አማረ አረጋዊ፡ የኢትዮጵያ ፕሬስ “ሊብሬቶ” እና የማይሰበረው የጽናት ተቋም
በኢትዮጵያ ዘመናዊ የታሪክ ሂደት ውስጥ፣ እንደ ሪፖርተር ጋዜጣ መስራች አቶ አማረ አረጋዊ አይነት የብዙዎችን ሕይወት የነኩ፣ ነገር ግን የግል ሕይወታቸውን በዝምታ ሸፍነው ለሙያቸው የኖሩ ግለሰቦችን ማግኘት አዳጋች ነው።
ሪፖርተር ጋዜጣ 30ኛ ዓመቱን ሲያከብር፣ ታሪኩን የምናነበው ተራ ሳምንታዊ ጋዜጣ እንደመጣች ሳይሆን፣ በአንድ ሰው ደም፣ አጥንት እና ቆራጥነት የተገነባ የዴሞክራሲ ተቋም አድርገን ነው።
የሚዲያ ምሁራን ፍልስፍና እና የአማረ አረጋዊ ሚና
የሚዲያ ምሁራን ጋዜጠኝነትን ሲገልጹ ዝም ብለው ዜና ማቅረብ እንደሆነ አድርገው አይደለም። ዋልተር ሊፕማን ጋዜጠኝነትን "በዜና እና በእውነት መካከል ያለ ድልድይ" ይለዋል።
አቶ አማረ አረጋዊ ላለፉት ሦስት አሥርተ ዓመታት የገነቡት ይህንኑ ድልድይ ነው። በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ እውነት እንደ ሰም በራቀችበት ወቅት፣ አማረ በ"ኤዲተሩ ማስታወሻ" በኩል የኅብረተሰቡን ብዥታ ለመግፈፍ ጥረዋል።
ሌላኛው የሚዲያ ንድፈ-ሐሳብ ሊቅ ቢል ኮቫች "የጋዜጠኝነት የመጀመሪያው ግዴታ ለእውነት ታማኝ መሆን ነው" ይላል። አማረ አረጋዊ ይህንን ፍልስፍና በተግባር ሲተረጉሙት ይታያል። አቋማቸው "መሃል ሰፋሪ" ተብሎ ቢተችም፣ በምሁራኑ እይታ ግን ይህ "ሚዛናዊነት" ይባላል።
በአክራሪነትና በስሜት በሚነዳ የፖለቲካ ድባብ ውስጥ፣ እንደ አማረ አይነት ረጋ ያለና በሎጂክ ላይ የተመሰረተ ድምፅ ማግኘት ሀገርን ከመፍረስ የሚታደግ የፖሊሲ ግብዓት ነው።
ያ አሳዛኝ ምሽት፡ የብዕርና የበትር ትግል
አማረ አረጋዊን ከአንድ ጋዜጠኛ ወደ "የጽናት ተምሳሌትነት" የቀየረው በ2001 ዓ.ም. የደረሰባቸው አሰቃቂ ጥቃት ነው። ይህ ክስተት በኢትዮጵያ የሚዲያ ታሪክ ውስጥ ጥቁር ጠባሳ ሆኖ ይኖራል።
ፀሐይ ወደ ምዕራብ አዘቅዝቃለች። አቶ አማረ ልጃቸውን ከትምህርት ቤት አውጥተው በሰላም ወደ ቤት እየተመለሱ ነበር። በድንገት ግን ያ ያልታሰበ አደጋ ደረሰ። ማንነታቸው ባልታወቁ ኃይሎች በጭንቅላታቸው ላይ በደረሰባቸው ከባድ ድብደባ፣ በልጃቸው ፊት በደም ተለውሰው ወደቁ።
ይህ ጥቃት የአንድን ግለሰብ ሕይወት ለማጥፋት ብቻ ሳይሆን፣ "ከመንግስት መስመር ውጭ የምትጽፉ ሁሉ ዕጣችሁ ይህ ነው" የሚል የዝምታ መልእክት ለማስተላለፍ የታለመ ነበር።
በዚህ ወቅት ነው የሚዲያ ምሁሩ ማርሻል ማክሉሃን "መልእክቱ ራሱ ሚዲያው ነው" (The medium is the message) ያለው ሐሳብ የሚሠራው።
አማረ በዚያ ደም በፈሰሰበት ምሽት፣ ራሳቸው መልእክት ሆኑ። የፕሬስ ነፃነት ዋጋው ደም እንደሆነ በተግባር አሳዩ። ያ ምሽት አማረን አልገደለውም፤ ይልቁንም የማይሰበር የሞራል ተራራ አደረገው። ዱላው ጭንቅላቱን ሲሰብረው፣ ብዕሩ ግን ይበልጥ በሀገር ፍቅር ቀለም ፈሰሰች።
ከዓለም አቀፍ የጽናት ቁንጮዎች ጋር ሲነጻጸሩ
አማረ አረጋዊን በዓለም መድረክ ካሉ ታላላቅ የሚዲያ ባላደራዎች ጋር ማወዳደር ይቻላል፦
እንደ ካትሪን ግራሃም : የዋሽንግተን ፖስት ባለቤት የነበረችው ካትሪን፣ መንግስት ሊዘጋትና ሊያስራት ቢዝትም "ፔንታጎን ፔፐርስን" ከማተም ወደኋላ አላጠፈችም። አማረም በተመሳሳይ መልኩ፣ የኢኮኖሚ ጫናዎችና እስራቶች ቢበዙባቸውም ሪፖርተርን 30 አመት አስጉዘውታል።
እንደ ዳፍኔ ካሩአና ጋሊዚያ : በማልታ ሀገር በቦምብ ጥቃት የተገደለችው ጋዜጠኛ ጋር የሚያመሳስላቸው ነገር ቢኖር፣ ሁለቱም ለሙስና ያላቸውን ጥላቻ እና ለሕግ የበላይነት ያላቸውን ጥብቅና ነው። ልዩነቱ አማረ ካለፈው አደጋ ተርፈው፣ ለሌሎች ጋዜጠኞች ተስፋ ሆነው መቆማቸው ነው።
አማረ ለኢትዮጵያ ፕሬስ የሰጠው ዋጋ በዶላር ወይም በዩሮ የሚመነዘር ሳይሆን፣ በቆራጥነትና በማይነጥፍ ተስፋ የሚለካ ነው።
የባለቤታቸው ወይዘሮ ሮማን ፈረደ ድምፅ አልባ መስዋዕትነት
በአቶ አማረ ታሪክ ውስጥ የማይዘነጋው ትልቁ ምዕራፍ የባለቤታቸው የወይዘሮ ሮማን ድርሻ ነው። አቶ አማረ በሕክምና አልጋ ላይ በሞትና በሕይወት መካከል ሲታገሉ፣ ወይዘሮ ሮማን የቤተሰቡም የጋዜጣውም የጀርባ አጥንት ነበሩ።
በታዋቂው የስነ-ልቦና ምሁር ቪክቶር ፍራንክል ፍልስፍና "ትርጉም ያለው ሕይወት" እንደሚባለው፣ ወይዘሮ ሮማን ለባለቤታቸው ሕይወትና ለሙያው ትልቅ ትርጉም ሰጥተዋል።
አማረ ከደቡብ አፍሪካ ሕክምና ተመልሰው በፋሻ የታሰረ ጭንቅላታቸውን ይዘው ቢሮ የገቡት፣ ከኋላቸው የነበረችው ሴት ጥንካሬ ስለተጋራቸው ነው። በእያንዳንዱ የሪፖርተር እትም ውስጥ የአማረ ብዕር ብቻ ሳይሆን፣ የወይዘሮ ሮማን ጸጥተኛ ጽናትና የፍቅር መስዋዕትነት አብሮ ይታተማል።
የሪፖርተር 30 ዓመታት ፍሬ
ሪፖርተር ዛሬ ላይ ቆሞ 30ኛ ዓመቱን ሲያከብር፣ በኢትዮጵያ ውስጥ "ተቋም መገንባት" እንደሚቻል ትልቅ ማሳያ ነው። የሚዲያ ምሁራን "Four Theories of the Press" በሚለው መጽሐፋቸው ውስጥ እንደሚገልጹት፣ ሪፖርተር ከ"Social Responsibility" (ማኅበራዊ ኃላፊነት) አንፃር የሚጠቀስ ጋዜጣ ነው።
አማረ አረጋዊ "እኛ የምንቆመው ለሀገር ህልውና እንጂ ለፖለቲካ ቡድኖች አይደለም" የሚለው መርሃቸው፣ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ያለውን ከፍተኛ ዋልታ ረገጥነት (Polarization) ለማከም ሞክሯል።
ይህ ደግሞ ታላቁ ፈላስፋ አሪስቶትል "Golden Mean" (ወርቃማው መሃል) ከሚለው ፍልስፍና ጋር የተቆራኘ ነው። በሁለት ጽንፎች መካከል እውነትን ፍለጋ መጓዝ!
ማጠቃለያና ምስጋና
አቶ አማረ አረጋዊ ሆይ!
ለ30 ዓመታት ሳምንት ሳይጎድል ጋዜጣን ማውጣት ብቻ ሳይሆን፣ ጋዜጠኝነትን እንደ ትልቅ የሞራል ተራራ ገንብተዋል። ያ በ2001 ዓ.ም. የፈሰሰው ደምዎ ከንቱ አልቀረም፤ ዛሬ በመቶዎች የሚቆጠሩ ወጣት ጋዜጠኞች በእርስዎ መንገድ እውነትን ፍለጋ ይጓዛሉ። ሪፖርተርን ስናነብ ታሪክን ብቻ ሳይሆን፣ የአንድን ሰው የማይበገር መንፈስ እንመለከታለን።
የኢትዮጵያ ፕሬስ ታሪክ ሲጻፍ፣ የእርስዎ ስም በመጀመሪያው ገጽ ላይ በወርቅ ቀለም ይፃፋል። ቆራጥነትዎ፣ ለሕግ የበላይነት ያለዎት ጽኑ አቋም እና ለሀገርዎ ያለዎት ፍቅር ትውልድ ተሻጋሪ ነው። በኢትዮጵያ ሰማይ ስር እውነት ስትታነቅም ሆነ ስታብብ፣ የእርስዎ ብዕር ሁሌም ምስክር ናት!!!
እናመሰግናለን አቶ አማረ አረጋዊ! 30 ዓመት ሙሉ የኢትዮጵያ አይንና ጆሮ ሆነው ስለቆዩ። ታሪክዎ ለሚቀጥሉት ትውልዶች የነፃነትና የጽናት መማሪያ ሆኖ ይኖራል።
በኢትዮጵያ ዘመናዊ የታሪክ ሂደት ውስጥ፣ እንደ ሪፖርተር ጋዜጣ መስራች አቶ አማረ አረጋዊ አይነት የብዙዎችን ሕይወት የነኩ፣ ነገር ግን የግል ሕይወታቸውን በዝምታ ሸፍነው ለሙያቸው የኖሩ ግለሰቦችን ማግኘት አዳጋች ነው።
ሪፖርተር ጋዜጣ 30ኛ ዓመቱን ሲያከብር፣ ታሪኩን የምናነበው ተራ ሳምንታዊ ጋዜጣ እንደመጣች ሳይሆን፣ በአንድ ሰው ደም፣ አጥንት እና ቆራጥነት የተገነባ የዴሞክራሲ ተቋም አድርገን ነው።
የሚዲያ ምሁራን ፍልስፍና እና የአማረ አረጋዊ ሚና
የሚዲያ ምሁራን ጋዜጠኝነትን ሲገልጹ ዝም ብለው ዜና ማቅረብ እንደሆነ አድርገው አይደለም። ዋልተር ሊፕማን ጋዜጠኝነትን "በዜና እና በእውነት መካከል ያለ ድልድይ" ይለዋል።
አቶ አማረ አረጋዊ ላለፉት ሦስት አሥርተ ዓመታት የገነቡት ይህንኑ ድልድይ ነው። በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ እውነት እንደ ሰም በራቀችበት ወቅት፣ አማረ በ"ኤዲተሩ ማስታወሻ" በኩል የኅብረተሰቡን ብዥታ ለመግፈፍ ጥረዋል።
ሌላኛው የሚዲያ ንድፈ-ሐሳብ ሊቅ ቢል ኮቫች "የጋዜጠኝነት የመጀመሪያው ግዴታ ለእውነት ታማኝ መሆን ነው" ይላል። አማረ አረጋዊ ይህንን ፍልስፍና በተግባር ሲተረጉሙት ይታያል። አቋማቸው "መሃል ሰፋሪ" ተብሎ ቢተችም፣ በምሁራኑ እይታ ግን ይህ "ሚዛናዊነት" ይባላል።
በአክራሪነትና በስሜት በሚነዳ የፖለቲካ ድባብ ውስጥ፣ እንደ አማረ አይነት ረጋ ያለና በሎጂክ ላይ የተመሰረተ ድምፅ ማግኘት ሀገርን ከመፍረስ የሚታደግ የፖሊሲ ግብዓት ነው።
ያ አሳዛኝ ምሽት፡ የብዕርና የበትር ትግል
አማረ አረጋዊን ከአንድ ጋዜጠኛ ወደ "የጽናት ተምሳሌትነት" የቀየረው በ2001 ዓ.ም. የደረሰባቸው አሰቃቂ ጥቃት ነው። ይህ ክስተት በኢትዮጵያ የሚዲያ ታሪክ ውስጥ ጥቁር ጠባሳ ሆኖ ይኖራል።
ፀሐይ ወደ ምዕራብ አዘቅዝቃለች። አቶ አማረ ልጃቸውን ከትምህርት ቤት አውጥተው በሰላም ወደ ቤት እየተመለሱ ነበር። በድንገት ግን ያ ያልታሰበ አደጋ ደረሰ። ማንነታቸው ባልታወቁ ኃይሎች በጭንቅላታቸው ላይ በደረሰባቸው ከባድ ድብደባ፣ በልጃቸው ፊት በደም ተለውሰው ወደቁ።
ይህ ጥቃት የአንድን ግለሰብ ሕይወት ለማጥፋት ብቻ ሳይሆን፣ "ከመንግስት መስመር ውጭ የምትጽፉ ሁሉ ዕጣችሁ ይህ ነው" የሚል የዝምታ መልእክት ለማስተላለፍ የታለመ ነበር።
በዚህ ወቅት ነው የሚዲያ ምሁሩ ማርሻል ማክሉሃን "መልእክቱ ራሱ ሚዲያው ነው" (The medium is the message) ያለው ሐሳብ የሚሠራው።
አማረ በዚያ ደም በፈሰሰበት ምሽት፣ ራሳቸው መልእክት ሆኑ። የፕሬስ ነፃነት ዋጋው ደም እንደሆነ በተግባር አሳዩ። ያ ምሽት አማረን አልገደለውም፤ ይልቁንም የማይሰበር የሞራል ተራራ አደረገው። ዱላው ጭንቅላቱን ሲሰብረው፣ ብዕሩ ግን ይበልጥ በሀገር ፍቅር ቀለም ፈሰሰች።
ከዓለም አቀፍ የጽናት ቁንጮዎች ጋር ሲነጻጸሩ
አማረ አረጋዊን በዓለም መድረክ ካሉ ታላላቅ የሚዲያ ባላደራዎች ጋር ማወዳደር ይቻላል፦
እንደ ካትሪን ግራሃም : የዋሽንግተን ፖስት ባለቤት የነበረችው ካትሪን፣ መንግስት ሊዘጋትና ሊያስራት ቢዝትም "ፔንታጎን ፔፐርስን" ከማተም ወደኋላ አላጠፈችም። አማረም በተመሳሳይ መልኩ፣ የኢኮኖሚ ጫናዎችና እስራቶች ቢበዙባቸውም ሪፖርተርን 30 አመት አስጉዘውታል።
እንደ ዳፍኔ ካሩአና ጋሊዚያ : በማልታ ሀገር በቦምብ ጥቃት የተገደለችው ጋዜጠኛ ጋር የሚያመሳስላቸው ነገር ቢኖር፣ ሁለቱም ለሙስና ያላቸውን ጥላቻ እና ለሕግ የበላይነት ያላቸውን ጥብቅና ነው። ልዩነቱ አማረ ካለፈው አደጋ ተርፈው፣ ለሌሎች ጋዜጠኞች ተስፋ ሆነው መቆማቸው ነው።
አማረ ለኢትዮጵያ ፕሬስ የሰጠው ዋጋ በዶላር ወይም በዩሮ የሚመነዘር ሳይሆን፣ በቆራጥነትና በማይነጥፍ ተስፋ የሚለካ ነው።
የባለቤታቸው ወይዘሮ ሮማን ፈረደ ድምፅ አልባ መስዋዕትነት
በአቶ አማረ ታሪክ ውስጥ የማይዘነጋው ትልቁ ምዕራፍ የባለቤታቸው የወይዘሮ ሮማን ድርሻ ነው። አቶ አማረ በሕክምና አልጋ ላይ በሞትና በሕይወት መካከል ሲታገሉ፣ ወይዘሮ ሮማን የቤተሰቡም የጋዜጣውም የጀርባ አጥንት ነበሩ።
በታዋቂው የስነ-ልቦና ምሁር ቪክቶር ፍራንክል ፍልስፍና "ትርጉም ያለው ሕይወት" እንደሚባለው፣ ወይዘሮ ሮማን ለባለቤታቸው ሕይወትና ለሙያው ትልቅ ትርጉም ሰጥተዋል።
አማረ ከደቡብ አፍሪካ ሕክምና ተመልሰው በፋሻ የታሰረ ጭንቅላታቸውን ይዘው ቢሮ የገቡት፣ ከኋላቸው የነበረችው ሴት ጥንካሬ ስለተጋራቸው ነው። በእያንዳንዱ የሪፖርተር እትም ውስጥ የአማረ ብዕር ብቻ ሳይሆን፣ የወይዘሮ ሮማን ጸጥተኛ ጽናትና የፍቅር መስዋዕትነት አብሮ ይታተማል።
የሪፖርተር 30 ዓመታት ፍሬ
ሪፖርተር ዛሬ ላይ ቆሞ 30ኛ ዓመቱን ሲያከብር፣ በኢትዮጵያ ውስጥ "ተቋም መገንባት" እንደሚቻል ትልቅ ማሳያ ነው። የሚዲያ ምሁራን "Four Theories of the Press" በሚለው መጽሐፋቸው ውስጥ እንደሚገልጹት፣ ሪፖርተር ከ"Social Responsibility" (ማኅበራዊ ኃላፊነት) አንፃር የሚጠቀስ ጋዜጣ ነው።
አማረ አረጋዊ "እኛ የምንቆመው ለሀገር ህልውና እንጂ ለፖለቲካ ቡድኖች አይደለም" የሚለው መርሃቸው፣ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ያለውን ከፍተኛ ዋልታ ረገጥነት (Polarization) ለማከም ሞክሯል።
ይህ ደግሞ ታላቁ ፈላስፋ አሪስቶትል "Golden Mean" (ወርቃማው መሃል) ከሚለው ፍልስፍና ጋር የተቆራኘ ነው። በሁለት ጽንፎች መካከል እውነትን ፍለጋ መጓዝ!
ማጠቃለያና ምስጋና
አቶ አማረ አረጋዊ ሆይ!
ለ30 ዓመታት ሳምንት ሳይጎድል ጋዜጣን ማውጣት ብቻ ሳይሆን፣ ጋዜጠኝነትን እንደ ትልቅ የሞራል ተራራ ገንብተዋል። ያ በ2001 ዓ.ም. የፈሰሰው ደምዎ ከንቱ አልቀረም፤ ዛሬ በመቶዎች የሚቆጠሩ ወጣት ጋዜጠኞች በእርስዎ መንገድ እውነትን ፍለጋ ይጓዛሉ። ሪፖርተርን ስናነብ ታሪክን ብቻ ሳይሆን፣ የአንድን ሰው የማይበገር መንፈስ እንመለከታለን።
የኢትዮጵያ ፕሬስ ታሪክ ሲጻፍ፣ የእርስዎ ስም በመጀመሪያው ገጽ ላይ በወርቅ ቀለም ይፃፋል። ቆራጥነትዎ፣ ለሕግ የበላይነት ያለዎት ጽኑ አቋም እና ለሀገርዎ ያለዎት ፍቅር ትውልድ ተሻጋሪ ነው። በኢትዮጵያ ሰማይ ስር እውነት ስትታነቅም ሆነ ስታብብ፣ የእርስዎ ብዕር ሁሌም ምስክር ናት!!!
እናመሰግናለን አቶ አማረ አረጋዊ! 30 ዓመት ሙሉ የኢትዮጵያ አይንና ጆሮ ሆነው ስለቆዩ። ታሪክዎ ለሚቀጥሉት ትውልዶች የነፃነትና የጽናት መማሪያ ሆኖ ይኖራል።
7 months ago
