ይህ የሙከራ ምዕራፍ ከተሳካ፣ ሁለተኛው ምዕራፍ ያስፈልጋል። በዚህ ምዕራፍ፣ መንግሥት ፈቃድ ያላቸው የግብይት መድረኮችን (licensed exchanges) እና አስጠባቂዎችን (custodians - ዲጂታል ገንዘቦችን ደህንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ የሚይዙ) ሊያቋቁም ይችላል። በዚህም፣ ሁሉም የክሪፕቶ ግብይት ወይም የማከማቻ እንቅስቃሴዎች በሕጎች ቁጥጥር ስር ይመጣሉ። በተጨማሪም፣ የባለሀብቶችን ብቃት ማረጋገጥ፣ የግብይት ወሰን በአደጋው መሠረት መወሰን እና ለጠቅላላው ዘርፍ ግልጽ የሆነ ፖሊሲ ማስተዋወቅ ያስፈልጋል። ማን ተጠቃሚ እንደሆነ እና ምን ያህል መክፈል እንዳለበት ግልጽ ይሆናል።

3. የሰው ኃይል እና የግንዛቤ ማስጨበጫ

ከዚህ በተጨማሪ፣ መጠቀም ብቻ ሳይሆን በዚህ ቴክኖሎጂ የሰለጠነ የሰው ኃይል በሀገር ውስጥ መፍጠርም ያስፈልጋል። ለዚህም፣ በዩኒቨርሲቲዎች እና በቴክኒክ ተቋማት የብሎክቼይን ቴክኖሎጂ ጥናትና ሥልጠና መጀመር አስፈላጊ ነው። በተጨማሪም፣ መገናኛ ብዙኃን የተሳሳተ መረጃ ወይም ማጭበርበር ሰለባ እንዳይሆኑ ለሕዝቡ ግንዛቤ ማስጨበጥ በጣም አስፈላጊ ነው።

4. የማዕከላዊ ባንክ ዲጂታል ገንዘብ ሙከራ

ትልቁ ነገር ደግሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ አነስተኛ ፕሮጀክት (ፓይለት) መጀመር ይችላል። በመጀመሪያ በባንኮች መካከል ያሉ ግብይቶች መቋቋሚያ ባሉ ቀላልና ቁጥጥር በሚደረግባቸው አካባቢዎች ላይ ሊውል ይችላል። በኋላ ላይ፣ ቀስ በቀስ በሕዝቡ የችርቻሮ ግብይቶች ላይ ማስተዋወቅ ይቻላል። በዚህ መንገድ፣ ሰዎች ቀስ በቀስ ዲጂታል ገንዘብን መጠቀም ይማራሉ ። መንግሥትም ለመቆጣጠር ቀላል ይሆንለታል።

እንዲህ ያለው ማዕቀፍ በዕድሎች እና በሁኔታዎች የሚዳብር ከሆነ፣ የክሪፕቶከረንሲ ቴክኖሎጂን እንደ ግምታዊ ገበያ ሳይሆን እንደ ዲጂታል ኢኮኖሚው የወደፊት መሠረተ ልማት አድርገን ልንመለከተው እንችላለን።

ከዚህ የመጀመሪያ ተጠቃሚዎች የሚሆኑት እነዚያ ወጣት ፍሪላንሰሮች፣ አነስተኛ የሶፍትዌር ላኪዎች፣ እንዲሁም የውጭ ክፍያዎቻቸው በተደጋጋሚ የሚታገዱ ወይም የሚዘገዩ አነስተኛ የኦንላየን ነጋዴዎች ይሆናሉ። ይህ መሠረት ሲገነባ፣ ቀጣዩ እርምጃ ቶከን የተደረገ የክፍያ ቅናሽ (tokenized invoice discounting) ወይም ድንበር ተሻጋሪ ማይክሮ-አቅርቦት ሰንሰለት ፋይናንስ (cross-border micro-supply-chain finance) የመሳሰሉ አዲስ የፋይናንስ አገልግሎቶች እና ምርቶች በፊንቴክ እና ስታርትአፕ ዘርፎች መወለድ ሊሆን ይችላል።

ነገር ግን ዋናው ነጥብ ትክክለኛ ሕጎች እና ደንቦች እንዲሁም ቁጥጥር ከሌለ ይህንን ትልቅ አቅም ወደ እውነታ መለወጥ አንችልም። ይልቁንም፣ ዕድል ከመሆን ይልቅ ብክነት ይሆናል።

ብሔራዊ ባንክ ክሪፕቶከረንሲ ግብይቶች ባይፈቅድም የቴክኖሎጂው እድገት አይቆምም። ይልቁንም፣ ከቁጥጥር ውጪ በሆነ አካባቢ በድብቅ ያድጋል ከዚያም አደጋዎቹ ይበልጥ ይጨምራሉ። ስለዚህ፣ የፖሊሲ አውጪዎች ወደፊት ይህንን ቴክኖሎጂ ከግምት ውስጥ ማስገባት ከፈለጉ መጀመሪያ ትክክለኛ ሕጎችና ደንቦች መዘጋጀት አለባቸው። የሰለጠነ የሰው ኃይል መፈጠር እና የዜጎች ጥበቃ መረጋገጥ አለበት። ስለዚህ አሁን ያለው ጥያቄ ‘መጀመር አለብን ወይ’ የሚለው አይደለም። ይልቁንም፣ ጥያቄው – “ወደፊት አስፈላጊ ከሆነ፣ እንዴት፣ እስከ ምን ድረስ እና መቼ ሊደረግ ይችላል” የሚለው ነው።