ያልታሰበ የነፍስ ዝምታ፡ የኤልሳ ፍልስፍናዊ ልቅሶ

​በጥንታዊቷ የአቴንስ ከተማ ዳርቻ ላይ በምትገኝ ትንሽ ቤት ውስጥ፣ የፈላስፋው አሌክሳንደር ቤት ውስጥ፣ ፈላስፋው አሌክሳንደር ሁሌም መረጋጋትን ይፈልግ ነበር። ነገር ግን፣ ዛሬ በቤቱ ውስጥ ያለው ዝምታ የመረጋጋት ሳይሆን የሀዘንና የኪሳራ ዝምታ ነበር። እጁ ላይ የያዘው የቆዳ ማስታወሻ ደብተር ተከፍቷል፤ ከውስጡም ደብዛዛ ፎቶግራፍ ወድቋል—የኤልሳ። የጥበብ ሙዚየም ረዳት፣ የሕይወቱ ብቸኛ ብርሃን፣ ከሁለት ሳምንት በፊት በድንገት ከዚህ ዓለም በሞት የተለየችው የልቡ አጋር።

​አሌክሳንደር ወንበር ላይ ተቀምጦ ወደ ባዶ ግድግዳው እያየ እያለቀሰ ነበር። እንባው ፊቱን አርሶ ጢሙን አልፎ ሲወርድ፣ አእምሮው ግን በፈላስፎች ንግግር ታጭቆ ነበር። "ሰው የሞተውን ሲያለቅስ፣ ለሞተው ሰው አያለቅስም፣ ለራሱ ሞት ነው የሚያለቅሰው" ያለው ኤፒክቴተስ ትዝ አለው። አሁን ግን ኤልሳ የሕይወቱ አካል ነበረች። የራሱ ሕይወት የሞተ መስሎ ተሰማው።

​ኤልሳ እያንዳንዱን የሕይወቷን ቅጽበት በሙሉ ልቧ የምትኖር ሴት ነበረች። ከእሷ ጋር ሳለ የአሌክሳንደር ዓለም ከደረቁ የፍልስፍና ጽንሰ ሐሳቦች አልፎ ቀለማትን አገኘ። የመጀመሪያ ጊዜ የተገናኙት በቅድመ ሶቅራጥስ ፍልስፍና ላይ በተዘጋጀ ሲምፖዚየም ላይ ነበር።

አሌክሳንደር ስለ ሄራክሊተስ "ፓንታ ሬይ" (Panta Rhei - ሁሉም ነገር ይፈሳል/ይለወጣል) በሚለው ሀሳብ ላይ እያብራራ ነበር። ኤልሳ በድንገት ተነስታ "ለውጥ የሕይወት እውነት ከሆነ፣ ፍቅርስ? ፍቅርም ይፈሳል ወይ?" ብላ ጠየቀች። ጥያቄዋ የአሌክሳንደርን አእምሮ ያዘው። የፍልስፍና ሕይወት ንድፈ ሃሳባዊ ብቻ ሳይሆን የልብ ጉዳይ እንደሆነ ያኔ ነበር የተረዳው።

​"እኔና ኤልሳ የፍቅር ፍልስፍናን በሕይወታችን ውስጥ አተገባበርን" ብሎ አጉተመተመ። "የአርስቶትልን 'ፊሊያ' (Philia)—ጥልቅ ወዳጅነት እና ፍቅር። ፕላቶ የነፍስን እንደገና መገናኘትን 'ሲምፖዚየም' ላይ ሲገልጽ የገለጸው እኛን አልነበርንም?"

​የኤልሳ ሞት ባልታሰበ ሁኔታ መጣ። በደረሰባት ድንገተኛ የመኪና አደጋ። አሌክሳንደር በድንጋጤና በቁጭት ተሞልቶ ነበር። "ለምን? ለምን እሷ?" የሚለው ጥያቄ አእምሮውን ሲያቃጥለው፣ የካምዩ "ሲሲፈስ አፈ ታሪክ" (The Myth of Sisyphus) ትዝ አለው። የሕይወት ትርጉም የለሽነት። ያንን የትርጉም አልባነት እንዴት ይሸከማል? ሲሲፈስ ድንጋዩን ሲገፋ በሚያገኘው ደስታ ውስጥ ትርጉም ካገኘ፣ እሱ ደግሞ ይህን ከባድ ኪሳራ እንዴት ሊሸከም ይችላል?

​አሌክሳንደር ከኤልሳ ጋር በነበረው የመጨረሻ ንግግራቸው ላይ ተመለሰ። በሙዚየም ውስጥ ባለው የጥበብ ሥራ ፊት ለፊት ቆመው ነበር። "አሌክሳንደር፣ ይህ የሕይወት ውበት አያስደንቅህም?" አለችው። "ሁሉም ነገር ውሱን ቢሆንም፣ የውበቱ ስሜት ዘላለማዊ ነው። ታላቁ ስቶይክ ሴኔካ 'ሕይወት ረጅም ናት፣ እኛ ግን ከንቱነትን በመከታተል አጭር እናደርጋታለን' አለ። እኔ ግን ሕይወት ውሱን ብትሆንም በውበትና በፍቅር መሙላት ይቻላል ብዬ አምናለሁ።"

​አሌክሳንደር ያኔ ኤልሳን እቅፍ አድርጎ ሳማት። ያ መሳም የመጨረሻ መሳማቸው እንደሚሆን አላወቀም ነበር። አሁን የኤልሳ ቃላት እንደ ጥፍር ልቡን ይቧጩሩታል። "በውበትና በፍቅር መሙላት ይቻላል..." ግን ያ ውበትና ፍቅር አሁን የት አለ?

​የኪሳራ ስሜቱ በከፍተኛ ጭንቀት ውስጥ ከተዋጠው የኪርኬጋርድ "ፍርሃትና መንቀጥቀጥ" (Fear and Trembling) የባሰ ነበር። አብርሃም ልጁን ይስሐቅን ለመሰዋት ሲዘጋጅ የነበረው ያ የስሜት መረበሽ። አሌክሳንደር ኤልሳን ለእጣ ፈንታ እንደሰዋው ተሰማው።

​ከጥቂት ቀናት በኋላ፣ አሌክሳንደር ወደ ኤልሳ ተወዳጅ ቦታ—በከተማው አናት ላይ ወዳለው ትንሽ ኮረብታ ሄደ። አቴንስ ከታች በደማቅ ብርሃን ትታይ ነበር። "ኤልሳ፣ አንቺ እዚህ ሁሌም ትመጭ ነበር። 'ከላይ ሆነን ስናይ፣ የሕይወት ጭንቀቶች ትንሽ ይመስላሉ' ትይኝ ነበር።"
​የማርከስ ኦሬሊየስን "ማሰላሰሎች" (Meditations) ትወድ ነበር።
"ሕይወት አጭር ናት። የዚህን ዓለም የጥበብ ውሳኔዎች እንዴት አደርጋለሁ? ሞት የሕይወት አካል ነው።" አሌክሳንደር ይህንን ያውቃል። ነገር ግን ማወቅና መሰማት ሁለት የተለያዩ ነገሮች ናቸው። አሁን ለእሱ ሞት የጥበብ ውሳኔ ሳይሆን፣ ከባድ፣ አስቸጋሪ እውነት ነበር።

​አሌክሳንደር ዓይኖቹን ጨፍኖ የኤልሳን ድምፅ ለማስታወስ ሞከረ። "አሌክሳንደር፣ ፍልስፍና ከእውነት ጋር መጋፈጥ ነው። የሕይወትን እውነት እንደምትጋፈጥ አውቃለሁ።" ኤልሳ ሁሌም ታበረታታው ነበር።

​ከኤልሳ ሞት በኋላ ባሉት ሳምንታት ውስጥ፣ አሌክሳንደር ሁሉንም ትምህርቶቹን ትቶ ነበር። ተማሪዎቹ ግራ ተጋብተው ነበር። በአንድ ወቅት የፍልስፍና ብርሃን የነበረው ሰው አሁን በጨለማ ተውጧል። "የፕላቶን ዋሻ ምሳሌ" (Allegory of the Cave) እያስተማረ ሳለ፣ እሱ ራሱ ከዋሻው ውስጥ እንደማይወጣ ሰው ሆኖ ተሰማው። እውነት ብርሃን መስሎት ነበር፣ አሁን ግን ብርሃኑ ጨለማ ሆኗል።

​አንድ ምሽት፣ አሌክሳንደር ከእንቅልፉ ነቃ። በዚያው ቀን ጠዋት ከኤልሳ ቤተሰብ ጋር ምግብ በልቶ ነበር። የኤልሳ እናት እንባዋ በዓይኗ እየተንዠቀዠቀ "ልጄ ታላቅ የሕይወት ፍቅር ነበራት። አንተን ስታገኝ የበለጠ ደስተኛ ነበረች" ብላው ነበር። ያ ቃል አእምሮውን መታው። ኤልሳ በሕይወት በነበረችበት ጊዜ የምትፈልገው የደስታ ትርጉም ምን ነበር?

​አሌክሳንደር ወደ ጠረጴዛው ሄዶ እስክሪብቶና ወረቀት አነሳ። የኤልሳን ማስታወሻ ደብተር ከፈተ። የመጨረሻ ገጽ ላይ የጻፈችው ነገር ነበር። "የሕይወት እውነተኛ ትርጉም የምንተወው ፍቅር ነው። እኛ ባንኖርም የሚኖረው።"

​ያ ቃል የአሌክሳንደርን ልብ ሰበረው። የኤልሳን ፍልስፍና ያኔ ነበር ሙሉ ለሙሉ የተረዳው። የዴካርትን "አስባለሁ፣ ስለዚህ አለሁ" (Cogito, ergo sum) የሚለውን ሃሳብ ጠንቅቆ የሚያውቀው አሌክሳንደር፣ አሁን ግን "እወዳለሁ፣ ስለዚህ አለሁ" የሚለውን የኤልሳን ፍልስፍና ተረዳ።

​እንባው እንደገና ፈሰሰ። ግን በዚህ ጊዜ እንባው ከንፁህ ሀዘን የመጣ አልነበረም። ከኪሳራው ባሻገር ያለውን የፍቅር ዘላለማዊነት ከመረዳት የመጣ ነበር። ኤልሳ ሞታለች። ነገር ግን ፍቅሯ በውስጡ ሕያው ሆኖ ይኖራል። ያ ፍቅር ከእሱ ሞት በኋላም ይቀጥላል። ያ ፍቅር የሕይወት ትርጉም ነው።

​"ኤልሳ!" ብሎ ጮኸ። "ፍልስፍናሽ ከኔ የላቀ ነበር። አንቺ የመጨረሻዋ እና እውነተኛዋ ፈላስፋ ነበርሽ።"

​አሌክሳንደር ከአሁን በኋላ የራሱን ሕይወት በተለየ መንገድ ለመኖር ወሰነ። የኤልሳን ፍልስፍና በሕይወቱ ውስጥ ለማሳየት። በውበት፣ በፍቅርና በደግነት። በሕይወት በነበረችበት ጊዜ ሁሉንም ቅጽበት በሙሉ ልቧ እንደኖረችው ሁሉ፣ አሌክሳንደርም በሕይወቱ ውስጥ እያንዳንዱን ቅጽበት በሙሉ ልቡ ለመኖር ቃል ገባ።

​የፀሐይ ብርሃን ቀስ በቀስ መስኮቱን ዘልቆ ወደ ክፍሉ ገባ። የአሌክሳንደር እንባ አሁንም ይወርድ ነበር፣ ነገር ግን አሁን በውስጡ ተስፋ አለ። የኤልሳ ፍልስፍና - የፍቅር ዘላለማዊነት - አሁን የመጽናኛ ምንጭ ሆኖለታል።

​የኤልሳ ፎቶግራፍ ላይ ተመለከተ። "አንቺን በሕይወቴ ውስጥ ማግኘቴ ትልቁ ፍልስፍና ነበር" ብሎ በሹክሹክታ ተናገረ።
​ከዚያም እስክሪብቶውን አነሳና በኤልሳ ማስታወሻ ደብተር ላይ የመጨረሻውን ዓረፍተ ነገር ጻፈ። "ፍቅር የሞትን ወሰን የሚሻገር የነፍስ ዝምታ ነው—የማይጠፋና ዘላለማዊ።"