የኤርታ አሌ እሳተ ገሞራ ነገር ...
#ethiopia | በኢትዮጵያ አፋር ክልል በዳናኪል ስምጥ ሸለቆ ውስጥ የሚገኘውና ሁልጊዜም ንቁ የሆነው የኤርታ አሌ እሳተ ገሞራ ላቫ ሀይቅ በሳይንቲስቶችና በጎብኚዎች ዘንድ ከፍተኛ ትኩረት እያገኘ ይገኛል።

ሦስቱ አህጉራዊ የመሬት ንጣፎች የሚገናኙበትና የሚራቀቁበት ይህ ስፍራ፣ አህጉራት እንዴት እንደሚከፈሉና የምድር የውስጥ ሙቀት እንዴት እንደሚገለጽ የሚያስረግጥ ህያው የተፈጥሮ ቤተ-ሙከራ ሆኖ ያገለግላል።

ይህ በባሳልቲክ ድንጋይ የተገነባው እሳተ ገሞራ የማይቋረጥ የላቫ ሀይቅ የሚገኝበት ሲሆን፣ እጅግ ከፍተኛ በሆነ ሙቀት፣ በጨው ሜዳዎችና በጂኦተርማል እንቅስቃሴዎች የተከበበ በመሆኑ ለአካባቢው ልዩ የተፈጥሮ ውበት ሰጥቶታል።

ስፍራው አስቸጋሪና ሞቃታማ የአየር ንብረት ያለው ቢሆንም፣ ከዳሎልና ከአሳሌ ሀይቅ ጋር በመሆን የሀገሪቱን የጂኦ-ቱሪዝም መስህብ ከፍ አድርጎታል።

በተጨማሪም በዚሁ አካባቢ የሚገኘው የስምጥ ሸለቆ ተፈጥሮአዊ ሀብት የዩኔስኮ ዓለም አቀፍ ጂኦፓርክ እውቅና ለማግኘት ከፍተኛ አቅም እንዳለው ተጠቅሷል።

ዩኔስኮ ለስፍራው ገና ይፋዊ እውቅና ባይሰጥም፣ ለወደፊቱ የጂኦፓርክ ልማት ተስፋ ካላቸው ቀዳሚ ቦታዎች አንዱ አድርጎ ለይቶታል።

ለዚሁ እውቅና በዕጩነት ከተያዙት የተፈጥሮ ሀብቶች መካከል የኤርታ አሌ እሳተ ገሞራ፣ በውብ ቀለማትና በፍልውሃ ምንጮች ያሸበረቀው ዳሎል፣ ከባህር ወለል በታች 120 ሜትር ዝቅ ብሎ የሚገኘው የዳናኪል ዝቅተኛ መሬት፣ የዘመናት የጨው ማውጣት ባህል የሚከናወንበት የአሳሌ ሀይቅ፣ የአፍደራ ሀይቅ እና የሉሲ አፅም የተገኘበት ታሪካዊው የአዋሽ ታችኛው ሸለቆ ይጠቀሳሉ።

ይህ ስፍራ የዩኔስኮ ዓለም አቀፍ ጂኦፓርክ እውቅና ማግኘቱ ድንቅ የሆኑ የስነ-ምድር ቅርሶችን ለመጠበቅ፣ ዘላቂ የቱሪዝም እንቅስቃሴን ለማስፋፋት፣ የአካባቢውን ህብረተሰብ ተሳትፎና የሥራ ዕድል ለማሳደግ እንዲሁም ለሳይንሳዊ ምርምሮችና ለትምህርት ዘርፍ የጎላ ጥቅም ያበረክታል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ertaale #afar #geopark #unesco #danakildepression #ethiopiantourism #volcano #geology #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

በአሜሪካ 1.5 ትሪሊዮን ዶላር የሚገመት እጅግ ግዙፍ የሊቲየም ክምችት ተገኘ

በአሜሪካ ኦሪገን እና ኔቫዳ ግዛቶች ድንበር ላይ በሚገኝና ከ16 ሚሊዮን ዓመታት በፊት በፈነዳ “ሱፐርቮልካኖ” (Supervolcano) ስር፣ በዓለም ላይ በግዝፈቱ ቀዳሚ ሊሆን የሚችል የሊቲየም ማዕድን ክምችት መገኘቱን ተመራማሪዎች ይፋ አደረጉ።

“ማክደርሚት ካልዴራ” ተብሎ በሚጠራው በዚህ ጥንታዊ የእሳተ ገሞራ ተፋሰስ ውስጥ የተገኘው ማዕድን፣ ከ20 እስከ 40 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን የሚመዝን ሊቲየም ሊይዝ እንደሚችል ተገምቷል።

ይህም በገንዘብ ሲሰላ እስከ 1.5 ትሪሊዮን ዶላር የሚያወጣ ሲሆን፣ አሜሪካ ለኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ባትሪና ለቴክኖሎጂ ምርቶች የሚያስፈልጋትን የሊቲየም አቅርቦት በአገር ውስጥ ለመተካት ትልቅ ዕድል የሚፈጥርላት ነው።

ጥናቱ እንደሚያመለክተው፣ በፈሳሽ መልክ የነበረው ሊቲየም በእሳተ ገሞራው አመድና በጭቃማ ድንጋዮች (Claystone) ውስጥ ተከማችቶ ለሚሊዮን ዓመታት ቆይቷል።

 “ሃይቴክ ሚነራልስ” የተባለው ኩባንያ በአሁኑ ወቅት በአካባቢው የአሰሳና የቁፋሮ ሥራዎችን የጀመረ ቢሆንም፣ የማዕድን ቁፋሮው በአካባቢው ሥነ-ምህዳር፣ በውኃ አቅርቦትና በሀገር በቀል ማህበረሰቦች ቅዱስ ስፍራዎች ላይ ጉዳት ያደርሳል የሚል ከፍተኛ ተቃውሞ እያጋጠመው ይገኛል።

ሊቲየም ለታዳሽ ኃይልና ለዘመናዊ መከላከያ መሣሪያዎች ቁልፍ ግብዓት በመሆኑ፣ ግኝቱ በዓለም አቀፍ የኃይልና የጂኦፖለቲካ መድረክ ላይ የአሜሪካን ተጽዕኖ በከፍተኛ ሁኔታ ሊያሳድግ እንደሚችል ተነግሯል።

ሆኖም ማዕድኑን ከጭቃማ ድንጋይ ውስጥ ለይቶ ለማውጣት የሚጠይቀው የቴክኖሎጂ ውስብስብነትና የአካባቢ ጥበቃ ሥጋቶች ለፕሮጀክቱ ትልቅ ፈተና እንደሚሆኑ ተመልክቷል።

seledadotio
seledadotio

ሲከሰት አደጋ፣ ሲያልፍ የቱሪስት መስህብ የሚሆነው የተፈጥሮ ክስተት
#ethiopia | ዓለማችን እስከ ዛሬ ድረስ በርካታ እና ታላላቅ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታዎችን አስተናግዳለች። ዛሬም ቢሆን በዓለም ላይ በየቀኑም ሆነ በተለያዩ ጊዜያት የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ እና መሰል ጭስ ይከሰታል።

ከሰሞኑ በአፋር ክልል አፍዴራ ወረዳ በሚገኘው የኤርታሌ እሳተ ገሞራ አካባቢ የተከሰተው ፍንዳታ ከዚህ ቀደም በአካባቢው ከታዩት ፍንዳታዎች የተለየ እንደነበር መገለጹ የሚታወስ ነው።

እንዲህ ዓይነት ፍንዳታዎች ወይም እንቅስቃሴዎች የሚያደርሱት የራሳቸው የሆነ አደጋ መኖሩ ስለማይቀር መጀመሪያ ከአደጋ መራቅ ቅድሚያ የሚሰጠው ተግባር ነው። እንዲህ ዓይነት ሁኔታ ከመፈጠሩ በፊትም ጥብቅ ክትትል እና ምልከታ በማድረግ አደጋውን ቀድሞ ለማወቅ የሚደረገው ጥናት እና ምርምርም በዓለም ላይ ከፍተኛ ነው።

በዘርፉ ባለሙያዎች አማካኝነት በፍንዳታው ቦታ የሚኖሩ ሰዎች ወደ ሌላ ቦታ ለጊዜው ወይም ለዘለቄታው እንዲዘዋወሩ ከማድረግ ጀምሮ ሁሉንም ዓይነት የጥንቃቄ ሥራዎች ይከናወናሉ።

ከዚህኛው በተቃራኒ ደግሞ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታዎች በሁሉም ቦታዎች ሊከሰቱ የማይችሉ በመሆናቸው፤ የሚከሰቱባቸው ቦታዎች ለተመራማሪዎችም ሆነ የተፈጥሮ ሂደቶችን ለመመልከት እና ለመጎብኘት ለሚፈልጉ ሁሉ ትልቅ ዕድል ተደርጎ ይወሰዳል። በተለይ ተጓዥ ቱሪስቶች ለማየት ከሚጓጉላቸው ስፍራዎች መካከል ቀዳሚዎቹ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ያለባቸው ቦታዎች ናቸው።

በዓለም ላይ አብዛኞቹ ተጓዥ ቱሪስቶች የሚጓዙት ተፈጥሮን ለመመልከት እና የተፈጥሮ ክስተቶችን ለማየት እንደመሆኑ፤ ለእነርሱ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ቦታዎች ቅድሚያ ተመራጭ ናቸው።

በአውሮፓውያኑ 2021 በአይስላድ የተከሰተውን የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ መመልከት ለዚህ ጥሩ ምሳሌ ይሆናል። በወቅቱ በሬይክጃቪክ ተራራ ላይ ተከስቶ የነበረው እሳተ ገሞራ ያስከተለው ጭስ፣ ብናኝ እና አመድ የአየር እና የየብስ ትራንስፖርትን እስከማስተጓጎል ደርሷል።

ክስተቱ በወቅቱ አስደንጋጭ የነበረ ቢሆንም፤ በተቃራኒው ደግሞ ተዳክሞ ለነበረው የአይስላንድ ቱሪዝም ማደግ ከፍተኛ ሚና ተጫውቷል።

ከተራራው ላይ የሚፈሰውን የቀለጠ ዓለት ለማየት ቱሪስቶች እስከ ዛሬ ድረስ ከተለያዩ አካባቢዎች ወደ ቦታው ይመጣሉ። ይህም የአይስላንድን የቱሪዝም ዘርፍ በእጅጉ ያነቃቃ እና ያሳደገ ሆኗል።

በኢንዶኔዥያ፣ ፔሩ፣ ጃፓን እና ሀዋይ የተከሰቱ የእሳተገሞራ ፍንዳታዎች ያስከተሉት አደጋ ቢኖርም፤ እንደ ጎርፍ፣ አውሎ ንፋስ እና ሌሎቹ የተፈጥሮ አደጋዎች፣ አደጋ ብቻ አስከትለው አላለፉም።

ከፍንዳታው በኋላ የሚፈጠሩ ለዓይን ማራኪ የሆኑ መልክዓ ምድሮች፣ እንደ ውሃ የሚፈሰው የቀለጠ ዓለት እና በአንድ ቦታ ተከማችቶ የሚታየው የእሳት ባህር የጎብኚዎችን ቀልብ የሚገዙ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታዎቹ ውጤቶች ናቸው።

እንዲህ ዓይነት ቦታዎችን ለመመልከት ብዙ ተጓዥ ጎብኝዎች ዛሬም ድረስ በየሀገራቱ ይጓዛሉ። ሰዓሊ የሠራው ድንቅ ስዕል የሚመስሉ ፈሰው የደረቁ የዓለት ቅርጾችን መመልከት ከተፈጥሮ አድናቂዎች እስከ ተመራማሪዎች የሚያዘወትሩት ነው።

በእርግጥ የመሬት ውስጥ እንቅስቃሴን በተመለከተ የሚደረጉ ጥናቶች አሁንም ቢሆን የተጠናቀቁ እና የሰው ልጅ ያወቃቸው አልሆኑም። እናም እስከዛሬ ድረስ የመሬት ውስጥ እንቅስቃሴዎችን የሚያጠኑ ባለሙያዎች ሁሉ እሳተ ገሞራ ባለባቸው አካባቢዎች ሁሉ አይጠፉም። አንዳንዴም የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ሊከሰት እንደሚችል በሚጠበቅባቸው ቦታዎች ላይ ጎብኝዎች እና ተመራማሪዎች በቀጥታ ለመከታተል ቦታው ድረስ ይጓዛሉ።

በሀገራችን ኢትዮጵያ በአፋር ክልል፣ አፍዴራ ወረዳ፣ ኤርታሌ አካባቢ ኃይሌ ጉብ በሚባለው ቦታ በቅርቡ የፈነዳው አዲስ እሳተ ገሞራ የበርካቶችን ቀልብ የሳበ ሆኗል።

ከቀይ ባሕር አልፎ እስከ የመን የደረሰው የፍንዳታው ጭስ በዓለም አቀፍ ሚዲያዎችም ከፍተኛ ሽፋን የተሰጠው ሆኖ ታይቷል።

በ12 ሺህ ዓመታት ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ እንደፈነዳ የተነገረለት ይህ እሳተ ገሞራ የፍንዳታው ጭስ ብናኝ በየመን፣ ኦማን፣ ህንድ እና ሰሜናዊ ፓኪስታን መታየቱ ተዘግቧል።

እናም ዕድልን ጭምር ይዞ የሚመጣውን ይህን ክስተት እንደ ሌሎች ሀገራት ሁሉ በማስተዋወቅ በቱሪስት መስህብነት ለመጠቀም መሥራት ይገባል።
#ebc #ethiopia #afar #volcano