"ጥፋት ሳናጠፋ ይቅርታ አንጠይቅም!"
የአምስቱ ጋዜጠኞች ውሳኔ እና የሲፒጄ ጥሪ
#ethiopia | በእስር ላይ የሚገኙ አምስት ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኞች ምንም አይነት ወንጀል ስላልፈጸሙ ይቅርታ ጠይቀው ከእስር እንዲፈቱ የቀረበላቸውን ሀሳብ አለመቀበላቸውን የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት ወይም ሲፒጄ አስታወቀ።

ጋዜጠኞቹ ጎበዜ ሲሳይ፣ መስከረም አበራ፣ ገነት አስማማው፣ ዳዊት በጋሻው እና አባይ ዘውዱ ሲሆኑ በአማራ ክልል ከተቀሰቀሰው ግጭት ጋር በተያያዘ በፈረንጆች አቆጣጠር በ2023 የተያዙ ናቸው። ከዚያም በሽብርተኝነት ወንጀል ተከሰሰው የፍርድ ቤት ሂደታቸውን ሲከታተሉ ቆይተዋል።

የተከሳሾቹ ጠበቃ አቶ ሰሎሞን ገዛኸኝ እንደገለጹት የማረሚያ ቤት ኃላፊዎች ጋዜጠኞቹን ከሌሎች ታሳሪዎች በመለየትና በማስፈራራት መንግስት ያዘጋጀውን የይቅርታ ወረቀት ፈርመው ከእስር እንዲወጡ እንዲሁም የጋዜጠኝነት ስራቸውን እንዲተዉ ጫና ሲያደርጉባቸው ነበር። ነገር ግን ጋዜጠኞቹ ምንም ያጠፉት ጥፋት በሌለበት ሁኔታ ራሳቸውን እንደ ወንጀለኛ አድርገው መቁጠርና ማመንን ባለመቀበል የቀረበላቸውን ጥያቄ ፈፅመው ውድቅ አድርገውታል ብለዋል።

የሲፒጄ የአፍሪካ ፕሮግራም አስተባባሪ ሙቶኪ ሙሞ የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ጋዜጠኞቹን ለረጅም ጊዜ ካሰሩ በኋላ በፍርድ ቤት ማረጋገጥ ያልቻሉትን ወንጀል በግዴታ አምነው እንዲቀበሉ ለማድረግ የሚያደርጉትን አካሄድ ኮንነዋል።

አስተባባሪዋ አክለውም በጋዜጠኞቹ ላይ የሚፈጸመው ያልተገባ ጫና በአስቸኳይ እንዲቆም፣ የተመሰረተባቸው ክስ ተነስቶ ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲፈቱ እንዲሁም ሙያቸውን በነጻነት ማከናወን እንዲችሉ ጥሪ አቅርበዋል።

በተመሳሳይ በአማራ ክልል ከተፈጠረው አለመረጋጋት ጋር በተያያዘ በሽብርተኝነት የተከሰሱ ከ300 በላይ ፖለቲከኞች፣ ጋዜጠኞች እና የተለያዩ ግለሰቦች የይቅርታ ቅጽ እንዲፈርሙ መጠየቃቸው ተመልክቷል። ነገር ግን ከነዚህ መካከል 30 የሚሆኑ ተከሳሾች ጉዳያቸው ገና በህግ ሂደት ላይ እያለ ራሳቸውን ጥፋተኛ አድርገው እንደማይፈርሙ በመግለጽ ጥያቄውን አለመቀበላቸው ታውቋል።

መንግስት ለጋዜጠኞቹ ያቀረበው ጥያቄ የተለመደ የይቅርታ አሰራር እንደሆነ ቢገልጽም ጠበቃ ሰሎሞን ገዛኸኝ ግን በሃገሪቱ ሕግ መሰረት ይቅርታ ሊደረግ የሚችለው አንድ ግለሰብ በስርዓቱ ፍርድ አግኝቶ ጥፋተኛ ከተባለ በኋላ ብቻ መሆኑን አስረድተዋል።

የጋዜጠኞቹ የችሎት ጊዜ በተደጋጋሚ በመሰረዙ የመከላከያ ምስክሮችን ለመስማት ለኖቬምበር 19 ተቀጥሯል።
#journalism #pressfreedom #ethiopianews #cpj #getutemesgen #getu #ጌጡ #ጌጡተመስገን #addisababa

"ወንጀል ሳንሰራ ይቅርታ አንጠይቅም" — የአምስቱ ጋዜጠኞች ጽኑ አቋምና የሲፒጄ ጥሪ

በእስር ላይ የሚገኙ አምስት ኢትዮጵያውያን ጋዜጠኞች ወንጀል እንደሌለ ገልጸው ይቅርታ ጠይቀው እንዲፈቱ የቀረበላቸውን ጥያቄ ውድቅ ማድረጋቸውን የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት (CPJ) አስታወቀ።

ጎበዜ ሲሳይ፣ መስከረም አበራ፣ ገነት አስማማው፣ ዳዊት በጋሻው እና አባይ ዘውዱ የተባሉት እነዚህ ጋዜጠኞች በአማራ ክልል ከተከሰተው ግጭት ጋር በተያያዘ በ2023 እ.ኤ.አ በቁጥጥር ስር ውለው በሽብር ወንጀል ተከሰሰው ፍርድ ቤት ሲመላለሱ ቆይተዋል።

የጋዜጠኞቹ ጠበቃ ሶሎሞን ገዛኸኝ እንደገለጹት፣ የማረሚያ ቤት ኃላፊዎች ጋዜጠኞቹን ከሌሎች እስረኞች በመለየትና በማስፈራራት መንግሥት ያዘጋጀውን የይቅርታ ሰነድ ፈርመው እንዲወጡና ከጋዜጠኝነት ሙያቸው እንዲወጡ ጫና ሲያደርጉባቸው ቆይተዋል። ይሁን እንጂ ጋዜጠኞቹ ራሳቸውን እንደ ወንጀለኛ አድርገው ማቅረብና ጥፋተኛ ነን ብለው መፈረም ተገቢ እንዳልሆነ በመግለጽ የቀረበላቸውን ጥያቄ ሙሉ በሙሉ ውድቅ አድርገውታል።

የሲፒጄ የአፍሪካ ፕሮግራም አስተባባሪ ሙቶኪ ሙሞ፣ የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ጋዜጠኞቹን ለዓመታት ካሰሩ በኋላ ፍርድ ቤት ያስተበሉትን ወንጀል አምነው እንዲቀበሉ ለማድረግ የሚያደርጉትን ጥረት አውግዘዋል።

ሙቶኪ ሙሞ አክለውም በጋዜጠኞች ላይ የሚደረገው ማላገጥና ጫና በአስቸኳይ እንዲቆም፣ የተመሰረተባቸው ክስ ተ አንስቶ በአስቸኳይ እንዲፈቱ እና የጋዜጠኝነት ስራቸውን በነፃነት እንዲቀጥሉ ጥሪ አቅርበዋል።

በአማራ ክልል ከተከሰተው ግጭት ጋር በተያያዘ በሽብር የተከሰሱ ከ300 በላይ ፖለቲከኞች፣ ጋዜጠኞች እና ሌሎች ግለሰቦች የይቅርታ ደብዳቤ እንዲፈርሙ መጠየቃቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ። ከእነዚህ መካከል 30 የሚሆኑት ተከሳሾች ጉዳያቸው ፍርድ ቤት እያለ ራሳቸውን ወንጀለኛ አድርገው እንደማይፈርሙ በመግለጽ ጥያቄውን ውድቅ አድርገዋል።

መንግሥት ለጋዜጠኞቹ የቀረበው አሰራር የይቅርታ ሂደት እንደሆነ ቢገልጽም፣ ጠበቃ ሶሎሞን ገዛኸኝ ግን በኢትዮጵያ ህግ መሠረት ይቅርታ የሚደረገው ግለሰቡ ፍርድ አግኝቶ ጥፋተኛ ከተባለ በኋላ ብቻ እንደሆነ ገልጸዋል።

የጋዜጠኞቹ ችሎት ደጋግሞ በመሰረዙ ምክንያት የተከሳሾች የመከላከያ ምስክር መስሚያ ለኖቬምበር 19 የተቀጠረ ሲሆን፣ ጥፋተኛ ተብለው ከተፈረደባቸው እስከ እድሜ ልክ እስራት ወይም የሞት ቅጣት ሊጠብቃቸው ይችላል።

በየአመቱ ከ100 በላይ ጋዜጠኞች በስራቸው ምክንያት ይገደላሉ
#ethiopia | በየዓመቱ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከ100 በላይ ጋዜጠኞች በስራቸው ምክንያት ህይወታቸውን ያጣሉ ተብሏል።

የመረጃ ነጻነትና የጋዜጠኞችን ደህንነት የሚከታተሉ አለም አቀፍ ተቋማት ባወጡት አዲስ ሪፖርት በየዓመቱ በአለም ዙሪያ በርካታ ጋዜጠኞች እውነትን በመፈለግና ህዝብን በማሳወቅ ሂደት ውስጥ ህይወታቸውን እንደሚያጡ አስታወቁ።

እንደ አለም አቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት (CPJ) መረጃ ከሆነ በየዓመቱ በላይ ጋዜጠኞችና የሚዲያ ባለሙያዎች ይገደላሉ ብሏል።

ባለፉት 20 አመታት ውስጥ ከ1,600 በላይ ጋዜጠኞች እንደተገደሉም ነው የገለጸው።

በግጭት ቀጠናዎች በታጣቂዎች ጥቃት እንዲሁም በተቃወሟቸው አካላት በሚሰነዘርባቸው ጥቃት ምክንያት ህይወታቸው እንደሚያልፍ ነው የገለፀው።

በጦርነት ቀጠናዎች በሚደረጉ ግጭቶች ሙስናንና ወንጀልን በማጋለጣቸው እንዲሁም በተለያዩ የፖለቲካ አለመረጋጋቶች ምክንያት ጋዜጠኞች ለከፍተኛ አደጋ ይጋለጣሉ ብለዋል።

አለም አቀፍ ድርጅቶችና የሰብአዊ መብት ተሟጋቾች መንግስታትና የተለያዩ አካላት ለጋዜጠኞች አስፈላጊውን ጥበቃ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

በተጨማሪም በጋዜጠኞች ላይ ጥቃት የሚያደርሱ አካላትን ለፍርድ እንዲያቀርቡ ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል
#ethiopia #getutemesgen #cpj #journalist #crimes #information #warzone

የCPJ የ2026 ዓለም አቀፍ የፕሬስ ነፃነት ሽልማት አሸናፊዎች ተገለጹ
#ethiopia | የጋዜጠኞችን ጥበቃ ኮሚቴ (CPJ) ለ36ኛ ጊዜ የሚያዘጋጀውን ዓመታዊ International Press Freedom Awards (IPFA) የ2026 ተሸላሚ ጋዜጠኞችን ይፋ አድርጓል።

የሽልማት ሥነ ሥርዓቱ ኅዳር 19 ቀን 2026 በኒውዮርክ ከተማ የሚካሄድ ሲሆን፣ ከተለያዩ አገራት የተውጣጡ ጋዜጠኞች በድፍረታቸውና በሙያዊ ተግባራቸው ይሸለማሉ።

በዚህ ዓመት ከተሸለሙት መካከል ከሊባኖስ፣ ከኤርትራ፣ ከሀንጋሪ፣ ከኮሎምቢያ እና ከሚያንማር የመጡ ጋዜጠኞች ይገኛሉ።

ክርስቲና አሲ – ሊባኖስ

የAFP ፎቶ ጋዜጠኛ ክርስቲና አሲ በጥቅምት 2023 በእስራኤል–ሊባኖስ ድንበር ዘገባ ስትሰራ በደረሰባት ጥቃት ቀኝ እግሯን አጥታለች፤ የሮይተርስ ጋዜጠኛ ኢሳም አብዳላህም በዚያው ጥቃት ተገድሏል።

CPJ እንደሚለው፣ በዚህ ጉዳይ እስካሁን ተጠያቂ የሆነ አካል የለም። አሲ ከዚያ በኋላ ለጋዜጠኞች ደኅንነትና ለፍትሕ ድምፅ ሆና እየሠራች ነው።

"ኤርትራ 16"

CPJ በዚህ ዓመት ለ25 ዓመታት ያለ ፍርድ ታስረው የቆዩትን "ኤርትራ 16" የተባሉ 16 ጋዜጠኞች በጋራ ሸልሟል።

እነዚህ ጋዜጠኞች በ2001 የግል ሚዲያዎች ከተዘጉ በኋላ ታስረው ሲሆን፣ እስካሁን ክስ አልቀረበባቸውም፣ ፍርድ ቤትም አልቀረቡም። የጤናቸውና የሕይወታቸው ሁኔታ እንኳን በግልፅ አይታወቅም።

ሳቦልች ፓንዪ – ሀንጋሪ

የምርመራ ጋዜጠኛው ሳቦልች ፓንዪ የሩሲያ ተፅዕኖ፣ ሙስናና የፖለቲካ ሥልጣን ላይ በሠራቸው ዘገባዎች የሚታወቅ ሲሆን፣ በ2026 የሀንጋሪ ምርጫ ዋዜማ ከባድ ጫናና የስለላ ክስ ተጋፍጦበታል።

ኤስቴፋኒ ሮድሪጌዝ – ኮሎምቢያ

በአሜሪካ የስፓኒሽ ቋንቋ ሚዲያ Nashville Noticias ዘጋቢ የሆነችው ኤስቴፋኒ ሮድሪጌዝ በ2026 በICE ተይዛ ታስራ ነበር።

CPJ ጉዳዩ በስደተኞች ጉዳይ ላይ በምታደርገው ዘገባ ምክንያት በጋዜጠኞች ላይ የሚደረግ ጫናን የሚያሳይ ነው ብሏል።

ሳይ ዛው ታይክ – ሚያንማር

የMyanmar Now ፎቶ ጋዜጠኛ ሳይ ዛው ታይክ በ2023 የCyclone Mocha ጉዳትን ሲዘግብ ተይዞ 20 ዓመት ከባድ እስራት ተፈርዶበታል።

CPJ እንደሚለው ሚያንማር በዓለም ላይ ጋዜጠኞችን በእስር ከሚያቆዩ አገራት መካከል ሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች።

የGwen Ifill የፕሬስ ነፃነት ሽልማት

የ2026 Gwen Ifill Press Freedom Award የኤል ሳልቫዶር ጋዜጠኛና El Faro መስራች ካርሎስ ዳዳ ተሸላሚ ሆኗል።

ዳዳ ለዓመታት በሙስና፣ በወንጀለኛ ቡድኖች፣ በሰብዓዊ መብቶች ጥሰትና በመንግሥት አሰራር ላይ የምርመራ ዘገባዎችን በማቅረብ የሚታወቅ ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት ከመንግሥታዊ ጫና የተነሳ በስደት እየኖረ ነው።

CPJ እንደገለጸው፣ የ2026 ተሸላሚዎች የተመረጡት ከፍተኛ አደጋና ጫና ውስጥ ሆነው ለሕዝብ እውነታን ለማድረስ ባሳዩት ድፍረትና ቁርጠኝነት መሠረት ነው።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

ሲፒጄ በኢትዮጵያ የታሰሩ ሴት ጋዜጠኞች በአስቸኳይ እንዲፈቱ ጠየቀ
#ethiopia | ​ዓለም አቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተከላካይ (CPJ) ዓለም አቀፍ የሴቶች ቀንን (ማርች 8) ምክንያት በማድረግ ባወጣው መግለጫ፣ በኢትዮጵያ በእስር ላይ የሚገኙት ጋዜጠኞች በአስቸኳይ እንዲፈቱ ጥሪ አቀረበ።

​የሲፒጄ መግለጫ ​ጋዜጠኞች መስከረም አበራ እና ገነት አስማማው መሆናቸውን አስታውቋል።

ከአማራ ክልል ግጭት ጋር በተያያዘ በሰሯቸው ዘገባዎች ሳቢያ በሽብር ወንጀል ተከሰው ለሦስት ዓመታት ያህል በእስር ላይ ይገኛሉ።

ሁለቱ ጋዜጠኞች በመጪው ሚያዝያ 23 ቀን 2018 ዓ.ም መከላከያ ምስክሮቻቸውን ለፍርድ ቤት ያቀርባሉ ተብሎ ይጠበቃል።

​ የእነዚህ ጋዜጠኞች መታሰር በተለይ በፖለቲካና በግጭት ዙሪያ የሚዘግቡ ሴት ጋዜጠኞችን ለማሸማቀቅ የሚደረግ ሙከራ መሆኑን ሲፒጄ ገልጿል።

​ሙያዊ ዘገባዎችን እንደ ወንጀል የመቁጠር አደገኛ አካሄድ መሆኑን ተቋሙ በጽኑ ተችቷል።

​የሴት ጋዜጠኞች መታሰር በኢትዮጵያ ያለውን የፕሬስ ነፃነት ወደ ኋላ የሚመልስ መሆኑ ተመልክቷል።

​በሙያው ላይ በተሰማሩ ሴቶች ላይ ከፍተኛ የስነ-ልቦና ጫና እና የስራ ዋስትና ስጋት እንደሚፈጥር ሲፒጄ አስገንዝቧል።

​ ሲፒጄ የኢትዮጵያ መንግሥት ለፕሬስ ነፃነትና ለሴት ጋዜጠኞች መብት ክብር በመስጠት ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ጋዜጠኞቹን እንዲፈታ አሳስቧል።

​#cpj #pressfreedom #ethiopia #journalismisnotacrime #meskereabber #genetasmamaw #getu #temesgen #getutemesgen #ጌጡ #ተመስገን #ጌጡተመስገን

በጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይ ገነት አስማማው መስከረም አበራ እና ዳዊት በጋሻው ላይ የተመሰረተው የሽብር ክስ እና የሞት ቅጣት ስጋት በሚል- ሲፒጄ ያወጣው ዘገባ

የኔታ ሚዲያ - አዲስ አበባ
የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች የሆነው ሲፒጄ (CPJ) ባወጣው የ2026 አዲስ ሪፖርት የ“ቮይስ ኦፍ አማራ” (The Voice of Amhara) መስራች እና ጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይ በአሳሳቢ ሁኔታ ውስጥ እንደሚገኝ ገለጸ። ጋዜጠኛው በአሁኑ ወቅት የተመሰረተበት የሽብርተኝነት ወንጀል ጥፋተኛ ተብሎ ከተፈረደበት እስከ ሞት ቅጣት ሊደርስበት እንደሚችል ተመልክቷል።

በአማራ ክልል ያለውን ግጭት በተመለከተ ዘገባዎችን ሲያቀርብ የቆየው ጎበዜ ሲሳይ፣ እ.ኤ.አ በግንቦት 2023 ወደ ጎረቤት ሀገር ጅቡቲ ተሰዶ ሳለ በቁጥጥር ስር መዋሉ ይታወሳል። የጋዜጠኛው ጠበቆች ለሲፒጄ እንደገለጹት ጎበዜ ከጅቡቲ ወደ ኢትዮጵያ የተላለፈው ግልጽ ባልሆነ ሁኔታ ነው።

የኢትዮጵያ የጋራ የፀጥታና ደህንነት ግብረ ኃይል በወቅቱ በሰጠው መግለጫ የጅቡቲ ባለስልጣናትና ዓለም አቀፉ የፖሊስ ተቋም ኢንተርፖል (Interpol) ለጋዜጠኛው መያዝ እገዛ ማድረጋቸውን ቢገልጽም ኢንተርፖል ግን በጉዳዩ ላይ እጁ እንደሌለበትና ግለሰቦችን አሳልፎ የመስጠት ስልጣን እንደሌለው ለሲፒጄ በኢሜል አረጋግጧል።

የክሱ ይዘት እና የሞት ቅጣት ስጋት
በሰኔ 2023 በፌዴራል ፍትህ ሚኒስቴር በቀረበው የክስ መዝገብ ላይ ጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይ ከሌሎች 50 ተከሳሾች ጋር “የሽብርተኝነት መከላከልና መቆጣጠር አዋጅን በመጣስ” ተከሷል። በዚሁ መዝገብ ላይ ሌሎች ጋዜጠኞች ማለትም፦
* ገነት አስማማው
* መስከረም አበራ እና
* ዳዊት በጋሻው ይገኙበታል።

ዐቃቤ ሕግ ጋዜጠኛውን መንግስትን በኃይል ለመጣል ከሚንቀሳቀሱ አካላት ጋር በስብሰባዎች ላይ ተሳትፏል የፕሮፓጋንዳ ቁሳቁሶችን አዘጋጅቷል፣ እንዲሁም በተለያዩ ማህበራዊ ሚዲያዎች ሕዝብን የሚያነሳሱ ጽሁፎችንና ምስሎችን አሰራጭቷል ሲል ከሶታል።

አዋጁ እነዚህን መሰል ድርጊቶች “በሕዝብ ላይ ፍርሃትን በመንዛት የፖለቲካ ወይም ርዕዮተ ዓለማዊ ግብን ለማሳካት መሞከር” በሚል እስከ ሞት ቅጣት ሊያደርስ እንደሚችል ደንግጓል።

ጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይ በህዳር ወር 2024 ፍርድ ቤት ቀርቦ “የጥፋተኝነት ስሜት አይሰማኝም” በማለት ክሱን ያስተባበለ ሲሆን ጠበቆቹ ክሱ ፖለቲካዊ መነሻ ያለው ነው በማለት ውድቅ እንዲደረግ ያመለከቱት ጥያቄ ሳይሳካ ቀርቷል።

እ.ኤ.አ ከየካቲት 2025 ጀምሮ ዐቃቤ ሕግ በጋዜጠኛው ላይ የሰውና የሰነድ ማስረጃዎችን ማቅረብ መጀመሩን የሲፒጄ ዘገባ ያመለክታል።

ሲፒጄ በጉዳዩ ላይ ማብራሪያ ለማግኘት ወደ መንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት እና ወደ ፍትህ ሚኒስቴር በተደጋጋሚ የኢሜል ጥያቄዎችን ቢልክም እስከ 2026 መጀመሪያ ድረስ ምንም ዓይነት ምላሽ እንዳላገኘ ገልጿል።

ጋዜጠኛ ጎበዜ ሲሳይ ከዚህ ቀደምም በ2022 ሁለት ጊዜ ለእስር ተዳርጎ እንደነበር ይታወሳል። በአሁኑ ወቅት በቃሊቲ ከፍተኛ ጥበቃ የሚደረግበት እስር ቤት የሚገኘው ጋዜጠኛው በአማራ ክልል ካለው ግጭት ጋር በተያያዘ በቁጥጥር ስር ከዋሉ አምስት ጋዜጠኞች መካከል አንዱ ነው።