ጄነራል ኃይሉ ጎንፋን መለሰላቸው - ጀዋር መሀመድ ድርድሩ የከሸፈበትን ምክንያት በተመለከተ ማብራሪያ ሰጠ #oromo #oromia #wollega #hailugonfa #jawarmohammed

“ታሪክ በትዝታ ላይ የተጫነ ሸክም አይደለም-የነፍስ መገለጥ እንጂ”

ጋዜጠኛ ዮናስ አየለ እንደጻፈው

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ ከአሚኮ ጋር ያደረጉትን ቃለምልልስ አዳምጬ እንደጨረስኩ በቃለ ምልልሱ በርዕሰ ጉዳይ ደረጃ ጎልተው ከወጡ ዋና ዋና ጭብጦች መካከል አንዱ ነገረ ታሪክ እንደሆነ ተሰምቶኛል፡፡ ታሪክ-የሀገር ውስጥና የውጭ፤ የሩቅና የቅርብ ዘመን! ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያንጸባረቁትን ሚዛናዊና አምክኖአዊ የታሪክ እይታና ድምዳሜያቸውን አለማድነቅ ንፉግነት ነው፡፡ የአሥራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን እንግሊዛዊ የታሪክ ጸሐፊና ፖለቲከኛ ሎርድ አክተን “History is not a burden on the memory but an illumination of the soul” ብሎ ሲጽፍ “ታሪክ የነፍስ መገለጥ እንጂ በትዝታ ላይ የተጫነ ሸክም አይደለም” ማለቱ ነበር፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያነሷቸው የታሪክ አንኳር ጉዳዮች እስከዛሬ ድረስ በሀገራችን የታሪክ አጻጻፍ(Historiography) እና በሕዝባዊ ትርክቶቻችን(በሚዲያዎችን ጭምር) በሚገባቸው ልክ ያልተወሱ፤ ቢወሱም ፈራ ተባ እየተባሉ የሚጠቀሱ፤ አለፍሲልም ባልተገባ የፖለቲካ እይታ ደንቃራ ተደርገው የተወሰዱ የታሪክ ግርዶሽ(eclipse of the history) ሆነው የኖሩ ስብራቶቻችን ነበሩ፡፡ ከነዚህ ቁልፍ ጉዳዮች መካከል ዋነኛዎቹ አንዱ የሕዝቦች ትስስር እና መስተጋብር ታሪክ ሲሆን ሌላኛው በአገረ መንግስት ምሥረታ ውስጥ የሸዋ ጂኦ-ስትራቴጂካዊ ሚናን የተመለከቱት ናቸው፡፡

በመጀመሪያ የአማራና የኦሮሞ ሕዝቦች በኩታ ገጠም ቀዬዎቻቸው እና የታሪክ እድል በፈጠረላቸው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የባህል አጋጣሚዎች እንደሌሎች ማህበረሰቦች ሁሉ መጋባት መዋለዳቸው፤መተሳሰር መዋሀዳቸው ሀቅ የመሆኑን ያህል የታሪክ ጥናት እና የትርክቶቻችን ማጠንጠኛ አለመሆናቸው ይታወቃል፡፡ ከዚህ በባሰ ሁኔታ ደግሞ በነገሥታቱ መካከል የነበረው የፖለቲካ ጋብቻና የመሪዎቻችን ማህበራዊ መሠረት ጉዳይ ነውር እስኪመስል በእውነታው ልክ ሳይጠናና፣ሳይነገርለት ዘመናት አልፈዋል ፡፡ በሌላ በኩል በሸዋና አካባቢው ለረዥም ዘመን የኖሩ ሕዝቦች በአገረ መንግሥት ግንባታ ሂደት የተጫወቱት ሚናና የሚጋሩት ቀደምት የሥልጣኔ ባለቤትነት (ታሪክ ሰሪነት-Agency) ግጥምጥሞሽ በሀገር መሪ ደረጃ መወሳታቸው እጅግ ጉልህ ፋይዳ ያለው ጉዳይ ነው ፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው ያነሷቸው የታሪክ እውነታዎች ያለጥርጥር ታሪካችንንና የታሪክ ምልከታችንን ደጋግመን መመርምር እንዳለብን የሚያስገነዝቡና የወገንተኝነት ጥያቄ በሚነሳባቸው ሃይማኖታዊ የታሪክ ምንጮች እንኳን የተቀመጡ ገሃድ እውነታዎች ናቸው፡፡ መመርመር ለሚፈልግ አጥኚ እነዚህ የታሪክ እውነታዎች በየነገሥታቱ ዜና መዋዕሎች (የዐጼ አምደ ጽዮን፣ ዐጼ ሱስንዮስ፣የዐጼ ገላውዲዮስ፣ የዐጼ ሠርጸ ድንግል ወዘተ)፤ የሃይማኖት ሰነዶች፣ የታሪከ ነገሥት ቅጂዎች፣ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው የነበሩ አውሮፓውያን ተጓዦችና ጸሐፊያን (ፍራንስስኮ አልቫሬዝ፣ ፔድሮ ፔዝ፣ ማኑኤል አልሜዳ፣ ጄሮኒሞ ሎቦ፣ ጀምስ ብሩስ፣ ኮንቲ ሮሲኒ ወዘተ ) መዝግበው በተውልን ሰነዶች ሰፍረው የምናገኛቸው፤ ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፉ የኖሩ ቱባ መረጃዎች ናቸው፡፡

ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ የተወልን የጽሑፍ ሰነድና ሌሎች ሀገርኛ የቃል መረጃ ምንጮች ዐፄ ልብነድንግል(1498-1532 ዓ.ም.) እንደ መሪ የአማራና የኦሮሞ ብቻ ሳይሆን ምናልባትም የሌሎች ሕዝቦችም ማህበራዊ ዳራ የነበራቸው ንጉሠ ነገሥት እንደሆኑ የሚያስረዱ ሲሆን አልቫሬዝ የንጉሱ የእናት ወንድም የነበሩት አጎታቸው ዶሪ ባህረ ነጋሽ ኦሮሞ እንደነበሩና ባህረ ነጋሽ ዶሪ ሲሞቱ ሥልጣኑ በቀጥታ ወደልጃቸው ቡሎ መሸጋገሩን ጭምር በአይኑ ያየውን ጽፏል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በትኩረት መታየት የሚገባው ጉዳይ ስለዐጼ ልብነ ድንግል የጦር አዛዦች የተነገሩ የቃል መረጃዎች ናቸወ፡፡ ከእነዚህ መካከል የንጉሠ ነገሥቱ ሠራዊት የቦረንትቻ ባሕል ያውቅ እንደነበር በተክለጻዲቅ መኩሪያ መጻፉና ከዐጼ ልብነድንግል የጦር አዛዦች አንዱ የነበረው ቱሉ ደገልሀን በመራው ከኢማም አሕመድ ጋር የተካሄደ ጦርነት የዐጼው ጦር ሲያፈገፍግ ንጉሠ ነገሥቱ “ሁሉም ቢፈራ ቱሉ እንዴት ፈራ? ” ማለታቸው ስለሠራዊታቸው ሥብጥር የሚነግረን ነገር አለ፡፡

ኦቶማን ቱርኮችን እና የዘመኑ ተላላኪዎቻቸውን ለመዋጋት የንጉሠ ነገሥቱ ሠራዊት አንድ አካል ሆነው እስከ ኤርትራ ድረስ ዘምተው ስለነበሩ የኦሮሞ ተዋጊዎች ተጋድሎ የዐጼ ሠርጸድንግል(1542-1590 ዓ.ም.) ዜና መዋእል በግልጽ አስፍሯል፡፡ እነዚህ የኦሮሞና የሌሎች ሕዝቦች ተወላጅ ወታደሮች ትግራይ እንጢጮ አካባቢ ያካሄዱትን አውደ ውጊያ ዜና መዋዕሉ ይተርካል፡፡ ለመንግሥታቸውና ለሀገራቸው እስከባሕር ጠረፍ ድረስ ዘምተው ዋጋ መክፈላቸውም ተመዝግቧል፡፡ የዐጼ ሱስንዮስ(1607-1632 ዓ.ም.) ዜና መዋእል እና በዘመኑ ኢትዮጵያ መጥተው የነበሩ የአውሮፓ(የፖርቱጋል) ተጓዦች የጻፏቸው የመረጃ ምንጮች ንጉሠ ነገሥቱ ግንደበረት፣ሐምቦና አካባቢው ቤታቸው እንደነበር፤ አጎታቸው ለማሞ እንደሚባል፣ ወላጅ እናታቸው(ሐመልማል ወርቅ) የአዛዥ ኩሎ ልጅ የነበረች፤ የዚሁ የሐመልማል ወርቅ ጎሳ ተወላጅ የሆነ ቡኮ የተባለ ኦሮሞና ሠራዊቱ ለአባይ ቅርብ የሆነች ምዕራብ ሸዋ ላይ ዐጼ ሱስንዮስ ሲያገኙት የነበረውን ደስታና የፍቅሩን ጽናት ዜና መዋዕሉ ሳይሰስት ጽፎታል፡፡ ዐጼ ፋሲል(ከ1632 እስከ 1667 ዓ.ም.) አባቱ ሱስንዮስ እናቱ የወሎ ቃሉ ሰው(እቴጌ ሥልጣን ሞገሳ የሚል ስም የተሰጣት) እንደሆነች የታሪክ ምንጮች ያስረዱናል፡፡ በ1620ዎቹ ዓመታት ጀምሮ በኢትዮጵያ ይኖር የነበረው ፖርቱጋላዊ ቄስ ጄሮኒሞ ሎቦ ስለዐጼ ፋሲል እናትና ኦሮሞ ዘመዶቻቸው በአይን ምስክርነት የሚያውቀውን ጽፏል፡፡ የእቴጌ ሥልጣን ሞገሳ አያት ስለብዝሀ ሃይማኖት አስፈላጊነት የነበራቸውን ግልጽ ፖሊሲ ጭምር ሎቦ ዘግቦታል፡፡ የዐጼ በካፋ(1721-1730 ዓ.ም.) እና የዐጼ ኢዮአስ(1747-1761 ዓ.ም.) ጎንደር መቼም ለሕዝቦች ውህደትና ትስስር ጥሩ ማሳያ ነበረች፡፡ የየጁ ኦሮሞ ገዢ የነበረው የአሚቶ ሴት ልጅ ዝነኛዋ ውቢት ልጇ ዐጼ አዮአስ ነበር፡፡ ኢዮአስ ከኦሮሞ አጎቱ ከደጃች ሉቦ ጋር ሥልጣኑን በጎንደር እንዴት እንዳጸና፤ የቤተ መንግሥቱም የሥራ ቋንቋ አፋን ኦሮሞ እንደነበረ የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕልና በጀምስ ብሩስ ቅጽ ሁለት መጽሀፍ የተመዘገቡ የታሪክ መረጃዎች ያስረዱናል፡፡

መነሻውን ወሎ በማድረግ ጎንደር ጸንቶ የኖረው የየጁ ሥርወ መንግሥት(ወረ ሼኮች) መሥራቾች የመርሳው አባ ጌትዬ፣ የልጃቸው ጓንጉል አባ ሴሩ እንዲሁም የልጅ ልጃቸው የራስ አሊ ጓንጉል(አሊ ትልቁ) ታሪክ በኢዮአስ ዜና መዋዕል፣ በጀምስ ብሩስ መጽሐፍና በሌሎች በርካታ ሰነዶች ታሪካቸው ተዘግቧል፡፡ በኋላ ላይ በሽፈራው በቀለ(ፕሮፌሰር) እና ሞላ ትኩዬ የቀረቡ ጥልቅ ጥናቶች ይህን እውነት በዝርዝር ያስረዱናል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው እንደጠቀሱት የእነዚህ መሪዎች የፖለቲካ ጋብቻ ታሪክ የሚያሳየን በሄዱበት አገር ሁሉ የሕዝቦች ትሥሥር እና የፖለቲካ ጋብቻ የኖረ ታሪካችን እና የጉልበታችን ምንጭ እንደነበረ ነው፡፡ በዳግማዊ ዐጼ ቴዎድሮስ ዘመን የተጻፉ የታሪክ ሰነዶች የወሎዋ ገዢ ወርቂቱ ወዳጆ(የማመዶች ሥርወ መንግሥት መሪ የኢማም አሊ አባ ቡላ ባለቤት) ንጉሥ ምኒልክ ከመቅደላ እስር ቤት እንዲያመልጡ ያደረጉ፤ አጃቢ ሠራዊት አሰማርተው ምኒልክን እስከሸዋ የሸኙ እንደነበሩ በዋናነት ከጸሓፌ ትእዛዝ ገብረ ሥላሴ ታሪከ ዘመን ዘ ዳግማዊ ምኒልክ ዜና መዋዕል እና በመቅደላ አምባ እስር ላይ የነበሩ አውሮፓውያን ከጻፏቸው መረጃዎች እንረዳለን፡፡

ሥልጣኔዎቻችን ሁሉ ተደምረን ያሳካናቸው እንደሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው አንስተዋል፡፡ የዐድዋ ዘመቻና ድሉ ለዚህ አንዱ ማሳያ እንደሆነ ተጨባጭ የታሪክ ምንጮች ያስረዱናል፡፡ በ1888 ዓ.ም. ለዓድዋ ዘመቻ ከመላው ኢትዮጵያ የተመመው ሠረዊት ወፍላ ላይ የነበረው ሠልፍ የንጉሠ ነገሥቱ ዜና መዋዕል እንኳን እንዲህ ይገልጸዋል፡፡ “የመኳንንቱ የጦር መሣሪያ፣ወርቁ፣ ጣፋ፣ ብሩ፣ ሙጣው፣ ጫሜው፣ ሎሚታውና ኩፊታው፣ ከሌቻው፣ ወርቅ ለምዱ እንደጸሐይ ሲያበራ ዋለ፡፡” እንደጸሐይ የበራውን ሕብረ ባሕልና ሕብረ ማንነት ትርክቶቻችን በልኩ አጉልተው ያውቃሉ?

ሸዋና አካባቢው(ወሎን ጨምሮ) እንደ አንድ ጂዞ ስትራቴጂ ሥፍራ የሕዝቦች ውህደትና ትስስር መሠረት ሆኖት የመልክዓ ምድር መገኛው ለግብርና እና ለውጭ ንግድ የተመቸ በመሆኑ በኢትዮጵያ አገረ መንግሥት ግንባታ ታሪክ ውስጥ ቁልፍ ቦታ ይዞ መኖሩን ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው መግቢያ አስታውሰውናል፡፡ ሸዋና አካባቢው ከመንግሥታት ምስረታ ጋር በተገናኘ ከዘጠነኛው አንስቶ እስካሁን ያለው ረዥም የታሪክ ጉዞ በርግጥም ሊነገር፣ ሊተነተን የአደባባይ ትርክት አካል ሊደረግ የሚገባው እውነት ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሸዋ ሡልጣኔት ምስረታ( እ.አ..አ.896 ዓ.ም.) እስከ ዓድዋ ድል(1888 ዓ.ም.) ሥላወሷቸው የአርጎባ(የወላስማ/ወሊ አስማ ሥርወ መንግሥት)፣ የአማራ(ሰለሞናዊ ሥርወ መንግሥት)፣ ኦሮሞ(ቱለማው በተለይ)፣ወርጂ፣ ጉራጌ፣ ጋፋት፣ ወዘተ ሕዝቦች ትስስርም ይሁን የፖለቲካ ጋብቻ የተመለከተ ታሪክ ከበቂ በላይ የታሪክ ማስረጃ ምንጮች ቢኖሩንም በታሪክ ግርዶሹ ምክንያት የወል ትርክት አካል መሆን አልቻለም፡፡

ኤንሪኮ ቼሩሊ ከሐረር አግኝቶ ያሳተመው በአረብኛ የተጻፈው የሸዋ ሡልጣኔት ዜና መዋዕል እንደሚያመለክተው ሡልጣኔቱን እ.አ.አ. በ896/7 የመሰረቱት የማህዙሚ ጎሳ አባላት ናቸው፡፡ መንግሥታቸውም ከ9ኛው እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ በተከታታይ በገዙ አሥራ አራት ሱልጣኖች እንደጸና የታሪክ መረጃ ምንጮች ያመለክታሉ፡፡ የሸዋ ሙስሊም ሡልጣኔቱ መቀመጫ ከተማ ከአዲስ አበባ በስተሰሜን ምሥራቅ 70 ኪሎ ሜትር ላይ የምትገኝ ወለላ የተባለች ሥፍራ እንደነበረች የጆርጅ ደብሊው ቢ ሀንቲንግፎርድ(1989) ጥናት ያመለክታል፡፡ የማህዙሚ ሥርወ መንግሥት ከመጨረሻዎቹ መሪዎች አንዱ የነበረው ሡልጣን ድልመራህ ወርጂዎች የይኖሩበት በነበረው አካባቢ በ1270ዎቹ በነበረ የርስ በርስ ጦርነት ድል ሳይቀናው ሲቀር ሕይወቱን ለማትረፍ ዐጼ(የአማራ ገዥ?) እንደሄደ ይህው የአረብኛ ዜና መዋእል ያስረዳል፡፡ የማህዙሚዎች የሸዋ ሡልጣኔት የተተካው በዋናነት የአርጎባዎች አገር በሆነው ይፋት(ዊፋት) ላይ በወላስማዎች ነበር፡፡ ወላስማዎች ከአጎራባቾቻው ጋር እየተጋቡ፣ እየተስማሙም እየተጋጩም የይፋት ሡልጣኔትን ከ13ኛው እስከ 15ኛው ክፍለ ዘመን ከሸዋ እስከ ምሥራቃዊ የኢትዮጵያ ጠረፍ እንዳስተዳደሩ ስፍር ቁጥር የሌለው የሰነድ( የኢብን ካልዱን ተማሪ የነበረው አል ማቅሪዚ ጽሑፍ- ኪታብ አል ኢልማም)፣ የአርኪዮሎጂና የቃል መረጃ ምንጮች አሉ፡፡

መነሻውን ሰሜን ሸዋ እና ደቡብ ወሎ ያደረገው የክርስቲያኑ ሰሎሞናዊ ሥርወ መንግሥት በአካባቢው ያሉ ሕዝቦች ተዋህደው ከ13ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በጋራ የመሠረቱት እንደሆነ አያጠያይቅም፡፡ አማራዎች፤ አርጎባዎች፣ ወርጂዎች፣ ጋፋቶች፣ ጉራጌዎች እና ኦሮሞዎች፣ አፋሮች፣ ሐረሪዎች ወዘተ በዚህ የሸዋ መንግሥታት የተጽዕኖ ምህዳር(Orbit) ውስጥ እንደሚገኙ ዜና መዋእሎች፣ የሃይማኖት ሰነዶች፣ የአርኪዮሎጂ ማስረጃዎች ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፉ የኖሩ የቃል መረጃ ምንጮች ያመለክታሉ፡፡ ለምሳሌ ታደሠ ታምራት(ፕሮፌሠር) ከ13ኛው እስከ 16ኛው ክፍለ ዘመን የቤተ ክርስቲያንና መንግሥትን ግንኙነት ታሪክ ባጠኑበት መጽሐፋቸው የገላንና ያያ ሰዎች ሸዋ ውስጥ በ13ኛው ክፍለ ዘመን በኦዳ ዛፍ (ኮቢል የሚባል ዋርካ) ሥር ሃይማኖታዊ ሥርዓት ይፈጽሙ እንደነበር ገድለ አቡነ ቀውስጦስን ጠቅሰው ጽፈዋል(ገጽ 184)፡፡ ሸዋ የባለ ብዙ ማንነት ሕዝቦች ሀገር ከመሆኗ ባሻገር በ16ኛው ክፍለ ዘመን የተከናወኑ ዐበይት ጉዳዮች ላይ መረጃ የተወልን መነኩሴው አባ ባህሪይ እንደገለጸው “ሸዋ የመንግሥት ሀገር ነች” (ገጽ 130)፡፡ በየዘመናቱ ከሸዋ የተነሱ የፖለቲካ ኃይሎች፣ ፈረሰኛ ሠራዊታቸውን ይዘው በሰሜን እስከ ኤርትራ(በዐጼ ሠርጸ ድንግል ዘመን- የኤርትራዋ ባሬንቱ የዚህ የታሪክ ሂደት ውርስ አይደለችም ማለት አይቻልም፡፡) በምሥራቅ እስከ ዘይላ(ከዐጼ አምደጽዮን እስከ ገላውዲዮስ ዘመን)፣ በምዕራብ እስከ ሱዳን ፋዞግሊ(ዐጼ ሱስንዮስ ዘመን) በደቡብ እስከ ሞያሌ ተንቀሳቅሰው በአገረ መንግሥት ግንባታ ሂደት ውስጥ ቁልፍ ሚና ተጫተዋል፡፡

እነዚህ የሸዋ እና አካባቢው ሕዝቦችና ገዢዎች ትልቁን ንቅናቄያቸውን ያደረጉት ግን በ19ኛው ክፍለ ዘመን እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ዐጼ ምኒልክና ራስ ጎበና ዳጬ የቱለማ ኦሮሞ፤ የሸዋ አማራ እና የሌሎችም ውህድ የሆነ ጦራቸውን አዝምተው ወሎ ወግተው ወረኢሉን የመንሥታቸው መቀመጫ ያደረጉት አርሲ፣ወለጋ፣ከሐረር ከመዝመታቸው በፊት ነበር፡፡ የመጫ ኦሮሞ ተወላጁን የጎጃሙን ንጉስ ተክለሃይማኖት(አዳል ተሰማ) በቱለማው መሪ ራስ ጎበና ዳጪ እምባቦ ላይ ያስገበሩት የጂኦ ፖለቲካዊ እና የሕዝቦች ትስስር እድሎች ጉልበት ፈጥሮላቸው፤ ኃይል አጎናጽፏቸው እንጂ በአጋጣሚ አይደለም፡፡ በርግጥ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የፖለቲካችን ደንቃራነት የፈጠረውን የታሪክ ግርዶሽ ያሸነፉ ፋና ወጊ ጥናቾች መውጣት ጀምረዋል፡፡ አንዱ “Invisible Actors: The Oromo and the Creation of Modern Ethiopia(1855-1913)” በሚል ርዕስ በብሪያን ጀምስ ዬትስ(2002) በኤሊኖይስ ዩኒቨርሲቲ ከተጠናው እጅግ ጠቃሚ የዶክትሬት ዲግሪ ማሟያ ጥናት ሲሆን ሌላው የደቻሳ አበበ(ዶ/ር) ጎበና ወታደራዊና ፖለቲካዊ ሕይወት ነው፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቃለ ምልልሳቸው የዘመናዊት ኢትዮጵያን እውን መሆን ያለ ምኒልክና ያለ ጎበና እንደማይታሰብ ሲጠቅሱ ይህንን እውነታ ማጉላታቸው ይመስለኛል፡፡

የሕዝቦች ትስስርና የፖለቲካ ጋብቻ በአማራና በኦሮሞ ሕዝብ መስተጋብር ብቻ የታጠረ አልነበረም-ሊሆንም አይችልም፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ባህልና ሥልጣኔ መጋመዱ ረቂቅ ነው፡፡ ከጥንታዊ አክሱም ዘመን ጀምሮ በዝነኞቹ የአክሱም መቃብር ሀውልቶች እና በላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት ላይ ከምናገኛቸው የኪነ ሕንጻ ትእምርቶች(Symbols) መካከል የውሸት በሮች (False Doors) እና የውሸት መስኮቶች(False windows) የሙታን መንፈስ(ኤከራ) መመላለሻ እንደሆኑ በጥናት የተረጋገጠ ነው (ቢትራይስ ፕሌይን Annales d'Éthiopie 1965) ፡፡ ይህ የኤከራዎች መመላለስና የመነጋገር ባህል እና እምነት ከደቡባዊ ግብጽ አንስቶ እስከ ሰሜን ኬንያ ድረስ በሚኖሩ የኩሽ ሕዝቦች በሰፊው የሚታወቅ ረዥም ዘመን ያስቆጠረ ልምምድ ነው፡፡

ሌላው በልኩ ያልተጠና እና በትርክቶቻችን ውስጥ ትኩረት ያልተሰጠው በሕዝቦች መካከል ያለ ሥልጣኔ ትስስር ታሪክ የእያንዳዱን የዛግዌ ነገሥታት የሥልጣን ዘመናትን የተመለከተ ነው፡፡ ከታሪክ ነገሥት፣ ከልዩ ልዩ ዜና መዋዕሎች፣ ከፖርቱጋል ተጓዦች(ፓኤዝና አልሜዳ) ከብሪቲሽ ሙዝየም እንዲሁም ከኮንቲ ሮሲኒ የተገኙት ምንጮች የሚረጋግጡት የሁሉም የዛግዌ ዐጼዎች( ከአንድ ሁለቱ በስተቀር) የሥልጣን ዘመን 40፤40 ዓመታት ነበር፡፡ ይህ ጉዳይ በኦሮሞ የገዳ ሥርዓት የአንድ ትውልድ የሥልጣን ዑደት ጋር አንድ አይነት የሆነው በአጋጣሚ ነው ወይስ ዛግዌዎች እና ኦሮሞዎች የኩሽ ሕዝቦች በመሆናቸው ቀዳሚ ከሆነው የጋራ ሥልጣኔያቸው የሚቀዳ የአስተዳደር ሥርዓት ነው? እነዚህስ ሀቆች የወል ትርክቶቻችን መመሆን አለመቻላቸው በፖለቲካ ደንቃራነት የተፈጠረ የታሪክ ግርዶሽ(eclipse of history) እንጂ ሌላ ምን ሊባል ይችላል? በላሊበላ አብያተ ክርስቲያናትና እና በሸዋ በሚገኘው የአዳዲ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኪነሕንጻ መካከል ያለው ፍጹም ተመሳሳይነት ምንጩ ምንድነው? ሊጠና፣ ሊነገር ልንማርበት ይገባል፡፡

በርግጥም ታሪካችን ትዝታችን ላይ የተጫነ ሸክም ሳይሆን የነፍስ መገለጥ ነው የሚያሰኘው የሕዝቦች ትሥሥር፣ ውህደት የሥልጣኔ መጋራትና መወራረስ ታሪክ መታወቁ መንፈስን ሃርነት ማውጣቱ ይመስለኛል፡፡

ድንቁ ደያስ በድጋሚ ውዝግብ ውስጥ ገቡ #dibkudeyas #ethiopia #sodere #ruleoflaw #oromo

የኦሮሞ ተፅእኖ ፈጣሪ አዋርድ ሊካሄድ መሆኑ ተገለፀ!
#fastmereja :-የኦሮሞን ባህል፣ ቋንቋ፣ ወግ እና የቱሪስት መዳረሻዎችን በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ የሚያስተዋውቁ ይዘት ፈጣሪዎችን (ኢንፍሉዌንሰሮችን) እውቅና ለመስጠትና ለማበረታታት ያለመ "የኦሮሞ ኢንፍሉዌንሰር አዋርድ(oromo influencer award) የተሰኘ አዲስ የሽልማት መርሃ ግብር ይፋ ሆነ።

በጎዶ ኢቨንት ፕሮሞሽን እና በኦሮሚያ ቱሪዝም ኮሚሽን ትብብር የተዘጋጀዉ ይህ መርሀ-ግብር ዋና ዓላማውም የኦሮሞ ሕዝብ ቁጥር ከፍተኛ ቢሆንም በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ያለው የዲጂታል ተደራሽነትና ተፅዕኖ አሁንም ከቁጥሩ ጋር የማይመጥን በመሆኑ ይዘት ፈጣሪዎች ጠንካራ የዲጂታል አሻራ እንዲያሳርፉ በማነቃቃት ይህንን ክፍተት መሙላት እንደሆነ አዘጋጆቹ ገልጸዋል።

በዚህ የመጀመሪያ ዙር የሽልማት መርሃ ግብር ላይ ከ200 በላይ የሚዲያ ተፅዕኖ ፈጣሪዎች የሚሳተፉ ሲሆን፣ ውድድሩ በቲክቶክ 9፣ በፌስቡክ 3 እና በዩቲዩብ 3 መድረኮች ላይ የተመሰረቱ 15 የተለያዩ የሽልማት ዘርፎችን ያካተተ ነው።

ከእነዚህም በተጨማሪ ሁሉንም ፕላትፎርሞች የሚያጠቃልል "የዓመቱ ምርጥ የኦሮሞ ኢንፍሉዌንሰር' (Best Oromo Influencer of the Year) እና የጉዞ መዳረሻዎችንና ቱሪዝምን በማስተዋወቅ ላይ ለተሰማሩ ኢንፍሉዌንሰሮች እዉቅና የሚሰጥ ልዩ የ(Best of Visit Oromia) ዘርፎች ተካተዋል።

በውድድሩ በአንደኝነት ለሚያሸንፈው ተወዳዳሪ ታላቅ የመኪና ሽልማት የተዘጋጀ ሲሆን፣ ታዋቂ የሆኑ ሕፃናት የሚበረታቱበት የገንዘብና የሰርተፊኬት እንዲሁም ሌሎች ሽልማትም መመቻቸቱ ነዉ የተገለፀዉ።

የዕጩዎች ምርጫ የኦሮሞን ቋንቋ በንቃት መጠቀም፣ ባህልና አዎንታዊ ማኅበራዊ እሴቶችን ማስተዋወቅ እንዲሁም ለማኅበረሰቡ ዕድገት ገንቢ ተፅዕኖ መፍጠር በሚሉ ሦስት ዋና ዋና መስፈርቶች ላይ የተመሰረተ ነው።

የአሸናፊዎች አወሳሰን ሥርዓት 80 በመቶ በሕዝብ በቀጥታ ድምፅ የሚወሰን ሲሆን፣ ቀሪው 20 በመቶ ደግሞ ባህል፣ ታሪክና እሴት ሳይበረዝ በጥንቃቄ እንዲገመገም በታዋቂ ዳኞች የሚወሰን ተገልጿል።

በተጨማሪም ስኬታማ ኢንፍሉዌንሰሮችን በማክበር፣ መጪው ትውልድ የኦሮሞን ቋንቋ እንዲጠቀም እና ባህሉንና ቅርሱን በዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ በጥሩ ጎኑ እንዲያሳይ ማበረታታት ሌላው ትልቁ የፕሮግራሙ አላማ መሆኑ ተጠቅሷል።

ለአዋርዱ ከተለያዩ ዘርፎች የተመረጡት እጩዎች oiaward.com ይፋዊ ድረ-ገጽ ላይ ቀርቧል።

OROMOO INFLUENCERS AWARD

ጎዶ ኢቨንት እና ፕሮሞሽን የኦሮሞን ታሪክ፣ ባህል እና ወግ ለማስተዋወቅና ተደራሽነቱን ለማስፋት ፣ በተለያዩ የማኅበራዊ ሚዲያ መድረኮች የኦሮሞ ቱባ ባህሎች እና ቱዑፊቶች ገነው እንዲወጡ በማበረታታትና በማስተዋወቅ የሚሳተፉ ተጽዕኖ ፈጣሪዎችንና ሌሎች አካላትን ለማበረታታት እና ለማመስገን “OROMOO INFLUENCERS AWARD” የተሰኘ የሽልማትና የምስጋና ፕሮግራም አዘጋጅቷል።

ቁልፍ ቀናት፦

* የድምፅ መስጫ ስርዓቱ ዛሬ ተከፍቷል፦ www.oiaward.com ላይ በመግባት የእርሶን ምርጥ ተፅኖ ፈጣሪ መምረጥ ይችላሉ።

* የምዝገባ ጊዜ፦ በውድድር ውስጥ መካተት ሲገባቸው ያልተካተቱ ካሉ የ7 ቀናት (ሰኔ 25- ሐምሌ 2 ) መጠቆም ይቻላል፡፡ከቻች ባሉት አድራሻዎቻችን መልዕክቶን ማድረስ ይችላሉ።

ህዝቡ ለሚወዷቸው ተጽዕኖ ፈጣሪዎች ድምፃችሁን በመስጠት ተሳታፊ እንድትሆኑ በክብር እንጋብዛለን።

ለሀሳብ እና አስታየትዎ:

Email : oromoinfluencersawardgmail.com
Instagram: Oromo influencers award
Facebook: Oromo influencers award
TikTok: Oromo influencers award

በአሰቃቂ አደጋ ለተቀጠፈው የናዖል ገመዳ ቤተሰቦች የገንዘብ ማሰባሰቢያ ጥሪ ቀረበ
#ethiopia | በአሜሪካ ካንሳስ ግዛት በደረሰ የትራፊክ አደጋ ህይወቱ ለላለፈው ወጣት ናዖል ገመዳ የቀብር ስነ ስርዓት ማስፈጸሚያ እና ለተጎዱ ቤተሰቦቹ መደገፊያ የሚሆን የገንዘብ ማሰባሰብ ዘመቻ ተጀምሯል።

ወጣት ናዖል ባለፈው አርብ ግንቦት 7 ቀን 2018 ዓ.ም (ሜይ 15 ማታ) ከስራ ወደ ቤቱ እየተመለሰ በነበረበት ወቅት በደረሰበት ከባድ የመኪና አደጋ ህይወቱ አልፏል።

ይህ የ31 ዓመት ወጣት ከባለቤቱ ሌንሳ አብዲሳ ጋር ከደንቢዶሎ ኢትዮጵያ ተነስቶ ወደ አሜሪካ ካንሳስ ካቀና ገና አንድ ዓመት እንኳ ያልሞላው ሲሆን አዲስ ህይወት ለመመስረት እና ኑሮውን ለማስተካከል ከፍተኛ ጥረት በማድረግ ላይ በነበረበት ወቅት ነው ይህ አሳዛኝ አደጋ የገጠመው።

ናዖል በትምህርቱም ሆነ በስራው ጠንካራ፣ ትልቅ ተስፋና ህልም የነበረው እንዲሁም የነርሲንግ ትምህርቱን ለመቀጠል እየተዘጋጀ የነበረ መልካም ወጣት እንደነበር የቅርብ ወዳጆቹ ይመሰክራሉ።

የቀብር ስነ ስርዓቱን ለማስፈጸም እና አስከሬኑን ወደ ሀገር ለመላክ የሚያስፈልገውን ወጪ ለመሸፈን የጎፈንድሚ (GoFundMe) የገንዘብ ማሰባሰቢያ ገጽ የተከፈተ ሲሆን ወዳጅ ዘመዶቹ እና የሟች ቤተሰቦች የተቻለዎትን ሁሉ በማድረግ ከጎናቸው እንዲቆሙ እና የበጎ አድራጎት ድጋፍ እንዲያደርጉ በፈጣሪ ስም ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል።

https://gofund.me/21158cd8...
#kansas #gofundme #dembidolo #oromo #ethiopiancommunity #supportnaol #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

ፕሮፌሰር ማርታ ኩዌ ኩምሳ
==================
ጋዜጠኛ፣ ፖለቲከኛና የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ፕሮፈሰር ማርታ ኩዌ ኩምሳ ትባላለች። በ1946 ዓ.ም በደምቢዶሎ ከተማ ተወለደች። የፕርስባይቴሪያን ሚሲዮን ልጅ የሆነችው ማርታ፣ ስሟን ያገኘችው አንድ ማርታ ከሚትባልና ካዋለደቻት ነርስ ስም ነው። ኩዌ የሚለውን ስም ደግሞ ከአንድ የኦሮሞ ታሪክ ውስጥ የሚትታወቅ የጀግና ስም ነው የወሰደችው። ማርታ ኩዌ ኩምሳ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቷን እንዳጠናቀቀች አዲስ አበባ ወደሚገኘው ቀዳማዊ ሀይለስላሴ ዩኒቨርሲቲ አመራች።

ፍላጎቷም ኢንጂኔር መሆን ነበር። ነገር ግን በ1963 ዓ.ም ኩምሳ አዲስ አበባ እንደደረሰች አብዮቱ ፈነዳ። በዚም ኩምሳ ከሌሎች ተማሪዎች ጋር በመሆን የአፄ ሀይለስላሴን ከስልጣን መውረድ ደግፋ አደባባይ ወጣች። ኩዌ ኩምሳ እንደጓደኞቿ ሁሉ አፄ ሀይለስላሴ ከስልጣን ከወረደ ምዕራባዊያን ከጫንካችን ላይ ይወርዳሉ፣ ሶሻሊዝም ከተተገበረ መሬት የደሃዎች ይሆናል ብላ ታስብ ነበር፤ ነገር ግን ደርግ ልክ ስልጣን እንደያዘ በኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ተይዘው የነበሩትን ሀብትና መሬት ለግለሰቦች ያደርጋል ተብሎ ሲጠበቅ በመንግስት ባለቤትነት እንዲተዳደሩ አደረገ። የኩዌ ኩምሳና ጓደኞቿ ተቃውሞም ቀጠለ።

በዚያን ጊዜም ኩዌ ኩምሳ የጋዜጠኝነት ሙያን አዲስ አበባ በሚገኘው በሉተራን ወርልድ ፌደሬሽን አማካኝነት ሰለጠነች። በመቀጠልም ኩዌ የኬሚካል ኢንጂነሪንግ ምሩቅ ከሆነውና የትውልድ አገሯ ልጅ ጋር ትዳር መሰረተች። እሱም ሌንጮ ለታ ይባላል። በ1968 ዓ.ም የመጀመሪያ ልጃቸውን አገኙ። ስሙንም ሁሪያ አሉ። ሁሪያ ማለት በአረብኛ ነፃነት ማለት ነው።

ስቃዩ አልቆመም፣ መንግስቱ ቀይ ሽብርን አወጀ። በዚህን ጊዜ ሁለት ልጆችን ሁሪያና ሮበሌን ወልዳ ሶስተኛ ልጇን ለመውለድ ነፍሰጡር እያለች በዛኔ የኦነግ መሪ የነበረው ባሏን መጥተው ከቤት አፍኖ ወሰዱት። ሮበሌም የእናቱ እግር ላይ ተደፍተው ስቅስቅ ብሎ አለቀሰ። ሌንጮ ለታን በስድስት ወር ውስጥ አራት ጊዜ በሌሊት ከቤታቸው ወስደው አሰሩት። ባሏ ሌንጮም እስር ቤት እያለ ሶስተኛ ልጃቸውን ጎሊን ወለደች። ጎሊ አንድ አመት ቢሞላውም ሌንጮ ግን ዬት እንደገባ ልታውቅ አልቻለችም ነበር። ይባስ ብሎም በ1973 ዓ.ም ኩዌ ኩምሳን አሰሯት እዚያም አመፁ ላይ ተሳትፈሻል በማለት ቶርቸር አደረጓት። ገና በ20ዎች እድሜ እያለች ከአስር ጊዜ በላይ ወደ ቶርቸር ክፍል እንደወሰዷት ትናገራለች።

ከዚያም በኋላ ለዘጠኝ አመታት እስርቤትን ቤቷ አድርጋ ነበር። የተማረችውን የጋዜጠኝነት ሙያ ተጠቅማ በ1970ዎቹ መጨረሻ በኢትዮጵያ የነበረውን አስከፊ ረሃብ ለአለም ዘግባለች። እስርቤት እያለችም እራሷን የፈረንሳይኛና ትግርኛ ቋንቋን አስተምራለች፤ እንዲሁም ባዮሎጂ ህሳብና ጂኦግራፊን ለእስረኞችና ለእስርቤቱ አስተዳዳሪዎች ልጆች ታስተምር ነበር። ኩዌ እንደምትለው ምርጥ ጭንቅላት ያለው እስርቤት ውስጥ ነው።

እስርቤት እያለችም በአመኒስቲ ኢንተርናሽናልና ሌሎች የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች ግፊት ኩዌ ለህክምና ወደ ሆስፒታል እንድትሄድ ተፈቀደላት። ሆስፒታል እያለችም የናፈቋት ልጆቿን ለማግኘት ስለማይፈቀድ ለጠባቂዎቹ ጉቦ ተሰጠና ከልጆቿ ጋር ለ15 ደቂቃ ያክል አወራች።

በእስርቤት እያለች PEN የተባለው ድርጅት አንድ ፖስትካርድ ላከላት፣ የተፃፈበት መልዕክትም እንዲ ይላል፦ "We know about you. You are not alone.” ይህም ተስፋዋን አለመለመ። ኩዌ የካናዳ አባቴ ብላ የሚትጠራው የካናዳ ታዋቂ ፀሐፊ Timothy Findleyም እስርቤት እያለች ደጋግሞ “Hope against despair” የሚል መልዕክትን የያዘ ፖስታ ይልክላት ነበር። አንድ እሁድ ላይ ልጆቿ ሊጎበኛት ሲለሚመጡ ፀጉሯን እየታጠበች እያለች ስሟ በድምፀማጉዪያ ተጠራ። ጥሪው ለሞትም ሊሆን ይችላል ነገር ግን ነፃ እንደወጣች ተነገራት። ቀኑ እሁድ ጳጉሜ 5፣ 1981 ዓ.ም ነበር። ልጆቿንም አገኘች ባሏ ሌንጮ ግን የለም። ሶስቱንም ልጆቻቸውም ይዛ በ1983 ዓ.ም ወደ ካናዳ ሄደች። አንድ አመት እንደቆየችም ትምህርቷን ጀምራ በ1988 ዓ.ም ከዮርክ ዩኒቨርሲቲ የመጀመሪያ ድግሪዋን በሶሻል ዎርክ ያዘች። በዚም አመት የህዩማን ራይትስ ዎች (Human Rights Watch) የሰብዓዊ መብት ሽልማት ተበረከተላት። ከአመት በኋላም በቶሮንቶ ዩኒቨርሲቲ የማስተርስ ድግሪዋን አጠናች ። በ1995 ዓ.ም በዊልፍርድ ላውረር ዩኒቨርሲቲ በመምህርነት ተቀጥራ እየሰራች በጎን ደግሞ የዶክተሬት ትምህርቷን በቶሮንቶ ዩኒቨርሲቲ አጠናች። አሁን ፕሮፌሰር ማርታ ኩዌ ኩምሳ በካናዳ አገር በተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች እያስተማረች ትገኛለች።

ምንጭ: Ancient history of Oromoo

ኦሮሞ ምርምር ማኅከልና የአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከል በጥምረት የተዘጋጀውሁለተኛ ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ Ethiopian SkylightHotel እየተካሄደ ነው።

የኦሮሞ ምርምር ማኅከል እአአ በ2022 በተለያዩ ዘርፎች ላይበኦሮሞ ዙሪያ ምርምር ለማካሄድ ተመሰረተ፡፡በዚሁ መሰረትባለፉት አራት ዓመታት የኦሮሞ ባህል፣ ታሪክ፣ፍልስፍና፣ምጣኔሃብት፣ቋንቀቋ እና በመሳሰሉት ዘርፎች ላይ ምርምር በማድረግበመጵሐፍ መልክ ማሳተም ችሏል።
ይህ ማኅበር የተመሰረተው ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፍ ላይበተሰማሩት ተቋማት ለምሳሌ ያህል እንደ Oromo StudiesAssociation (OSA) እና በለያዩ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማትውስጥ (የግልና የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች) በተቋቋሙት ጋርለመወዳደር ሳይሆን በሉት ክፍተቶችን በመሙላትና በትብብርአብሮ ለመስራት ነው። ስለዚህ አብረን በመሆን የሰፊውን ኦሮሞህዝብ ተሪክና ዘርፈ-ብዙ ምርምሮች አድርገን ወደፊትእንራመዳለን።

እንደሚታወቀው የኦሮሞ ህዝብ በሚንኖርበት የመሬት በቆዳስፋትና ብዛት ግዙፍ ህዝብ ነው። ከመሬት ቆዳ ስፋትና ብዛትባሻገር፣ ኦሮሞ የብዝሃ-በህል፣ ፍልስፍና፣ታሪክ፣ፖለቲካ፣እሴት፣የአከባቢ ጥበቃ፣ህክምናና የመሳሰሉትባለቤት ነው። ይሁን እንጂ እነዚህን ዘርፈ-ብዙ ታርኮችን በቂምርምሮችን በማድረግ ለማውጣትና ለትውልድ ለማስተላለፍበተለያዩ ምክንያቶች እድል ሳያገኝ ቀርቷል። አሁን ግን አነዚህንሀገር በቀል እውቀቶችን ወደ ጎን የማግፋት ጊዜ ለይመለስአብቅቷል። በዓለም-አቀፍ ደረጃም ብሆን በተለያዩ አሳማኝምክንያቶች ሀገራትና ህዝቦች ወደ ቀደምት ማንነታቸው ለመመለስ እንቅስቃሴ ላይ መሆናቸው ይታወቃል። ስለዚህይህንን የዓለም ለውጥ ውስጥ የኦሮሞን ታሪክና ዘርፈ-ብዙ ሀገርበቀል እውቀቶችን ከተደበቁበት ለማውጣና ትውልድንለማስተማር የኦሮሞ ምርምር ማኅከል መመስረት በጣም ወሳኝናአስፈላጊ ነው።
ይህንኑ ዓላማ በመያዝ የተመሠረተው ማኅከላችንየመጀመሪያውን ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ በማድረግናየተለያዩ መጵሐፍትን በእንግሊዘኛ፣ በአፋን ኦሮሞና አማርኛቋንቋ አሳትሞ በራሱ መጵሐፍት መሸጫ አቋቋሞ ለአንባብያንአድርሷል። አሁን ደግሞ ከአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከል ጋር በመተባበርበጥምረት ሁለተኛ ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ "ስር-መሠረታችንን ማክበር፣ ነገያችንን መቅረፅ: የኦሮሞታሪክ፣እውቀት፣በህልና አስተዳደር፣ ድሮ፣ዘንድሮና ወደፊት"በሚል መሪ ርዕስ አዘጋጅቷል። የአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከልየበህል፣ወግ፣ትውፊት፣ስነ-ፅሑፍና ስነ-ጥበብ ላይ ምርምርበማድረግና በትያትር መልክ ለማህበረሰብ በመድረስ ላይ ይገኛል።

በEthiopian Skylight Hotel በመካሄድ ላይ በሚገኘው ሁለተኛዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ ላይ 25 የተመረጡ ኦሮሞ ላይየሚያጠነጥኑ የምርምር ፅሑፎች ይቀርባሉ። እነዚህ የጥናትፅሑፎች አዳዲስና ጠቃሚ መረጃዎችንና እውቀትእንደሚያመነጩ ተስፋ እናደርጋለን።

ኦሮሞ ምርምር ማኅከልና የአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከል በጥምረት የተዘጋጀውሁለተኛ ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ Ethiopian SkylightHotel እየተካሄደ ነው።
የኦሮሞ ምርምር ማኅከል እአአ በ2022 በተለያዩ ዘርፎች ላይበኦሮሞ ዙሪያ ምርምር ለማካሄድ ተመሰረተ፡፡በዚሁ መሰረትባለፉት አራት ዓመታት የኦሮሞ ባህል፣ ታሪክ፣ፍልስፍና፣ምጣኔሃብት፣ቋንቀቋ እና በመሳሰሉት ዘርፎች ላይ ምርምር በማድረግበመጵሐፍ መልክ ማሳተም ችሏል።
ይህ ማኅበር የተመሰረተው ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፍ ላይበተሰማሩት ተቋማት ለምሳሌ ያህል እንደ Oromo StudiesAssociation (OSA) እና በለያዩ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማትውስጥ (የግልና የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች) በተቋቋሙት ጋርለመወዳደር ሳይሆን በሉት ክፍተቶችን በመሙላትና በትብብርአብሮ ለመስራት ነው። ስለዚህ አብረን በመሆን የሰፊውን ኦሮሞህዝብ ተሪክና ዘርፈ-ብዙ ምርምሮች አድርገን ወደፊትእንራመዳለን።
እንደሚታወቀው የኦሮሞ ህዝብ በሚንኖርበት የመሬት በቆዳስፋትና ብዛት ግዙፍ ህዝብ ነው። ከመሬት ቆዳ ስፋትና ብዛትባሻገር፣ ኦሮሞ የብዝሃ-በህል፣ ፍልስፍና፣ታሪክ፣ፖለቲካ፣እሴት፣የአከባቢ ጥበቃ፣ህክምናና የመሳሰሉትባለቤት ነው። ይሁን እንጂ እነዚህን ዘርፈ-ብዙ ታርኮችን በቂምርምሮችን በማድረግ ለማውጣትና ለትውልድ ለማስተላለፍበተለያዩ ምክንያቶች እድል ሳያገኝ ቀርቷል። አሁን ግን አነዚህንሀገር በቀል እውቀቶችን ወደ ጎን የማግፋት ጊዜ ለይመለስአብቅቷል። በዓለም-አቀፍ ደረጃም ብሆን በተለያዩ አሳማኝምክንያቶች ሀገራትና ህዝቦች ወደ ቀደምት ማንነታቸው ለመመለስ እንቅስቃሴ ላይ መሆናቸው ይታወቃል። ስለዚህይህንን የዓለም ለውጥ ውስጥ የኦሮሞን ታሪክና ዘርፈ-ብዙ ሀገርበቀል እውቀቶችን ከተደበቁበት ለማውጣና ትውልድንለማስተማር የኦሮሞ ምርምር ማኅከል መመስረት በጣም ወሳኝናአስፈላጊ ነው።
ይህንኑ ዓላማ በመያዝ የተመሠረተው ማኅከላችንየመጀመሪያውን ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ በማድረግናየተለያዩ መጵሐፍትን በእንግሊዘኛ፣ በአፋን ኦሮሞና አማርኛቋንቋ አሳትሞ በራሱ መጵሐፍት መሸጫ አቋቋሞ ለአንባብያንአድርሷል። አሁን ደግሞ ከአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከል ጋር በመተባበርበጥምረት ሁለተኛ ዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ "ስር-መሠረታችንን ማክበር፣ ነገያችንን መቅረፅ: የኦሮሞታሪክ፣እውቀት፣በህልና አስተዳደር፣ ድሮ፣ዘንድሮና ወደፊት"በሚል መሪ ርዕስ አዘጋጅቷል። የአምቦ ዩኒቨርሲቲ የሎሬት ፀጋዬገ/መድህን የበህል ጥናትና ምርምር ማዕከልየበህል፣ወግ፣ትውፊት፣ስነ-ፅሑፍና ስነ-ጥበብ ላይ ምርምርበማድረግና በትያትር መልክ ለማህበረሰብ በመድረስ ላይ ይገኛል።

በEthiopian Skylight Hotel በመካሄድ ላይ በሚገኘው ሁለተኛዓለም አቀፍ የምርምር ኮንፍረንስ ላይ 25 የተመረጡ ኦሮሞ ላይየሚያጠነጥኑ የምርምር ፅሑፎች ይቀርባሉ። እነዚህ የጥናትፅሑፎች አዳዲስና ጠቃሚ መረጃዎችንና እውቀትእንደሚያመነጩ ተስፋ እናደርጋለን።

ኮንፈረንሱ ላይ የቀድሞ የኢፌዲሪ ፕሬዚዳንት ሙላቱ ተሾመ (ዶ/ር) እና ብርሃኑ መገርሳ ሌንጂሶ የመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ሚንስትር ዴኤታን ጨምሮ ከመላው ኢትዮጵያ የተወጣጡ ምሁራን፣የታሪክ ጸሐፊዎች እና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።

ዓርብ ሚያዝያ 2, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Yo Mariyos Gum Gum(ጉም ጉም) ትዝ አለሽ ወይ New Ethiopian Music(Music produced by Papawewa)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,325,717 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 347,550 Views

2. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 20,566,989 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 344,701 Views

3. My G' ft Miki & Limber Crip – She Hot (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,439,476 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 306,793 Views

4. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 29,379,120 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 268,797 Views

5. Sabrina Jamal – Yaa Jalalee (Official Cover Video) | Oromo Music 2026 Ethiopia music 2026
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 631,450 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 235,477 Views

6. Yo Marios- Zem Aynekzm (Adey studio performance) ዮማርዮስ ዝም አይነቅዝም(alakuart jemere) አላቋርጥ ጀምሬ
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,028,019 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 227,310 Views

7. ADEM MOHAMMED INTALA MOOTII 2026 NEW OFFICIAL ETHIOPIA, OROMO MUSIC VIDEO
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 551,086 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 221,214 Views

8. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 15,279,868 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 201,360 Views

9. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 18,931,142 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 173,527 Views

10. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 13,359,909 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 160,096 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ዓርብ መጋቢት 25, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 20,222,288 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 410,738 Views

2. My G' ft Miki & Limber Crip – She Hot (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,132,683 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 396,674 Views

3. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 29,110,323 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 365,198 Views

4. Sabrina Jamal – Yaa Jalalee (Official Cover Video) | Oromo Music 2026 Ethiopia music 2026
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 395,973 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 338,340 Views

5. ADEM MOHAMMED INTALA MOOTII 2026 NEW OFFICIAL ETHIOPIA, OROMO MUSIC VIDEO
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 329,872 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 329,872 Views

6. Yo Mariyos Gum Gum(ጉም ጉም) ትዝ አለሽ ወይ New Ethiopian Music(Music produced by Papawewa)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 978,167 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 325,764 Views

7. SAINT MOSSES X YOUNG CJ X LIL PPCS X BOTLA DP – SPARTAN (Official Music Video)[New Ethiopian music]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,478,276 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 243,273 Views

8. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 15,078,508 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 223,814 Views

9. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 13,199,813 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 217,342 Views

10. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 18,757,615 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 216,504 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ዓርብ ጥር 8, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 15,293,840 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 646,754 Views

2. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 24,899,697 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 516,603 Views

3. Robel Mideksa – Shall I Call you? | New Ethiopian Music 2025 (Official Lyrics Video) Track 12
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,930,860 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 481,066 Views

4. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 12,100,171 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 454,244 Views

5. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 10,587,634 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 360,270 Views

6. Fikeraddis Nekatibeb – ዛሬም አትርሳኝ – Zarem Atirsagn | Ethiopian New Music Video 2026
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 349,877 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 349,877 Views

7. HINSARMU OROMO MUSIC BY ESKINDIR TAMIRU
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 314,009 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 314,009 Views

8. Saint Mosses X Young CJ – GUNSHOT[4 ena 9] (Official Music Video)[New Ethiopian music 2025]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,160,506 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 313,486 Views

9. Sona Takele – WARRA BOOLEE – (Official Music Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 31,395,949 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 297,963 Views

10. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 16,499,225 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 276,049 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

Paastarri Heenook Girmaa Salaalee Arrabsoo duuchaan gadi qabuuf yaale seeratti dhiyaachuuf hojjetamaa jiraachuu Waajjirri Abbaa Alangaa Godina Shawaa Kaabaa beeksise.

Waajjirri Abbaa Alangaa Bulchiinsa Magaalaa Fiichee fi Pooliisii Magaala Fiichee guyyaa 14/04/2018 Addee Baayyush Alamaayyoo Kabbadaa to’annoo jala oolchuun qorannoo gaggeessaa jiraachuu ibsameera.

Salaale biyya Gootaa , Safuufi duudhaa Oromoon kan bulu amantaalee garaagaraa waldanda'ee waliin jiraatu tokkummaaf walkabajaan beekkamtu lafa burqaa goototaa taate arrabsoo hin malleen Paastarri Heenook Girmaa yakka arrabsoo raawwateef gaafatamuu qabaan gaaffii Uummata Salaaleeti.
Kana bu’uureffachuun Itti Gaafatamaan Waajjirri Abbaa Alangaa Godina Shawaa Kaabaa Obboo Daamxoo Xannaa yaada kennaniin
Arrabsoon , maqaa sabaa xureessuun yakka,hawaasa waan jeequmsa biyyaa fidu kaasuu yakka guddaa dha. Kutaa hawaasaa tokko kophaatti adda baasee Salaalee jedhee arrabsoo jibbiinsaa dubbachuun yakka seeraanis ni gaafachiisa.

Nutis guyyaa kaleessaa 14/04/2018 Addee Baayyush Alamaayyoo Kabbadaa paastaricha waliin haasofte to’annoo seeraa jala ooluu ishee fi eeruu irraa fuudhuun qorannoon gadi fageenyaa gaggeeffamaa jiraachuu ibsuun Abbaan Alangaa himannaa hundeessee kan itti deemmamuufi Namticha arrabsoo Raawwate Naannoo biraa keessa jira waan taheef qaama feederaalaa waliin mari’atamaa jira. Himannaa gaggeessuuf nu cinaatti Abukaatoon hedduu ni hirmaanna jedhaniiru himannaa hundeessinee xiyyeeffannoo addaan ol’aantummaa seeraa kabachiisuuf ni hojjenna jedhan.

Qaamolee seeraa dhimmi ilaallatu waliin ta’uun tarkaanfiin seeraa barbaachisaa tahe akka fudhatamu ni taasifna.Kanas yeroo yeroon hordofnee bu’aa jiru hawaasaaf kan beeksfnu ta’a jedhan obboo Daamxoon.

Hordoftoonni "FastMereja Afaan Oromoo" nama 12,000 qofa. Kun immoo baay'ee xiqqaadha. Kanaafuu, postii kana #share gochuun hiriyoota keessaniif qoodaati biraan gahaa.
#follow l #like l #share

የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #fastmereja #yenevibe #ethiopia
27/03/2018 ዓ.ም

🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
___

1. Merkeb Bonitua – Akayda / ኣካይዳ New Tigrigna music 2025 ( official video )
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 646,939 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 646,939 Views

2. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 11,811,212 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 528,020 Views

3. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 9,259,799 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 467,689 Views

4. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 21,970,845 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 431,522 Views

5. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) – Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 8,441,902 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 328,534 Views

6. Hana Girma – Hayyee – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,492,816 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 275,196 Views

7. Jonny Ragga feat. Lij Michael – Rozina (Esat ) | ጆኒ ራጋ ከልጅ ሚካኤል ጋር- ሮዚና (እሳት) – New Ethiopian Music
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,508,434 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 262,102 Views

8. Saint Mosses X Young CJ – GUNSHOT[4 ena 9] (Official Music Video)[New Ethiopian music 2025]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 967,581 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 256,712 Views

9. Sara T – Gora Bel | ሳራ ቲ – ጎራ በል | New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 314,989 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 253,394 Views

10. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 14,946,976 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 247,089 Views

ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

⭐✨ "የሰማይ ልጆች" እና "አዮ ቦራ" — የህፃናት ቴአትሮች ✨⭐

የአዲስ አበባ ከተማ ቴአትር ቤቶች አስተዳደር ድርጅት
🎭 "የሰማይ ልጆች" (በአማርኛ) እና
🎭 "አዮ ቦራ" (በኦሮምኛ)
የተዘጋጁ ሁለት የህፃናት ቴአትሮችን ✨ ቅዳሜ 4:00 ፣ 27/03/2018 ✨ ለሕዝብ ያቀርባሉ።

👨‍👩‍👧‍👦 በዚህ ቀን ልጆችዎን ከመያዝ ጋር በመገኘት ለመደሰት ተጋብዘዋል።

🎉 በእለቱ የሚቀርቡ ዝግጅቶች

🎭 የህፃናት ቴአትር

🎶 ባህላዊ እና ዘመናዊ ሙዚቃ

📖 ተረቶች

🕯️ የሻዶ ትርኢቶች

🎈 ሌሎችም ብዙ አዝናኝ ተግባራት

📍 አድራሻ

ቦሌ ፍላሚንጎ መስቀል አደባባይ ጀርባ
🏛️ የህፃናት እና ወጣቶች የቴአትር እና ሲኒማ ኮምፕሌክስ

🎟️ መግቢያ — በነፃ

⭐✨ Sagantaa Tiyaatiraa Daa'immanii — Afaan Oromoo ✨⭐

Dhaabbatni manneen tiyyaatiraa Bulchiinsa Magaalaa Finfinnee
🎭 Tiyaatira Daa'immanii “Aayyoo Booraa” (Afaan Oromoo) fi
🎭 “የሰማይ ልጆች” (Afaan Amaaraa)
✨ Sanbata 27/03/2018 sa'a 4:00 irratti ni dhiyeessa.

👨‍👩‍👧‍👦 Akkasumas isiniis ijoollee keessan qabattanii akka argamtan affeeramtanii ttu.

🎉 Sagantaalee dhiyaatan

🎭 Tiyaatiraa Daa'immanii

🎶 Muuziqaa Aadaa fi Ammayyaa

📖 Oduu durii

🕯️ Tiyaatira Gaaddiduu

🎈 Kanneen biroo hedduu

📍 Bakka

Boolee Filaamingoo Addabaabaayii Masqalaa duuba
🏛️ Mana Kompleeksii Tiyaatiraa Daa'immanii fi Siniimaa

ዓርብ ሕዳር 19, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 11,283,192 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 604,571 Views

2. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 8,792,110 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 572,930 Views

3. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 21,539,323 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 515,768 Views

4. Dj Ashu Tig Tig ft Tariku Gankisi – Ata Wedi ኣታ ወዲ – New Tigrinya Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 449,763 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 449,763 Views

5. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) – Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 8,113,368 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 393,037 Views

6. Jonny Ragga feat. Lij Michael – Rozina (Esat ) | ጆኒ ራጋ ከልጅ ሚካኤል ጋር- ሮዚና (እሳት) – New Ethiopian Music
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,246,332 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 330,405 Views

7. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 14,699,887 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 271,004 Views

8. Lemlem Hailemichael – Ende Amele – ለምለም ሃይለሚካኤል – እንደ አመሌ – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 9,143,892 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 266,505 Views

9. Embza Aligaz – Atinye – እምብዛ ኣሊጋዝ – ኣትንየ – New Ethiopian Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,326,796 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 262,971 Views

10. Hana Girma – Hayyee – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,217,620 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 256,138 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ከፍት የሥራ ማስታወቂያ
ለምሳሌ 300 የከባድ መኪና ሾፌሮች ይፈለጋሉ

External Vacancy Announcement: MCG Construction PLC would like to invite interested and qualified applicants to fill the following vacant positions.

🗓Registration Date: 10 (Ten) working days from the first date of the announcement.

Salary: Negotiable and attractive.

Language: Amharic, English, or Afan Oromo.

Terms of Employment: Permanent.

📍Bishoftu Surrounding Area
📌How to Apply: Interested applicants who fulfill the requirements shall submit a copy of non-returnable documents in person.

📞Contact us
Tel: 8474,
0111723305
Telegram: https://t.me/mcgconplc
Tiktok: tiktok.com/mcg.construction
https://t.me/mcgconplc1
Email: mcgcon.etgmail.com
Website: mcg.et
P.O. Box 23206/1000

📢Address: Addis Ababa, around Semien Hotel, on the way to Afincho Ber, on the 1st floor of Adu Building.

ሕዳር 7, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 10 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #fastmereja #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Hana Girma – Hayyee – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 662,899 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 662,899 Views

2. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 7,602,334 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 643,453 Views

3. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 10,038,278 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 639,418 Views

4. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 20,481,190 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 525,270 Views

5. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) – Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 7,303,477 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 447,257 Views

6. Jonny Ragga feat. Lij Michael – Rozina (Esat ) | ጆኒ ራጋ ከልጅ ሚካኤል ጋር- ሮዚና (እሳት) – New Ethiopian Music
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,586,477 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 344,843 Views

7. Lemlem Hailemichael – Ende Amele – ለምለም ሃይለሚካኤል – እንደ አመሌ – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 8,584,454 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 318,056 Views

8. Embza Aligaz – Atinye – እምብዛ ኣሊጋዝ – ኣትንየ – New Ethiopian Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 749,041 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 308,954 Views

9. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 14,142,168 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 307,709 Views

10. 17Studio – Buze Man – Gelilaye / ገሊላ’የ – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 270,750 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 270,750 Views

ዓርብ ሕዳር 5, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Hana Girma – Hayyee – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 662,899 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 662,899 Views

2. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 7,602,334 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 643,453 Views

3. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 10,038,278 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 639,418 Views

4. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 20,481,190 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 525,270 Views

5. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) – Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 7,303,477 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 447,257 Views

6. Jonny Ragga feat. Lij Michael – Rozina (Esat ) | ጆኒ ራጋ ከልጅ ሚካኤል ጋር- ሮዚና (እሳት) – New Ethiopian Music
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,586,477 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 344,843 Views

7. Lemlem Hailemichael – Ende Amele – ለምለም ሃይለሚካኤል – እንደ አመሌ – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 8,584,454 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 318,056 Views

8. Embza Aligaz – Atinye – እምብዛ ኣሊጋዝ – ኣትንየ – New Ethiopian Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 749,041 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 308,954 Views

9. Selamawit Yohannes l {mizan | ሚዛን} – New Tigrigna Music 2025 [Official Video]
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 14,142,168 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 307,709 Views

10. 17Studio – Buze Man – Gelilaye / ገሊላ’የ – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 270,750 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 270,750 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ዓርብ ጥቅምት 7, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,658,088 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 963,790 Views

2. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 7,505,534 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 671,576 Views

3. ዮ ማርዮስ (ገጠር ግባ) new Ethiopian HipHop 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,625,712 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 597,025 Views

4. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) – Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 5,339,841 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 554,413 Views

5. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 18,364,258 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 535,195 Views

6. Fasil Demoz – Mela Alew GOJE – መላ አለው ጎጄ – New Ethiopian Amharic music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 530,092 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 530,092 Views

7. Jonny Ragga feat. Lij Michael – Rozina (Esat ) | ጆኒ ራጋ ከልጅ ሚካኤል ጋር- ሮዚና (እሳት) – New Ethiopian Music
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 873,388 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 516,191 Views

8. Sona Takele – AFRICA -(Official Music video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,947,338 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 442,608 Views

9. Elsa Nigussie ( Sin Jaalladha ) new Ethiopian oromo music 2025 Stage performance video
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 373,041 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 373,041 Views

10. Solomon yikunoamlak-Zara ሰለሞን ይኩኖኣምላክ-ዛራ New Tigrigna music 2025 official video.
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,742,270 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 356,997 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ዓርብ መስከረም 22, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 10 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #fastmereja #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
___
የሳምንቱ ምርጥ 10 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,694,298 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 970,522 Views

2. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 6,833,958 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 683,628 Views

3. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,785,428 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 668,608 Views

4. Sona Takele – AFRICA -(Official Music video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,504,730 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 645,219 Views

5. Gelana Garomsa | Yaa Shuurakoo new Ethiopian Oromo Music ( Video official ) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,190,240 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 641,197 Views

6. KOODEE OROMO MUSIC BY ESKINDER TAMIRU
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 568,767 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 568,767 Views

7. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 17,829,063 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 542,597 Views

8. ዮ ማርዮስ (ገጠር ግባ) new Ethiopian HipHop 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,028,687 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 530,189 Views

9. Yosan Getahun – Jomoree – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,296,524 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 519,428 Views

10. Solomon yikunoamlak-Zara ሰለሞን ይኩኖኣምላክ-ዛራ New Tigrigna music 2025 official video.
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,385,273 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 448,626 Views

ዓርብ መስከረም 22, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 3,694,298 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 970,522 Views

2. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025(Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 6,833,958 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 683,628 Views

3. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,785,428 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 668,608 Views

4. Sona Takele – AFRICA -(Official Music video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,504,730 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 645,219 Views

5. Gelana Garomsa | Yaa Shuurakoo new Ethiopian Oromo Music ( Video official ) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,190,240 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 641,197 Views

6. KOODEE OROMO MUSIC BY ESKINDER TAMIRU
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 568,767 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 568,767 Views

7. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigan music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 17,829,063 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 542,597 Views

8. ዮ ማርዮስ (ገጠር ግባ) new Ethiopian HipHop 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,028,687 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 530,189 Views

9. Yosan Getahun – Jomoree – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,296,524 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 519,428 Views

10. Solomon yikunoamlak-Zara ሰለሞን ይኩኖኣምላክ-ዛራ New Tigrigna music 2025 official video.
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,385,273 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 448,626 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

ዓርብ መስከረም 23, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 10 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ!
#fastmereja #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
___
የሳምንቱ ምርጥ 10 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Sona Takele – AFRICA – (Official Music video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 859,511 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 859,511 Views

2. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,116,820 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 803,381 Views

3. Yosan Getahun – Jomoree – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 777,096 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 777,096 Views

4. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 6,150,330 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 738,866 Views

5. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,723,776 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 651,795 Views

6. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 17,286,466 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 602,125 Views

7. Solomon Yikunoamlak – Zara – ሰለሞን ይኩኖኣምላክ – ዛራ New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,936,647 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 587,798 Views

8. Gelana Garomsa | Yaa Shuurakoo – New Ethiopian Oromo Music (Official Video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 549,043 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 549,043 Views

9. Sona Takele – WARRA BOOLEE – (Official Music Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 27,395,232 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 458,672 Views

10. Ibroo Ibsaa – Kaamolee – (Official Video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,400,193 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 427,167 Views

ዓርብ መስከረም 23, 2018 የሳምንቱ ምርጥ 100 ኢትዮጵያዊ ሙዚቃዎች ከየኔ ቫይብ! #yenevibe #ethiopia
___
🔔📢የኔ ቫይብ ለሁሉም ሙዚቃዎች ደረጃ የሚሰጠዉ በሳምንቱ የጨመሩትን የዩቲዩብ የተመልካች ብዛት በማወዳደር በትክክለኛ መረጃ ላይ ተመርኩዞ ብቻ ነዉ!🔔
👉 የሳምንቱን 100 ምርጥ የኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ሙሉ ዝርዝር በ https://yenevibe.com/weekl... መመልከት ይችላሉ።
___
የሳምንቱ ምርጥ 100 ሙዚቃዎች ደረጃ የሚያገኙት አውቶማቲክ እና ከሰዉ ንክኪ ነፃ በሆነ ሲስተም YouTube ላይ በሳምንቱ በጨመሩት የተመልካች ብዛት መሰረት በሚደረግ ዉድድር ነዉ።

1. Sona Takele – AFRICA – (Official Music video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 859,511 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 859,511 Views

2. ትምኒት ወልዳይ (ሻነ) Timnit Welday (SHANE) New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,116,820 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 803,381 Views

3. Yosan Getahun – Jomoree – New Ethiopian Oromo Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 777,096 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 777,096 Views

4. Ethiopian Music : Eyu Tsega እዩ ፀጋ (ከማን ጋር ላወዳድርሽ) – New Ethiopian Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 6,150,330 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 738,866 Views

5. Nati Ker – Neger Neger | ነገር ነገር – New Ethiopian Guragigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 2,723,776 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 651,795 Views

6. Mak Ezra – Tewehade – ማክ እዝራ – ተወሓደ – New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 17,286,466 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 602,125 Views

7. Solomon Yikunoamlak – Zara – ሰለሞን ይኩኖኣምላክ – ዛራ New Tigrigna Music 2025 (Official Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 1,936,647 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 587,798 Views

8. Gelana Garomsa | Yaa Shuurakoo – New Ethiopian Oromo Music (Official Video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 549,043 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 549,043 Views

9. Sona Takele – WARRA BOOLEE – (Official Music Video)
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 27,395,232 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 458,672 Views

10. Ibroo Ibsaa – Kaamolee – (Official Video) 2025
• ያለው አጠቃላይ የተመልካች ብዛት 4,400,193 Views
‣ በዚህ ሳምንት ብቻ የጨመረው የተመልካች ብዛት + 427,167 Views

ሙሉ ዝርዝሩን እዚህ ተጭነው ይመልከቱ 👉 https://yenevibe.com/weekl...

እንኳን ለ2018 ለኢሬቻ በአል አደረሳችሁ!

ኢሬቻ በኦሮሞ ሕዝብ ዘንድ ለፈጣሪ አምላክ ምስጋና የሚቀርብበት፤ ከሰው ጋር ሰላም፣ ፍቅር እና አብሮነት የሚከናወንበት፤ አዲስ ተስፋና ብሩህ ዘመን የሚበሰርበት በዓል ነው።

በዩኔስኮ የተመዘገው የኦሮሞ ገዳ ሥርአት አካል የሆነው የኢሬቻ በዓል የሀገራችንን መልከ-ብዝሃነት፤ ጥልቅ ዉበት ለመላዉ ዓለም ካሳዩ እና ካስተዋወቁ በዓላት መካከል አንዱ ነው።

የኦሮሞ ህዝብ ከሌሎች ወንድም እህት ህዝቦች ጋር በመሆን ባካሄደዉ መራር ትግል ከተቀዳጃቸው ድሎች መካከል አንዱ የኢሬቻ ሆረ ፊንፊኔን ክብረ በዓል በጥንታዊ ስፍራው ማክበር መቻል ሲሆን ይህም ባለፉት 7 አመታት በከፍተኛ ድምቀት ባህላዊ እሴቱን እና ቱፊቱን ጠብቆ በመዲናችን አዲስ አበባ እየተከበረ ይገኛል።

የመዲናችን አጠቃላይ ህዝብም ከወንድም እህቱ የኦሮሞ ህዝብ ጋር በአብሮነት በሚያከብረው በዚህ ታላቅ በዓል ላይ እንደወትሮው ሌሎች የአደባባይ በዓላት ሲከበሩ ለበዓላቱ ድምቀት እና ባማረ መልኩ መጠናቀቅ እንደሚያደርገው ሁሉ አብሮነትን፣ ወንድማማችነትን፣ እህትማማችነትን በሚያጸና መልኩ፤ በከተማው ውስጥ ከሚኖሩ የኦሮሞ ሕዝቦችም ሆነ በእንግድነት ከሚመጡት ወገኖቹ ጋር በመሆን በዓሉ እሴቱን ጠብቆ እንዲከበር ለማድረግ በመንገድ ጽዳት፣ በአደባባይ ማስዋብ እና በሌሎችም በርካታ በጎ ፈቃድ ስራዎች ከምንጊዜውም በላቀ መልኩ ለአገር ገጽታ ግንባታ፣ ለዘላቂ ቱሪዝም መስህብነት፣ ለከፍተኛ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በሚያመች መልኩ በሕብረ ብሄራዊ አንድነት መንፈስ ቅድመ ዝግጅቱን አጠናቅቋል።

መላው የከተማችን ነዋሪዎች በከተማችን የአደባባይ በዓላት ሲከበሩ በዓላቱ ከዋዜማዉ አንስቶ እስኪጠናቀቁ ድረስ በተለያዩ የበጎ ፈቃድ ተግባራት በመሳተፍ እያበረከታችሁ ላለዉ እጅግ የላቀ ሚና እያመሰገንኩ፣ ይህ ተግባር ውብ እና ድንቅ ባህሎቻችን ከእኛ አልፈው ለመላዉ ዓለም የምናበረክታቸው፤ የእኛነታችን መለያ ጌጥ በመሆናቸው እንደወትሮው ሁሉ የዘንድሮውን የኢሬቻ በዓል በድምቀት ባህላዊ እሴቱን ጠብቆ ባማረ መልኩ ለማክበር ያደረግነውን ቅድመ ዝግጅት ከዋዜማው ጀምሮ በጋራ በምናከናውነው ተግባር የከተማችንን የሰላም ተምሳሌትነት፣ የህዝባችንን የሰላም ዘብነት እና እንግዳ ተቀባይነት በማረጋገጥ ይሆናል።

በድጋሚ እንኳን ለ 2018 ኢሬቻ ሆረ-ፊንፊኔ ክብረ በዓል አደረሳችሁ!

ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ሕዝቦቿን ይባርክ

Baga Kabaja Ayyaana Irreechaa bara 2018tin Isin gahe, nuun gahe!

Ayyanni Irreecha Ummanni Oromoo sirana waaqa umaa umaatiif galata ittin dhiyessudha.
Jaarmiyaalee Sirna Gadaa; kan Yuuneeskon Galmaahe, keessaa tokko kan ta'ee Ayyaanni Irreechaa calaqqeewwan bifa danuu, Bareedinaa fi Hawwata Addaa, Adunyaaf agarsiisan keessaa isa tokko yoo ta'u, mallattoo Nageenyaa, Kan jaalalaa, Kan waloominaa, Araara fi sirna

Injifannoowwan Uummatni Oromoo, Uummattoota Obbolaa, Sabaaf sablammoota hunda waliin ta'uun Qabsoo hadhaahaa adeemsiseen goonfate keessaa inni tokko Ayyaana Irreecha Hora Finfinnee iddoo ganamaa isaatti deebihee akka kabajamu gochuu isaati. Kanaanis uummatni Oromoo waggootan 7n darban Magaalaa Finfinnee keessatti Karaa Seenaa, Aadaa, fi Duudhaa isaa eeggateen sadarkaa olaanan Sabaaf Sablammoota hunda waliin kabajaa jira.

Aadaa Waloon jiraachuu cimaa, fi waldanda'uun kan beekkaman jiraattotni Magaalaa Finfinnees, Ayyaana Obboleeyyan isaa Uummatni Oromoo Kabaju kana akkuma kana dura ayyaanotni uummataa kanneen biroo bifa hawwataa ta'een karaa nagaahan kabajamii akka xumuramaniif hijjechaa ture, Bifa Obbolummaa, fi Waliin jireenya keenya dagaagsu fi itichuu danda'uun uummata Oromoo Magaalaa keenyaa fi keessummootaa fageenya irraa dhufan waliin ta'uun, Ayyaanichi Duudhaa isaa eeggatee akka kabajamuuf, Hojii qulqullinaan, Adabaabayiiwwan adda addaa Bareechun, kenna tajaajilaani, fi hojiilee gocha gaarii adda addaatin kan kanaan dura ture caalatti bifa Hawwata turizimii walitti fufaa fi Sochii diinagdee olaanaf oolun Afuura Obbolummaa Sabdaneessummaan socho'uun kabajuuf qophii isaa xumuree jira.

Jabana kana Jiraattotni Magaalaa Keenyaa hundi Ayyaanotni Uummataa kanneen Adabaabayii irratti kabajaman hunda jala bultii irraa kaasee hanga xumuramanitti hojiilee Gocha gaarii adda addaa irratti hirmaachun nageenya fi miidhagina isaaniif shoora olaanaa waan taphattaniif maqaa koo fi maqaa Bulchiinsa Magaalaa Finfinneetin isin galateeffachuun barbaada.Hanga xummura ayyanichattii gocha fakkenyummaa kana cimsuin akka ittifuftan amantaan qaba.

Irra deebihuun, Baga Kabaja Ayyaana Irreechaa Bara 2018tin isin gahe!

Waaqayyo Itoophiyaa fi Uummattoota ishee haa eebbisu!

በኦሮሞ ህዝብ ታሪክ ፣ ባህል እና ማንነት ላይ ትኩረት ያደረጉ አራት መጸሐፍት ተመረቁ
#ethiopia | የኦሮሞ ህዝብ እንደሌሎቹ ወንድም ህዝቦች ሁሉ በኢትዮጵያ ሀገርነት ላይ አስተዋጽኦ ያደረገ ታላቅ ህዝብ ነው።ይህ የሀገር የማንነት መዝገብ ውስጥ በወርቃማ ብዕር ተጽፎ ያለ እውነት ነው።

ህዝብ ሀገር በምትባል ጣሪያ ስር ሲኖሩ አንዱ ብሔር ከአንዱ ሳይበልጥ፤ሳያንስም ጭምር ተከብሮ ይኖር ዘንድ ያስፈልጋል።

ታድያ ይሄኑኑ ምልከታ የሚያጠናክሩ በኦሮሞ ህዝብ ታሪክ ፣ ባህል እና ማንነት ላይ ትኩረት ያደረጉ አራት መጸሐፍት የተሰናዱ ሲሆን ዛሬ ለንባብ በቅተዋል።

የተከበሩ የኦሮሚያ ፕሬዝዳንት አቶ ሸመልስ አብዲሳን ጨምሮ ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በአራቱ ጣምራ መጽሐፍት ምረቃ ላይ የተገኙ ሲሆን መጽሐፍቶቹ የኦሮሞን አጠቃላይ ታሪክ ፣ ባህል እና ማንነት የሰነዱ መጽሐፍ ተብሏል።

በሶስት ቋንቋዎች ለንባብ የበቃው ፊንፊኔ ትናንት እና ዛሬ የተሰኝው መፅሐፍ የኦሮሞ ህዝብ በማንነቱ ፊንፊኔን ጨምሮ በየትኛውም የአገሪቱ አከባቢዎች ተከብሮ በእኩልነት ይኖር ዘንድ የተገባ መሆኑን የሚያትት ሲሆን ከትናንት ዛሬ በርካታ ነገሮች መሻሻላቸውን ይገልፃል።

በ14 ምሁራን ተዘጋጅቶ በኦሮሞ የምርምር ማህበር የህትመት ብርሃን ለማየት የበቁት መጽሐፍት ከስር የተዘረዘሩት ሲሆኑ ከዛሬ ጀምሮ ገበያ ላይ ውለዋል ተብሏል።

1. Finfinnee Past and Present, (English, Afan Oromoo, Amharic)

2. A Partially Annotated Bibliography of Oromoo

3. In search of Knowledge: some issues and Perspective on Oromo studies

4. The Gada system of Governance (Seera Caffee Oromoo)

በምረቃው መርሃ ግብር ላይ ንግግር ያደረጉት የኦሮሚያው ፕሬዝዳንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ ''የኦሮሞ ምሁራንን የሚጽፏቸው መጽሐፍት ከማሳተም ጀምሮ የተለያዩ ድጋፎች እናደርጋለን፤ '' ብለዋል።

በተጨማሪም ከአቶ ሽመልስ እጅ ለቁቤ አስተዋጽኦ ያደረጉ የሀገር ሽማግሌ 250 ሺ ብር የገንዘብ ስጦታ የተበረከተላቸው ሲሆን ለመጽሐፍቱ ህትመት አስተዋጽኦ ያደረጉ የተለያዩ ግለሰቦችን አና ተቋማትን የምስክር ወረቀት አና ዋንጫ ተሸልመዋል።

የኦሮሞ ምርምር ማኅበር በምሁራን ተሳትፎ 4 መጽሐፍት አሳተመ
#fastmereja I የኦሮሞ ምርምር ማኅበር ጥልቅ ጥናት ከተደረገባቸው በኃላ የበርካታ የኦሮሞ ምሁራን ተሳትፎ ያደረጉበትን አራት የተለያዩ መጽሐፍቶች በሦስት ቋንቋንዎች አሳትሞ ሊያስመርቅ መሆኑን በዛሬዉ እለት በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አሳዉቋል።

በ14 ምሁራንና የታሪክ አጥኚዎች ስብስብና በኦሮሚያ ጥናት እና ምርምር ማህበር አማካኝነት የተዘጋጀው "ፊንፊኔ ዛሬ እና ነገ " ጨምሮ 4 መጽሐፎች የፊታችን እሁድ በኢሊሊ ሆቴል ሊያስመርቅ መሆኑ ተገልጿል።

ለንባብ የሚበቁት መፅሀፍት 1. Finfinnee Past and Present, (English, Afan Oromoo, Amharic)
2. A Partially Annotated Bibliography of Oromoo
3. In search of Knowledge: some Issues and Perspective on Oromo studies
4. The Gada system of Governance (Seera Caffee Oromoo)

አቶ ታቦር ዋሚ የማህበሩ የቀድሞ ሰብሳቢ ሲሆኑ ማህበሩ የተቋቋመበት ዋና ዓላማዉ የኦሮሞን ታሪክ በመፅሀፍት በሚገባ ለማሳወቅ እና ለአጥኚዎች፣ ለታሪክ ተመራማሪዎችና ለሚዲያ ባለሞያዎች እንደ ማጣቀሻና ግብአት እንዲሆን ታስቦ እንደሆነ ነው የተናገሩት።

አያይዘውም የኦሮሞ ህዝብ አብዛኛው ታሪክ የተፃፉት በሃገሬው ሰው ቋንቋ እና ባህሉን በሚያውቀው ሳይሆን በሌላ ሃገር ሚሽነሪዎች እና ከውጭ ሃገር በመጡ ታሪክ ፀሃፊያን እነሱ በፈለጉትና በዘፈቀደ የተጻፈ በመሆኑ ትክክለኛውን ታሪክና መጠቀስ የሚገባው አልተጠቀም ነው ያሉት።

ኦሮምኛን ለመፃፍ ከላቲን ይልቅ ግዕዝ ይቀላል /ጥናት/ በእርግጥ ጠቃሚ ነገሮች አይነበቡም
‎
‎በአፄ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት በመጀመሪያ በኦሮሞው ተወላጅ በታላቁ ወንጌላዊው ኦኔሲሞስ ነሲብ መፅሐፍ ቅዱስን ከላቲን ይልቅ በግዕዝ ፊደላት በመፃፋ "መጫፈ ቁልቁሉ "ተብሎ በራሳችን ቋንቋ መታተሙን ታዉቃላችሁ ?
‎
‎ከላቲን ፊደላት ይልቅ ኦሮምኛ በኢትዮጵያ ቀለማት ቢፃፉ የተሻለ ፣ ቀልጣፋ እና ጊዜ እና ገንዘብ ቆጣቢ እንደሆነ በኦሮሚያዊትዋ ልጅ፣ በሰንዳፋው ተወላጅ በዶክተር አበራ ሞላ መላ በመዘየድ በኢትዮጵያ ፊደላት ተቀርፀው በተግባር ለመዋል ማስቻላቸዉንስ ?።
‎
‎ዶክተር አበራ ሞላ ለበርካታ አመታት ባደረጉት የምርምር ውጤት የኢትዮጵያ ፊደላት ኦሮምኛን ለመክተብ ብቁ ከመሆናቸውም በላይ ብዙ ጥቅም ያላቸው መሆናቸውን የሚመሰክሩ ሰነዶች ተዘጋጅተዋል። ዊኪፔድያ ውስጥ ገብተው መገኘት ይችላሉ ።
‎
‎ከግእዝ እና ከላቲን ፊደል የትኛው ይበልጥ ውጤታማና ብቁ እንደ ሆነ እንመልከት ከተባለም
‎Uummanni Oromoo ilmaan namaa biyya lafaa የሚለዉን ግእዝ "ኡመኒ ኦሮሞ ኢልማን ነማ ብያ ለፋ "
‎Kanarratti Uumaman kessaa tokkodha Biyyi
‎
‎ከነረቲ ኡመመን ኬሳ ቶኮዳ ብዪ
‎Uumamaa fii jireenya issa Aafrikaa Bahaa
‎
‎ኡመማ ፊ ጅሬኘ ኢሳ አፍሪካ በሃ
‎Gara kaabaatti Yemmuu ta’u Uummmata
‎ገረ ካባቲ የሙ ተኡ ኡመተ
‎
‎Akata Sabaatti baay’ina gudda qabu kan
‎አከ ሳባቲ የሙ ተኡ ኡመተ
‎Baha gaanfa Aafrikaatti argamu keessaa
‎
‎ኦሮምኛን ለመጻፍ ከላቲኑ እና ከኢትዮጵያው ፊደል የትኛው ብቁ፣ ቀልጣፋ እና ጊዜ እና ገንዘብ ቆጣቢ እንደሆነ እንይ፤ Uummanni Oromoo ilmaan namaabiyya lafaa
‎“Uumamaa” የሚለው ቃል በላቲን ሲጻፍ 7 ሆህያት ፈጅቷል፡፡ በኢትዮጵያው ግን “ኡመማ” ተብሎ በ3 ፊደላት ይጻፋል፡፡
‎“oromoo” የሚለው ቃል በላቲን 6 ሆህያት አሉት፡፤ በግዕዝ ግን “ኦሮሞ” ተብሎ በ 3 ሆህያት ይጻፋል፡፡
‎ “ilmaan” የሚለው በላቲን 6 ሆሄያት አሉት፤ በግዕዝ ግን አራት በቂው ነው፡፡
‎ “namaa፣ biyya፣ lafaa፣” የሚሉትም ቃላት በላቲኑ እያንዳንዳቸው 5 ሆሄያት ፈጅተዋል፡፡
‎በግዕዙ ቢሆን ግን “ነማ፣ ቢያ፣ ለፋ” ተብለው እያንዳንዳቸወቅ በ 2 ፊደላት ይጻፋሉ፡፡
‎
‎ኦሮምኛን ለመጻፍ ከላቲኑ እና ከኢትዮጵያው ፊደል የትኛው ብቁ፣ ቀልጣፋ እና ጊዜ እና ገንዘብ ቆጣቢ እንደሆነ እንይ፤ Uummanni Oromoo ilmaan namaabiyya lafaa
‎“Uumamaa” የሚለው ቃል በላቲን ሲጻፍ 7 ሆህያት ፈጅቷል፡፡ በኢትዮጵያው ግን “ኡመማ” ተብሎ በ3 ፊደላት ይጻፋል፡፡ “oromoo” የሚለው ቃል በላቲን 6 ሆህያት አሉት፡፤ በግዕዝ ግን “ኦሮሞ” ተብሎ በ 3 ሆህያት ይጻፋል፡፡ “ilmaan” የሚለው በላቲን 6 ሆሄያት አሉት፤ በግዕዝ ግን አራት በቂው ነው፡፡ “namaa፣ biyya፣ lafaa፣” የሚሉትም ቃላት በላቲኑ እያንዳንዳቸው 5 ሆሄያት ፈጅተዋል፡፡ በግዕዙ ቢሆን ግን “ነማ፣ ቢያ፣ ለፋ” ተብለው እያንዳንዳቸወቅ በ 2 ፊደላት ይጻፋሉ፡፡
‎
‎ከላቲን ይልቅ፣ በኢትዮጵያዊው ግእዝ ፊደል ኦሮምኛ ቢፃፍ እጅግ በርካታ ፋይዳዎች አሉት ያሉት (ከፕ/ር ፍቅሬ ቶሎሳ ጅግሳ)
‎
‎ግእዝ ባለፉት 4000 ዐመታት ከሁላችንም አባት ከኢትዮጵ ጀምሮ በነገሥታት ልጅ ልጆቹ እየተቀረፀና እየተሻሻለ ሲወርድ ሲዋረድ እዚህ የደረሰ ነው።
‎
‎የኢትዮጵያ ፊደላት የሰሜን ሰዎች እና የአማራ ብቻ አይምሰለን።
‎
‎ከቀዳማዊ ምኒልክ ጋር ወደ ኢትዮጵያ የመጡት አጋዝያን መደበኛ ፊደላቱን ኢትዮጵያ ውስጥ አግኝተው ለራሳቸው እንዲመቻቸው አድርገው ሞርደዋቸዋል። አማሮች ዘመዶቻችንም ለእነሱ አፍ የሚስማሙ የተወሰኑ ፊደላትን ቀርፀው እውስጣቸው አካተዋል። ስለዚህ ፊደላቱ የኦሮሞም ናቸው። በእርግጥም ናቸው እንጂ ባይሆኑም እንኳ ከማናውቃቸው ከባእዳኑ ከአውሮፓውያኖቹ ፊደላት ይልቅ የተፈጠርንበት እና የኖርባት የኢትዮጵያ ፊደላት ለኛ ይቀርቡናል። ሲሉ ረጂም ጥናታዊ ፅሁፍ ጎግል ላይ ታገኙታላችሁ ።
‎

ታዴ የማመይ ልጅ