ታዋቂ ሰዎች ስለ ነጻነት ምን አሉ?
#ethiopia | በኢትዮጵያ የጥበብ ሰማይ ስር በፈገግታው ድምቀት፣ በትወናው ጥልቀትና በሰብአዊነቱ ርህራሄ ብዙዎችን ሲያስደምም የነበረው አርቲስት ነፃነት ወርቅነህ (ነፂ) ድንገተኛ ህልፈት፣ መላውን የሀገሪቱን ህዝብ በከባድ ድንጋጤና ሀዘን ውስጥ ዘፍቆታል። ይህ መርዶ እንደ ሰደድ እሳት ሲሰራጭ፣ ከሀገር መሪዎች እስከ ጥበብ ባለሙያዎች ድረስ ሁሉም "የኔ ንፁህ" እያሉ እንባቸውን አፍስሰዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የአርቲስቱን ህልፈት ተከትሎ በሰጡት መግለጫ፣ ነፃነት በኪነ-ጥበቡ መስክ የነበረውን ጉልህ ሚና አስታውሰዋል። "አርቲስት ነጻነት ወርቅነህ በድንገት በማረፉ ኀዘን ተሰምቶኛል" ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ በተለይም በ2016 ዓ.ም የሕዳሴ ግድብ አዲስ ዓመት መቀበያ ፕሮግራም ላይ የነበረውን ንቁ ተሳትፎና ህዝቡን ለማስደሰት የነበረውን ትጋት በታላቅ አክብሮት አንስተዋል።
በሌላ በኩል፣ የኢትዮጵያ የጥበብ ምልክት የሆነው አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ)፣ የልብ ስብራቱን በገላጭ ቃላት አስፍሯል። "ውድ ወንድሜ ነፂ... እንዳልከው የማንቋቋመው የሚያሳምም ኀዘን ነው" በማለት የጀመረው ቴዲ፣ "እኛ ያሰብነውና ያቀድነው አልሆነም" ሲል የሰው ልጅ እቅድና የፈጣሪ ፈቃድ ስላላቸው ልዩነት በሀዘን ተቀኝቷል። ቴዲ አፍሮ ለነፃነት ነፍስ እረፍትን እየለመነ፣ "ፍቅር ያሸንፋል" በሚለው መሪ ቃሉ ለቤተሰቦቹ መጽናናትን ተመኝቷል።
የብቸኝነት ጉዞ እና ያልተሳካው ኑዛዜ
የነፃነት ህይወት ገና በልጅነቱ ነበር በትልቅ ፈተና የተጀመረው። እናትና አባቱን ገና በለጋነቱ አጥቶ በብቸኝነትና በናፍቆት ያደገው ነፃነት፣ የልጅነት እጦቱን በኪነ-ጥበብና በሰው ፍቅር ለመካስ የጣረ ታላቅ ሰው ነበር። ወላጆቹን ቢያጣም፣ እንደ እናትም እንደ አባትም ሆነው ያሳደጉትን አያቱን እጅግ ይወድና ያከብር ነበር።
ለቅርብ ወዳጆቹ ደጋግሞ የሚናገረው አንድ ልብ የሚነካ ኑዛዜ ነበረው፦ "ስሞት ከአያቴ አጠገብ አሌልቱ ጊዮርጊስ ቅበሩኝ" የሚል። ይህ ምኞቱ ከአፈር በታችም ቢሆን አብሯቸው የመሆን ጉጉቱን የሚያሳይ ነበር። የሚገርመውና ልብን የሚሰብረው ግን፣ ነፃነት ከመሞቱ ከአንድ ሳምንት በፊት ወደ አሌልቱ ጊዮርጊስ ተጉዞ ቤተክርስቲያኑን ስለማደስና ስለ ልማት ስራዎች ሲመክር መቆየቱ ነው። ሞት በደጃፉ እንዳለ ሳያውቅ፣ ለአያቱ ጓሮና ለዘላለም እረፍቱ ሲዘጋጅ የቆየ ይመስላል። ሆኖም የሀገር ዕዳና የጥበብ ባለቤት በመሆኑ፣ ኑዛዜው ሳይፈጸም በቀብር ስነ-ስርዓቱ በታላቁ ስላሴ ካቴድራል እንዲሆን ተወስኗል።
የመጨረሻዎቹ ሰዓታት እና የመሪር ጩኸት ድምፆች
ያቺ ጥር 8 ቀን የጥበብ ቤተሰብን ያረገደች መርዶ ይዛ መጣች። ነፃነት ለወትሮው የስራ እንቅስቃሴው ለመውጣት እየተዘጋጀ፣ ልብሱን እየለባበሰ ሳለ ድንገተኛ ህመም ተሰማው። ወደ ጓደኛው ደውሎ "አልቻልኩም" ሲል የነገረው የመጨረሻ ቃሉ ነበር። ወደ ICMC ሆስፒታል በተደረገው አጣዳፊ ጉዞ ላይ ህመሙ እየበረታ ሄዶ፣ በምሳ ሰዓት ገደማ ያ ሁሉ ፈገግታ፣ ያ ሁሉ የጥበብ ሀብትና ያ ሁሉ የወደፊት ተስፋ ከዚህ ዓለም ተለየ።
ይህ መርዶ በስደት ለሚኖሩት ወዳጆቹ የፈጠረው ስቃይ ግን ከባድ ነበር። አርቲስት ሃና ዮሃንስ በባዕድ ሀገር ሆና የሰማችው መርዶ ውስጧን አቃጥሎታል። "ጎረቤቶቼ አብዳለች እንዳይሉኝ፣ መኪናዬ ውስጥ ገብቼ ጮህኩ! አለቀስኩ!" ስትል የገለጸችው ስሜት፣ የብዙዎችን የልብ ስብራት ይወክላል። የፒያሳ ትዝታዎቻቸው፣ የአራት ኪሎ ሳቆቻቸውና በመድረክ ላይ የነበራቸው ውህደት ሁሉ በቅጽበት ትዝታ ብቻ ሆኑ።
ጋዜጠኛ መቅደስ ደበሳይም በተመሳሳይ የልብ ስብራት "የኔ ንፁህ ነፂዬ" ስትል ስትቀበር ያየችውን ህልም ለማመን ተቸግራለች። ከሁለት ዓመት በፊት ያጣችውን አርቲስት አስፋው መሸሻንና ነፃነትን እያነሳሳች፣ "በሁለት ዓመት ልዩነት እናንተን ማጣት አለመታደል ነው" ስትል የሀዘኗን ጥልቀት ገልጻለች። ዲያቆን ሄኖክ ኃይሌም ቢሆን "የማንቋቋመው የሚያሳምም ሀዘን" ሲል የቃለ አብን (የነፃነትን) ነፍስ ለፈጣሪ አደራ ሰጥቷል።
የጥበብ ቤተሰብ ስንብት
ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ አርቲስት ማህደር አሰፋ፣ አብዱ ኪያር፣ ጎሳዬ ተስፋዬ እና ሌሎችም በርካታ አርቲስቶች የገለጹት ሀዘን ነፃነት ምን ያህል የብዙዎች መሆኑን ያሳያል። ነፃነት ወርቅነህ ለኢትዮጵያ ህዝብ ተራ ተዋናይ አልነበረም። በ"የቤተሰብ ጨዋታ" ፕሮግራሙ እያንዳንዱ ቤት ገብቶ ደስታን የሚያድል፣ በፊልሞቹ ማህበረሰባዊ እውነታን በሳቅ የሚተርክ የቁም ነገር ሰው ነበር።
የአርቲስቱ የቀብር ስነ-ስርዓት እሁድ ጥር 10 ቀን በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ሲፈጸም፣ ከፖርትላንድ የምትመጣው ባለቤቱና ልጆቹ፣ እንዲሁም መላው የኢትዮጵያ ህዝብ በታላቅ ክብር ይሸኙታል። ምንም እንኳን የነፃነት ስጋ ወደ አፈር ቢመለስም፣ ያ ለጋስ ፈገግታውና ንፁህ ማንነቱ በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ለዘላለም ህያው ሆኖ ይኖራል።
ነፃነት ወርቅነህ (ነፂ) ሆይ፤ በምድራዊ ህይወትህ እናትና አባትህን አተህ ብቸኝነት ቢሰማህም፣ ዛሬ መላው የኢትዮጵያ ህዝብ እንደ እናትና አባት አልቅሶልሃል። ነፍስህ በአጸደ ገነት በሰላም ትረፍ!
#ethiopia | በኢትዮጵያ የጥበብ ሰማይ ስር በፈገግታው ድምቀት፣ በትወናው ጥልቀትና በሰብአዊነቱ ርህራሄ ብዙዎችን ሲያስደምም የነበረው አርቲስት ነፃነት ወርቅነህ (ነፂ) ድንገተኛ ህልፈት፣ መላውን የሀገሪቱን ህዝብ በከባድ ድንጋጤና ሀዘን ውስጥ ዘፍቆታል። ይህ መርዶ እንደ ሰደድ እሳት ሲሰራጭ፣ ከሀገር መሪዎች እስከ ጥበብ ባለሙያዎች ድረስ ሁሉም "የኔ ንፁህ" እያሉ እንባቸውን አፍስሰዋል።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የአርቲስቱን ህልፈት ተከትሎ በሰጡት መግለጫ፣ ነፃነት በኪነ-ጥበቡ መስክ የነበረውን ጉልህ ሚና አስታውሰዋል። "አርቲስት ነጻነት ወርቅነህ በድንገት በማረፉ ኀዘን ተሰምቶኛል" ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ በተለይም በ2016 ዓ.ም የሕዳሴ ግድብ አዲስ ዓመት መቀበያ ፕሮግራም ላይ የነበረውን ንቁ ተሳትፎና ህዝቡን ለማስደሰት የነበረውን ትጋት በታላቅ አክብሮት አንስተዋል።
በሌላ በኩል፣ የኢትዮጵያ የጥበብ ምልክት የሆነው አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ)፣ የልብ ስብራቱን በገላጭ ቃላት አስፍሯል። "ውድ ወንድሜ ነፂ... እንዳልከው የማንቋቋመው የሚያሳምም ኀዘን ነው" በማለት የጀመረው ቴዲ፣ "እኛ ያሰብነውና ያቀድነው አልሆነም" ሲል የሰው ልጅ እቅድና የፈጣሪ ፈቃድ ስላላቸው ልዩነት በሀዘን ተቀኝቷል። ቴዲ አፍሮ ለነፃነት ነፍስ እረፍትን እየለመነ፣ "ፍቅር ያሸንፋል" በሚለው መሪ ቃሉ ለቤተሰቦቹ መጽናናትን ተመኝቷል።
የብቸኝነት ጉዞ እና ያልተሳካው ኑዛዜ
የነፃነት ህይወት ገና በልጅነቱ ነበር በትልቅ ፈተና የተጀመረው። እናትና አባቱን ገና በለጋነቱ አጥቶ በብቸኝነትና በናፍቆት ያደገው ነፃነት፣ የልጅነት እጦቱን በኪነ-ጥበብና በሰው ፍቅር ለመካስ የጣረ ታላቅ ሰው ነበር። ወላጆቹን ቢያጣም፣ እንደ እናትም እንደ አባትም ሆነው ያሳደጉትን አያቱን እጅግ ይወድና ያከብር ነበር።
ለቅርብ ወዳጆቹ ደጋግሞ የሚናገረው አንድ ልብ የሚነካ ኑዛዜ ነበረው፦ "ስሞት ከአያቴ አጠገብ አሌልቱ ጊዮርጊስ ቅበሩኝ" የሚል። ይህ ምኞቱ ከአፈር በታችም ቢሆን አብሯቸው የመሆን ጉጉቱን የሚያሳይ ነበር። የሚገርመውና ልብን የሚሰብረው ግን፣ ነፃነት ከመሞቱ ከአንድ ሳምንት በፊት ወደ አሌልቱ ጊዮርጊስ ተጉዞ ቤተክርስቲያኑን ስለማደስና ስለ ልማት ስራዎች ሲመክር መቆየቱ ነው። ሞት በደጃፉ እንዳለ ሳያውቅ፣ ለአያቱ ጓሮና ለዘላለም እረፍቱ ሲዘጋጅ የቆየ ይመስላል። ሆኖም የሀገር ዕዳና የጥበብ ባለቤት በመሆኑ፣ ኑዛዜው ሳይፈጸም በቀብር ስነ-ስርዓቱ በታላቁ ስላሴ ካቴድራል እንዲሆን ተወስኗል።
የመጨረሻዎቹ ሰዓታት እና የመሪር ጩኸት ድምፆች
ያቺ ጥር 8 ቀን የጥበብ ቤተሰብን ያረገደች መርዶ ይዛ መጣች። ነፃነት ለወትሮው የስራ እንቅስቃሴው ለመውጣት እየተዘጋጀ፣ ልብሱን እየለባበሰ ሳለ ድንገተኛ ህመም ተሰማው። ወደ ጓደኛው ደውሎ "አልቻልኩም" ሲል የነገረው የመጨረሻ ቃሉ ነበር። ወደ ICMC ሆስፒታል በተደረገው አጣዳፊ ጉዞ ላይ ህመሙ እየበረታ ሄዶ፣ በምሳ ሰዓት ገደማ ያ ሁሉ ፈገግታ፣ ያ ሁሉ የጥበብ ሀብትና ያ ሁሉ የወደፊት ተስፋ ከዚህ ዓለም ተለየ።
ይህ መርዶ በስደት ለሚኖሩት ወዳጆቹ የፈጠረው ስቃይ ግን ከባድ ነበር። አርቲስት ሃና ዮሃንስ በባዕድ ሀገር ሆና የሰማችው መርዶ ውስጧን አቃጥሎታል። "ጎረቤቶቼ አብዳለች እንዳይሉኝ፣ መኪናዬ ውስጥ ገብቼ ጮህኩ! አለቀስኩ!" ስትል የገለጸችው ስሜት፣ የብዙዎችን የልብ ስብራት ይወክላል። የፒያሳ ትዝታዎቻቸው፣ የአራት ኪሎ ሳቆቻቸውና በመድረክ ላይ የነበራቸው ውህደት ሁሉ በቅጽበት ትዝታ ብቻ ሆኑ።
ጋዜጠኛ መቅደስ ደበሳይም በተመሳሳይ የልብ ስብራት "የኔ ንፁህ ነፂዬ" ስትል ስትቀበር ያየችውን ህልም ለማመን ተቸግራለች። ከሁለት ዓመት በፊት ያጣችውን አርቲስት አስፋው መሸሻንና ነፃነትን እያነሳሳች፣ "በሁለት ዓመት ልዩነት እናንተን ማጣት አለመታደል ነው" ስትል የሀዘኗን ጥልቀት ገልጻለች። ዲያቆን ሄኖክ ኃይሌም ቢሆን "የማንቋቋመው የሚያሳምም ሀዘን" ሲል የቃለ አብን (የነፃነትን) ነፍስ ለፈጣሪ አደራ ሰጥቷል።
የጥበብ ቤተሰብ ስንብት
ከንቲባ አዳነች አቤቤ፣ አርቲስት ማህደር አሰፋ፣ አብዱ ኪያር፣ ጎሳዬ ተስፋዬ እና ሌሎችም በርካታ አርቲስቶች የገለጹት ሀዘን ነፃነት ምን ያህል የብዙዎች መሆኑን ያሳያል። ነፃነት ወርቅነህ ለኢትዮጵያ ህዝብ ተራ ተዋናይ አልነበረም። በ"የቤተሰብ ጨዋታ" ፕሮግራሙ እያንዳንዱ ቤት ገብቶ ደስታን የሚያድል፣ በፊልሞቹ ማህበረሰባዊ እውነታን በሳቅ የሚተርክ የቁም ነገር ሰው ነበር።
የአርቲስቱ የቀብር ስነ-ስርዓት እሁድ ጥር 10 ቀን በመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ሲፈጸም፣ ከፖርትላንድ የምትመጣው ባለቤቱና ልጆቹ፣ እንዲሁም መላው የኢትዮጵያ ህዝብ በታላቅ ክብር ይሸኙታል። ምንም እንኳን የነፃነት ስጋ ወደ አፈር ቢመለስም፣ ያ ለጋስ ፈገግታውና ንፁህ ማንነቱ በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ለዘላለም ህያው ሆኖ ይኖራል።
ነፃነት ወርቅነህ (ነፂ) ሆይ፤ በምድራዊ ህይወትህ እናትና አባትህን አተህ ብቸኝነት ቢሰማህም፣ ዛሬ መላው የኢትዮጵያ ህዝብ እንደ እናትና አባት አልቅሶልሃል። ነፍስህ በአጸደ ገነት በሰላም ትረፍ!
7 months ago
