የኢትዮጵያ የውጭ ምንዛሬ ገበያ ወደ አዲስ ምዕራፍ፡ ባንኮች በዲጂታል መድረክ እርስ በእርስ መገበያየት ጀመሩ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የሀገሪቱን የፋይናንስ ታሪክ የሚቀይር "የባንክ ለባንክ የውጭ ምንዛሬ ግብይት" በዘመናዊ የቴክኖሎጂ ሥርዓት (Automated Trading Platform) መጀመሩን በይፋ አበሰረ።
ይህ አሠራር ባንኮች ያላቸውን ትርፍ የውጭ ምንዛሬ እጥረት ላለባቸው ባንኮች በገበያ ዋጋ የሚሸጡበት ግልጽ መድረክ ነው።
🌍 የሌሎች ሀገራት ተሞክሮ ምን ያስተምረናል?
ኢትዮጵያ አሁን የጀመረችው ይህ ሥርዓት በዓለም አቀፍ ደረጃ ስኬታማ በሆኑ ሀገራት የተሞከረና ውጤታማነቱ የተረጋገጠ ነው።
ቬትናም : እ.ኤ.አ በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ ተመሳሳይ የኢንተርባንክ (Interbank) ገበያ በመጀመሯ፣ በሀገሪቱ የነበረውን ጥቁር ገበያ በእጅጉ መቀነስ ችላለች። ይህም የውጭ ኢንቨስተሮች በሀገሪቱ የፋይናንስ ሥርዓት ላይ እምነት እንዲኖራቸው አድርጓል።
ግብፅ : እ.ኤ.አ በ2016 የውጭ ምንዛሬ ተመንን ለገበያ ክፍት ካደረገች በኋላ፣ የባንክ ለባንክ ግብይቱን በማጠናከሯ በባንኮች ውስጥ ያለውን የውጭ ምንዛሬ ፈሳሽነት (Liquidity) በከፍተኛ ደረጃ ማሳደግ ችላለች።
ናይጄሪያ : ምንም እንኳን ተግዳሮቶች ቢገጥሟትም፣ የዲጂታል ግብይት ሥርዓቱን በማዘመኗ የውጭ ምንዛሬ ተመን ግልጽ በሆነ መንገድ በየቀኑ እንዲታወቅና ግምታዊ ግብይት (Speculation) እንዲቀንስ ረድቷታል።
💎 የአዲሱ ሥርዓት ልዩ ባህሪያት
"ሪል ታይም" ግብይት፦ በኢትዮጵያ ሰኩሪቲስ ኤክስቼንጅ (ESX) በኩል የሚመራው ይሄው መድረክ፣ ባንኮች በሰከንዶች ውስጥ የዋጋ ማቅረቢያና ሽያጭ እንዲያከናውኑ ያስችላቸዋል።
የመረጃ እኩልነት፦ ቀደም ሲል የነበረውን "መረጃ ያለው ብቻ ያተርፋል" የሚለውን አሠራር በማስቀረት፣ ሁሉም ባንኮች የገበያውን እንቅስቃሴ በእኩልነት እንዲያዩ ያደርጋል።
ጥብቅ ቁጥጥር፦ ብሔራዊ ባንክ በዳሽቦርዱ በኩል እያንዳንዱን ግብይት በቀጥታ ይከታተላል፤ ይህም ሕገ-ወጥ አሠራሮችንና የዋጋ መዛባትን ይከላከላል።
🎤 የባንኩ ገዥ ዶ/ር እዮብ ተካልኝ ምን አሉ?
"ዛሬ የተጀመረው የቴክኖሎጂ ሥርዓት የፋይናንስ ዘርፋችንን ለማዘመን የወሰድነው ትልቁ እርምጃ ነው። ይህም ግልጽነትን በማስፈን፣ ትክክለኛ የገበያ ዋጋ እንዲወጣ በማድረግ እና ለጠቅላላው ኢኮኖሚ መረጋጋት የጀርባ አጥንት ይሆናል።"
📌 ለምን ይጠቅመናል?
ይህ ሥርዓት ተግባራዊ መሆኑ የውጭ ምንዛሬ በአንድ ባንክ ብቻ ታጥሮ እንዳይቀር ያደርጋል። አንድ ባንክ ምንዛሬ ሲያጥረው ሌላው ካለው እንዲገዛ በማስቻሉ፣ ለገቢ ምርቶች (እንደ መድኃኒትና ነዳጅ) የሚፈለገው የውጭ ምንዛሬ ፍሰት እንዲቀላጠፍ ይረዳል።
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የሀገሪቱን የፋይናንስ ታሪክ የሚቀይር "የባንክ ለባንክ የውጭ ምንዛሬ ግብይት" በዘመናዊ የቴክኖሎጂ ሥርዓት (Automated Trading Platform) መጀመሩን በይፋ አበሰረ።
ይህ አሠራር ባንኮች ያላቸውን ትርፍ የውጭ ምንዛሬ እጥረት ላለባቸው ባንኮች በገበያ ዋጋ የሚሸጡበት ግልጽ መድረክ ነው።
🌍 የሌሎች ሀገራት ተሞክሮ ምን ያስተምረናል?
ኢትዮጵያ አሁን የጀመረችው ይህ ሥርዓት በዓለም አቀፍ ደረጃ ስኬታማ በሆኑ ሀገራት የተሞከረና ውጤታማነቱ የተረጋገጠ ነው።
ቬትናም : እ.ኤ.አ በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ ተመሳሳይ የኢንተርባንክ (Interbank) ገበያ በመጀመሯ፣ በሀገሪቱ የነበረውን ጥቁር ገበያ በእጅጉ መቀነስ ችላለች። ይህም የውጭ ኢንቨስተሮች በሀገሪቱ የፋይናንስ ሥርዓት ላይ እምነት እንዲኖራቸው አድርጓል።
ግብፅ : እ.ኤ.አ በ2016 የውጭ ምንዛሬ ተመንን ለገበያ ክፍት ካደረገች በኋላ፣ የባንክ ለባንክ ግብይቱን በማጠናከሯ በባንኮች ውስጥ ያለውን የውጭ ምንዛሬ ፈሳሽነት (Liquidity) በከፍተኛ ደረጃ ማሳደግ ችላለች።
ናይጄሪያ : ምንም እንኳን ተግዳሮቶች ቢገጥሟትም፣ የዲጂታል ግብይት ሥርዓቱን በማዘመኗ የውጭ ምንዛሬ ተመን ግልጽ በሆነ መንገድ በየቀኑ እንዲታወቅና ግምታዊ ግብይት (Speculation) እንዲቀንስ ረድቷታል።
💎 የአዲሱ ሥርዓት ልዩ ባህሪያት
"ሪል ታይም" ግብይት፦ በኢትዮጵያ ሰኩሪቲስ ኤክስቼንጅ (ESX) በኩል የሚመራው ይሄው መድረክ፣ ባንኮች በሰከንዶች ውስጥ የዋጋ ማቅረቢያና ሽያጭ እንዲያከናውኑ ያስችላቸዋል።
የመረጃ እኩልነት፦ ቀደም ሲል የነበረውን "መረጃ ያለው ብቻ ያተርፋል" የሚለውን አሠራር በማስቀረት፣ ሁሉም ባንኮች የገበያውን እንቅስቃሴ በእኩልነት እንዲያዩ ያደርጋል።
ጥብቅ ቁጥጥር፦ ብሔራዊ ባንክ በዳሽቦርዱ በኩል እያንዳንዱን ግብይት በቀጥታ ይከታተላል፤ ይህም ሕገ-ወጥ አሠራሮችንና የዋጋ መዛባትን ይከላከላል።
🎤 የባንኩ ገዥ ዶ/ር እዮብ ተካልኝ ምን አሉ?
"ዛሬ የተጀመረው የቴክኖሎጂ ሥርዓት የፋይናንስ ዘርፋችንን ለማዘመን የወሰድነው ትልቁ እርምጃ ነው። ይህም ግልጽነትን በማስፈን፣ ትክክለኛ የገበያ ዋጋ እንዲወጣ በማድረግ እና ለጠቅላላው ኢኮኖሚ መረጋጋት የጀርባ አጥንት ይሆናል።"
📌 ለምን ይጠቅመናል?
ይህ ሥርዓት ተግባራዊ መሆኑ የውጭ ምንዛሬ በአንድ ባንክ ብቻ ታጥሮ እንዳይቀር ያደርጋል። አንድ ባንክ ምንዛሬ ሲያጥረው ሌላው ካለው እንዲገዛ በማስቻሉ፣ ለገቢ ምርቶች (እንደ መድኃኒትና ነዳጅ) የሚፈለገው የውጭ ምንዛሬ ፍሰት እንዲቀላጠፍ ይረዳል።
6 months ago
