በንጽህና መጠበቂያ ምርቶች ላይ የታለመው የዋጋ ቅናሽ በተግባር ባለመዋሉ መንግስት ጥብቅ የገበያ ቁጥጥር እንዲያደርግ ተጠየቀ

የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እና የልማት አጋሮች በሴቶች የወር አበባ ንጽህና መጠበቂያ ምርቶች ላይ የታለመው የችርቻሮ ዋጋ ቅናሽ ለተጠቃሚዎች በትክክል ተፈጻሚ ባለመሆኑ፣ የኢትዮጵያ መንግስት ጥብቅ የገበያ ቁጥጥር እና የተጠያቂነት አሰራር እንዲዘረጋ አሳሰቡ።

መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንደሚሉት፤ በሴቶች ላይ የሚደርሰውን የኢኮኖሚ ጫና ለመቀነስ ቀደም ሲል የፊስካል ማሻሻያ እርምጃዎች ቢወሰዱም፣ መዋቅራዊ መሰናክሎች፣ ደካማ የአቅርቦት ሰንሰለት ቁጥጥር እና ዝቅተኛ ግንዛቤ ሂደቱን በማስተጓጎላቸው በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሴቶች እና ልጃገረዶች አሁንም ለችግር ተጋልጠዋል።

የኤች.አይ.ቪ ጤና ጥበቃ ፈንድ (AHF) ኢትዮጵያ የቅድመ መከላከል፣ የአፍሪካ ህብረት ግንኙነት እና የዕድገት ድጋፍ ስራ አስኪያጅ አቶ ቶለሳ ኦላና ጉዳዩን በተመለከተ ለካፒታል ጋዜጣ እንደገለጹት፤ የወር አበባ ጤና መጠበቂያ ምርቶች እጥረት እና ያለመገኘት በኢትዮጵያ የፆታ እኩልነት፣ ጤና፣ ትምህርት እና የኢኮኖሚ ምርታማነት ላይ ትልቅ እንቅፋት እየሆነ መጥቷል።

በ 2017 የቀረበው እና በምርቶቹ ላይ የሚስተዋሉ መዋቅራዊ መሰናክሎችን ለማስወገድ በተዘጋጀው ረቂቅ የፖሊሲ ሰነድ ላይ ይህ ጉዳይ በስፋት ተዳሷል።

በጤና ሚኒስቴር፣ በትምህርት ሚኒስቴር እና ከ10 በላይ አጋር ድርጅቶች (AHF፣ ዩኒሴፍ እና ሌሎችም ጨምሮ) እንዲሁም በአገር ውስጥ በድጋሚ ጥቅም ላይ የሚውሉ ሞዴሶችን ከሚያመርቱ ድርጅቶች ጋር በጋራ የተዘጋጀው ይህ ረቂቅ ሰነድ እንደሚያሳየው፤ በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ዘመናዊ የወር አበባ ንጽህና መጠበቂያ ምርቶችን ማግኘት የሚችሉት 30 በመቶ ያህሉ ሴቶች ብቻ ናቸው።

የዚህ እጥረት መዘዝ ከባድ መሆኑን የገለጹት አቶ ቶለሳ፣ ከ10 ታዳጊ ልጃገረዶች መካከል አንዷ በወር አበባ ምክንያት መደበኛ የትምህርት ቀናት የምታጣ ሲሆን፣ ብዙ ሴቶች ደግሞ በስራ ቦታቸው ላይ ምርታማነታቸው እንዲቀንስ ወይም ከስራ ለመቅረት ተገድደዋል ብለዋል።

ምንም እንኳን መንግስት ቀደም ሲል የማስመጫ ታሪፎችን ቢያስተካክልም፣ ሊጣሉ በሚችሉ ሞዴሶች እና ሌሎች ምርቶች ላይ አሁንም 15 በመቶ ከፍተኛ የተጨማሪ እሴት ታክስ ይተገበራል። ችግሩ ይበልጥ የተወሳሰበው በተጠናቀቁ ምርቶች ላይ በሚጣለው 10 በመቶ የጉምሩክ ቀረጥ እና ለማምረቻነት በሚያገለግሉ ጥሬ ዕቃዎች ላይ በሚጣለው ከፍተኛ ታክስ ምክንያት ነው።

አቶ ቶለሳ ኦላና እንዳሉት፤ ከአስመጪዎች፣ ከችርቻሮ ነጋዴዎች እና ከማህበራዊ ማሻሻጫ አካላት ጋር ከፍተኛ የፖሊሲ ውይይቶች ቢደረጉም፣ በህብረተሰቡ ደረጃ የታየ ተጨባጭ ለውጥ የለም። ከአምራቾች፣ አስመጪዎች፣ አከፋፋዮች እና የማህበራዊ ማሻሻጫ መረቦች ጋር ሰፊ ውይይት ቢደረግም ስለ ታክስ ነፃ መብቶች ያለው ግንዛቤ አሁንም ዝቅተኛ መሆኑን ጠቁመዋል።

Via capital