(ዘ-ሐበሻ ዜና) በዓለም ከፍተኛው ተራራ በሆነው ኤቨረስት ላይ "አረንጓዴ ቦት ጫማዎች" በሚል የሚታወቅና ለ30 ዓመታት በበረዶ ውስጥ የቆየ አስከሬን አለ። ይህ አስከሬን ተራራውን ለሚወጡ ሌሎች ሰዎች እንደ አስደንጋጭ የመንገድ ጠቋሚ ምልክት ሆኖ አገልግሏል። አሁን ላይ ህንድ ይህን አስከሬን (የዶርጄ ሞሩፕ ነው ተብሎ የሚገመተውን) ለቤተሰቦቹ ለመመለስ እጅግ አደገኛ እና ውስብስብ የሆነ ግዳጅ የሚወጣ ልዩ ቡድን እያፈላለገች ነው።

የሞሩፕ ባለቤት ኮንቻክ ያንግስኪት አስከሬኑ ባለመገኘቱ ምክንያት አሁንም ድረስ ባለቤቷ እንደሞተ ለማመን ይከብዳታል። "አንዳንድ ቀናት ከመተኛቴ በፊት በሩ ይንኳኳል፣ ስከፍትም እሱ እዛ ይቆማል ብዬ አስብ ነበር" ስትል ለቢቢሲ ተናግራለች። አክላም "ወደ ቤት ሲመጣ፣ 'እነዚህን ሁሉ ዓመታት የት ነበርክ?' ብዬ እጠይቀዋለሁ" ብላለች።

ሞሩፕ የህንድ ታሪካዊ የኤቨረስት ጉዞ አካል ሆኖ ከመሄዱ በፊት ዋዜማ ላይ፣ የህንድ አስተዳደር በሆነው ላዳክ ውስጥ ከሚስቱ ጋር ነበር። በወቅቱ ጀግና ሆኖ እንደሚመለስ እና ሀገሩን እንደሚያኮራ ቃል ገብቶላት እንደነበር ሚስቱ ታስታውሳለች።

የ48 ዓመቱ ሞሩፕ በህንድ-ቲቤት የድንበር ፖሊስ ውስጥ ያገለግል የነበረ ሲሆን፣ የሂማላያ ተራራ ጉዞዎች አዲስ አልነበሩበትም። ሞሩፕ ኤቨረስትን ለመውጣት ከሞከሩት ስድስት የድንበር ፖሊስ ቡድን አባላት አንዱ ነበር። አብዛኛዎቹ ተራራ ወጪዎች የኔፓልን አቅጣጫ የሚመርጡ ቢሆንም፣ የሞሩፕ ቡድን ግን በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ አደገኛ ከሆነው የቻይና አቅጣጫ ተራራውን ለመውጣት ሞክሮ ነበር።

ከስድስቱ አባላት ሦስቱ በበረዶ ማዕበል ምክንያት ወደ ኋላ ሲመለሱ፣ ሞሩፕ፣ ጼዋንግ ስማንላ እና ጼዋንግ ፓልጆር ግን ትግላቸውን በመቀጠል 8,849 ሜትር ከፍታ ባለው ጫፍ ላይ መድረስ ችለው ነበር። ሆኖም፣ ወደ ታች በመውረድ ላይ እያሉ ባጋጠማቸው የበረዶ አውሎ ንፋስ ምክንያት ሦስቱም ህይወታቸውን አጥተዋል።

ለሁለት አስርት ዓመታት ያህል የ"አረንጓዴ ቦት ጫማዎች" ባለቤት ጼዋንግ ፓልጆር ነው ተብሎ ሲታሰብ ቆይቷል። ነገር ግን ከ1996ቱ ጉዞ የተረፉት አባላት በሰጡት ምስክርነት እና የመጨረሻው የሬዲዮ ግንኙነት የተደረገበትን ቦታ መነሻ በማድረግ፣ አስከሬኑ የሞሩፕ መሆኑን ባለስልጣናት ማመን ችለዋል። አንድ ስማቸው ያልተጠቀሰ የድንበር ፖሊስ ኃላፊ ለቢቢሲ ሂንዲ እንደገለጹት፣ አስከሬኑን ለመለየት የሞሩፕ ልብሶች እና የተራራ መውጫ መሳሪያዎች ትልቅ እገዛ አድርገዋል።

በኤቨረስት ተራራ ላይ የሞቱ ሰዎችን አስከሬን ማውረድ እጅግ አደገኛ እና አድካሚ ስራ ነው። እንደ ሞሩፕ ያሉ አብዛኛዎቹ አስከሬኖች በኤቨረስት የሞት ቀጠና ውስጥ ይገኛሉ፤ በዚህ ቀጠና የሙቀት መጠኑ እስከ -40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ የሚወርድ ሲሆን፣ የኦክስጅን መጠኑም በባህር ወለል ላይ ካለው ሲሶ ብቻ ነው።

በነፍስ አድን ስራዎች ላይ የተሳተፈው ኔፓላዊው የተራራ ወጪ ሺሪንግ ጃንግቡ ሸርፓ እንደገለጸው፣ የቻይና በኩል ያለው የተራራው ክፍል እጅግ ገደላማ ከመሆኑም በላይ እንደ ደቡባዊው የኔፓል አቅጣጫ በሄሊኮፕተር ለማዳን የሚረዱ የድጋፍ መዋቅሮች የሉትም። "አስከሬኑን ወደ ታች ማውረድ፣ የተሻለ የአየር ጸባይ በሚኖርበት የጸደይ ወቅት እንኳን በጣም ከባድ ነው" ይላል ፔምባ ኦንግቹ ሸርፓ። አስከሬኑን ወደ ታች ለማውረድ የድጋፍ ገመዶችን ለመዘርጋት ብቻ ከ10 እስከ 12 የሚደርሱ የተራራ መውጣት አቅም ያላቸው ሰዎች ያስፈልጋሉ።

በተጨማሪም በበረዶ የጠነከሩ አስከሬኖች ክብደታቸው ከተራ ሰው ክብደት እጥፍ ሊሆን ስለሚችል፣ በዚያ አስቸጋሪ መልክዓ ምድር ላይ ማውረዱን ይበልጥ አደገኛ ያደርገዋል። እንዲህ ዓይነቱ ኦፕሬሽን ከ40,000 እስከ 80,000 የአሜሪካ ዶላር ሊጠይቅ እንደሚችል ባለሙያዎች ይናገራሉ። የህንድ ተራራ ወጪ ኩንታል ጆይሸር "ዋናው ነገር በሞተ ሰው ምክንያት የሸርፓዎችን (የአካባቢው ተራራ መሪዎች) ህይወት አደጋ ላይ አለመጣል ነው" በማለት ያስጠነቅቃል።

አስከሬኑን የማውረዱን ስራ በገንዘብ የሚደግፈው ይሄው የድንበር ፖሊስ ተቋም፣ አስከሬኑ እስከ መስከረም ወር ድረስ እንዲመለስለት ይፈልጋል። አስከሬኑ ህንድ ከገባ በኋላ የዲኤንኤ ምርመራ ይደረግለታል፤ የሞሩፕ መሆኑ ከተረጋገጠም ለቤተሰቦቹ ይሰጣል።

የሞሩፕ ቤተሰቦች ከእሱ ማስታወሻነት የሚቀሩት ሜዳሊያዎች፣ የዋንጫ ሽልማቶች፣ ከተራራ ጉዞዎቹ የተነሱ ጥቂት የቆዩ ፎቶግራፎች፣ እንዲሁም ግንቦት 10 ቀን 1996 እ.ኤ.አ. ከቀኑ 11፡30 ላይ ሞሩፕ የኤቨረስትን ጫፍ መርገጡን የሚያረጋግጥ ከቻይና መንግስት የተሰጠ የምስክር ወረቀት ናቸው። የሞሩፕ ልጅ የሆነው ፑንቾክ ዶርጃይ፣ አስከሬኑ ከተመለሰ ቤተሰቡ በላዳክ መዲና ሌህ በሚገኘው የሰማዕታት ፓርክ አቅራቢያ የቀብር ስነ-ስርዓት እንደሚፈጽም ተናግሯል። ቤተሰቡ እንደ ትዝታ "አረንጓዴ የቦት ጫማዎቹን" በቤታቸው ውስጥ ለማስቀመጥ አቅደዋል።