በዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ በኢቦላ ቫይረስ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ከ8ሺ በላይ ደርሷል፡፡

በሀገሪቷ በወረርሽኙ ዙሪያ ግንዛቤ ለመፍጠር የሞከረ ከፍተኛ ባለሥልጣን በህዝብ ተደብድቦ መገደሉ ተሰምቷል።
 
በዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ወይም ዲአርሲ የኢቦላ ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ከተከሰተበት ጊዜ አንስቶ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ከ8 ሺህ በላይ መድረሱን አልጀዚራ አስነብቧል፡፡ዲአርሲ በሀገሪቱ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ይፋዊ መረጃ መሠረት፣ በወቅታዊውና በታሪክ አሰቃቂ በሆነው የኢቦላ ወረርሽኝ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 8ሺህ 67 ደርሷል። ከእነዚህ ውስጥም 3ሺህ901 የሚሆኑት ሕይወታቸው ማለፉ የተገለጸ ሲሆን፣ ይህም የሞት መጠኑን ወደ 48.4 በመቶ ከፍ አድርጎታል።
 
በሰሜን ኪቩ ግዛት ውስጥ በሚገኘው ቡተንቦ ከተማ፣ በወረርሽኙ ዙሪያ ግንዛቤ ለመፍጠር የሞከረ አንድ የገዥው ፓርቲ ከፍተኛ ባለሥልጣን በህዝብ ተደብድቦ መገደሉ ተሰምቷል። ይህ አሳዛኝ ድርጊት መንግሥት ቫይረሱን ለመቆጣጠር በሚያደርጋቸው ጥረቶች ላይ ሕዝቡ ያለው አለመተማመንና ቁጣ ከፍተኛ መሆኑን ያሳያል።
 
የአፍሪካ ኅብረት የጤና ኤጀንሲ (አፍሪካ ሲዲሲ) በበኩሉ፣ የወረርሽኙ ቁጥር ከቀድሞው ፍጥነት እኩል ባይጨምርም፣ ወረርሽኙ አሁንም "በቁጥጥር ስር አልዋለም" የሚል ስጋቱን ገልጿል። ባለሙያዎች እንደሚያብራሩት፣ ደካማ የጤና መሠረተ ልማት፣ የክልሉ ርቀት፣ እንዲሁም በአካባቢው ያለው ግጭት ለበሽታው መስፋፋት ዋነኛ ምክኒያቶች ሆነዋል።
 
በተጨማሪም አሁን የተከሰተው የቫይረሱ ዝርያ እስካሁን ድረስ ምንም ዓይነት የጸደቀ ክትባትም ሆነ ሕክምና የሌለው በመሆኑ፣ በሳይንቲስቶችና በጤና ባለሙያዎች ላይ ተጨማሪ ፈተናን ደቅኗል።
  
ትግስት ላቀው

#ዳጉ_ጆርናል

የዴሞክራቲክ ኮንጎ የኢቦላ ወረርሽኝ፡
በአገሪቱ ታሪክ የከፋው ሆኖ ተመዘገበ

በዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ በአገሪቱ ታሪክ እጅግ የከፋው ሆኖ መመዝገቡን የጤና ባለሥልጣናት አስታወቁ። ቫይረሱ ግንቦት ላይ መከሰቱ ከተወጀ ወዲህ ከ4,900 በላይ ሰዎች በበሽታው ሲያዙ፣ የሞቱት ሰዎች ቁጥር ደግሞ 2,325 ደርሷል። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የወረርሽኙን የስርጭት ፍጥነት "በየ30 ደቂቃው ሰው እየገደለ ነው" ሲል የገለጸው ሲሆን፣ በሽታው ከኮንጎ ውጪ በዩጋንዳ፣ ጀርመን እና ፈረንሳይ በትንሹም ቢሆን መታየቱ ተገልጿል።

ይህ አሁን የተከሰተው የቡንዲቡግዮ የተባለው የኢቦላ ቫይረስ ዝርያ እጅግ ያልተለመደና እስካሁን የተረጋገጠ ክትባት የሌለው በመሆኑ ሁኔታውን የበለጠ አሳሳቢ አድርጎታል። በአገሪቱ ለዓመታት የዘለቀው ግጭትና የሰዎች እንቅስቃሴ ስርጭቱን ለመቆጣጠር የሚደረገውን ጥረት አስቸጋሪ ያደረገው ሲሆን፣ የዓለም ጤና ድርጅት የቫይረሱን ስርጭት በሦስት ወር ውስጥ ለመቀልበስ አልሞ እየሰራ ይገኛል።

Seledadotio
Seledadotio

በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የኢቦላ ወረርሽኝ ወደ አዳዲስ አካባቢዎችና የስደተኞች መጠለያ እየተስፋፋ ነው

አርብ ሰኔ 5 ቀን 2018 ዓ.ም የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ባወጣው መግለጫ፤ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ በሰዎች ወደተጨናነቀ የስደተኞች መጠለያ ጣቢያ ጭምር በመስፋፋት ይበልጥ አደገኛ ምዕራፍ ላይ መድረሱን አስታውቋል።

ወረርሽኙ ከተከሰተበት ግንቦት 7 ቀን ጀምሮ በሀገሪቱ 676 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ሲረጋገጥ፣ የ136 ሰዎች ሕይወት አልፏል።

«ቡንዲቡግዮ» በተባለውና እስካሁን ክትባትም ሆነ ሕክምና በሌለው የቫይረሱ ዝርያ ሳቢያ በኢቱሪ ግዛት በሚገኝ መጠለያ ጣቢያ የመጀመሪያዎቹ ሰዎች መሞታቸው ተረጋግጧል።

በአካባቢው ያለው የቆየ የእርስ በርስ ግጭት፣ የሕዝቡ ከፍተኛ መፈናቀልና የንጽህና መሠረተ ልማት መውደም ወረርሽኙን ለመቆጣጠር የሚደረገውን ጥረት እጅግ ፈታኝ አድርጎታል።

Seledadotio
Seledadotio

የዓለም ጤና ድርጅት ማስጠንቀቂያ

በአንድ የቱሪስት መርከብ ላይ በደረሰ የሀንታ ቫይረስ ወረርሽኝ የሦስት ሰዎች ሕይወት ማለፉን ተከትሎ፣ የዓለም ጤና ድርጅት ተጨማሪ ተጠቂዎች ሊኖሩ እንደሚችሉ ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል።

የዓለም ጤና ድርጅት ባወጣው መግለጫ መሠረት፣ በባሕር ላይ በሚጓዝ የቱሪስት መርከብ ውስጥ የተከሰተው ይህ ወረርሽኝ ለሦስት ተሳፋሪዎች ሞት ምክንያት ሆኗል።

ድርጅቱ አክሎም፤ከሟቾቹ ጋር ንክኪ የነበራቸው ሌሎች ሰዎች ላይም የቫይረሱ ምልክቶች ሊታዩ እንደሚችሉ ስጋቱን ገልጿል።

ይሁን እንጂ፤አስፈላጊው የጥንቃቄ እርምጃዎች በአግባቡ ከተወሰዱ የወረርሽኙን ስርጭት መገደብና በቁጥጥር ስር ማዋል እንደሚቻል ድርጅቱ አስታውቋል።

የዓለም ጤና ድርጅት ሁኔታውን በቅርበት እየተከታተለ መሆኑን የገለጸ ሲሆን፣ ተሳፋሪዎችና የጉዞው አዘጋጆች ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አሳስቧል።

ሀንታ ቫይረስ አብዛኛውን ጊዜ ከአይጥ ዝርያዎች ወደ ሰው የሚተላለፍ ከባድ የጤና ችግር ሲሆን፣ ድርጅቱ የወረርሽኙን አድማስ ለማጥበብ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር እየሰራ መሆኑን ገልጿል ሲል የዘገበው TRT WORLD ነው።

seledadotio
seledadotio

በኢትዮጵያ በየዓመቱ አዲስ ከሚያዙ የኤች አይ ቪ ተጠቂዎች 29%ቱ ወጣት ሴቶች ናቸው ተባለ

​በኢትዮጵያ በየዓመቱ አዲስ በኤች አይ ቪ (HIV) ከሚያዙት ውስጥ የአፍላ ወጣት ሴቶች ቁጥር ከፍተኛ መሆኑ ተገለጸ። የጤና ሚኒስቴር እና የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ያወጡት መረጃ እንደሚያሳየው፣ በአገሪቱ ያለው የቫይረሱ ስርጭት አሁንም አሳሳቢ ደረጃ ላይ ይገኛል።

​የተጋላጭነት መጠን፦ በየዓመቱ በአገሪቱ 8,000 ያህል ሰዎች አዲስ በቫይረሱ የሚያዙ ሲሆን፣ ከእነዚህ ውስጥ 29 በመቶው ዕድሜያቸው ከ15-24 ዓመት የሆኑ ወጣት ሴቶች ናቸው።

​የአቅርቦት እጥረት፦ ለአገሪቱ በዓመት 300 ሚሊዮን የኮንዶም አቅርቦት ቢያስፈልግም፣ በአሁኑ ወቅት እየቀረበ ያለው 70 ሚሊዮን (40% ያህል) ብቻ መሆኑን የጤና ሚኒስቴር አስታውቋል።

​የመዘናጋት አደጋ፦ ኤች አይ ቪን እንደ ቀድሞው እንደ ትልቅ የጤና ችግር አለማየት እና የመከላከያ መንገዶችን (በተለይም ኮንዶምን) የመጠቀም ልምድ መቀነስ ለስርጭቱ መጨመር ዋነኛ ምክንያቶች ተብለዋል።

​🛑 ስርጭቱን ያባባሱ ተግዳሮቶች፦
​የድጋፍ መቀነስ፦ ቀደም ሲል በዘርፉ የነበሩ ዓለም አቀፍ ድጋፎች በመቀነሳቸው፣ አሁን ላይ ትኩረት እየተደረገ ያለው ይበልጥ ተጋላጭ በሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች ላይ ብቻ ሆኗል።

​የጸጥታ ችግርና መፈናቀል፦ በግጭት ቀጠናዎችና በተፈናቃይ መጠለያዎች ውስጥ የመከላከሉ ስራ መዘንጋቱ ስርጭቱ እንዳይጨምር ስጋት ፈጥሯል። በዚህም ምክንያት በመለዮ ለባሾችና ተጋላጭ ወገኖች ላይ ያተኮረ ስራ እየተሰራ ነው።

​ተደራሽነት፦ ኮንዶም በሚፈለግበት ጊዜና ቦታ በቀላሉ አለመገኘቱ በወጣቶች የመከላከል ስራ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እያሳደረ ይገኛል።

​💡 የጤና ሚኒስቴር ምላሽ፦
በጤና ሚኒስቴር የኤች አይ ቪ፣ ጉበትና የአባላዘር በሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር መሪ ስራ አስፈጻሚ አቶ ፈቃዱ ያደታ እንደገለጹት፤ አቅርቦቱን ለማሻሻል አዲስ የኮንዶም ስትራቴጂ ተቀርጾ በሶስት የተለያዩ ስርዓቶች (በነጻ፣ በድጎማና በገበያ) እንዲሰራጭ እየተደረገ ነው።

​መልዕክት፦ ኤች አይ ቪ አሁንም ትልቅ የጤና ስጋት መሆኑን ተገንዝበን፣ ራሳችንን ከመዘናጋት እንጠብቅ!

​ምንጭ፦ ሸገር ራዲዮ

🚨 አደገኛው የ"ኒፓህ" ቫይረስ በእስያ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስፋፋ ነው
#ethiopia | ዓለም ከኮቪድ-19 ወረርሽኝ ገና ሳታገግም፣ በህንድ ደቡባዊ ግዛት ኬራላ የተቀሰቀሰው ገዳይ የኒፓህ (Nipah) ቫይረስ ስርጭት በመላው እስያ አህጉር ከፍተኛ ድንጋጤን ፈጥሯል። የጤና ባለሙያዎች ቫይረሱ የመስፋፋት አቅሙን ካሳደገ እንደ ኮቪድ-19 ዓለም አቀፍ ቀውስ ሊያስከትል ይችላል ሲሉ እያስጠነቀቁ ይገኛሉ።

⚠️ ኒፓህን ለየት የሚያደርገው ምንድነው?
* ከፍተኛ የሞት መጠን፦ የኒፓህ ቫይረስ ሰለባ ከሆኑት ሰዎች መካከል ከ40% እስከ 75% የሚሆኑት ለህልፈት ይዳረጋሉ። ይህም ከኮቪድ-19 ጋር ሲነጻጸር እጅግ በጣም ገዳይ ያደርገዋል።

* የመተላለፊያ መንገዶች፦ ቫይረሱ ከእንስሳት (በተለይም ከፍራፍሬ የሌሊት ወፍ) ወደ ሰው የሚተላለፍ ሲሆን፣ በበከለው ምግብ ወይም በሰው ንክኪ ሊሰራጭ ይችላል።

* ምልክቶች፦ ከትኩሳት እና ራስ ምታት ጀምሮ እስከ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ችግር እና የአንጎል እብጠት ሊያስከትል ይችላል።

🚫 የተወሰዱ እርምጃዎች

በህንድ ኬራላ ግዛት የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ትምህርት ቤቶች እና ቢሮዎች ተዘግተዋል፤ አንዳንድ መንደሮችም ሙሉ በሙሉ እንዲገለሉ ተደርጓል። ጎረቤት ሀገራትም ወደ ህንድ የሚደረጉ ጉዞዎችን በመገደብ በአየር ማረፊያዎች ላይ ጥብቅ ፍተሻ ማድረግ ጀምረዋል።

💊 መድኃኒት እና ክትባት
ለኒፓህ ቫይረስ እስካሁን የተገኘ ክትባትም ሆነ የተለየ መድኃኒት የለም። በመሆኑም ብቸኛው የመከላከያ መንገድ ጥንቃቄ ማድረግ፣ ንጽህናን መጠበቅ እና ከታመሙ ሰዎች ጋር ንክኪን መቀነስ መሆኑን የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ያሳስባል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#nipahvirus #healthalert #india #kerala #globalcrisis #virusoutbreak #staysafe #healthnews #ethiopia #who

ኢትዮጵያ የማርበርግ ወረርሽኝን በይፋ መቆጣጠሯን አበሰረች፤ ስኬቱና ቀጣይ ስጋቶች 🩺

​የኢትዮጵያ ጤና ሚኒስቴር በሀገሪቱ ተከስቶ የነበረውን አስጊውን የማርበርግ ቫይረስ በሽታ (MVD) ሙሉ በሙሉ መቆጣጠር መቻሉን ዛሬ ባዘጋጀው የማብሰሪያ መርሐ ግብር ላይ በይፋ አስታውቋል።

​በዕለቱ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባኤ ታገሰ ጫፎን ጨምሮ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችና አጋር አካላት በተገኙበት፣ ለስኬቱ አስተዋጽኦ ላበረከቱ የጤና ባለሙያዎች እውቅና ተሰጥቷል።

​✅ ለስኬቱ መገኘት እንደ ምክንያት የቀረቡ ነጥቦች

​ፈጣን የምላሽ ሥርዓት፦ ቫይረሱ በተገኘባቸው አካባቢዎች የተዘረጋው ጥብቅ የክትትል (Contact Tracing) እና የለይቶ ማቆያ ሥራ ወረርሽኙን በአጭር ጊዜ ለመግታት አስችሏል።

​የአጋርነት ሚና፦ ከዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና ከአፍሪካ የበሽታ መቆጣጠሪያ ማዕከል (Africa CDC) ጋር የተደረገው የተቀናጀ የላቦራቶሪና የሎጂስቲክስ ድጋፍ ለውጤቱ ትልቅ አቅም ሆኗል።

​⚖️ ከስኬቱ ጀርባ ያሉ ተግዳሮቶችና ስጋቶች

​ወረርሽኙ መቆጣጠሩ ትልቅ እፎይታ ቢሆንም፣ የጤና ባለሙያዎችና ዓለም አቀፍ ጥናቶች የሚከተሉትን ስጋቶች ያነሳሉ፦

​የቫይረሱ ባህሪ፦ እንደ ዓለም ጤና ድርጅት ጥናት፣ ማርበርግ እስከ 88% የመግደል አቅም ያለውና በዱር እንስሳት (በተለይ በሌሊት ወፍ) ውስጥ ለረጅም ጊዜ ተደብቆ ሊቆይ የሚችል በመሆኑ ዳግም የመከሰት ዕድሉ በዜሮ አይመደብም።

​የጎረቤት ሀገራት ተሞክሮ፦ እንደ ታንዛኒያ እና ኢኳቶሪያል ጊኒ ያሉ ሀገራት በ2023 ወረርሽኙን መቆጣጠራቸውን ካበሰሩ በኋላ፣ በድንበር ላይ በሚደረግ እንቅስቃሴ ምክንያት ጥንቃቄው እንዲላላ በማድረጋቸው ተጋላጭነታቸው ቀጥሏል።

የሩዋንዳ የ2024 ተሞክሮ ደግሞ ስኬቱ ዘላቂ የሚሆነው በቴክኖሎጂ የታገዘ ክትትል ሲቀጥል መሆኑን ያስገነዝባል።

​የክትባት እጥረት፦ እስካሁን በዓለም አቀፍ ደረጃ በይፋ የፀደቀ ክትባት ወይም መድኃኒት የሌለው በመሆኑ፣ መከላከያው ብቸኛው አማራጭ መሆኑን ባለሙያዎች ያሳስባሉ።

​💡 የቀረበ ጥሪ
​አፈ ጉባኤ ታገሰ ጫፎ እንደገለጹት፣ ድሉ የሀገሪቱን የጤና ሥርዓት አቅም ቢያሳይም "የመዘናጋት ምንጭ" መሆን የለበትም።

ሕብረተሰቡ አሁንም፦

👉​ያልተለመዱ የሕመም ምልክቶች ሲታዩ
በፍጥነት ሪፖርት እንዲያደርግ፤

👉​ከዱር እንስሳት ጋር የሚኖር ንክኪን እንዲቀንስ፤

👉​የንጽህና አጠባበቅ ልምዶችን እንዲያጠናክር ጥሪ ቀርቧል።

ከዘጠኝ ቀናት ቆይታ በኋላ በማርበርግ ቫይረስ የተያዘ አንድ ሰው መገኘቱን ሪፖርት ተደርጓል።

ላለፉት ዘጠኝ ቀናት በተደረጉ ምርመራዎች ምንም አይነት አዲስ የማርበርግ ቫይረስ ወረርሽኝ የተያዘ ሰው ሪፖርት ሳይደረግ ከቆየ በኋላ በዛሬው ዕለት አንድ ሰው የማርበርግ ቫይረስ ተጠቂ ሆኖ መገኘቱን ዕለታዊ የምርመራ ሪፖርቱ ጠቁሟል።

የጤና ሚኒስቴር በጂንካ ከተማ የተከሰተው ወረርሽኝ የማርበርግ ቫይረስ ሆኖ መገኘቱን ባደረገው ምርመራ ማረጋገጡን ያወጀው ህዳር 5/2018 ዓም በሰጠው መግለጫ ነበር።

ወረርሽኙ ከታወጀበት ቀን ጀምሮ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎችን የመመርመር፣ የመለየት እና የማከም ስራዎች እየተሰሩ የሚገኝ ሲሆን በየዕለቱ በሚከናወኑ ምርመራዎች አዲስ በቫይረሱ የተጠቁ፣ ህይወታቸው ያለፈ፣ ያገገሙ እንዲሁም በህክምና ላይ የሚገኙ ታካሚዎችም ይፋ እየተደረጉ ይገኛል።

ላለፉት ዘጠኝ ቀናት በርካታ ምርመራዎች ቢደረጉም ምንም አይነት የማርበርግ ቫይረስ ተጠቂ ሳይገኝ ቆይቶ የነበረ ሲሆን በዛሬው ዕለት አንድ ሰው የቫይረሱ ተጠቂ ሆኖ መገኘቱን ዕለታዊ የምርመራ ሪፖርቱ ያሳያል።

በዛሬው ዕለት በተከናወኑ 56 ምርመራዎች ውስጥ አንድ ሰው ላይ ቫይረሱ መገኘቱን የጤና ሚኒስቴር ሪፖርት ያመለክታል።

በአጠቃላይ እስካሁን 1765 ምርመራዎች የተከናወኑ ሲሆን፤ በ14 ሰዎች ላይ ቫይረሱ ተገኝቷል።

በቫይረሱ ሳቢያ የ8 ሰዎች ህይወት ያለፈ ሲሆን 4 ሰዎች ደግሞ አገግመው ከቤተሰቦቻቸው ጋር መቀላቀል ችለዋል።

በአሁኑ ሰአት ህክምና በመከታተል ላይ የሚገኙት 2 ታካሚዎች ናቸው።

seledadotio
seledadotio

" በክልሉ ሩቅ በሚባሉ ገጠራማ አካባቢዎች የቫይረሱ ስርጭት መኖሩ አሳሳቢ ነው " - ምክትል የጤና ቢሮ ኃላፊ ዶ/ር ጉሻ በላኮ

➡️ " በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ የኤችአይቭ ኤድስ ምርመራ ተረስቷል " - የጤና ባለሙያ
#ethiopia | በኦሮሚያ ክልል ከዚህ ቀደም የኤችአይቪ ኤድስ ስርጭት መኖሩ የማይታወቅባቸው ራቅ ያሉ ገጠራማ አካባቢዎች ላይ የቫይረሱ ስርጭት መመዝገብ መጀመሩ አሳሳቢ ነው ሲል የኦሮምያ ጤና ቢሮ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ገለጸ።

የጤና ቢሮው ምክትል ኃላፊ እና የኤችአይቪ ኤድስ መከላከል እና መቆጣጠሪያ ዘርፍ ሀላፊ ዶ/ር ጉሻ ባላኮ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ እንደተናገሩት በፀጥታ ችግር፤ በድርቅ እንዲሁም ኑሮ ለማሻሻል ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎች የቫይረሱ ስርጭት ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅ ራቅ ባሉ ገጠራማ አካባቢዎች ሳይቀር ሪፖርት እየተደረገ ለመሆኑ መንስኤ ነው ብለዋል።

ለቫይረሱ ከፍተኛ ተጋላጭ ናቸው የተባሉ የህብረተሰብ ክፍሎች እነማን ናቸው ?
✓ የከባድ መኪና አሽከርካሪዎች
✓ በማዕድን ቁፋሮ ስራ የተሰማሩ ዜጎች
✓ ተፈናቃዮች
✓ የቡና ቤት ሴቶች
✓ የሎጅስቲክ አገልግሎት መዳረሻ ከተሞች ፤ የቱሪስት መስዕቦች ባሉባቸው ከተሞች የሚኖሩ ዜጎች
✓ ፆታዊ ጥቃት የደረሰባቸው ዜጎች እና ለቫይረሱ ስርጭት አመቺ በሆነ አካባቢ ውስጥ የሚኖሩ ዜጎች ተጋላጭነታቸው ከፍተኛ ነው ብለዋል ዶክተር ጉሻ በላኮ።

" የእነዚህን ዜጎች ተጋላጭነትን ለመቀነስ የክልሉ ጤና ቢሮ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ነው " ያሉት ዶክተር ጉሻ " ተጋላጭነታቸው ከፍተኛ ነው ተብለው የተለዩ ዜጎች በተለያዩ መንገዶች ናሙና እንዲሰጡ፤ ቅድመ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እና ለቫይረሱ ከተጋለጡ ደግሞ መድሃኒት እንዲጀምሩ ተከታታይ ትምህርት ባሉበት ቦታ እየተሰጣቸው ይገኛል " ብለዋል።

በኦሮምያ ክልል አሁን ባለው መረጃ የኤችአይቭ ኤድስ ቫይረስ ስርጭት 0.6 በመቶ ነው ያሉት ዶ/ር ጉሻ 157,000 ሽህ የሚሆኑ ሰዎች ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ ይገኛል ተብሎ የሚገመት ሲሆን ከእነዚህ ውስጥ 134,000 ለሚሆኑ ዜጎች የፀረ ኤችአይቪ ኤድስ መድሃኒት ማስጀመር መቻሉን ገልፀዋል።

በጤና ተቋማት ያሉት የህክምና ባለሙያዎች ቫይረሱን በተመለከተ የህረተሰቡን ግንዛቤ እንዴት ይገልፁታል ?

የህክምና ባለሙያዋ ሲስተር ሃይማኖት ይገረም ምልከታዋን ለቲክቫህ ኢትዮጵያ እንዳጋራችው አሁን አሁን ሰዎች በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ የኤችአይቭ ኤድስ ምርመራ እያደረጉ አይደለም ከዚህ ቀደም ግን እራሳቸውን ለማወቅ የሚመጡ ሰዎች ብዙ ነበሩ።

ከተወሰኑ አመታት ወዲህ እናቶች ለወሊድ ክትትል ወደ ጤና ተቋማት ሲመጡ በዚያውም ነው ደማቸውን ለናሙና የሚሰጡት ስትል ገልፃለች።

ከዚያ ውጭ አልፎ አልፎ ሊጋቡ ያሰቡ ጥንዶችም ራሳቸውን ለማውቅ ይመጣሉ ስትል አክላለች።

" የኤችአይቪ ስርጭት ውስጥ ለውስጥ ስርጭቱ መቀጠሉን አብዛኛዎቹ ሰዎች ዘንግተዋል ገዳይ መሆኑንም ሰዎች ረስተዋል " የምትለው ሲስተር ሃይማኖት ህብረተሰቡ አሁንም መንቃት አለበት ስትል ትመክራለች።

ህብረተሰቡስ ስለቫይረሱ ስርጭቱ ምን ይላል ?

አቶ ብርሃኑ ዋቅዋያ የሸገር ከተማ ነዋሪ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ እንደተናገሩት ስለ ኤችአይ ቪ ኤድስ ቫይረስ ህብረተሰቡ እየተዘናጋ ነው በማለት የራሳቸውን ተሞክሮ አጋርተውናል።

አቶ ብርሃኑ በአሁኑ ሰዓት ባለቤታቸው ነፍሰጡር ናት እናም የወሊድ ክትትል እያደረገች ትገኛለች እሷ እግረ መንገዷን ስትመረመር እኔም ተመረመርኩ ይላሉ።

ከዚህ ቀደም በትምህርት ቤቶች፤ በእምነት ተቋማት ፤ በገቢያ ቦታዎች ፤ የተለያዩ ስብሰባዎች ላይ ስለ ቫይረሱ ስርጭት እና የሚያስከትለውን ጉዳት በተመለከተ ትምህርት ይሰጥ ነበር አሁን ግን የለም ብለዋን።

ስለቫይረሱ የሚሰማው በአመት ቀኑ ስከበር ብቻ ነው ሲሉ ገልጸዋል።

" ህብረተሰቡ ቫይረሱን ችላ ብሏል አሁንም በተለያዩ አጋጣሚዎች የማስታወሻ ትምህርት ቢሰጥ " ሲሉ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል።

የኦሮምያ ጤና ቢሮ በበኩሉ ከፍተኛ ተጋላጭ ናቸው ባላቸው ቦታዎች ላይ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ መሆኑን ገልጿል ያለው ቲክቫህ ነው።

በጋምቤላ ክልል የኤች አይቪ ኤድስ ቫይረስ ስርጭት መቀነሱ ተነገረ
#ethiopia | በጋምቤላ ክልል የኤች አይቪ ኤድስ ቫይረስ ስርጭት ቀደም ካሉት ጊዜያት አንፃር አሁን ላይ መቀነሱን የክልሉ ኤች አይ ቪ ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽህፈት አስታውቋል።በጽህፈት ቤቱ የዘርፈ ብዙ ምላሽ የኤች አይ ቪ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ አቡላ ድንጉር ለብስራት ሬዲዮ እንደተናገሩት ከዚህ ቀደም በክልሉ የነበረው የቫይረሱ ስርጭት ምጣኔ በከፍተኛ ደረጃ ላይ ይገኝ ነበር።

ከፍተኛ የቫይረስ ስርጭትን በማስመዝገብ ክልሉ ቀዳሚ እንደነበር ገልፀው ከሁለት አመታት ወዲህ ግን ከአዲስ አበባ በመቀጠል በሁለተኛ ደረጃ ላይ መቀመጥ እንደቻለ አስረድተዋል።

ስርጭቱ እ.አ.አ በ2023 ላይ ከነበረበት 3 ነጥብ 14 በመቶ ባለፈዉ የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዮት ባደረገው የዳሰሳ ጥናት መሰረት ወደ 3ነጥብ 09 በመቶ መቀነሱ ተረጋግጧል።

የክልሉ መንግስት ለጉዳዩ ልዮ ትኩረት ሰጥቶ መስራቱ፣ የቫይረሱን ስርጭት በመግታት በኩል የአጋር አካላት ድጋፍ መኖር እንዲሁም ለማህበረሰቡ የግንዛቤ መፍጠር ስራዎች መሰራታቸው ለዚህ ውጤት አስተዋፅኦ አበርክቷል።

አሁን ላይ በክልሉ ያለው የበሽታው ስርጭት የመቀነስ አዝማሚያ ቢያሳይም በሚፈለገው ልክ መሻሻሎች አላሳየም። በክልሉ የኤችአይቪ ኤድስ ቫይረስ ስርጭት አምራች ኃይል በሆኑት ወጣቶች ላይ እያስከተለ ያለው ጉዳት አሁንም ትኩረት የሚሻ ጉዳይ መሆኑ ተጠቁሟል።
#dagu

በአዲስ አበባ ያለው የኤች አይ ቪ/ኤድስ ስርጭት ምጣኔ በአገር አቀፍ ደረጃ ከተመዘገበው በእጅጉ ከፍ ያለ ነው ተባለ‼️

በኢትዮጵያ የኤች አይ ቪ ቫይረስ ጋር የሚኖሩ ሰዎች ቁጥር 600 ሺሕ አልፏል።

የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ባካሄደው ጥናት፣ በአዲስ አበባ ያለው የስርጭት መጠን 3 ነጥብ 14 በመቶ ሆኖ ሲገኝ፤ የሀገር አቀፉ ምጣኔ ደግሞ 0 ነጥብ 83 በመቶ እንደሆነ አስቀምጧል።

የቫይረሱ ስርጭት ከ0 እስከ 14 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ሕጻናት 16 በመቶ፣ ከ15 እስከ 24 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ወጣቶች 34 በመቶ እንዲሁም፤ 25 ዓመት እና ከዛ በላይ የሆኑ አዋቂዎች ደግሞ 51 በመቶ የሚሆነውን ቁጥር ይሸፍናሉ።

እ.ኤ.አ በ2024/2025 በጀት ዓመት አዲስ በኤች አይ ቪ ተይዘዋል ተብለው የተገመቱ ዜጎች ቁጥር 7 ሺሕ 962 ሲሆን፤ በየዓመቱ በአማካይ 9 ሺሕ 560 ሰዎች በኤች አይ ቪ/ኤድስ ምክንያት ሕይወታቸውን እንደሚያጡ ተገልጿል።

በሀገር አቀፍ ደረጃ ከኤች አይ ቪ/ኤድስ ጋር እንደሚኖሩ ከሚገመተው ሰዎች መካከል 94 በመቶ የሚሆኑት ተመርምረው ራሳቸውን አውቀው መድኃኒት እንደጀመሩ በጥናቱ ተረጋግጧል ተብሏል፡፡

seledadotio
seledadotio

በአዲስ አበባ ያለው የኤች አይ ቪ/ኤድስ ስርጭት ምጣኔ በአገር አቀፍ ደረጃ ከተመዘገበው በእጅጉ ከፍ ያለ ነው ተባለ

* በኢትዮጵያ የኤች አይ ቪ ቫይረስ ጋር የሚኖሩ ሰዎች ቁጥር 600 ሺሕ አልፏል
#ethiopia | የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ባካሄደው ጥናት፣ በአዲስ አበባ ያለው የስርጭት መጠን 3 ነጥብ 14 በመቶ ሆኖ ሲገኝ፤ የሀገር አቀፉ ምጣኔ ደግሞ 0 ነጥብ 83 በመቶ እንደሆነ አስቀምጧል።

የቫይረሱ ስርጭት ከ0 እስከ 14 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ሕጻናት 16 በመቶ፣ ከ15 እስከ 24 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ወጣቶች 34 በመቶ እንዲሁም፤ 25 ዓመት እና ከዛ በላይ የሆኑ አዋቂዎች ደግሞ 51 በመቶ የሚሆነውን ቁጥር ይሸፍናሉ።

እ.ኤ.አ በ2024/2025 በጀት ዓመት አዲስ በኤች አይ ቪ ተይዘዋል ተብለው የተገመቱ ዜጎች ቁጥር 7 ሺሕ 962 ሲሆን፤ በየዓመቱ በአማካይ 9 ሺሕ 560 ሰዎች በኤች አይ ቪ/ኤድስ ምክንያት ሕይወታቸውን እንደሚያጡ ተገልጿል።

በሀገር አቀፍ ደረጃ ከኤች አይ ቪ/ኤድስ ጋር እንደሚኖሩ ከሚገመተው ሰዎች መካከል 94 በመቶ የሚሆኑት ተመርምረው ራሳቸውን አውቀው መድኃኒት እንደጀመሩ በጥናቱ ተረጋግጧል ተብሏል፡፡
(ፊደል ፖስት)

ኤችአይቪ ኤድስ ቫይረስ በደማቸው ውስጥ ከሚገኝባቸው ሰዎች አብዛኛዎቹ ሴቶች መሆናቸው ተገለፀ

በኢትዮጵያ ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ ከሚገኝባቸው 573ሺ ሰዎች መካከል የሴቶች ቁጥር ከፍተኛ መሆኑን የአዲስ አበባ ጤና ቢሮ አስታውቋል፡፡

የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢኒስቲትዩት ባጠናው ጥናት መሰረት በአዲስ አበባ 3.1 በመቶ የኤችአይቪ ኤድስ ቫይረስ ስርጭት መኖሩን ገልጿል፡፡

የአዲስ አበባ ጤና ቢሮ ሀላፊ ዶክተር ዮሀንስ ጫላ የኤድስ ቀን በማስመልከት ባስተላለፉት መልእክት የቫይረሱን ስርጭት ለመከላከል በርካታ ስራዎች እየተሰሩ ቢሆንም ብዙ የሚቀሩ ነገሮች መኖራቸው ነው፡፡

በከተማው በቫይረሱ የተያዙ ከመቶ ሺ በላይ ሰዎች መኖራቸውን የገለፁት ሀላፊው በበሽታው አዲስ ከሚያዙ እና የሞት መጠን ላይ የሴቶች ቁጥር ከፍተኛ መሆኑን አንስተዋል፡፡

ከእናት ወደ ልጅ ቫይረሱን ለመከላከል የሚሰራው ስራ የተሻለ ውጤት የታየበት መሆኑን በመግለፅ በተለይም በትምህርት ቤቶች እና ከትምህርት ቤት ውጪ በአፍላ ወጣቶች ላይ የሚስተዋልውን መዘናጋት ሁሉም በትብብር ሊሰራበት እንደሚገባም አስገንዝበዋል፡፡

በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የሚገኙ ተማሪዎች ስለ ቫይረሱ ያላቸውን ግንዛቤ እንዲያሳድጉ ካሁን ቀደም የነበሩ ስራዎች መጠናከር ይገባቸዋል ተብሏል፡፡

መናኸሪያ ሬዲዮ

በአዲስ አበባ ያለው የኤች አይ ቪ/ኤድስ ስርጭት ምጣኔ በአገር አቀፍ ደረጃ ከተመዘገበው በእጅጉ ከፍ ያለ ነው ተባለ

በኢትዮጵያ የኤች አይ ቪ ቫይረስ ጋር የሚኖሩ ሰዎች ቁጥር 600 ሺሕ አልፏል

የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ባካሄደው ጥናት፣ በአዲስ አበባ ያለው የስርጭት መጠን 3 ነጥብ 14 በመቶ ሆኖ ሲገኝ፤ የሀገር አቀፉ ምጣኔ ደግሞ 0 ነጥብ 83 በመቶ እንደሆነ አስቀምጧል።

የቫይረሱ ስርጭት ከ0 እስከ 14 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ሕጻናት 16 በመቶ፣ ከ15 እስከ 24 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ወጣቶች 34 በመቶ እንዲሁም፤ 25 ዓመት እና ከዛ በላይ የሆኑ አዋቂዎች ደግሞ 51 በመቶ የሚሆነውን ቁጥር ይሸፍናሉ።

እ.ኤ.አ በ2024/2025 በጀት ዓመት አዲስ በኤች አይ ቪ ተይዘዋል ተብለው የተገመቱ ዜጎች ቁጥር 7 ሺሕ 962 ሲሆን፤ በየዓመቱ በአማካይ 9 ሺሕ 560 ሰዎች በኤች አይ ቪ/ኤድስ ምክንያት ሕይወታቸውን እንደሚያጡ ተገልጿል።

በሀገር አቀፍ ደረጃ ከኤች አይ ቪ/ኤድስ ጋር እንደሚኖሩ ከሚገመተው ሰዎች መካከል 94 በመቶ የሚሆኑት ተመርምረው ራሳቸውን አውቀው መድኃኒት እንደጀመሩ በጥናቱ ተረጋግጧል ተብሏል፡፡

የመጀመሪያዋ ከማርበርግ ቫይረስ ያገገመችው የ15 ዓመት ታዳጊ ከቫይረሱ ነፃ በመሆኗ ከህክምና ማአከል ወጣች

የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ጤና ቢሮ ኃላፊ አቶ እንደሻው ሽብሩ እንደገለፁት ታማሚዋ የማርበርግ ቫይረስ በሽታ ምልክት በማሳየቷ ህክምና ሲደረግላት ቆይቶ፣ በላቦራቶሪ ምርመራ ከቫይረሱ ነፃ መሆኗ በመረጋገጡ ከህክምና ማዕከል እንድትወጣ መደረጉን አስረድተዋል።

የበሽታው ታማሚ ታዳጊ በአምላክ ምትኩ 15 ዓመቷ ሲሆን በሽታው መኖሩ በላቦራቶሪ ምርመራ ተረጋግጦ፣  በተደረገላት ህክምና ከበሽታው ማገገም ችላለች፡፡

የማርበርግ ቫይረስ በሽታ ምልክቱ በሚታይበት ወቅት ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም የሚመጡ አካላት የማገገም ዕድላቸው ሰፊ በመሆኑ ሁሉም ሰው ሳይዘናጋ የቫይረሱ  ምልክቶች ሲኖሩ ፈጥኖ ወደ ህክምና ማዕከል መምጣት በሽታውን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር ያስችላል መባሉን ብስራት ሬዲዮ ሰምቷል።

በቀጣይ ቀናት ከማርበርግ ቫይረስ በሽታ አገግመው የሚወጡ ታማሚዎች ስለመኖራቸውም የደቡብ ክልል ጤና ቢሮ ገልጿል።

seledadotio
seledadotio

የመጀመሪያዋ ከማርበርግ ቫይረስ ያገገመችው የ15 ዓመት ታዳጊ ከቫይረሱ ነፃ በመሆኗ ከህክምና ማአከል ወጣች

የደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ጤና ቢሮ ኃላፊ አቶ እንደሻው ሽብሩ እንደገለፁት ታማሚዋ የማርበርግ ቫይረስ በሽታ ምልክት በማሳየቷ ህክምና ሲደረግላት ቆይቶ፣ በላቦራቶሪ ምርመራ ከቫይረሱ ነፃ መሆኗ በመረጋገጡ ከህክምና ማዕከል እንድትወጣ መደረጉን አስረድተዋል።

የበሽታው ታማሚ ታዳጊ በአምላክ ምትኩ 15 ዓመቷ ሲሆን በሽታው መኖሩ በላቦራቶሪ ምርመራ ተረጋግጦ፣  በተደረገላት ህክምና ከበሽታው ማገገም ችላለች፡፡

የማርበርግ ቫይረስ በሽታ ምልክቱ በሚታይበት ወቅት ወዲያውኑ ወደ ጤና ተቋም የሚመጡ አካላት የማገገም ዕድላቸው ሰፊ በመሆኑ ሁሉም ሰው ሳይዘናጋ የቫይረሱ  ምልክቶች ሲኖሩ ፈጥኖ ወደ ህክምና ማዕከል መምጣት በሽታውን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር ያስችላል መባሉን ብስራት ሬዲዮ ሰምቷል።

በቀጣይ ቀናት ከማርበርግ ቫይረስ በሽታ አገግመው የሚወጡ ታማሚዎች ስለመኖራቸውም የደቡብ ክልል ጤና ቢሮ ገልጿል።

በትግስት ላቀው
#ዳጉ_ጆርናል

‎"በማርበርግ ቫይረስ ምክንያት ከዛሬ ህዳር 20/2018 ዓ.ም ጀምሮ ለ1 ሣምንት ትራንስፖርት ዝግ ይሆናል" - የዞኑ መንግስት
‎
በጂንካ ተከስቶ ለሰዎች ሞት ምክንያት እየሆነ ያለዉን የማርበርግ ቫይረስ ስርጭትን ለመቆጣጠር ያስችል ዘንድ ወደ በሽታዉ መነሻ የአሪ ዞን የሚገባም ሆነ የሚወጣ የትራንስፖርት እንቅስቃሴ ለ1 ሣምንት ዝግ እንዲሆን በአሪ ዞን ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብር ሃይል መወሰኑን የዞኑ መንግስት ኮሚዩኒኬሽን መምሪያ ኃላፊ አቶ ደምመላሽ አቦነህ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናግረዋል።
‎
‎የቫይረሱ ስርጭት ከዕለት እለት አስከፊ እየሆነ በመምጣቱ የበሽታውን ስርጭት ለመቆጣጠር በአሪ ዞን ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብረሀይል ተቋቁሞ እየሰራ መሆኑን ገልጸዋል።

ኃላፊዉ እስካሁን በነበረው ሂደት ትምህርት ቤቶች የተዘጉና ፣ ሕዝብ የሚሰበሰብባቸዉ ጉዳዮች ላይ እቀባ የተጣለ ቢሆንም ስርጭቱን በሚፈለገዉ ልክ መግታት ባለመቻሉ የትራንስፖርት ዘርፉን ለ1 ሳምንት መዝጋት አስፈላጊ በመሆኑ ከዛሬ ህዳር 20/2018ዓም ጀምሮ ለ1 ሳምንት ዝግ እንዲሆን ግብረሀይሉ መወሰኑን ተናግረዋል።
‎
‎ጂንካ ከተማን ጨምሮ ለሁሉም መዋቅር የትራፊክ ፍሰት እና የፀጥታ ዘርፍ አስተባባሪዎች ይህ መልዕክት መተላለፉንም አቶ ደምመላሽ አስታዉቀዋል።
‎
‎በዚህ መሰረት ከክልል በወረደው አቅጣጫ መሰረት አገር አቋራጭ የህዝብ ትራንስፖርት ለ1 ሳምንት የታገደ ሲሆን በከተማ የሁለት እግር ተሽከርካሪዎችና የታክሲ አገልግሎት የሚሰጡ ተሽከርካሪዎች ብሎም በዞኑ ውስጥ የሚኖሩ የትራንስፖርት እንቅስቃሴዎች በቀጣይ ቀናት ውስጥ ውሳኔ እንደሚሰጥባቸው ገልፀዋል።
‎
‎ኃላፊው አያይዘውም በአሁኑ ወቅት የማርበርግ በሽታ በአሪ ዞን ጂንካ ከተማ የተከሰተ ቢሆንም ጂንካ ለቅሶ መጥቶ የተመለሰ የሀዋሳ ከተማ ነዋሪ በበሽታዉ መሞቱን መስማታቸዉንና የስርጭት መጠኑን ለመቀነስ ብሎም ለመቆጣጠር ዉሳኔዉ መተላለፉን በመግለፅ በዞኑም ሆነ ከዞኑ ዉጪ ያለ ሕብረተሰብ ይህን ተግባራዊ እንዲያደርግ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ በሰጡት ቃል አሳስበዋል።

‎"በማርበርግ ቫይረስ ምክንያት ከዛሬ ህዳር 20/2018 ዓ.ም ጀምሮ ለ1 ሣምንት ትራንስፖርት ዝግ ይሆናል" - የዞኑ መንግስት
‎ #ethiopia | ‎በጂንካ ተከስቶ ለሰዎች ሞት ምክንያት እየሆነ ያለዉን የማርበርግ ቫይረስ ስርጭትን ለመቆጣጠር ያስችል ዘንድ ወደ በሽታዉ መነሻ የአሪ ዞን የሚገባም ሆነ የሚወጣ የትራንስፖርት እንቅስቃሴ ለ1 ሣምንት ዝግ እንዲሆን በአሪ ዞን ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብር ሃይል መወሰኑን የዞኑ መንግስት ኮሚዩኒኬሽን መምሪያ ኃላፊ አቶ ደምመላሽ አቦነህ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ተናግረዋል።
‎
‎የቫይረሱ ስርጭት ከዕለት እለት አስከፊ እየሆነ በመምጣቱ የበሽታውን ስርጭት ለመቆጣጠር በአሪ ዞን ዋና አስተዳዳሪ የሚመራ ግብረሀይል ተቋቁሞ እየሰራ መሆኑን ገልጸዋል።

ኃላፊዉ እስካሁን በነበረው ሂደት ትምህርት ቤቶች የተዘጉና ፣ ሕዝብ የሚሰበሰብባቸዉ ጉዳዮች ላይ እቀባ የተጣለ ቢሆንም ስርጭቱን በሚፈለገዉ ልክ መግታት ባለመቻሉ የትራንስፖርት ዘርፉን ለ1 ሳምንት መዝጋት አስፈላጊ በመሆኑ ከዛሬ ህዳር 20/2018ዓም ጀምሮ ለ1 ሳምንት ዝግ እንዲሆን ግብረሀይሉ መወሰኑን ተናግረዋል።
‎
‎ጂንካ ከተማን ጨምሮ ለሁሉም መዋቅር የትራፊክ ፍሰት እና የፀጥታ ዘርፍ አስተባባሪዎች ይህ መልዕክት መተላለፉንም አቶ ደምመላሽ አስታዉቀዋል።
‎
‎በዚህ መሰረት ከክልል በወረደው አቅጣጫ መሰረት አገር አቋራጭ የህዝብ ትራንስፖርት ለ1 ሳምንት የታገደ ሲሆን በከተማ የሁለት እግር ተሽከርካሪዎችና የታክሲ አገልግሎት የሚሰጡ ተሽከርካሪዎች ብሎም በዞኑ ውስጥ የሚኖሩ የትራንስፖርት እንቅስቃሴዎች በቀጣይ ቀናት ውስጥ ውሳኔ እንደሚሰጥባቸው ገልፀዋል።
‎
‎ኃላፊው አያይዘውም በአሁኑ ወቅት የማርበርግ በሽታ በአሪ ዞን ጂንካ ከተማ የተከሰተ ቢሆንም ጂንካ ለቅሶ መጥቶ የተመለሰ የሀዋሳ ከተማ ነዋሪ በበሽታዉ መሞቱን መስማታቸዉንና የስርጭት መጠኑን ለመቀነስ ብሎም ለመቆጣጠር ዉሳኔዉ መተላለፉን በመግለፅ በዞኑም ሆነ ከዞኑ ዉጪ ያለ ሕብረተሰብ ይህን ተግባራዊ እንዲያደርግ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ በሰጡት ቃል አሳስበዋል።

በሃዋሳ ከተማ በማርበርግ ቫይረስ የተያዘ ሰው መገኘቱን የጤና ሚኒስቴር ተናገረ
#ethiopia | ግለሰቡ በጂንካ ከተገኘው የመጀመሪያው የማልበርግ ቫይረስ ተጠቂ ጋር ንክኪ የነበረው ወደ አካባቢው ተጉዞ ወደ ሃዋሳ ተመላሽ የነበረ ነውም ተብሏል።

ይህ የተባለው የጤና ሚኒስቴርና የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በማርበርግ ቫይረስ ዙሪያ እየሰሩት ያለውን ስራ በተመለከተ ለጋዜጠኞች ማብራሪያ በሰጡበት ወቅት ነው።

በዚህም ወቅት የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር መቅደስ ዳባ በለይቶ ማቆያ ውስጥ ላሉ ሰዎች በየእለቱ የላብራቶሪ ምርመራ እንደሚደረግ ተናግረዋል።

ቫይረሱ ከተከሰተበት ከህዳር 5ቀን እስከ ህዳር 17ቀን 2017ዓ.ም ድረስ 73 የላብራቶሪ ምርመራዎች ተደርገዋል ያሉት ሚኒስትሯ በዚህም 11 ሰዎች በቫይረሱ ተጠቅተዋል፤ 6ቱ ህይወታቸው አልፏል፤ 5ቱ ደግሞ በህክምና ላይ ናቸው ሲሉም አስረድተዋል።

በሌላ በኩል ሌሎች ሃገራት ላይ ተሞክሮ ለውጥ ያመጣ ዶሚድስፔር የተባለ ፀረ ህዋስ መድሃኒት ወደ ሃገር ቤት በማስገባት ለ16 የህክምና ባለሙያዎች እንዲሁም በህክምና ላይ ላሉት 5 የቫይረሱ ተጠቂዎች ሰጥተናል ብለዋል።

መድሃኑቱ ለውጥ እያመጣ መሆኑን የጠቆሙት ዶክተር መቅደስ በህክምና ላይ ያሉት 5ቱ ተጠቂዎች የማገገም ሂደት ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል።

በፅኑ ህሙማን ክፍል 1ታማሚ እንዳለ የተነገረ ሲሆን አስፈላጊው ክትትል እየተደረገለት ነው ተብሏል።

ህፃናት እንደ ተወለዱ የሚሰጥ የጉበት በሽታ መከለከያ ክትባት

ከወሊድ በኋላ የሚሰጥ የሄፐታይተስ ቢ ክትባት ወይም የጉበት በሽታ መከለከያ ክትባት ቫይረሱ ከእናት ወደ ልጅ እንዳይተላለፍና ሕፃናት ወደፊት እንደ የጉበት ጠባሳ እና የጉበት ካንሰር ያሉ ሥር ለሰደዱ የጤና ችግሮች እንዳይጋለጡ ይከላከላል።

በተለይም እናት የቫይረሱ ተሸካሚ ከሆነች፥ ከወሊድ በኋላ ክትባቱን መስጠት ኢንፌክሽኑን ለመከላከል በጣም ውጤታማው መንገድ ነው።

የሄፐታይተስ ቢ ክትባት ህፃናት ከተወለዱ በኋላ ባሉት የመጀመሪያዎቹ 24 ሰዓታት ውስጥ ይሰጣል። በመጀመሪያዎቹ 24 ሰዓት ውስጥ ክትባቱ መስጠት አስተማማኝ እና ውጤታማ ነው ።

ከሆስፒታል ውጭ ለተወለዱ ህጻናት ክትባቱን ከተወለዱ በኋላ ባሉት 14 ቀናት ውስጥ መከተብ አለባቸው።

ክትባቱ በሁሉም የመንግስት ጤና ተቋማት እና በተወሰኑ የግል ጤና ተቋማት ውስጥ ይሰጣል!

ጤና ሚኒስቴር

በሃዋሳ ከተማ በማርበርግ ቫይረስ የተያዘ ሰው መገኘቱን የጤና ሚኒስቴር ተናገረ።

ግለሰቡ በጂንካ ከተገኘው የመጀመሪያው የማልበርግ ቫይረስ ተጠቂ ጋር ንክኪ የነበረው ወደ አካባቢው ተጉዞ ወደ ሃዋሳ ተመላሽ የነበረ ነውም ተብሏል።

ይህ የተባለው የጤና ሚኒስቴርና የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በማርበርግ ቫይረስ ዙሪያ እየሰሩት ያለውን ስራ በተመለከተ ለጋዜጠኞች ማብራሪያ በሰጡበት ወቅት ነው።

በዚህም ወቅት የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር መቅደስ ዳባ በለይቶ ማቆያ ውስጥ ላሉ ሰዎች በየእለቱ የላብራቶሪ ምርመራ እንደሚደረግ ተናግረዋል።

ቫይረሱ ከተከሰተበት ከህዳር 5 ቀን እስከ ህዳር 17 ቀን 2017ዓ.ም ድረስ 73 የላብራቶሪ ምርመራዎች ተደርገዋል ያሉት ሚኒስትሯ በዚህም 11 ሰዎች በቫይረሱ ተጠቅተዋል፤ 6ቱ ህይወታቸው አልፏል፤ 5ቱ ደግሞ በህክምና ላይ ናቸው ሲሉም አስረድተዋል።

በሌላ በኩል ሌሎች ሃገራት ላይ ተሞክሮ ለውጥ ያመጣ ዶሚድስፔር የተባለ ፀረ ህዋስ መድሃኒት ወደ ሃገር ቤት በማስገባት ለ16 የህክምና ባለሙያዎች እንዲሁም በህክምና ላይ ላሉት 5 የቫይረሱ ተጠቂዎች ሰጥተናል ብለዋል።

መድሃኑቱ ለውጥ እያመጣ መሆኑን የጠቆሙት ዶክተር መቅደስ በህክምና ላይ ያሉት 5ቱ ተጠቂዎች የማገገም ሂደት ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል።

በፅኑ ህሙማን ክፍል 1ታማሚ እንዳለ የተነገረ ሲሆን አስፈላጊው ክትትል እየተደረገለት ነው ተብሏል።

Sheger Fm

በዛሬው ዕለት በተደረገ የላብራቶሪ ምርመራ 2 ሰው በማርበርግ ቫይረስ መያዙ ተገለፀ!

በዛሬው ዕለት በተደረገ የላብራቶሪ ምርመራ ተጨማሪ 2 ሰዎች በማርበርግ ቫይረስ መያዛቸውን የጤና ሚኒስቴር አስታወቀ።በዕለቱ 5 የላብራቶሪ ምርመራዎች መካሄዱ የተገለፀ ሲሆን፥ 2 ሰው በቫይረሱ መያዙንና 3 ሰዎች ደግሞ ነጻ መሆናቸው ተገልጿል።

በሽታው መከሰቱ ከተገለጸበት ቀን አንስቶ እስካሁን 33 የላብራቶሪ ምርመራዎች የተከናወኑ ሲሆን ቫይረሱ በ6 ሰዎች ላይ መገኘቱ ተመላክቷል።በተጨማሪም ቫይረሱ ተገኝቶባቸው ህይወታቸው ያለፈ ሰዎች ቁጥር ሶስት ሲሆን ሶስት ሰዎች ደግሞ በህክምና ላይ እንደሚገኙ ተጠቁሟል።

በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል ጂንካ ከተማ በተከሰተው ማርበርግ ቫይረስ አንድ ተጨማሪ ሰው መያዙን የጤና ሚኒስቴር ህዳር 9/2018 ዓ.ም ማስታወቁ ይታወሳል።የጤና ሚኒስትሯ ዶ/ር መቅደስ ዳባ የቫይረሱ ምልክት ታይቶባቸው ህይወታቸው ካለፈ ስድስት ሰዎች መካከል ሦስቱ ሰዎች የሞቱት በቫይረሱ መሆኑን ህዳር 8 ቀን በሰጡት መግለጫ ማስታወቃቸው አይዘነጋም።

ይህ በእንዲህ እያለ የማርበርግ ቫይረስ በሽታን በመከላከል እና በመቆጣጠር ረገድ አስፈላጊውን ድጋፍ ለማድረግ የአሜሪካ መንግስት ዝግጁ መሆኑን አምባሳደር ኤርቪን ማሲንጋ ገልጸዋል።

አምባሳደሩ ይህን የገለጹት፣ በኢትዮጵያ በተከሰተው የማርበርግ የቫይረስ በሽታ አጠቃላይ እና ፈጣን ምላሽ መስጠት ዙሪያ የጤና ሚኒስትር ዶ/ር መቅደስ ዳባ ጋር በተወያዩበት ወቅት ነው።

ዶ/ር መቅደስ የበሽታውን የላብራቶሪ ምርመራ፣ ከታማሚዎች ጋር የነበሩ ንክኪዎች ክትትል፣ የአደጋ ዝግጁነት እና የማህበረሰብ ተሳትፎን ጨምሮ አስቀድመው የተተገበሩ ዘርፈ ብዙ እርምጃዎችን አብራርተዋል።

seledadotio
seledadotio

የማርበርግ ቫይረስ በሽታ (MVD) መድሐኒት ለምን አልተገኘለትም?
#ethiopia | የሰሞነኛው ማርበርግ ቫይረስም ሆነ ሌሎች የዚህ ዝርያ ያላቸው በሽታዎች ቶሎ ሊያድን የሚችል መድኃኒት አለመኖሩ ትልቁና ፈታኙ ጉዳይ ነው፡፡ ለምሳሌ ኢቮላ ቫይረስን ማስታወስ እንችላለን፡፡ እነዚህ ቫይረሶች ሲከሰቱ አፋጣኝ የሆነ ክትትል ማድረግ እና ስርጭቱ በቶሎ እንዳይዛመት ማድረግ የመጀመሪያው ነጥብ ነው፡፡

መድሐኒት በቶሎ የማይገኝላቸው ስለምን ይሆን? ይህንን ማህበረሰባችን እንዲረዳው ማድረግ ተገቢ የሆነበት ዋናው ምክንያት ህብረተሰቡ የቁጥጥርና የክትትሉ ግንባር ቀደም ተሳታፊ እንዲሆን ነው፡፡ አዎ መድሐኒታቸው በቶሎ አይገኝም፡፡ ዋናው ምክንያት ደግሞ ቫይረሱ በሰውነት ውስጥ በሚያመጣው ፈጣንና ከባድ ቀውስ እንዲሁም በፋርማሲዩቲካል ሳይንስ (Pharmaceutical Science) ውስጥ ባሉ ውስብስብ ችግሮች ነው።

1. ቶሎ የሚያድን መድኃኒት ያለመኖሩ ምክንያቶች
ሀ. የቫይረሱ ተፈጥሯዊ ባህሪ

🔬በፍጥነት የመራባት ችሎታው: ማርበርግ ቫይረስም ሆነ የእርሱ መሰል ቫይረስ አንዴ ወደ ሰውነት ከገባ በኋላ በከፍተኛ ፍጥነት ይራባል፡፡ (replicate) በተጨማሪም ወሳኝ የሆኑ ሴሎችን (በተለይ የደም ስሮችን የሚገነቡ ሴሎች እና የጉበት ሴሎች) በከፍተኛ ሁኔታ ይጎዳል። ይህ ጉዳት በፍጥነት ወደ ብዙ የአካል ክፍሎች በመዛባት (multi-organ failure) እና ይህ ደግሞ ድንገተኛ ወደ ሆነ የደም መፍሰስ ያመራል።

🔬የሰዎችን በሽታ የመከላከል አቅም በቶሎ ማዳከም መቻሉ: ቫይረሱ የሰውነትን በሽታ የመከላከል ስርዓት በፍጥነት ያዳክማል። ይህ ደግሞ ሰውነት ራሱ ቫይረሱን ተዋግቶ እንዲያሸንፍ እድል አይሰጥም።

ለ. ለሳይንስ እና ለምርምር ያለው ተግዳሮት

🔬 በሽታው አልፎ አልፎ ብቻ መከሰቱ: የማርበርግ ወረርሽኞች የሚከሰቱት አልፎ አልፎ (sporadically) እና በተወሰኑ አካባቢዎች ብቻ ነው። ይህ በትልቅ ደረጃ (በሰፊው ምርምር እንዳይደረግ) (Clinical Trials) አስፈላጊ የሆኑ ታካሚዎችን ቁጥር ለማግኘት አስቸጋሪ ያደርገዋል።

🔬 የምርምር ቦታ ደህንነት: ቫይረሱ እጅግ በጣም አደገኛ በመሆኑ (Bio-Safety Level 4) በመሆኑ፣ በቤተ ሙከራ ውስጥ ምርምር ለማድረግ እና ማድኃኒት ለማልማት በከፍተኛ ሁኔታ የደህንነት ጥንቃቄ የሚጠይቅ በመሆኑ እና ሂደቱም ውድ እና የሰው ሃይል የሚጠይቅ በመሆኑ ነው።

🔬 የፍጥነት አስፈላጊነት: ወረርሽኝ ሲከሰት፣ መድኃኒት ከማልማት እና ከማረጋገጥ ይልቅ በፍጥነት የሕመም ምልክቶችን ማስታገስ እና ስርጭትን መግታት ቅድሚያ መስጠት አስፈላጊ በመሆኑ ነው።

2. የህክምናው አሰጣጥ(Treatment Protocol)
ምንም እንኳን ፈዋሽ መድኃኒት ባይኖርም፣ በአሁኑ ወቅት የሚሰጠው ሕክምና ደጋፊ የሆነ እንክብካቤ (Supportive Care) በመባል ይታወቃል፣ ይህም በፍጥነት ከተሰራ የታካሚውን የመትረፍ ዕድል በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል። እንደገና ለማስታወስ ያህል የሚከተሉትን እናደርጋለን።

ፈሳሽ መተካትና ኤሌክትሮላይት ቁጥጥር ማድረግ: በሰውነት ውስጥ ድርቀት እንዳይኖር እና የጨው እጥረትን ለመከላከል ፈሳሾችን በደም ስር (IV fluids) መልክ በቋሚነት መስጠት።
#የደም ግፊትን መከታተል: የድንጋጤ ሁኔታ (shock) እንዳይከሰት ለመከላከል የደም ግፊትን የሚያረጋጉ መድኃኒቶችን በባለሙያ ክትትል መስጠት።
#የደም መፍሰስ እንዳይኖር ማድረግ: ከባድ የደም መፍሰስን ለማቆም ሲባል ለደም መርጋት የሚረዱ (clotting factors) የያዘ ደም ወይም የደም ክፍሎችን (ፕላዝማ) መስጠት።
#የህመም ማስታገሻ: ትኩሳትን እና ከባድ የሰውነት ህመምን ለመቀነስ እንደ ፓራሲታሞል ያሉ የህመም ማስታገሻዎችን መስጠት (ደም መሳሳትን የሚያባብሱ እንደ አስፕሪን ያሉትን ደግሞ ህሙማን እንዳይወስዱ መከላከል።)

ባምላኩ አበባው
ፕሮፌሽናል ነርስ እና የማህበረሰብ ጤና ባለሞያ
ከጅማ ዩኒቨርሲቲ ህክምና ማዕከል

ኢትዮጵያ የማርበርግ ቫይረስ ወረርሽኝ መከሰቱን አረጋግጣለች ስለ ቫይረሱ ማወቅ ያለብዎት ነገር ምንድን ነው?
በየኔታ ትዩብ

ማረጋገጫው ከታመሙ ግለሰቦች የተወሰዱ ናሙናዎች በላብራቶሪ ከተመረመሩ በኋላ የመጣ ሲሆን ስርጭቱን ለመግታት አስቸኳይ እርምጃ ይፈልጋል

የማርበርግ ቫይረስ ምንድን ነው?

የማርበርግ ቫይረስ በሽታ እምብዛም የሚከሰት ቢሆንም ከኢቦላ ቫይረስ ጋር ተመሳሳይ ቤተሰብ (Filoviridae) የሆነ ከባድ የቫይረስ ደም መፍሰስ ትኩሳት ነው።

በሽታው ቀደም ባሉት ወረርሽኞች ከ24% እስከ 88% የሚደርስ ከፍተኛ የሞት ምጣኔ ያለው በመሆኑ ለሕዝብ ጤና ትልቅ ስጋት ነው።

🦇 እንዴት ይተላለፋል?

1. ከእንስሳት ወደ ሰው (Zoonotic) ይተላለፋል የቫይረሱ ተፈጥሮ የሚመጣው ከየሌሊት ወፎች (Rousettus aegyptiacus) እንደሆኑ ይታመናል።

መጀመሪያ ላይ ሰው በቫይረሱ የሚጠቃው እነዚህ የሌሊት ወፎች በሚኖሩባቸው ዋሻዎች ወይም ማዕድናት ውስጥ ተጋላጭከሆኑ ነው።

2. ከሰው ወደ ሰው ይተላለፋል አንዴ ወደማህበረሰቡ ውስጥ ከገባ በኋላ በሽታው ያለበቸውን ሰዎች ደም የነኩ ሰዎች ወይም ሌሎች የሰውነት ፈሳሾች (እንደ ማስታወክ፣ ሰገራ፣ ሽንት)፣ እንዲሁም በእነዚህ ፈሳሾች ከተበከሉ ቁሶች እና ገጽታዎች ጋር በቀጥታ በመነካካት ይተላለፋል።

🤒 ምልክቶች እና ሕክምናው

ምልክቶቹ ድንገተኛ ናቸው

• የመጀመሪያ ምልክቶች

በከፍተኛ ትኩሳት፣ ከባድ ራስ ምታት እና ከፍተኛ ድካም በመጀመር ከከባድ ጉንፋን ጋር ይመሳሰላል።

• እየገፉ የሚመጡ ምልክቶች፡

ምልክቶቹ በፍጥነት እየተባባሱ በመሄድ ከባድ የውሃ ተቅማጥ፣ ማስታወክ፣ እና በኋላም ከአፍንጫ፣ ከድድ እና ከዓይን ጨምሮ ከበርካታ ቦታዎች የደም መፍሰስ ምልክቶች ይታያሉ፣ ይህም የአካል ብልቶች መጎዳትንና ብዙውን ጊዜ ለሞት ይዳርጋል።

ዋናው ነገር በአሁኑ ወቅት የማርበርግ ቫይረስ በሽታን የሚከላከሉ የተፈቀደላቸው ክትባቶች ወይም የተለየ የፀረ-ቫይረስ መድኃኒት የለም።

የሕመምተኞች እንክብካቤ ሙሉ በሙሉ የሚያተኩረው ምልክቶችን በመቆጣጠር ላይ ነው ይህም የሚከተሉትን ያጠቃልላል።

• በደም ስር በሚሰጡ ፈሳሾች አማካኝነት ፈሳሽ መተካት።
• ትኩሳትንና ህመምን የመሳሰሉ ምልክቶችን ማስታገስ።
• የደም ግፊትን ማረጋጋትና የጠፋውን ደም ለመተካት ደም መስጠት።

🚨 የማስቆም እና የምላሽ እርምጃዎች

የኢትዮጵያ መንግሥትና ዓለም አቀፍ አጋሮች በአስቸኳይ ትኩረት የሚያደርጉት በፍጥነት ወረርሽኙን ማስቆም ላይ ነው። ይህም የሚከተሉትን ያካትታል፡

• ታማሚዎችን መለየት የጸኑት ታማሚዎች ንክኪ የነበራቸውን ሰዎች በሙሉ መከታተል እና የተጠረጠሩ ታማሚዎችን በተለዩ የሕክምና ማዕከላት ማግለል።

• የበሽታ መከላከል እና ቁጥጥር (IPC) የጤና ባለሙያዎች ተገቢውን የግል መከላከያ መሳሪያዎች (PPE) እንዲለብሱ እና ጥብቅ የሥርዓት መመሪያዎችን እንዲከተሉ ማረጋገጥ።

• የማህበረሰብ ትምህርት፡

ህዝቡን ስላሉት አደጋዎች በበሽታው ከተያዙ ግለሰቦች ጋር ቀጥተኛ ግንኙነትን ስለማስወገድ እና የሌሊት ወፎች በሚገኙባቸው አካባቢዎች ጥንቃቄ ስለማድረግ ግንዛቤ መስጠት ይገኙበታል

MVD ከመጀመሪያው ወረርሽኝ አካባቢ በላይ እንዳይስፋፋ ለመከላከል ፈጣን እርምጃ መውሰድ ወሳኝ ነው።

ሰሞኑን ጂንካ ላይ የታየው ወረርሽኝ የኢቦላ ዝርያ ግን ከኢቦላም የከፋ መሆኑ ተረጋገጠ‼️

ወረርሹኙ  ማርበርግ የተሰኘ ቫይረስ ( Marburg virus) የሚያስከትለው በሽታ መሆኑን የኢትዮጵያ ጤና ሚንስተር አረጋግጧል።

የአሜሪካው የበሽታ መቆጣጠርና መከላከል ማዕከል (CDC) ቫይረሱን “እምብዛም የማይከሰት  ግን በጣም የከፋ በማለት ገልፆት ገዳይ ሊሆን ይችላል” ብሏል።

በሽታው ከ ‘ ግብጿ የፍራፍሬ  ለሊት ወፍ’ ( Egyptian fruit bat)  የሚመጣ ሲሆን  በህመሙ ከሚያዙ ሰዎች ግማሽ ያህሉ ህይወታቸው እንደሚያልፍ ጥናቶች ያሳያሉ።

በሽታዉ የሚተላለፈው በሰውነት ፈሳሽ ንክኪ ፤  ህክምናው ደግሞ እረፍትና ፈሳሽ አብዝቶ መውሰድ (የእገዛ ህክምና) መሆኑ ተዘግቧል።

ህብረተሰቡ የቫይረሱን  መተላለፊያ  መንገድ በመረዳት አስፈላጊውን ጥንቃቄ  ማድረግ ይኖርብናል።
የበሽታው መተላለፊያ መንገዶች እና ማዳረግ ስለሚገባን ጥንቃቄ ጤና ሚኒስቴር ያወጣውን መረጃ ከላይ ተያይዟል።

seledadotio
seledadotio

ማርበርግ ቫይረስ

1) በሽታው ምንድን ነው?
#የቫይረሱ አይነት: ማርበርግ ቫይረስ የፋይሎቫይረስ (Filoviridae) ቤተሰብ አባል ሲሆን ይህም ኢቦላ ቫይረስ የሚገኝበት ቤተሰብ ነው። ለዚህም ነው ሁለቱም በሽታዎች ተመሳሳይ የሕመም ምልክቶች እና የሞት መጠን ያላቸው።
#ክብደት : በሽታው ከባድ እና ከፍተኛ የሞት መጠን ያለው ሲሆን፣ በቅርብ ጊዜ በተከሰቱ ወረርሽኞች በበሽታው ከተያዙት ውስጥ እስከ 88% የሚደርስ ሰዎች ሞተዋል (እንደ ወረርሽኙ ሁኔታ ሊለያይ ይችላል)። #ታሪክ : በሽታው ለመጀመሪያ ጊዜ በ1967 ዓ.ም በጀርመን ማርበርግ እና በፍራንክፈርት እንዲሁም በሰርቢያ ቤልግሬድ ከተሞች ተከስቷል። ቫይረሱ የመጣው ከዩጋንዳ በመጡ የላብራቶሪ ምርምር ዝንጀሮዎች አማካኝነት ነው ይባላል።

2) ስርጭት (በሽታው እንዴት ይተላለፋል?)
+++ ዋናው #ምንጭ : የማርበርግ ቫይረስ ተሸካሚዎች ፍራፍሬ ላይ የሚያዘወትሩ የሌሊት ወፎች (Rousettus bats) ናቸው። ሰዎች በቫይረሱ ሊያዙ የሚችሉት በእነዚህ የሌሊት ወፎች ባሉበት ዋሻዎች ወይም ማዕድናት ውስጥ በመገኘት ነው።

+++ ከሰው ወደ ሰው የሚኖረው #ስርጭት : ቫይረሱ ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፈው በበሽታው የተያዘ ሰው ወይም እንስሳት በሚወጡ ፈሳሾች (ደም፣ ምራቅ፣ ማስታወክ፣ ሰገራ፣ ሽንት፣ የዘር ፈሳሽ እና ሌሎች) ጋር በቀጥታ በመገናኘት ነው።
3) #ምልክቶች
የበሽታው ምልክቶች በአብዛኛው ከ2 እስከ 21 ቀናት ባለው ጊዜ ውስጥ ይታያሉ።

የሚከተሉትን እንመልከት #የመጀመሪያ ደረጃ ላይ : ከፍተኛ ትኩሳት፣ ከባድ ራስ ምታት፣ ከባድ የጡንቻና የመገጣጠሚያ ህመም፣ ድካም ስሜት። #ሁለተኛ ደረጃ (ከጥቂት ቀናት በኋላ): ከባድ ተቅማጥ፣ የሆድ ቁርጠት፣ ማቅለሽለሽ፣ ማስታወክ፣ የደረት እና የጉሮሮ ህመም። #የከፋ ደረጃ (ከ5-7 ቀናት በኋላ) ከባድ የደም መፍሰስ (ከአፍንጫ፣ ከድድ፣ ከዓይን እና የቆዳ ስር)፣ የጉበት እና የኩላሊት ድካም፣ የንቃተ ህሊና መሳት፣ የብዝሃ-አካል ስራ መቆም (Multi-organ failure) እና ሞት። ከዚህ በተጨማሪ የዓይን መቅላት፣ የቆዳ ሽፍታ (በተለይ በደረት፣ ጀርባና ሆድ አካባቢ)።

4)የሚሰጠው ህክምና እና መከላከያ መንገዶች #ፈውስ : ለጊዜው ቫይረሱን የሚያጠፋ የተረጋገጠ መድኃኒት ወይም ክትባት የለም። #ህክምና : የሚሰጠው ህክምና ምልክቶችን ለማስታገስ (Supportive Care) ነው። #ፈሳሽ መተካት (IV fluids): በከፍተኛ ተቅማጥ እና ማስታወክ የጠፋውን ፈሳሽ መሙላት ነው። #የደም መፍሰስ ቁጥጥር: የደም ግፊትን ማረጋጋት እና የደም መርጋት መከላከል/ማከም። #የተጎዱትን የአካል ክፍሎች (ኩላሊት፣ ጉበት) ድጋፍ መስጠት።

በጣም #አስፈላጊው ነጥብ
-) የግል መከላከያ ቁሳቁስ (PPE): የጤና ባለሙያዎች የታመሙ ሰዎችን ሲያክሙ ጓንት፣ ጋውን፣ ጭንብል እና የዓይን መከላከያ የግድ መጠቀም አለባቸው።
_) ንጽህና: እጅን በአግባቡ በሳሙና መታጠብ፣ በተለይ የታመመ ሰው የነካን ወይም የጎበኘን ከሆነ።

የበለጠ መረጃ ለማግኘት ከፈለጉ
1) የዓለም ጤና ድርጅት (World Health Organization - WHO): Marburg Virus Disease (MVD)

2) የአሜሪካ የበሽታ መቆጣጠሪያና መከላከያ ማዕከላት (Centers for Disease Control and Prevention - CDC : Marburg Hemorrhagic Fever (Marburg HF)

ባምላኩ አበባው
ፕሮፌሽናል ነርስ እና የማህበረሰብ ጤና ባለሞያ
ከጅማ ዩኒቨርሲቲ ህክምና ማዕከል

በትግራይ ክልል የኤች አይቪ ኤድስ ስርጭት ከ4 በመቶ በላይ መድረሱ ተገለጸ

በትግራይ ክልል ከጦርነቱ በፊት የኤች አይቪ ኤድስ ስርጭት ከ1 ነጥብ 4 በመቶ የነበረ ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት ግን ወደ 4 ነጥብ 4 መቶ ከፍ ማለቱን የትግራይ ክልል ጤና ቢሮ አስታውቋል።

የክልሉ ጤና ቢሮ ኃላፊ (ዶ/ር) አማኑኤል ሃይለ ለአሐዱ እንደተናገሩት ከሆነ፤ በክልሉ ከጦርነቱ በኋላ ዜጎች የቫይረሱ ስርጭት ማሻቀብ በተጨማሪ በቂ የሆነ የሕክምና ክትትል ለማግኘት አስቸጋሪ ሆኖባቸዋል።

"የሰሜኑ ጦርነት የትግራይን ክልልን የጤና መሠረተ ልማት በእጅጉ የጎዳ ነበር" ያሉት የጤና ቢሮ ኃላፊው፤ ይህም ዜጎች ለተለያዩ ወረርሽኞችና ተላላፊ በሽታዎች በቀላሉ እንዲጋለጡ ምክንያት ሆኗል ሲሉ ተናግረዋል።

በክልሉ ከጦርነቱ በኋላ በተለየ ሁኔታ ከ6 ሺሕ በላይ የሚሆኑ ሰዎችን ከከተማ እስከ ገጠር ልየታ በማድረግ በተደረገ ጥናት በተገኘ ውጤት፤ የኤች አይቪ ኤድስ በሽታ ስርጭት ወደ 4 ነጥብ 4 በመቶ ከፍ ማለቱ ተረጋግጧል ብለዋል፡፡

ለዚህም በጦርነቱ ወቅት ብዛት ያለው ወታደር ከከተማ እስከ ገጠር ባሉት የትግራይ ዞኖችና ወረዳዎች መግባቱ፣ የተፈናቃይ ቁጥር መጨመሩ፣ በቂ የሆነ የበሽታ መከላከያ፣ የሕክምና መሳሪያና የመድኃኒት አቅርቦት አለመኖር እንዲሁም፤ ለሁለት ዓመት ያህል በክልሉ የሚገኙ ዜጎች ደመወዝ ተቋርጦ መቆየቱ አሁን ለሚታየው የቫይረሱ ስርጭት ዋነኛ ገፊ ምክንያቶች መሆናቸውን የክልሉ ጤና ቢሮ ኃላፊ ተናግረዋል።

"አንድ ሰው በኤች አይቪ የተያዘው መቼ ነው? እንዲሁም ቫይረሱ ወደ ደሙ መቼ ነው የገባው? የሚሉትን ቀነ ገደቦች ማጤን ያስፈልጋል" ያሉት ኃላፊው፤ በዚህ የምርመራ ሂደት ደግሞ በክልሉ ያለው የበሽታው ስርጭት አሁንም መጨመሩን የሚያመላክቱ ሁኔታዎች እየተስተዋሉ መሆኑን ገልጸዋል።

በክልሉ ከጦርነቱ በፊት 46 ሺሕ የሚደርሱ ሰዎች በኤች አይቪ ቫይረሱ ተይዘው እንደነበር ያስታወሱት ዶክተር አማኑኤል፤ በአሁኑ ወቅት የሕክምና መድኃኒታቸውን በአግባቡ እየተከታተሉ ያሉት 37 ሺሕ ብቻ ናቸው ብለዋል። 

ቀሪዎቹ ማለትም 9 ሺሕ የሚሆኑት ተጠቂዎች በሕይወት ስለመኖራቸው የሚታወቅ ነገር የለም ሲሉም ኃላፊው ተናግረዋል።

seledadotio
seledadotio

በትግራይ ክልል የኤች አይቪ ኤድስ ስርጭት ከ4 በመቶ በላይ መድረሱ ተገለጸ

በትግራይ ክልል ከጦርነቱ በፊት የኤች አይቪ ኤድስ ስርጭት ከ1 ነጥብ 4 በመቶ የነበረ ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት ግን ወደ 4 ነጥብ 4 መቶ ከፍ ማለቱን የትግራይ ክልል ጤና ቢሮ አስታውቋል።

የክልሉ ጤና ቢሮ ኃላፊ (ዶ/ር) አማኑኤል ሃይለ ለአሐዱ እንደተናገሩት ከሆነ፤ በክልሉ ከጦርነቱ በኋላ ዜጎች የቫይረሱ ስርጭት ማሻቀብ በተጨማሪ በቂ የሆነ የሕክምና ክትትል ለማግኘት አስቸጋሪ ሆኖባቸዋል።

"የሰሜኑ ጦርነት የትግራይን ክልልን የጤና መሠረተ ልማት በእጅጉ የጎዳ ነበር" ያሉት የጤና ቢሮ ኃላፊው፤ ይህም ዜጎች ለተለያዩ ወረርሽኞችና ተላላፊ በሽታዎች በቀላሉ እንዲጋለጡ ምክንያት ሆኗል ሲሉ ተናግረዋል።

በክልሉ ከጦርነቱ በኋላ በተለየ ሁኔታ ከ6 ሺሕ በላይ የሚሆኑ ሰዎችን ከከተማ እስከ ገጠር ልየታ በማድረግ በተደረገ ጥናት በተገኘ ውጤት፤ የኤች አይቪ ኤድስ በሽታ ስርጭት ወደ 4 ነጥብ 4 በመቶ ከፍ ማለቱ ተረጋግጧል ብለዋል፡፡

ለዚህም በጦርነቱ ወቅት ብዛት ያለው ወታደር ከከተማ እስከ ገጠር ባሉት የትግራይ ዞኖችና ወረዳዎች መግባቱ፣ የተፈናቃይ ቁጥር መጨመሩ፣ በቂ የሆነ የበሽታ መከላከያ፣ የሕክምና መሳሪያና የመድኃኒት አቅርቦት አለመኖር እንዲሁም፤ ለሁለት ዓመት ያህል በክልሉ የሚገኙ ዜጎች ደመወዝ ተቋርጦ መቆየቱ አሁን ለሚታየው የቫይረሱ ስርጭት ዋነኛ ገፊ ምክንያቶች መሆናቸውን የክልሉ ጤና ቢሮ ኃላፊ ተናግረዋል።

"አንድ ሰው በኤች አይቪ የተያዘው መቼ ነው? እንዲሁም ቫይረሱ ወደ ደሙ መቼ ነው የገባው? የሚሉትን ቀነ ገደቦች ማጤን ያስፈልጋል" ያሉት ኃላፊው፤ በዚህ የምርመራ ሂደት ደግሞ በክልሉ ያለው የበሽታው ስርጭት አሁንም መጨመሩን የሚያመላክቱ ሁኔታዎች እየተስተዋሉ መሆኑን ገልጸዋል።

በክልሉ ከጦርነቱ በፊት 46 ሺሕ የሚደርሱ ሰዎች በኤች አይቪ ቫይረሱ ተይዘው እንደነበር ያስታወሱት ዶክተር አማኑኤል፤ በአሁኑ ወቅት የሕክምና መድኃኒታቸውን በአግባቡ እየተከታተሉ ያሉት 37 ሺሕ ብቻ ናቸው ብለዋል። 

ቀሪዎቹ ማለትም 9 ሺሕ የሚሆኑት ተጠቂዎች በሕይወት ስለመኖራቸው የሚታወቅ ነገር የለም ሲሉም ኃላፊው ተናግረዋል።

አሐዱ

የኮንዶም እጥረት በኢትዮጵያ ገጠመ

ኢትዮጵያ በዓመት ከ270 ሚሊዮን እስከ 300 ሚሊዮን ኮንዶም ያስፈልጋታል ተባለ::

በኢትዮጵያ ያለውን የኤችአይቪ ስርጭት መጨመርን ለመግታት ወሳኝ እርምጃ ተወሰደ። በዓመት የሚያስፈልገው የኮንዶም መጠን ከሚገባው ጋር ያለው ልዩነት ከፍተኛ በመሆኑ፣ መንግሥት የጉምሩክ ቀረጥ፣ የተጨማሪ ዕሴት ታክስ (VAT) እና የኤክሳይዝ ታክስን በአስመጪ ኮንዶም ላይ ማንሳቱን አስታወቀ።

የጤና ሚኒስቴር ከኤ ኤች ኤፍ ኢትዮጵያ እና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር ባካሄደው ውይይት ላይ እንደተገለጸው፡-

* ኢትዮጵያ በዓመት ከ270 ሚሊዮን እስከ 300 ሚሊዮን ኮንዶም ያስፈልጋታል።

* የሚገባው መጠን: አሁን ወደ አገር ውስጥ የሚገባው ግን ከ100 ሚሊዮን በታች ነው። ይህ ማለት ከፍላጎቱ 40% ብቻ ነው የሚሸፈነው።

ይህንን የአቅርቦት እጥረት ለመሙላት እና የኤችአይቪ ስርጭትን ለመግታት ሲባል፣ የመንግሥት ውሳኔዎች ለግል ዘርፉ አዲስ ምዕራፍ ከፍተዋል፡-

* የግብር ነፃነት: አስመጪዎች ቀደም ሲል ይጣል የነበረው 35% የጉምሩክ ቀረጥ ሙሉ በሙሉ ተነስቷል። እንዲሁም የኤክሳይዝም ሆነ የተጨማሪ ዕሴት ታክስ (VAT) አይከፈልም።

* ለአምራቾች ጥቅማጥቅም: በአገር ውስጥ ኮንዶም የሚያመርቱ ፋብሪካዎች ለ5 ዓመት ከገቢ ግብር ነፃ ይሆናሉ። በተጨማሪም የግንባታ ዕቃዎችን፣ ስፔር ፓርቶችን እና ሌሎች ግብዓቶችን ከቀረጥ ነፃ ማስገባት ይችላሉ።

የእነዚህ ውሳኔዎች ዋነኛ ምክንያት በሀገሪቱ እየጨመረ የመጣው የኤችአይቪ ስርጭት መጠን ነው። በተለይ፦
* በወጣቶች መካከል መጨመር: በትምህርት ቤት እና ከትምህርት ውጭ ባሉ ወጣቶች የቫይረሱ ስርጭት በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ነው።

* የከተሞች ከፍተኛ ስርጭት: አዲስ አበባ ከፍተኛ ቁጥር ካላቸው ከተሞች ተርታ ተቀላቅላለች።

* ጋምቤላ: 3.09%
* አዲስ አበባ: 3.14% (ጋምቤላን ተከትላ ሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች)
* ሐረር: 2.65%

* ዋና ተጋላጭ ቡድኖች:
አዲስ በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች መካከል መለዮ ለባሾች፣ አስተናጋጆች፣ እና ተማሪዎች በቅደም ተከተል ይገኛሉ።

* ምንም እንኳን አገራዊው የስርጭት መጠን ከ1% በታች (0.85%) ቢሆንም፣ በየዓመቱ ወደ 8 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች በቫይረሱ እየተያዙ ነው።

የግል አስመጪዎችና አምራቾች ይህንን ምቹ ሁኔታ በመጠቀም በአገር ውስጥ በቂ ኮንዶም እንዲያቀርቡ እና የህዝብ ጤናን ለመጠበቅ የበኩላቸውን እንዲወጡ ጥሪ ቀርቧል።

Via እስክዳር ግርማ
©️Ethio FM 107.8

በኢትዮጵያ በዓመት ከሚያስፈልገው የኮንዶም መጠን ወደ አገር ውስጥ የሚገባው 40 በመቶው ብቻ ነው ተባለ

ወደ አገር ውስጥ በሚገባ የኮንዶም ምርት ላይ ከዚህ በፊት ተጥሎ የነበረው የጉምሩክ ቀረጥ መነሳቱም ተገልጿል።

ከዚህ በተጨማሪ የኤክሳይዝም ሆነ የተጨማሪ ዕሴት ታክስም እንደማይከፈልበት ነው የተገለፀው።

የግል አስመጪዎች ይህንን አጋጣሚ ተጠቅመው ወደ አገር ውስጥ ኮንዶም በስፋት እንዲያስገቡ ከተቻለም ማምረት እንዲጀምሩ ሁኔታዎች ተመቻችተዋል ተብሏል ።

በኢትዮጵያ በዓመት ከ2መቶ70 እስከ 3መቶ ሚሊየን ኮንዶም ያስፈልጋል ነው የተባለው።

ከዚህ ውስጥ ከ1መቶ ሚሊየን በታች ነው ወደ አገር ውስጥ የሚገባው።

ይህ የተባለው ኤ ኤች ኤፍ ኢትዮጵያ ከጤና ሚኒስቴር ፣ ከህክምና ግብዓት አምራቾች፣ አከፋፋዮች፣ እንዲሁም ከሌሎች ተቋማት ጋር በመሆን ባዘጋጀው ስለ ኮንዶም ፖሊሲ ፣ጥራት እና የገበያ ስርዓት ላይ ትኩረት ያደረገ ውይይት ላይ ነው።

የተመዘገቡ የኮንዶም አስመጪዎች እና የህክምና ግብዓት አምራች እና አስመጪዎች ወደ አገር ውስጥ ለሚያስገቡት የኮንዶም ምርት ተጥሎ የነበረው የ35 በመቶ ቀረጥ መነሳቱም ተገልጿል።

ከዚህ በተጨማሪም በአገር ውስጥ ኮንዶም የሚያመርቱ ፋብሪካዎች ለ5 ዓመት የገቢ ግብር ታክስ እንደማይጠየቁ እና የኮንስትራክሽን ዕቃዎች፣ ስፔር ፓርት እና ሌላ ወደ አገር ውስጥ ማስገባት የሚፈልጉትን ግብዓት ማስገባት ይችላሉ ተብሏል።

ለዚህም እንደ ምክንያት የተገለፀው ጉዳይ የኤችአይቪ ስርጭት መጨመር ነው።

በትምህርት ቤት እና ከትምህርት ውጭ ባሉ ወጣቶች የኤችአይቪ ስርጭት በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩ ተገልጿል።

በተለይም በአዲስአበባ የኤችአይቪ ስርጭት መጠን ከፍ ብሏል ተብሏል።

መዲናችን ጋምቤላ እና ሐረርን አስከትላ ከፍተኛ የኤችአይቪ ስርጭት ያለባት ከተማ ሆናለች።

እንደ አገር የቫይረሱ የስርጭት መጠን ከ1 በመቶ በታች ወይም 0.85 በመቶ ቢሆንም፤ በከተማ፣ በፆታ፣ በዕድሜ እንዲሁም በሌሎች ጉዳዮች ተከፋፍሎ ሲታይ ከፍተኛ ቁጥሮች ይታያሉ።

በኢትዮጵያ በየዓመቱ ወደ 8 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች በቫይረሱ ይጠቃሉ።

የቅርብ ጊዜ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ደግሞ አዲስ በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች መካከል መለዮ ለባሾች የመጀመሪያውን ቦታ ሲይዙ፤ አስተናጋጆች፣ እንዲሁም ተማሪዎች ይከተላሉ።

በመዲናዋ ያለው የኤችአይቪ ስርጭት መጠን 3.14 በመቶ፣ ጋምቤላ 3.09 በመቶ ሲሆን፤ ሐረር ደግሞ 2.65 በመቶ የስርጭት መጠን አላቸው።

ኢትዮ ኤፍ ኤም