(ዘ-ሐበሻ ዜና) ማክሰኞ ጁን 30 በደቡብ አፍሪካ በተካሄደው ሀገር አቀፍ የጸረ-ስደተኞች ዘመቻ፣ በ'ግሬተር ኦውድትሾርን' አካባቢ መጠነኛ ረብሻ ቢታይም፣ ፖሊስ ሊከሰት የሚችለውን ሁከት ለመከላከል ከፍተኛ ጥበቃ አድርጓል።
ህገ-ወጥ የተባሉ ስደተኞችን ኢላማ አድርጎ በተካሄደው በዚህ ዘመቻ፣ የውጭ ዜጎች ባለቤት የሆኑባቸው በርካታ አነስተኛ ሱቆች ለጥንቃቄ ሲባል በጊዜያዊነት የተዘጉ ሲሆን፣ በኦውድትሾርን እና በዳይሰልስዶርፕ የፖሊስ አባላት ዝርፊያን እና ህዝባዊ ረብሻን ለመከላከል በስፋት ተሰማርተዋል።
ካለፈው ሳምንት ጀምሮ በአካባቢው ህገ-ወጥ ስደተኛ ናቸው ተብለው የተጠረጠሩ የተለያዩ ሀገራት ዜጎች መታሰራቸው ተዘግቧል። የፖሊስ ቃል አቀባይ ሌተና ኮሎኔል ማልኮም ፖጂ፣ እስካሁን የተያዙትን ሰዎች ትክክለኛ ቁጥር ከመናገር የተቆጠቡ ሲሆን፣ "የተጠናቀረ ሪፖርት በሀገር አቀፍ ፖሊስ በኩል ወደፊት ይፋ ይደረጋል" ብለዋል። ይሁን እንጂ 'ኦውድትሾርን ኩራንት' ከተዓማኒ ምንጮች እንዳገኘው መረጃ፣ ካለፈው ዓርብ ጀምሮ በርካታ የውጭ ዜጎች ታስረዋል። በተጨማሪም፣ በዳይሰልስዶርፕ የውጭ ዜጎችን ሱቆች ዘርፈዋል የተባሉ ሁለት የአካባቢው ነዋሪዎችም በንግድ ተቋም ዝርፊያ ወንጀል ተይዘዋል።
ይህ ህገ-ወጥ ስደተኞችን የማደን ዘመቻ በአካባቢው ማህበረሰብ ዘንድ የተለያየ ምላሽ ፈጥሯል። የውጭ ዜጎች ሱቆች በብዛት በሚገኙባቸው ሰፈሮች የሚኖሩ ሰዎች፣ እነዚህ ሱቆች በተመጣጣኝ ዋጋ ምግብ እና አስፈላጊ ቁሳቁሶችን በማቅረብ ጠቃሚ ሚና እንዳላቸው ገልጸዋል። በ'ሮዝ ቫሊ' የሚገኙ በርካታ ነዋሪዎች ሱቆቹ በጊዜያዊነት መዘጋታቸው ስጋት እንደፈጠረባቸው ተናግረዋል።
"በእነዚህ ሱቆች አንድ ዳቦ በ10 ራንድ ፣ ስኳር ደግሞ በ2 ራንድ መግዛት እንችላለን። ትላልቅ ሱቆች ጋር ይህን ማድረግ አንችልም፤ ደግሞም ከምንኖርበት አካባቢ በጣም የራቁ ናቸው። ለትራንስፖርት የሚሆን ገንዘብም የለንም" ሲል አንድ ነዋሪ ቅሬታውን ገልጿል። በኒው ሉክ እና ቦንጎሌቱ በሚገኝ አንድ የውጭ ዜጋ ሱቅ ላይ፣ የአካባቢው ነዋሪዎች ዝርፊያ ሲጀምሩ ፖሊስ ጣልቃ ገብቶ ማስቆሙም ተነግሯል።
ጋዜጣው ለ13 ዓመታት በደቡብ አፍሪካ ከኖሩት እና በኦውድትሾርን ከተማ የሁለት ሱቆች ባለቤት ከሆኑት የኢትዮጵያውያን ማህበረሰብ መሪ አለማየሁ ሎዳሞ (አሌክስ) ጋር ቆይታ አድርጓል። አለማየሁ ከጎንደር ዩኒቨርሲቲ በአካባቢ ጤና አጠባበቅ የመጀመሪያ ዲግሪ አላቸው።
እንደ እሳቸው ገለጻ፣ በረብሻው ወቅት በኦውድትሾርን የሚገኙ አራት የውጭ ዜጎች ሱቆች የተዘረፉ ሲሆን፣ ሁለቱ ደግሞ በዳይሰልስዶርፕ ይገኛሉ። አንድ የሱቅ ባለቤት በድንጋይ ተመትቶ መቁሰሉንም ተናግረው፣ እነዚህ ክስተቶች ለፖሊስ ሪፖርት መደረጋቸውን አስታውቀዋል።
"ሆኖም የአካባቢው ነዋሪዎች ዘራፊዎቹን ለማስቆም እና ሱቆቻችንን ለመጠበቅ ጥረት አድርገዋል፤ ለዚህም በጣም እናመሰግናቸዋለን" ብለዋል።
አለማየሁ አክለውም በአካባቢው የሚኖሩ በርካታ ኢትዮጵያውያን በሀገራቸው ካለው ግጭት እና ጦርነት ሸሽተው ደህንነት እና የተሻለ ህይወት ፍለጋ በስደተኛነት ወደ ደቡብ አፍሪካ የገቡ መሆናቸውን አብራርተዋል። የስደተኞች ፈቃድ በአብዛኛው በአምስት የስደተኞች መቀበያ ጽሕፈት ቤቶች ብቻ የሚታደስ በመሆኑ፣ ብዙ ሰዎች ረጅም ርቀት ለመጓዝ እንደሚገደዱ ገልጸዋል። ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ በኋላ አንዳንድ የእድሳት ሂደቶች በበይነመረብ ቢገኙም፣ አሰራሩ እጅግ የዘገየ እና አሰልቺ መሆኑን፣ አመልካቾችም ሰነዶቻቸውን ለማሳደስ ለረጅም ጊዜ እንደሚጠብቁ አስረድተዋል።
"ወደ ደቡብ አፍሪካ የምንመጣው ለራሳችን እና ለቤተሰቦቻችን የተሻለ የወደፊት ህይወት እና ደህንነቱ የተጠበቀ መኖሪያ ፈልገን ነው፤ ባዶ እጃችንን እና የምንሄድበት ጠፍቶን ነው የመጣነው። እኔ የዩኒቨርሲቲ ዲግሪ አለኝ፣ ለኢትዮጵያ መንግስትም ሰርቻለሁ፤ ነገር ግን የደቡብ አፍሪካ ዜጋ ስላልሆንኩ ትምህርቴን ልጠቀምበት አልቻልኩም" ሲሉ በሀዘን ተናግረዋል።
ከሌሎች ሀገራት በተለየ ደቡብ አፍሪካ ስደተኞችን በመደበኛ የስደተኞች መጠለያ ካምፕ ውስጥ እንደማታስቀምጥ የገለጹት አለማየሁ፣ "በዚህ ምክንያት ብዙዎቻችን እንደ አንሶላ እና መጋረጃ ያሉ ዕቃዎችን ቤት ለቤት በመሸጥ እንጀምራለን። በቂ ገንዘብ ስናጠራቅም ደግሞ ቤተሰቦቻችንን ለማስተዳደር ትናንሽ ሱቆችን እንከፍታለን። እንደ ዝርፊያ ያሉ የወንጀል ድርጊቶች በእኛ ላይ እጅግ አውዳሚ የሆነ የገንዘብ ቀውስ ይፈጥራሉ" ብለዋል።
በደቡብ አፍሪካ የሚገኙ አብዛኛዎቹ የውጭ ሀገር ማህበረሰቦች፣ አባሎቻቸው የደቡብ አፍሪካን ህግ እንዲያከብሩ የሚያበረታቱ ማህበረሰብ መሪዎች እንደሚመርጡም ተናግረዋል። "ወገኖቻችን የዚህን ሀገር ህግ እንዲያከብሩ እንሰራለን። በወንጀል ድርጊቶች የሚሳተፉ ህገ-ወጥ ስደተኞች መኖራቸውን አንክድም፤ ነገር ግን እነሱ ሁላችንንም አይወክሉም፣ ድርጊታቸውንም አንደግፍም። አንድ ሰው ወንጀል ከሰራ፣ እስራትም ሆነ መባረር፣ የሚገባውን ቅጣት ማግኘት አለበት። እኛ ሰላማዊ ህይወት ለመኖር እና ዘር ወይም ዜግነት ሳንለይ ለሁሉም ሰው አክብሮት ለማሳየት እንሞክራለን" በማለት ማብራሪያቸውን አጠናቀዋል።
ህገ-ወጥ የተባሉ ስደተኞችን ኢላማ አድርጎ በተካሄደው በዚህ ዘመቻ፣ የውጭ ዜጎች ባለቤት የሆኑባቸው በርካታ አነስተኛ ሱቆች ለጥንቃቄ ሲባል በጊዜያዊነት የተዘጉ ሲሆን፣ በኦውድትሾርን እና በዳይሰልስዶርፕ የፖሊስ አባላት ዝርፊያን እና ህዝባዊ ረብሻን ለመከላከል በስፋት ተሰማርተዋል።
ካለፈው ሳምንት ጀምሮ በአካባቢው ህገ-ወጥ ስደተኛ ናቸው ተብለው የተጠረጠሩ የተለያዩ ሀገራት ዜጎች መታሰራቸው ተዘግቧል። የፖሊስ ቃል አቀባይ ሌተና ኮሎኔል ማልኮም ፖጂ፣ እስካሁን የተያዙትን ሰዎች ትክክለኛ ቁጥር ከመናገር የተቆጠቡ ሲሆን፣ "የተጠናቀረ ሪፖርት በሀገር አቀፍ ፖሊስ በኩል ወደፊት ይፋ ይደረጋል" ብለዋል። ይሁን እንጂ 'ኦውድትሾርን ኩራንት' ከተዓማኒ ምንጮች እንዳገኘው መረጃ፣ ካለፈው ዓርብ ጀምሮ በርካታ የውጭ ዜጎች ታስረዋል። በተጨማሪም፣ በዳይሰልስዶርፕ የውጭ ዜጎችን ሱቆች ዘርፈዋል የተባሉ ሁለት የአካባቢው ነዋሪዎችም በንግድ ተቋም ዝርፊያ ወንጀል ተይዘዋል።
ይህ ህገ-ወጥ ስደተኞችን የማደን ዘመቻ በአካባቢው ማህበረሰብ ዘንድ የተለያየ ምላሽ ፈጥሯል። የውጭ ዜጎች ሱቆች በብዛት በሚገኙባቸው ሰፈሮች የሚኖሩ ሰዎች፣ እነዚህ ሱቆች በተመጣጣኝ ዋጋ ምግብ እና አስፈላጊ ቁሳቁሶችን በማቅረብ ጠቃሚ ሚና እንዳላቸው ገልጸዋል። በ'ሮዝ ቫሊ' የሚገኙ በርካታ ነዋሪዎች ሱቆቹ በጊዜያዊነት መዘጋታቸው ስጋት እንደፈጠረባቸው ተናግረዋል።
"በእነዚህ ሱቆች አንድ ዳቦ በ10 ራንድ ፣ ስኳር ደግሞ በ2 ራንድ መግዛት እንችላለን። ትላልቅ ሱቆች ጋር ይህን ማድረግ አንችልም፤ ደግሞም ከምንኖርበት አካባቢ በጣም የራቁ ናቸው። ለትራንስፖርት የሚሆን ገንዘብም የለንም" ሲል አንድ ነዋሪ ቅሬታውን ገልጿል። በኒው ሉክ እና ቦንጎሌቱ በሚገኝ አንድ የውጭ ዜጋ ሱቅ ላይ፣ የአካባቢው ነዋሪዎች ዝርፊያ ሲጀምሩ ፖሊስ ጣልቃ ገብቶ ማስቆሙም ተነግሯል።
ጋዜጣው ለ13 ዓመታት በደቡብ አፍሪካ ከኖሩት እና በኦውድትሾርን ከተማ የሁለት ሱቆች ባለቤት ከሆኑት የኢትዮጵያውያን ማህበረሰብ መሪ አለማየሁ ሎዳሞ (አሌክስ) ጋር ቆይታ አድርጓል። አለማየሁ ከጎንደር ዩኒቨርሲቲ በአካባቢ ጤና አጠባበቅ የመጀመሪያ ዲግሪ አላቸው።
እንደ እሳቸው ገለጻ፣ በረብሻው ወቅት በኦውድትሾርን የሚገኙ አራት የውጭ ዜጎች ሱቆች የተዘረፉ ሲሆን፣ ሁለቱ ደግሞ በዳይሰልስዶርፕ ይገኛሉ። አንድ የሱቅ ባለቤት በድንጋይ ተመትቶ መቁሰሉንም ተናግረው፣ እነዚህ ክስተቶች ለፖሊስ ሪፖርት መደረጋቸውን አስታውቀዋል።
"ሆኖም የአካባቢው ነዋሪዎች ዘራፊዎቹን ለማስቆም እና ሱቆቻችንን ለመጠበቅ ጥረት አድርገዋል፤ ለዚህም በጣም እናመሰግናቸዋለን" ብለዋል።
አለማየሁ አክለውም በአካባቢው የሚኖሩ በርካታ ኢትዮጵያውያን በሀገራቸው ካለው ግጭት እና ጦርነት ሸሽተው ደህንነት እና የተሻለ ህይወት ፍለጋ በስደተኛነት ወደ ደቡብ አፍሪካ የገቡ መሆናቸውን አብራርተዋል። የስደተኞች ፈቃድ በአብዛኛው በአምስት የስደተኞች መቀበያ ጽሕፈት ቤቶች ብቻ የሚታደስ በመሆኑ፣ ብዙ ሰዎች ረጅም ርቀት ለመጓዝ እንደሚገደዱ ገልጸዋል። ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ በኋላ አንዳንድ የእድሳት ሂደቶች በበይነመረብ ቢገኙም፣ አሰራሩ እጅግ የዘገየ እና አሰልቺ መሆኑን፣ አመልካቾችም ሰነዶቻቸውን ለማሳደስ ለረጅም ጊዜ እንደሚጠብቁ አስረድተዋል።
"ወደ ደቡብ አፍሪካ የምንመጣው ለራሳችን እና ለቤተሰቦቻችን የተሻለ የወደፊት ህይወት እና ደህንነቱ የተጠበቀ መኖሪያ ፈልገን ነው፤ ባዶ እጃችንን እና የምንሄድበት ጠፍቶን ነው የመጣነው። እኔ የዩኒቨርሲቲ ዲግሪ አለኝ፣ ለኢትዮጵያ መንግስትም ሰርቻለሁ፤ ነገር ግን የደቡብ አፍሪካ ዜጋ ስላልሆንኩ ትምህርቴን ልጠቀምበት አልቻልኩም" ሲሉ በሀዘን ተናግረዋል።
ከሌሎች ሀገራት በተለየ ደቡብ አፍሪካ ስደተኞችን በመደበኛ የስደተኞች መጠለያ ካምፕ ውስጥ እንደማታስቀምጥ የገለጹት አለማየሁ፣ "በዚህ ምክንያት ብዙዎቻችን እንደ አንሶላ እና መጋረጃ ያሉ ዕቃዎችን ቤት ለቤት በመሸጥ እንጀምራለን። በቂ ገንዘብ ስናጠራቅም ደግሞ ቤተሰቦቻችንን ለማስተዳደር ትናንሽ ሱቆችን እንከፍታለን። እንደ ዝርፊያ ያሉ የወንጀል ድርጊቶች በእኛ ላይ እጅግ አውዳሚ የሆነ የገንዘብ ቀውስ ይፈጥራሉ" ብለዋል።
በደቡብ አፍሪካ የሚገኙ አብዛኛዎቹ የውጭ ሀገር ማህበረሰቦች፣ አባሎቻቸው የደቡብ አፍሪካን ህግ እንዲያከብሩ የሚያበረታቱ ማህበረሰብ መሪዎች እንደሚመርጡም ተናግረዋል። "ወገኖቻችን የዚህን ሀገር ህግ እንዲያከብሩ እንሰራለን። በወንጀል ድርጊቶች የሚሳተፉ ህገ-ወጥ ስደተኞች መኖራቸውን አንክድም፤ ነገር ግን እነሱ ሁላችንንም አይወክሉም፣ ድርጊታቸውንም አንደግፍም። አንድ ሰው ወንጀል ከሰራ፣ እስራትም ሆነ መባረር፣ የሚገባውን ቅጣት ማግኘት አለበት። እኛ ሰላማዊ ህይወት ለመኖር እና ዘር ወይም ዜግነት ሳንለይ ለሁሉም ሰው አክብሮት ለማሳየት እንሞክራለን" በማለት ማብራሪያቸውን አጠናቀዋል።
1 month ago
