(ዘ-ሐበሻ ዜና) በዓለም ዙሪያ ድህነትን ለመቀነስ በስፋት ጥቅም ላይ ከሚውሉ ስልቶች መካከል በቀጥታ የጥሬ ገንዘብ ድጋፍ ማድረግ ቀዳሚውን ስፍራ ይይዛል። ይሁን እንጂ የምጣኔ ሀብት ባለሙያዎች የረጅም ጊዜ ተጽዕኖ ሊያመጡ የሚችሉ ተጨማሪ መንገዶችን ማፈላለጋቸውን አልገቱም። በቅርቡ በኢትዮጵያ የተደረገ አንድ አዲስ ጥናት፣ የጥሬ ገንዘብ ድጋፍን ከስነ-ልቦና ህክምና ጋር አጣምሮ መስጠት ሰዎች ይበልጥ የተረጋጋ ህይወት ለመገንባት ይረዳቸው እንደሆነ ፈትሿል። ይሁንና በጥናቱ ሂደት ውስጥ ወደ አንዳንዶቹ መንደሮች የተስፋፋው የትጥቅ ግጭት ሳይንሳዊ ጥናቱን ያልተጠበቁ ውጤቶች እንዲያስተናግድ አስገድዶታል።

በዓለም አቀፍ የምግብ ፖሊሲ ምርምር ኢንስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ሜሊሳ ሂድሮቦ እንደሚያብራሩት፣ ዝቅተኛ ገቢ ባላቸው ማህበረሰቦች ውስጥ ድህነት እና ደካማ የአእምሮ ጤና እርስ በርስ የተሳሰረ አዙሪት ውስጥ ይገኛሉ። ደካማ የአእምሮ ጤና የሰዎችን የውሳኔ አሰጣጥ እና ምርታማነት ክፉኛ ሲቀንስ፣ በሌላ በኩል ደግሞ እንደ የምግብ እጥረት ያሉ ከድህነት የሚመነጩ ጫናዎች የአእምሮ ጤናን ይበልጥ ያቃውሳሉ።

ይህንን ታሳቢ በማድረግ እ.ኤ.አ. በ2022 ወርልድ ቪዥን የተባለው የእርዳታ ድርጅት፣ በአሁኑ ወቅት በትራምፕ አስተዳደር ፈርሷል ከተባለው የአሜሪካ ተራድኦ ድርጅት ባገኘው የገንዘብ ድጋፍ፣ በኢትዮጵያ የሚገኙ ድሃ አባወራዎችን ህይወት ለማሻሻል ያለመ ፕሮጀክት ጀምሮ ነበር። በጥናቱ መሪነት የተሳተፉት ሂድሮቦ፣ ድህነትን እና የአእምሮ ጤናን በአንድ ላይ ኢላማ የሚያደርጉ ጣልቃ ገብነቶች ይበልጥ ውጤታማ መሆናቸውን ማረጋገጥ የተመራማሪዎቹ ዋነኛ ዓላማ እንደነበር ይገልጻሉ።

በአማራ እና ኦሮሚያ ክልሎች በሚገኙ 250 መንደሮች ውስጥ የተካሄደው ይህ ጥናት፣ አባወራዎችን በአራት የተለያዩ ቡድኖች ከፍሎ ነበር። አንደኛው ቡድን ምንም ዓይነት ድጋፍ ያልተሰጠው ሲሆን፣ ሁለተኛው የቡድን የስነ-ልቦና ህክምናብቻ፣ ሶስተኛው የ279 ዶላር የጥሬ ገንዘብ ድጋፍ ብቻ፣ አራተኛው ደግሞ ሁለቱንም (ገንዘብ እና ህክምና) በአንድ ላይ አግኝቷል። የስነ-ልቦና ህክምናው በዋናነት የመንፈስ ጭንቀትን እና ውጥረትን ለመፍታት ታስቦ የተቀረጸ ነበር። ነገር ግን ተመራማሪዎቹ ያልጠበቁት ክስተት አጋጠመ፤ ግጭቱ ወደ አማራ ክልል በመስፋፋቱ በጥናቱ ማዕቀፍ ውስጥ በነበሩ አካባቢዎች ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ፈጠረ።

በኖርዝ ዌስተርን ዩኒቨርሲቲ የዓለም አቀፍ ድህነት ምርምር ቤተ-ሙከራ ከፍተኛ ዳይሬክተር እና በኢትዮጵያ የወርልድ ቪዥን ፕሮጀክት ስራ አስኪያጅ የነበሩት ማይክል ሙልፎርድ፣ ታጣቂ ቡድኖች ወደ መንደሮቹ በመግባት ህዝቡን ሲያሸብሩ እና ሲዘርፉ መመልከታቸውን ይናገራሉ። በግጭት ቀጠናዎች ውስጥ በተካሄዱ በርካታ የቡድን የስነ-ልቦና ህክምና ክፍለ-ጊዜዎች ላይ የተገኙት ሙልፎርድ፣ ግጭቱ እንዴት የሰዎችን ውጥረት እንዳባባሰው፣ እንዲሁም የእንቅልፍ እና የምግብ ፍላጎት ማጣት እንዳስከተለ በቅርበት ታዝበዋል። "ከሴቶቹ መካከል አንዷ ባሏ በግጭቱ ምክንያት እንደሞተባት፣ እጅግ እንደተከዘች እና ቀጣይ ምን ማድረግ እንዳለባት ማሰብ እንደተሳናት ስትናገር ሰምቻለሁ" በማለት የደረሰውን የስነ-ልቦና ስብራት አብራርተዋል።

እስከ 2024 በቆየው የጥናቱ ማጠናቀቂያ ላይ ተመራማሪዎቹ መረጃዎችን ሲሰበስቡ፣ የቡድን የስነ-ልቦና ህክምናው በተሳታፊዎች የአእምሮ ጤና ላይ ትልቅ መሻሻል አሳይቶ ነበር። ሆኖም ከ16 ወራት በኋላ ዳግም መረጃ ሲሰበሰብ ያ መሻሻል ሙሉ በሙሉ ጠፍቶ መገኘቱ ተመራማሪዎቹን አስገርሟል። የረጅም ጊዜ ውጤቱ እንደሚያሳየው፣ የስነ-ልቦና ህክምና ብቻ ያገኙ ቤተሰቦች በገቢያቸውም ሆነ በምርታማነታቸው ላይ ምንም ዓይነት ኢኮኖሚያዊ ለውጥ አላመጡም። በአንጻሩ የጥሬ ገንዘብ ድጋፍ ብቻ የተደረገላቸው ሰዎች የተሻለ ውጤት በማስመዝገብ በእንስሳት እርባታ ላይ ኢንቨስት ማድረግ እና ገንዘብ መቆጠብ ችለዋል። ጥሬ ገንዘብ እና ህክምናን አጣምረው ያገኙት ደግሞ በገቢያቸው ላይ መጠነኛ ብልጫ አሳይተዋል፤ ነገር ግን በግጭት ቀጠና ውስጥ ለሚገኙ ሰዎች ህክምናው ምንም ዓይነት ፋይዳ አልነበረውም።

በጥናቱ ላይ ያልተሳተፉት በማሳቹሴትስ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት (MIT) የባህሪ ኢኮኖሚክስ ተመራማሪ ፍራንክ ሺልባክ፣ ይህ ፕሮጀክት ምን ያህል ወጪ ቆጣቢ እንደነበር ማወቅ ፖሊሲ አውጪዎች ለወደፊት ውሳኔያቸው እንዲጠቀሙበት ያግዛል ብለዋል። አክለውም ጥናቱ ጠቃሚ ግንዛቤዎችን እንደሰጠ ጠቅሰው፣ "ይህ የተለየ ጥናት እንደሚያሳየው ከጥሬ ገንዘብ በተጨማሪ የስነ-ልቦና ህክምና መስጠት ውጤታማ የሚሆነው ለግጭት ተጋላጭ ባልሆኑ ሰዎች ላይ ብቻ ነው" ሲሉ ተንትነዋል። ስነ-ልቦናዊ ቀውስ ውስጥ ያለን ማህበረሰብ ያለ በቂ የትምህርት ወይም የስራ እድል በህክምና ብቻ ለመለወጥ መሞከር በቂ አለመሆኑን፣ እንዲሁም በጦርነት ቀጠና ውስጥ ላሉ ድሆች ይበልጥ ልዩ የሆነ የስነ-ልቦና ድጋፍ ሊያስፈልጋቸው እንደሚችል ሺልባክ አስገንዝበዋል።