በቆቦ አዋሳኝ ድንበሮች እና በኢሉባቦር የተቀሰቀሱት የትጥቅ ግጭቶች፤ የቀጠናዊ ፀጥታ ስጋትን እና የትጥቅ መፍታት ውጥረቱን ዳግም ወደ አሳሳቢ ምዕራፍ አሸጋግረውታል
(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአማራ እና በትግራይ ክልል አዋሳኝ በሆነው የቆቦ አካባቢ ላለፉት ሁለት ቀናት ከፍተኛ የትጥቅ ግጭቶች እየተካሄዱ መሆናቸውን የአካባቢው ምንጮች ገለጹ። ይህ በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል የተቀሰቀሰው ወታደራዊ ፍልሚያ፣ በደቡብ ምዕራብ ኦሮሚያ በኢሉባቦር ዞንም በተመሳሳይ ቀናት ከቀጠለው የትጥቅ ግጭት ጋር የተናበበ መልክ ያለው መሆኑ፣ በሀገሪቱ አጠቃላይ ሰላምና መረጋጋት ላይ አዲስ የክሪቲካል ስጋት ጥላ ጥሏል።
በቆቦ አካባቢ የተከፈተውን ጥቃት የሰነዘሩት ታጣቂዎች እነማን እንደሆኑ በይፋ የተሰጠ ማረጋገጫ ባይኖርም፣ በአካባቢው የሚገኙ ወገኖች ግን ጥቃቱን የሰነዘሩት የትግራይ መከላከያ ኃይል (TDF) ታጣቂዎች መሆናቸውን በጽኑ እየገለጹ ይገኛሉ። ይህ የቆቦው ግጭት በድንገት የተከሰተ ሳይሆን፣ ከሰሞኑ የTDF ቃል አቀባይ የሆኑት ኮሎኔል ገብረ ገብረፃዲቅ ከሰጡት ጠንካራና ተዋጊ መልዕክት ጋር በቀጥታ የተያያዘ መሆኑን ተንታኞች ያነሳሉ።
ኮሎኔል ገብረ ገብረፃዲቅ በቅርቡ በሰጡት ቃለ ምልልስ፣ በትግራይና በፌደራል መንግስቱ መካከል ያለውን የትጥቅ መፍታት (Disarmament) ሂደት በሚያደናቅፍ መልኩ መሬት ላይ ያለውን ሰብአዊ ቀውስ በማንሳት እንዲህ ብለው ነበር፦
"በየቀኑ የሚገደል፣ በከበባ የሚራብ፣ ደሞዝ የሚከለከል፣ እና ነዳጅ የሚከለከል ሕዝብ ይዘን ትጥቅ ፍቱ ቢሉን እሺ አንልም፤ ፈፅሞ የሚሆንም አይደለም። አሁንም ቢሆን ልብ አድርገው ጥያቄዎቻችንን ቢመልሱልን ይሻላቸዋል። ከዚህ በዘለለ 'መሬታችሁን አንመልስም፣ ተፈናቃዮችን አንመልስም፣ በረሃብ ሙቱ፣ እናጠፋችኋለን' ወዘተ የሚሉ ከሆነ ግን ራሳችንን ለመከላከል እንገደዳለን። አሁን ግን ውጤቱ እንደ 2013ቱ ላይሆን ይችላል።"
ይህ የቃል አቀባዩ ቀጥተኛ ማስጠንቀቂያ መሬት ላይ ወደነበረው የትጥቅ ግጭት መለወጡ፣ ከፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ማግስት የነበረውን አንጻራዊ መረጋጋት ሙሉ በሙሉ አደጋ ላይ የጣለ አሳሳቢ ክስተት ሆኗል። የTDF መዋቅር ጥያቄዎቹ ካልተመለሱ ራሱን ለመከላከል "ኃይል" ለመጠቀም ዝግጁ መሆኑን ማሳየቱ፣ የቀደመው አውዳሚ ጦርነት ትዝታን በንፁሃን ዜጎች ዘንድ ዳግም ቀስቅሷል።
በሌላ በኩል፣ ከሰሜኑ ውጥረት ጋር በተናበበ መልኩ በኦሮሚያ ክልል ኢሉባቦር ዞንም ላለፉት ሁለት ቀናት በትጥቅ ቡድኖች እና በፀጥታ ኃይሎች መካከል ከባድ ግጭቶች እየተካሄዱ መሆኑ ታውቋል። ይሁን እንጂ በአካባቢው ባለው የኮሙኒኬሽን መቆራረጥ እና የደህንነት ስጋት ምክንያት በግጭቱ የደረሰው ሰብአዊና ቁሳዊ የጉዳት መጠን እስካሁን በውል ለማወቅ አልተቻለም።
የፖለቲካ እና የደህንነት ታዛቢዎች እንደሚሉት፣ በሀገሪቱ ሁለት የተለያዩ አቅጣጫዎች (በሰሜንና በደቡብ ምዕራብ) በተመሳሳይ ጊዜ እንዲህ ያሉ የትጥቅ ግጭቶች መባባሳቸው፣ የሀገሪቱን መከላከያ ኃይል ትኩረት ለመከፋፈል ታስቦ የተደረገ ስትራቴጂካዊ አካሄድ ሊሆን እንደሚችል ይገምታሉ። ከተለያዩ ክልሎች መንግስታትም ሆነ ከፌደራል የደህንነት መዋቅር እስካሁን የተሰጠ ግልጽ መግለጫ የሌለ ሲሆን፣ ይፋዊ ዝምታው መሬት ላይ ያለውን ስጋት እና የተዛቡ መረጃዎች መስፋፋትን ይበልጥ እያወሳሰበው ይገኛል።
(ዘ-ሐበሻ ዜና) በአማራ እና በትግራይ ክልል አዋሳኝ በሆነው የቆቦ አካባቢ ላለፉት ሁለት ቀናት ከፍተኛ የትጥቅ ግጭቶች እየተካሄዱ መሆናቸውን የአካባቢው ምንጮች ገለጹ። ይህ በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል የተቀሰቀሰው ወታደራዊ ፍልሚያ፣ በደቡብ ምዕራብ ኦሮሚያ በኢሉባቦር ዞንም በተመሳሳይ ቀናት ከቀጠለው የትጥቅ ግጭት ጋር የተናበበ መልክ ያለው መሆኑ፣ በሀገሪቱ አጠቃላይ ሰላምና መረጋጋት ላይ አዲስ የክሪቲካል ስጋት ጥላ ጥሏል።
በቆቦ አካባቢ የተከፈተውን ጥቃት የሰነዘሩት ታጣቂዎች እነማን እንደሆኑ በይፋ የተሰጠ ማረጋገጫ ባይኖርም፣ በአካባቢው የሚገኙ ወገኖች ግን ጥቃቱን የሰነዘሩት የትግራይ መከላከያ ኃይል (TDF) ታጣቂዎች መሆናቸውን በጽኑ እየገለጹ ይገኛሉ። ይህ የቆቦው ግጭት በድንገት የተከሰተ ሳይሆን፣ ከሰሞኑ የTDF ቃል አቀባይ የሆኑት ኮሎኔል ገብረ ገብረፃዲቅ ከሰጡት ጠንካራና ተዋጊ መልዕክት ጋር በቀጥታ የተያያዘ መሆኑን ተንታኞች ያነሳሉ።
ኮሎኔል ገብረ ገብረፃዲቅ በቅርቡ በሰጡት ቃለ ምልልስ፣ በትግራይና በፌደራል መንግስቱ መካከል ያለውን የትጥቅ መፍታት (Disarmament) ሂደት በሚያደናቅፍ መልኩ መሬት ላይ ያለውን ሰብአዊ ቀውስ በማንሳት እንዲህ ብለው ነበር፦
"በየቀኑ የሚገደል፣ በከበባ የሚራብ፣ ደሞዝ የሚከለከል፣ እና ነዳጅ የሚከለከል ሕዝብ ይዘን ትጥቅ ፍቱ ቢሉን እሺ አንልም፤ ፈፅሞ የሚሆንም አይደለም። አሁንም ቢሆን ልብ አድርገው ጥያቄዎቻችንን ቢመልሱልን ይሻላቸዋል። ከዚህ በዘለለ 'መሬታችሁን አንመልስም፣ ተፈናቃዮችን አንመልስም፣ በረሃብ ሙቱ፣ እናጠፋችኋለን' ወዘተ የሚሉ ከሆነ ግን ራሳችንን ለመከላከል እንገደዳለን። አሁን ግን ውጤቱ እንደ 2013ቱ ላይሆን ይችላል።"
ይህ የቃል አቀባዩ ቀጥተኛ ማስጠንቀቂያ መሬት ላይ ወደነበረው የትጥቅ ግጭት መለወጡ፣ ከፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ማግስት የነበረውን አንጻራዊ መረጋጋት ሙሉ በሙሉ አደጋ ላይ የጣለ አሳሳቢ ክስተት ሆኗል። የTDF መዋቅር ጥያቄዎቹ ካልተመለሱ ራሱን ለመከላከል "ኃይል" ለመጠቀም ዝግጁ መሆኑን ማሳየቱ፣ የቀደመው አውዳሚ ጦርነት ትዝታን በንፁሃን ዜጎች ዘንድ ዳግም ቀስቅሷል።
በሌላ በኩል፣ ከሰሜኑ ውጥረት ጋር በተናበበ መልኩ በኦሮሚያ ክልል ኢሉባቦር ዞንም ላለፉት ሁለት ቀናት በትጥቅ ቡድኖች እና በፀጥታ ኃይሎች መካከል ከባድ ግጭቶች እየተካሄዱ መሆኑ ታውቋል። ይሁን እንጂ በአካባቢው ባለው የኮሙኒኬሽን መቆራረጥ እና የደህንነት ስጋት ምክንያት በግጭቱ የደረሰው ሰብአዊና ቁሳዊ የጉዳት መጠን እስካሁን በውል ለማወቅ አልተቻለም።
የፖለቲካ እና የደህንነት ታዛቢዎች እንደሚሉት፣ በሀገሪቱ ሁለት የተለያዩ አቅጣጫዎች (በሰሜንና በደቡብ ምዕራብ) በተመሳሳይ ጊዜ እንዲህ ያሉ የትጥቅ ግጭቶች መባባሳቸው፣ የሀገሪቱን መከላከያ ኃይል ትኩረት ለመከፋፈል ታስቦ የተደረገ ስትራቴጂካዊ አካሄድ ሊሆን እንደሚችል ይገምታሉ። ከተለያዩ ክልሎች መንግስታትም ሆነ ከፌደራል የደህንነት መዋቅር እስካሁን የተሰጠ ግልጽ መግለጫ የሌለ ሲሆን፣ ይፋዊ ዝምታው መሬት ላይ ያለውን ስጋት እና የተዛቡ መረጃዎች መስፋፋትን ይበልጥ እያወሳሰበው ይገኛል።
25 days ago
