⚖️ የኢትዮጵያ የዩሮቦንድ እዳ ክርክር ወደ ለንደን ፍርድ ቤት ሊያመራ ነው፡ ለአገሪቱ ኢኮኖሚ ምን አንድምታ አለው?
ኢትዮጵያ ያለባትን የ1 ቢሊዮን ዶላር የዩሮቦንድ እዳ ለማሻሻል ከግል አበዳሪዎች ጋር ስታደርግ የነበረው ድርድር ባለመሳካቱ፣ ጉዳዩ ወደ ለንደን ፍርድ ቤት ሊያመራ መሆኑ ተሰምቷል።
ይህ ክርክር አገሪቱ ከዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ጋር የጀመረችውን የኢኮኖሚ ማሻሻያ እና የብድር ሽግሽግ ሂደት ሊያጓትት ይችላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።
ዋናው የክርክር ነጥብ ምንድነው?
የኢትዮጵያ መንግሥት እና የግል አበዳሪዎች በጥር ወር መጀመሪያ ላይ የ15% ቅናሽ (Haircut) የሚያካትት ስምምነት ላይ ደርሰው የነበረ ቢሆንም፣ የፓሪስ ክለብን ጨምሮ የመንግሥት አበዳሪዎች ኮሚቴ (OCC) ስምምነቱን ውድቅ አድርጎታል።
ምክንያቱ፦ "የአበዳሪዎች እኩልነት" (Comparability of Treatment) የሚባለውን መርህ ይጥሳል። የመንግሥት አበዳሪዎች እንደሚሉት፣ የቀረበው ስምምነት ለግል አበዳሪዎች ከእነሱ በበለጠ የተሻለ ጥቅም ይሰጣል።
የቦንድ ባለቤቶች ምላሽ፦ የግል አበዳሪዎቹ በበኩላቸው "መንግሥት በቅን ልቦና አልተደራደረም" በሚል ጉዳዩን ወደ ለንደን ፍርድ ቤት እንደሚወስዱት አስታውቀዋል።
📊 የኢትዮጵያ እዳ በቁጥር (እስከ ሰኔ 2024 የነበረው መረጃ)
የኢትዮጵያ አጠቃላይ የውጭ እዳ 28.9 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን፣ ስብጥሩም የሚከተለው ነው፦
ባለብዙ ወገን አበዳሪዎች (World Bank, IMF ወዘተ)፦ 52%
የመንግሥት የሁለትዮሽ አበዳሪዎች (ቻይና፣ ፈረንሳይ ወዘተ)፦ 28%
የግል አበዳሪዎች (ዩሮቦንድን ጨምሮ)፦ 20%
የሌሎች አገራት ተሞክሮ፡ ዛምቢያ እና ስሪላንካ
ኢትዮጵያ አሁን የገጠማት ፈተና ከዚህ ቀደም ሌሎች አገራት ካለፉበት ሂደት ጋር ይመሳሰላል፦
የዛምቢያ ተሞክሮ ፦ ዛምቢያ እዳዋን ለማሽጋሸግ ለሦስት ዓመታት ያህል ስትታገል ቆይታለች። ልክ እንደ ኢትዮጵያ ሁሉ፣ በግል አበዳሪዎች እና በመንግሥት አበዳሪዎች (በተለይ ቻይና) መካከል በነበረው "እኩልነት" ክርክር ምክንያት ሂደቱ ተጓትቶ ነበር። ዛምቢያ ስምምነት ላይ የደረሰችው የግል አበዳሪዎች የአገሪቱ ኢኮኖሚ ሲያድግ ተጨማሪ ክፍያ የሚያገኙበትን (Value Recovery Instrument) መካኒዝም ካካተቱ በኋላ ነው።
የስሪላንካ ተሞክሮ ፦ ስሪላንካ በG20 የጋራ ማዕቀፍ (Common Framework) ውስጥ ባለመሆኗ በራሷ ድርድር ስታደርግ ቆይታለች። ይሁን እንጂ የግል አበዳሪዎች በፍርድ ቤት ክስ መመስረታቸው አገሪቱ ከአይ ኤም ኤፍ (IMF) የምታገኘው የገንዘብ ድጋፍ እንዲዘገይ አድርጎባታል።
⚠️ ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎች
የIMF ድጋፍ መጓተት፦ በፍርድ ቤት የሚደረግ ረጅም ክርክር አይ ኤም ኤፍ ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ (EFF) ቀጣይ ምዕራፎች ሊያስተጓጉል ይችላል።
የገበያ መገለል፦ ክርክሩ እስካልተፈታ ድረስ ኢትዮጵያ ወደ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ገበያ ተመልሳ ተጨማሪ ብድር ለማግኘት ትቸገራለች።
የበጀት ጫና፦ ለትምህርት፣ ለጤና እና ለልማት መዋል ያለበት የውጭ ምንዛሬ ለእዳ ክፍያ እንዲውል ጫና ሊፈጥር ይችላል።
ኢትዮጵያ ያለባትን የ1 ቢሊዮን ዶላር የዩሮቦንድ እዳ ለማሻሻል ከግል አበዳሪዎች ጋር ስታደርግ የነበረው ድርድር ባለመሳካቱ፣ ጉዳዩ ወደ ለንደን ፍርድ ቤት ሊያመራ መሆኑ ተሰምቷል።
ይህ ክርክር አገሪቱ ከዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ጋር የጀመረችውን የኢኮኖሚ ማሻሻያ እና የብድር ሽግሽግ ሂደት ሊያጓትት ይችላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።
ዋናው የክርክር ነጥብ ምንድነው?
የኢትዮጵያ መንግሥት እና የግል አበዳሪዎች በጥር ወር መጀመሪያ ላይ የ15% ቅናሽ (Haircut) የሚያካትት ስምምነት ላይ ደርሰው የነበረ ቢሆንም፣ የፓሪስ ክለብን ጨምሮ የመንግሥት አበዳሪዎች ኮሚቴ (OCC) ስምምነቱን ውድቅ አድርጎታል።
ምክንያቱ፦ "የአበዳሪዎች እኩልነት" (Comparability of Treatment) የሚባለውን መርህ ይጥሳል። የመንግሥት አበዳሪዎች እንደሚሉት፣ የቀረበው ስምምነት ለግል አበዳሪዎች ከእነሱ በበለጠ የተሻለ ጥቅም ይሰጣል።
የቦንድ ባለቤቶች ምላሽ፦ የግል አበዳሪዎቹ በበኩላቸው "መንግሥት በቅን ልቦና አልተደራደረም" በሚል ጉዳዩን ወደ ለንደን ፍርድ ቤት እንደሚወስዱት አስታውቀዋል።
📊 የኢትዮጵያ እዳ በቁጥር (እስከ ሰኔ 2024 የነበረው መረጃ)
የኢትዮጵያ አጠቃላይ የውጭ እዳ 28.9 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን፣ ስብጥሩም የሚከተለው ነው፦
ባለብዙ ወገን አበዳሪዎች (World Bank, IMF ወዘተ)፦ 52%
የመንግሥት የሁለትዮሽ አበዳሪዎች (ቻይና፣ ፈረንሳይ ወዘተ)፦ 28%
የግል አበዳሪዎች (ዩሮቦንድን ጨምሮ)፦ 20%
የሌሎች አገራት ተሞክሮ፡ ዛምቢያ እና ስሪላንካ
ኢትዮጵያ አሁን የገጠማት ፈተና ከዚህ ቀደም ሌሎች አገራት ካለፉበት ሂደት ጋር ይመሳሰላል፦
የዛምቢያ ተሞክሮ ፦ ዛምቢያ እዳዋን ለማሽጋሸግ ለሦስት ዓመታት ያህል ስትታገል ቆይታለች። ልክ እንደ ኢትዮጵያ ሁሉ፣ በግል አበዳሪዎች እና በመንግሥት አበዳሪዎች (በተለይ ቻይና) መካከል በነበረው "እኩልነት" ክርክር ምክንያት ሂደቱ ተጓትቶ ነበር። ዛምቢያ ስምምነት ላይ የደረሰችው የግል አበዳሪዎች የአገሪቱ ኢኮኖሚ ሲያድግ ተጨማሪ ክፍያ የሚያገኙበትን (Value Recovery Instrument) መካኒዝም ካካተቱ በኋላ ነው።
የስሪላንካ ተሞክሮ ፦ ስሪላንካ በG20 የጋራ ማዕቀፍ (Common Framework) ውስጥ ባለመሆኗ በራሷ ድርድር ስታደርግ ቆይታለች። ይሁን እንጂ የግል አበዳሪዎች በፍርድ ቤት ክስ መመስረታቸው አገሪቱ ከአይ ኤም ኤፍ (IMF) የምታገኘው የገንዘብ ድጋፍ እንዲዘገይ አድርጎባታል።
⚠️ ሊከሰቱ የሚችሉ አደጋዎች
የIMF ድጋፍ መጓተት፦ በፍርድ ቤት የሚደረግ ረጅም ክርክር አይ ኤም ኤፍ ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ (EFF) ቀጣይ ምዕራፎች ሊያስተጓጉል ይችላል።
የገበያ መገለል፦ ክርክሩ እስካልተፈታ ድረስ ኢትዮጵያ ወደ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ገበያ ተመልሳ ተጨማሪ ብድር ለማግኘት ትቸገራለች።
የበጀት ጫና፦ ለትምህርት፣ ለጤና እና ለልማት መዋል ያለበት የውጭ ምንዛሬ ለእዳ ክፍያ እንዲውል ጫና ሊፈጥር ይችላል።
6 months ago
