብርሃን በእነዚህ የበረዶ ክሪስታሎች ላይ ማንጸባረቁ ተከትሎ ነው ይህ የተፈጠረው ብለዋል።

ነገሩ የጠፈር ፍጥረታት ወረራ ሳይሆን ተፈጥሮና የሰው ልጅ የሠሩት አስገራሚ የብርሃን ጂምናስቲክ ነበር አሉ።

በሁኔታው የተደናገጡት ነዋሪዎችም ምስጢሩ ሲሰሙ ድባቡን እንደገና ወደ ሳቅና ቀልድ ቀየሩት።

ተፈጥሮ አንዳንዴ ከፊልሞች በላይ ድንቅ ድራማ መስራት እንደምትችል ያሳየ አስገራሚ ምሽት ሆኖ አልፏል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #japan #scientists #fish

የማይሞተው ብቸኛው የምድር ፍጡር

እርጅናን በመቀልበስ የሕይወት ዑደቱን ወደ ሕፃንነት በመመለስ ለዘላለም መኖር የሚችል “የማይሞት” አስገራሚ ፍጡር በባሕር ጥልቀት ውስጥ መገኘቱ ዓለም አቀፍ ሳይንቲስቶችን አስደምሟል።

“ቱሪቶፕሲስ ዶርኒ” (Turritopsis dohrnii) የተባለውና በጣም አነስተኛ መጠን ያለው ይህ የጄሊፊሽ (Jellyfish) ዝርያ በሕይወት ዘመኑ ላይ አደጋ፣ በሽታ ወይም እርጅና ሲደቅንበት የራሱን ሴሎች ሙሉ በሙሉ በማደስ ወደ መጀመሪያው የፅንስ (Polyp) ደረጃ የመመለስ አስደናቂ የተፈጥሮ ብቃት አለው።

ይህ ማለት ፍጡሩ ሲያረጅ ከመሞት ይልቅ ልክ እንደገና ተወልዶ ወደ ሕፃንነቱ ይመለሳል፤ ይህንን ሂደት ደግሞ ሳይሞት ለዘላለም ደጋግሞ ማከናወን ይችላል።

ተመራማሪዎች የዚህን ፍጡር የዲኤንኤ (DNA) ምስጢር ለመፍታት ሌሊትና ቀን እየሠሩ የሚገኙ ሲሆን፣ ግኝቱ ለሰው ልጅ የእርጅና መከላከያ እና የካንሰር ሕክምና ምርምር ትልቅ ተስፋን የፈነጠቀ በመሆኑ በማኅበራዊ ሚዲያና በሳይንሱ ዓለም ከፍተኛ መነጋገሪያ ሆኗል።

Seledadotio
Seledadotio

​ በኩባ ኮንዶም ለወሲብ መከላከያነት ብቻ አይደለም የሚያገለግለው

​በኩባ ውስጥ ኮንዶም እጅግ በጣም ርካሽ እና በቀላሉ የሚገኝ በመሆኑ፣ ነዋሪዎቹ ለተለያዩ አስገራሚ የዕለት ተዕለት ተግባራት ይጠቀሙበታል። ዋና ዋናዎቹ እነሆ፦

​🎣 ለዓሳ ማስገሪያ (Fishing): ዓሳ አጥማጆች ኮንዶሙን በመንፋት እንደ "Balloon" ይጠቀሙበታል። ይህም መንጠቆው ረጅም ርቀት ወደ ባሕሩ ውስጥ እንዲጓዝ እና በትክክለኛው ጥልቀት ላይ እንዲንሳፈፍ ይረዳል።

​🍷 ለወይን ጠጅ ዝግጅት (Winemaking): የወይን ጠጅ አምራቾች በጠርሙሱ አፍ ላይ ኮንዶም ያጠልቃሉ። ወይኑ በሚፈላበት (Fermentation) ወቅት የሚፈጠረው ጋዝ ኮንዶሙን እንዲነፋ ያደርገዋል፤ ጋዙ ሲያልቅና ኮንዶሙ ሲረግብ ወይኑ ለፍጆታ ዝግጁ መሆኑን ያውቁበታል።

​💇‍♀️ ለፀጉር ማስያዣ: ላስቲኩ ጠንካራ በመሆኑ ሴቶች ፀጉራቸውን ለግዜው ለማስያዝ ይጠቀሙበታል።

​🎈 ለልደት ጌጣጌጥ: በዓላት ሲኖሩ እንደ ፊኛ በመንፋት ለጌጣጌጥነት ያውሉታል።

​ለምን?
በኩባ ባለው የኢኮኖሚ ማዕቀብ እና የቁሳቁስ እጥረት ምክንያት፣ ሕዝቡ ኮንዶምን እንደ "ሁሉን አቀፍ መፍትሔ" እንዲጠቀም አስገድዶታል።

seledadotio
seledadotio

​ በኩባ ኮንዶም ለወሲብ መከላከያነት ብቻ አይደለም የሚያገለግለው

​በኩባ ውስጥ ኮንዶም እጅግ በጣም ርካሽ እና በቀላሉ የሚገኝ በመሆኑ፣ ነዋሪዎቹ ለተለያዩ አስገራሚ የዕለት ተዕለት ተግባራት ይጠቀሙበታል። ዋና ዋናዎቹ እነሆ፦

​🎣 ለዓሳ ማስገሪያ (Fishing): ዓሳ አጥማጆች ኮንዶሙን በመንፋት እንደ "Balloon" ይጠቀሙበታል። ይህም መንጠቆው ረጅም ርቀት ወደ ባሕሩ ውስጥ እንዲጓዝ እና በትክክለኛው ጥልቀት ላይ እንዲንሳፈፍ ይረዳል።

​🍷 ለወይን ጠጅ ዝግጅት (Winemaking): የወይን ጠጅ አምራቾች በጠርሙሱ አፍ ላይ ኮንዶም ያጠልቃሉ። ወይኑ በሚፈላበት (Fermentation) ወቅት የሚፈጠረው ጋዝ ኮንዶሙን እንዲነፋ ያደርገዋል፤ ጋዙ ሲያልቅና ኮንዶሙ ሲረግብ ወይኑ ለፍጆታ ዝግጁ መሆኑን ያውቁበታል።

​💇‍♀️ ለፀጉር ማስያዣ: ላስቲኩ ጠንካራ በመሆኑ ሴቶች ፀጉራቸውን ለግዜው ለማስያዝ ይጠቀሙበታል።

​🎈 ለልደት ጌጣጌጥ: በዓላት ሲኖሩ እንደ ፊኛ በመንፋት ለጌጣጌጥነት ያውሉታል።

​ለምን?
በኩባ ባለው የኢኮኖሚ ማዕቀብ እና የቁሳቁስ እጥረት ምክንያት፣ ሕዝቡ ኮንዶምን እንደ "ሁሉን አቀፍ መፍትሔ" እንዲጠቀም አስገድዶታል።

መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማሸነፍ የሚረዱ 6 ምክሮች

​የማይግሬን ራስ ምታት በጣም አሰቃቂ ነው። ማይግሬን በአንድ በኩል ጭንቅላት ላይ የሚመታ ህመም ያስከትላል።
​ማይግሬን ተራ የማዞር ምልክቶች ብቻ አይደሉም፤ ምክንያቱም ሁኔታው ​​ከባድ በሚሆንበት ጊዜ ብዙውን ጊዜ ማቅለሽለሽ እና ማስታወክ አብረው ይመጣሉ።

​ማይግሬን እንቅስቃሴዎችን በእጅጉ ሊያስተጓጉል ይችላል፣ ምክንያቱም ደማቅ ብርሃን እና ጨለማ ክፍሎች የተጎጂውን ሁኔታ ሊያባብሱ ይችላሉ።

​ነገር ግን መድሃኒቶችን በጣም ብዙ ጊዜ መጠቀም ለጤናዎ ጥሩ አይደለም፣ በተለይ ማይግሬን ደጋግሞ የሚያገረሽ ከሆነ።
​ከpuskesmasbanyumulek-dikes.lombokbaratkab.go.id እና fahum.umsu.ac.id ገጾች በመጥቀስ፣ መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማስታገስ የሚረዱ ብዙ ተፈጥሯዊ መንገዶች እዚህ ቀርበዋል።

​:ማይግሬንን ለማከም የሚረዱ6 የቤት ውስጥ መፍትሄዎች;

​ራስን መጭመቅ (Head compress)

​የጭንቅላት መጭመቂያ (ኮምፕረስ) ህመምን ለማስታገስ ሊያገለግል ይችላል። መጭመቂያውን እንደፍላጎትዎ ትኩስ ወይም ቀዝቃዛ አድርገው ማስተካከል ይችላሉ። እንደፍላጎትዎ ጨርቅን በሙቅ ወይም በቀዝቃዛ ውሃ ያርሱ። አንዳንዶች ሙቅ መጭመቂያዎችን የበለጠ ምቹ እንደሚያገኙ ሲገነዘቡ፣ ሌሎች ደግሞ ቀዝቃዛ መጭመቂያዎች የበለጠ ውጤታማ እንደሆኑ ያስባሉ። ሙቅ መጭመቂያ የጡንቻን ውጥረት ለማርገብ ይረዳል፣ ቀዝቃዛ መጭመቂያ ደግሞ የደም ዝውውርን ያሻሽላል እንዲሁም እብጠትን ይቀንሳል። መጭመቂያውን በግንባርዎ ላይ በማድረግ ለ 10-15 ደቂቃዎች ይተዉት።

​ማረፍ

​ማይግሬን በእረፍት ሊታከም ይችላል። ለመተኛት ጊዜ መመደብ ይችላሉ። በእንቅልፍ ወቅት ሰውነታችን ህመምን የሚያስታግሱ ኬሚካሎችን ስለሚያመርት እንቅልፍ መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማከም ውጤታማ ነው። በመደበኛ ጊዜ በቂ እንቅልፍ ማግኘት የማይግሬን አደጋን ለመቀነስ ይረዳል።

​ቡናን በመጠኑ መጠጣት

​ካፌይን በመጠኑ መጠቀም አእምሮን ዘና የሚያደርግ ሲሆን የጭንቀት ራስ ምታትንም ማቅለልን ይጨምራል። ቡና በመጠኑ ከተወሰደ ማይግሬንን ለማስታገስ ይረዳል። በጣም ብዙ መጠቀም ግን በተቃራኒው ራስ ምታትን ሊያባብስ ይችላል።

​መዓዛ ዘይቶችን (Aromatherapy) መተንፈስ

​የመዓዛ ዘይቶችን (አሮማቴራፒ) መተንፈስ እና መቀባት የጡንቻን ውጥረት ሊያስታግስ ይችላል። የላቫንደር (Lavender) ዘይት ማይግሬንን ሊያቃልል ይችላል። ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የፔፐርሚንት (Peppermint) ዘይት ማቅለሽለሽን ሊቀንስ እና የሚያረጋጋ ስሜት ሊፈጥር ይችላል። ሽታውን መተንፈስ ወይም እንደ ግንባር እና አንገት ባሉ የሰውነት ክፍሎች ላይ መቀባት ይችላሉ።

​ማሳጅ (ማሸት)

​ጭንቅላትን በእርጋታ ማሸት የማይግሬን ህመምን ሊያስታግስ ይችላል። እንደ ግንባር፣ አንገት እና የራስ ቅል ጎን ባሉ የተወሰኑ ቦተሰዎች ላይ ግፊት ማድረግ ህመምን ያስታግሳል እንዲሁም እንደ ማቅለሽለሽ እና ማስታወክ ያሉ ሌሎች ምልክቶችን ይከላከላል።

​የማይግሬን ቀስቃሽ ነገሮችን ማስወገድ

​አንዳንድ ሰዎች ማይግሬንን ሊያስነሱ ለሚችሉ ለተወሰኑ ምግቦች በጣም ስሜታዊ ናቸው። እንደ ለውዝ፣ የኮመጠጠ ምግብ ፣ ስጋ፣ ያጨሰ ዓሳ (smoked fish) እና ከፍተኛ ጨው ያላቸውን ምግቦች የመሳሰሉ የማይግሬን ቀስቃሽ ነገሮችን ለማስወገድ ይሞክሩ።

seledadotio
seledadotio

መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማሸነፍ የሚረዱ 6 ምክሮች

​የማይግሬን ራስ ምታት በጣም አሰቃቂ ነው። ማይግሬን በአንድ በኩል ጭንቅላት ላይ የሚመታ ህመም ያስከትላል።
​ማይግሬን ተራ የማዞር ምልክቶች ብቻ አይደሉም፤ ምክንያቱም ሁኔታው ​​ከባድ በሚሆንበት ጊዜ ብዙውን ጊዜ ማቅለሽለሽ እና ማስታወክ አብረው ይመጣሉ።

​ማይግሬን እንቅስቃሴዎችን በእጅጉ ሊያስተጓጉል ይችላል፣ ምክንያቱም ደማቅ ብርሃን እና ጨለማ ክፍሎች የተጎጂውን ሁኔታ ሊያባብሱ ይችላሉ።

​ነገር ግን መድሃኒቶችን በጣም ብዙ ጊዜ መጠቀም ለጤናዎ ጥሩ አይደለም፣ በተለይ ማይግሬን ደጋግሞ የሚያገረሽ ከሆነ።
​ከpuskesmasbanyumulek-dikes.lombokbaratkab.go.id እና fahum.umsu.ac.id ገጾች በመጥቀስ፣ መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማስታገስ የሚረዱ ብዙ ተፈጥሯዊ መንገዶች እዚህ ቀርበዋል።

​:ማይግሬንን ለማከም የሚረዱ6 የቤት ውስጥ መፍትሄዎች;

​ራስን መጭመቅ (Head compress)

​የጭንቅላት መጭመቂያ (ኮምፕረስ) ህመምን ለማስታገስ ሊያገለግል ይችላል። መጭመቂያውን እንደፍላጎትዎ ትኩስ ወይም ቀዝቃዛ አድርገው ማስተካከል ይችላሉ። እንደፍላጎትዎ ጨርቅን በሙቅ ወይም በቀዝቃዛ ውሃ ያርሱ። አንዳንዶች ሙቅ መጭመቂያዎችን የበለጠ ምቹ እንደሚያገኙ ሲገነዘቡ፣ ሌሎች ደግሞ ቀዝቃዛ መጭመቂያዎች የበለጠ ውጤታማ እንደሆኑ ያስባሉ። ሙቅ መጭመቂያ የጡንቻን ውጥረት ለማርገብ ይረዳል፣ ቀዝቃዛ መጭመቂያ ደግሞ የደም ዝውውርን ያሻሽላል እንዲሁም እብጠትን ይቀንሳል። መጭመቂያውን በግንባርዎ ላይ በማድረግ ለ 10-15 ደቂቃዎች ይተዉት።

​ማረፍ

​ማይግሬን በእረፍት ሊታከም ይችላል። ለመተኛት ጊዜ መመደብ ይችላሉ። በእንቅልፍ ወቅት ሰውነታችን ህመምን የሚያስታግሱ ኬሚካሎችን ስለሚያመርት እንቅልፍ መድሃኒት ሳይወስዱ ማይግሬንን ለማከም ውጤታማ ነው። በመደበኛ ጊዜ በቂ እንቅልፍ ማግኘት የማይግሬን አደጋን ለመቀነስ ይረዳል።

​ቡናን በመጠኑ መጠጣት

​ካፌይን በመጠኑ መጠቀም አእምሮን ዘና የሚያደርግ ሲሆን የጭንቀት ራስ ምታትንም ማቅለልን ይጨምራል። ቡና በመጠኑ ከተወሰደ ማይግሬንን ለማስታገስ ይረዳል። በጣም ብዙ መጠቀም ግን በተቃራኒው ራስ ምታትን ሊያባብስ ይችላል።

​መዓዛ ዘይቶችን (Aromatherapy) መተንፈስ

​የመዓዛ ዘይቶችን (አሮማቴራፒ) መተንፈስ እና መቀባት የጡንቻን ውጥረት ሊያስታግስ ይችላል። የላቫንደር (Lavender) ዘይት ማይግሬንን ሊያቃልል ይችላል። ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የፔፐርሚንት (Peppermint) ዘይት ማቅለሽለሽን ሊቀንስ እና የሚያረጋጋ ስሜት ሊፈጥር ይችላል። ሽታውን መተንፈስ ወይም እንደ ግንባር እና አንገት ባሉ የሰውነት ክፍሎች ላይ መቀባት ይችላሉ።

​ማሳጅ (ማሸት)

​ጭንቅላትን በእርጋታ ማሸት የማይግሬን ህመምን ሊያስታግስ ይችላል። እንደ ግንባር፣ አንገት እና የራስ ቅል ጎን ባሉ የተወሰኑ ቦተሰዎች ላይ ግፊት ማድረግ ህመምን ያስታግሳል እንዲሁም እንደ ማቅለሽለሽ እና ማስታወክ ያሉ ሌሎች ምልክቶችን ይከላከላል።

​የማይግሬን ቀስቃሽ ነገሮችን ማስወገድ

​አንዳንድ ሰዎች ማይግሬንን ሊያስነሱ ለሚችሉ ለተወሰኑ ምግቦች በጣም ስሜታዊ ናቸው። እንደ ለውዝ፣ የኮመጠጠ ምግብ ፣ ስጋ፣ ያጨሰ ዓሳ (smoked fish) እና ከፍተኛ ጨው ያላቸውን ምግቦች የመሳሰሉ የማይግሬን ቀስቃሽ ነገሮችን ለማስወገድ ይሞክሩ።

​👻 ካንጋቴ፣ 😼 ካትፊሽንግ እና 💡 ጋዝላይቲንግ፡ የአዲሱ ግንኙነቶች መዝገበ ቃላት

​እነዚህ ሁኔታዎች አጋጥመውዎታል?

​በዲጂታል ዘመን እና በዘመናዊ ግንኙነቶች ውስጥ፣ እነዚህ እንደ ባልና ሚስት የሚገለጹ ሁኔታዎች ናቸው።

​በዲጂታል ዘመን ያሉ ግንኙነቶች ለአዲስ የመግባቢያ መንገዶች መንገድ ከመክፈት ባሻገር፣ ሙሉ ለሙሉ አዲስ ባይሆኑም በቴክኖሎጂ መስፋፋት የገነኑትን ባህሪያት ለመግለጽ አዲስ ቃላትንም ይዘው መጥተዋል።

​ካንጋቴ (Ghosting)፣ ካትፊሽንግ (Catfishing) እና ጋዝላይቲንግ (Gaslighting) የመሳሰሉ ቃላት ምን ማለት እንደሆኑ መገንዘብ ዛሬ ያለውን የስሜታዊ ትስስር ውስብስብነት ለመረዳት መሰረታዊ ነገር ነው።

​👻 ካንጋቴ (Ghosting): ያለ ምንም ማብራሪያ መጥፋት

​ካንጋቴ ምናልባት ከሁሉም የበለጠ የሚታወቅ እና የሚያም ቃል ነው። የመጣው ከእንግሊዝኛው 'ghost' (መንፈስ/ካንጋቴ) ከሚለው ቃል ሲሆን፣ ግንኙነትን ያለማብራሪያ ሁሉንም ግንኙነቶች በድንገት በማቋረጥ ማብቃትን ይገልጻል።

​ሰውዬው በቀላሉ ይጠፋል፡ መልዕክት መመለስ ያቆማል፣ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ብሎክ ያደርጋል፣ እና ከሌላው ሰው ህይወት እንደሌለ ሆኖ ይተናል።

​ይህ ባህሪ በማንኛውም አይነት ግንኙነት ሊከሰት ቢችልም፣ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የፍቅር ግንኙነት የመጀመሪያ ደረጃዎች ላይ የተለመደ ነው። የተጋራ የማህበራዊ ክበብ አለመኖር አንድ ሰው የተግባሩን ማህበራዊ መዘዝ ሳይገጥመው እንዲጠፋ ያመቻቻል፣ ይህም ለሌላኛው ሰው የግራ መጋባት፣ የመናቅ ስሜት እና ፍጻሜ (closure) የማግኘት ዕድልን ይነፍጋል።

​😼 ካትፊሽንግ (Catfishing): ከስክሪን ጀርባ ያለው ሰው እሱ/እሷ እንዳልሆነ ሲያዩ

​ካትፊሽንግ ማለት በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የውሸት  ማንነት በመፍጠር አንድን ሰው የማታለል ተግባር ነው።

​ይህንን የሚፈጽመው ሰው፣ ካትፊሸር በመባል ይታወቃል፣ የሌላ ሰው ፎቶዎችን፣ ስሞችን እና የግል መረጃዎችን (ወይም ሙሉ በሙሉ የተፈበረከ መረጃ) በመጠቀም የተቀናበረ መገለጫ ይፈጥራል እና ብዙውን ጊዜ የፍቅር ግንኙነትን በኢንተርኔት አማካኝነት ይጀምራል።

​ቃሉ በ2010 እ.ኤ.አ. በወጣው 'Catfish' በተሰኘው ዘጋቢ ፊልም ምክንያት ታዋቂ ሆነ። ከዚህ ማታለል ጀርባ ያሉ ተነሳሽነቶች የተለያዩ ሊሆኑ ይችላሉ፡ ከራስ አለመተማመን እና ብቸኝነት እስከ የገንዘብ ማጭበርበር ወይም ትንኮሳ ያሉ ጨለማ ዓላማዎች አሉት።

የካትፊሽንግ ሰለባ የፍቅር ብስጭት ብቻ ሳይሆን የገንዘብ ችግሮች እና በመተማመን ላይ ከባድ ጉዳት ሊደርስበት ይችላል።

​💡 ጋዝላይቲንግ (Gaslighting): ስለራስዎ እውነታ እንድትጠራጠሩ የሚያደርግ የሃሳብ ማዛባት
​ጋዝላይቲንግ ስውር ነገር ግን በጣም ጎጂ የሆነ የስነ-ልቦና በደል አይነት ነው። ቃሉ የመጣው በ1938 እ.ኤ.አ. ከወጣው “Gas Light” ከተሰኘ ተውኔት ሲሆን፣ በዚህ ውስጥ አንድ ሰው ሚስቱ አእምሮዋን እያጣች እንደሆነ እንድታምን በማድረግ ይበድላታል።

​በግንኙነት ውስጥ፣ ጋዝላይቲንግ የሚያደርገው ሰው ሌላኛው ሰው የራሱን ግንዛቤ፣ ትውስታ እና ፍርድ እንዲጠራጠር ለማድረግ እውነታውን በማዛባት ቁጥጥር ለማግኘት ይፈልጋል።

​"እያጋነንክ ነው"፣ "ያ በፍጹም አልተፈጠረም"፣ "በጣም ስሜታዊ ነህ" ወይም "እየተሳሳትክ ነው/እየመሰለህ ነው" የሚሉ አባባሎች የዚህ አይነት ብልግና ምሳሌዎች ናቸው።

የበዳዩ ዓላማ የተጎጂውን የራስ ግምት እና መተማመን ማዳከም፣ ደህንነት እንዲሰማው እና ጥገኛ እንዲሆን ማድረግ ነው።

ይህ ለመለየት አስቸጋሪ ሊሆን የሚችል የማታለል ዘዴ ቢሆንም በደረሰባቸው ሰዎች ላይ ጥልቅ የስነ-ልቦና ጠባሳ ይተዋል።

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area
#ethiopia | Both Chef Marcus Samuelsson and Aynalem Zeleke Bekele embody a proud celebration of Ethiopia’s culinary heritage while connecting it to the wider world. Marcus, born in Ethiopia and raised in Sweden, transforms his global experiences into a flavorful dialogue between continents — blending Ethiopian spices, Swedish precision, and American creativity at Marcus DC. Similarly, Aynalem, co-owner of Beteseb Restaurant in Silver Spring, carries Ethiopia’s warmth and family spirit into every dish, offering authentic flavors wrapped in hospitality that feels like home. Together, they represent the new face of Ethiopian excellence — chefs who honor their roots, elevate their culture, and proudly share Ethiopia’s rich taste and tradition with the world.

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

***
Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

MARCUS DC

NoMa, D.C. Contemporary American

Critics sometimes fret after writing raves. Will the new iod on the block rest on its press or keep up the pace? Marcus DC, from celebrity chef Marcus

Samuelsson, gets better every visit. Look around the dining room, and you'll see an engaged audience that reflects the city's diversity, tucking into food that combines the talent's born-in-Ethi-opia, raised-in-Sweden background and the day to-day skill of chef Anthony Jones. The Maryland native is behind the best-selling crab rice, a riot of flavor made possible by rice infused with a rousing Nigerian red pepper and tomato sauce and adoruments including okra, fennel and uni,

as well as crab. A few dishes are reimagined staples that

Samuelsson jokingly calls "the Quincy Jones songs at everyone's party" Read: steak tartare, seasoned here like Ethiopian tartare, which Marcus DC builds with jerk sea thiopian kitfo, and tuna soned diced fish, injera and an onion broth. Other creations are even more sore personal. Cured salmon and charred cucumber show up in a goldenberry broth, light yet assertive with ginger, mint and lemon juice. "Swediopian" is an edible bio. If I'm not inhaling a feast of crab rice, I'm swooning over roast chicken glazed with sweet-tangy mumbe

sauce. The most-ordered dessert in a restaurant alive with color is a whimsical coconut cake, presented on a trolley and sliced tableside by pastry chef Rachel Sherriffe. The interior finds layers of pink

and yellow vanilla-rum cake alternating with coconut jam; the flourishes include a rummy sorbet to balance the sweetness. On a busy night, whipped cream and a bracing strawberry shrub Sherriffe might roll up to 20 celebranta. "Not everything has to be so serious" in upscale dining, she says-and she's right.

222 M St. NE, DC. marcusde.com. 202-280-2288 Mains 527 to $150 (for shareable 32-ounce dry-aged tomahawk). Dinner Monday through Saturday Indoor and outdoor seating, Takeout available, no delivery Sound check: 77 decibels/Must speak with raised voice. Accessibility: A ramp in the hotel lobby foods into the dining room, ADA compitant restroom. Theres are also tws ADA-compliant bar seats

Gerbin Zuniga drops off food for Crystal Fulwood and Brandon Batiste at Marcus DC's bar. Celebrity chef Marcus Samuelsson draws on his boru-in-Ethiopla, raised-in-Sweden background.

***

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

Beteseb Restaurant

SILVER SPRING, MD. ETHIOPIAN

DECLARING "THE BEST" Ethiopian restaurant in a region overstocked with them is a challenge. While their menus tend to read alike, they distinguish themselves with fine points. Let's just say Beteseb Restaurant in Silver Spring is where I think about going most often when I need my kitfo and vegetable fix. No other Ethiopian spot of my acquaintance has a more compelling physical menu. It comes in the shape of a round of injera, with lush, life-size photos of some of the dishes you can order.

mitmita My current fascination is dullet: boiled, ground beef tripe seasoned with cardamom, jalapeño and a torch song trilogy rounded out with garlic, onion and butter. I like to pair the offal with one of the top vegetable combinations around, a garden of delights gathering lentils in three colors: near-melting cabbage, garlicky collard greens and an orange puddle of shiro, chickpea

flour stew shot through with onion, garlic and berbere.

Thought has gone into the 50-seat storefront, a wall of which reflects a shade of yellow lentils and a corner of which displays woven baskets and wine. A silver-toned silhouette of Addis Ababa adds to the interior appeal. Beteseb translates from Amharic to "family," which sums up both the business owned by chef Darmyelesh Alemu and her brother, Aynalem Zeleke, and the chef's philosophy. "We want you to feel like family when you come in," she says. Done!

8201 Georgia Ave., Silver Spring, Maryland.

betesebrestaurant.com. 301-448-1625. Mains $15 to $32. Breakfast, lunch and dinner daily. Indoor seating only. Takeout available; no delivery. Sound check: 65 decibels/Conversation is easy. Accessibility: No barriers to entry; ADA-compliant restroom.

Tom Sietsema's 40 best restaurants in the D.C. area

THE WASHINGTON POST SUNDAY, OCTOBER 13, 2025

After a quarter-century of reviewing restaurants, donning disguises and turning down photos, Tom Sietsema says goodbye

BY TOM STETSEMA