በጎረቤት ኬንያ የኢቦላ ቫይረስ ታካሚ ሕይወት ማለፉ ተገለጸ
#ethiopia | የኬንያ መንግሥት በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ይኖር በነበረ ኬንያዊ ዜጋ ላይ በ«ቡንዲቡግዮ» የቫይረስ ዝርያ የተያዘ የኢቦላ ታካሚ መገኘቱን አስታወቀ።

ግለሰቡ በዲአር ኮንጎ እያለ በበሽታው ተይዞ በተለያዩ ሆስፒታሎች ሕክምና ሲከታተል ከቆየ በኋላ፣ በኡጋንዳ ካምፓላ በኩል ወደ ናይሮቢ ተጓዞ ትናንት ሕይወቱ ማለፉ ተገልጿል።

የዓለም ጤና ድርጅት የበሽታውን ሥርጭት በቁጥጥር ስር ለማዋልና ተጨማሪ የታመሙ ሰዎችን በፍጥነት ለመለየት ከኬንያ፣ ዲአር ኮንጎ እና ኡጋንዳ መንግሥታት ጋር በመተባበር ከታካሚው ጋር የተገናኙ ሰዎችን የመከታተል፣ የምርመራና የቅኝት ሥራዎችን በማከናወን ላይ እንደሚገኝ አስታውቋል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን) #getutemesgen #getu

በኬንያ የመጀመሪያው የኢቦላ ቫይረስ ታካሚ ሕይወት አለፈ

​ኬንያ የመጀመሪያውን ከዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የገባ የኢቦላ ቫይረስ ተጠቂ ማረጋገጧንና ታካሚውም ሕይወቱ ማለፉን የጤና ሚኒስትሩ አደን ዱአሌ ገለፁ።

​ለሰባት ዓመታት በኮንጎ የኖረው ይህ የኬንያ ዜጋ፣ በኡጋንዳ አድርጎ በመስከረም 23 ቀን ናይሮቢ ጆሞ ኬንያታ ኤርፖርት በጃምቦጄት በረራ ገብቷል።

ከኤርፖርት ቀጥታ ወደ ናይሮቢ ሆስፒታል በመሄድ በለይቶ ማቆያ ቢደረግም  ህይወቱ አልፏል።

​የኬንያ የጤና ባለስልጣናት የበሽታውን ስርጭት ለመግታት ከሟቹ ጋር ንክኪ የነበራቸውን 28 ሰዎች (የቤተሰብ አባላትና የጤና ባለሙያዎችን) ለይተው ክትትል እያደረጉ ይገኛሉ።

ኢቦላ በበሽታው ከተያዘ ሰው የሰውነት ፈሳሽ ወይም ደም ጋር በሚደረግ ቀጥተኛ ንክኪ የሚተላለፍ በመሆኑ፣ በሀገሪቱ በኤርፖርቶችና ድንበሮች ላይ ጥብቅ የጤና ቁጥጥር እየተደረገ ነው።

Seledadotio
Seledadotio

ኬንያ የመጀመሪያው የኢቦላ በሽታ በሀገሯ መገኘቱን ማረጋገጫ ሰጠች
 
👉ከዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ መነሻውን አድርጎ የተጓዘው ታካሚም በናይሮቢ ህይወቱ አልፏል
 
ኬኒያ የመጀመሪያውን የኢቦላ ቫይረስ ተጠቂ ማረጋገጧን የጤና ሚኒስትሩ አደን ዱዋሌ አስታውቀዋል። ህይወቱ ያለፈው ኬኒያዊ ዜጋ ላለፉት ሰባት ዓመታት በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ኑሮውን ያደረገ ሲሆን፣ ወደ ኬኒያ ከመመለሱ ከአንድ ወር አስቀድሞ በህመም ተይዞ ነበር።
 
ታካሚው በጤና ተቋማት ህክምናን ከተከታተለ በኋላ በየብስ ትራንስፖርት ወደ ጎረቤት ሀገር ኡጋንዳ ተጉዟል። ከዚያም ከኡጋንዳ በጃምቦጀት አውሮፕላን ተሳፍሮ በአውሮፓውያኑ አቆጣጠር ጥቅምት 3 ቀን ከቀኑ 7 ሰአት ከ10 ደቂቃ ላይ ናይሮቢ ከሚገኘው ጆሞ ኬንያታ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ደርሷል።

 በአውሮፕላን ማረፊያው የተለመደውን የህዝብ ጤና ምርመራ ካደረገ በኋላ፣ ዘመድ አዝማዶቹ እና ጓደኞቹ በቀጥታ ከኤርፖርት ወደ ናይሮቢ ሆስፒታል ወስደውት ወዲያውኑ በለይቶ ማቆያ እንዲገባ የተደረገ ሲሆን በሆስፒታል ቆይታው በ‘ቡንዲቡግዮ የኢቦላ ዝርያ መያዙ ተረጋግጦ ህይወቱ አልፏል።

 የጤና ባለስልጣናት ወረርሽኙ እንዳይስፋፋ ለመከላከል ፈጣን እርምጃዎችን የወሰዱ ሲሆን ከሟቹ ጋር ንክኪ ነበራቸው የተባሉ የቤተሰብ አባላትና የጤና ሰራተኞችን ጨምሮ 28 ግለሰቦችን ለይተዋል።በኮንጎ፣ በኡጋንዳ እና በናይሮቢ የተደረገው የታካሚው የአውሮፕላን በረራ እንዲሁም ከቤተሰብ እና ከህክምና ባለሙያዎች ጋር የነበረው ንክኪ አሁን ላይ በመንግስት የክትትል ሰንሰለት ውስጥ ተካቷል።
 
ኢቦላ በበሽታው ከተያዘ ሰው ሰውነት ውስጥ ከሚወጡ ፈሳሾች ወይም በበሽታው ከተበከሉ ነገሮች ጋር ቀጥተኛ ንክኪ በሚፈጠርበት ወቅት የሚተላለፍ አደገኛ በሽታ በመሆኑ የጤና ባለስልጣናት የኢቦላን ስርጭት ለመቆጣጠር የተለዩትን ግለሰቦች በቅርበት እየተከታተሉ ይገኛሉ።
 
ትግስት ላቀው
#ዳጉ_ጆርናል Photo

የኬንያው ግዙፍ  ባንክ ወደኢትዮጵያ ገበያ ሊገባ ነው

የኬንያው ኤንሲቢኤ ባንክ (NCBA Bank) በአጭር ጊዜ ውስጥ በኢትዮጵያ የባንክ ዘርፍ ለመሰማራት እየተዘጋጀ መሆኑን አስታውቋል። ባንኩ አዲስ ባንክ የመክፈት ሀሳብ የሌለው ቢሆንም፣ ከሀገር ውስጥ ባንኮች ጋር ድርድር ስለመጀመሩ እስካሁን የሰጠው ግልጽ መረጃ የለም።

ኤንሲቢኤ ባንክ በሁለት ግዙፍ የፋይናንስ ተቋማት ውህደት የተመሠረተ ሲሆን፣ በዲጂታል ባንክና በብድር አገልግሎት በምሥራቅ አፍሪካ የሚታወቅ ትልቅ ባንክ ነው። ባንኩ በአሁኑ ወቅት በኬንያ፣ በኡጋንዳ፣ በታንዛኒያ እና በሩዋንዳ በስፋት እየሰራ ይገኛል። ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ያቀደውም የደቡብ አፍሪካው ኔድባንክ በውስጡ የከፍተኛ ድርሻ ባለቤት መሆኑን ተከትሎ ነው።

ኢትዮጵያ የባንክ ዘርፉን ለውጭ ኢንቨስተሮች ክፍት ማድረጓን ተከትሎ፣ የዚህ ባንክ መግባት በፋይናንስ ኢንዱስትሪው ውስጥ ጥሩ ውድድር ይፈጥራል ተብሎ ይጠበቃል።

Seledadotio
Seledadotio

እናት ባንክ የGABV የአፍሪካ ቀጠና ዓመታዊ ስብሰባን በአዲስ አበባ እያስተናገደ ነው
‎
‎#ethiopia | እናት ባንክ የዓለም አቀፍ እሴት መር ባንኮች ህብረት (GABV) የአፍሪካ ቀጠና ዓመታዊ ስብሰባን በአዲስ አበባ እያስተናገደ ነው።
‎
‎“የባንክ ሥርዓትን መለወጥ፤ የአካባቢ፣ የማህበራዊና የአስተዳደር መርሆችን እና ቴክኖሎጂን ለፋይናንስ ተጽዕኖ ማዋል” በሚል መሪ ሃሳብ የሚካሄደው ስብሰባው መስከረም 21 እና 22 ቀን 2019 ዓ.ም. በአዲስ አበባ እየተካሄደ ሲሆን፣ የGABV የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ በኢትዮጵያ ሲካሄድ ይህ የመጀመሪያ መሆኑ ተገልጿል።
‎
‎የእሴት መር ባንክ አሠራር የፋይናንስ ተቋማት የኢኮኖሚ ጥቅምን ብቻ ሳይሆን ማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖንም በማገናዘብ ዘላቂ እና ረጅም ጊዜ የሚያስገኝ እሴት ለመፍጠር የሚያተኩር የባንክ አሠራር ነው።
‎
‎GABV በ45 አገራት የሚገኙ ከ70 በላይ የባንክና የፋይናንስ ተቋማትን ያሰባስባል። በአፍሪካ ቀጠናውም ከኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ማዳጋስካር፣ ናይጄሪያ፣ ዲሞክራቲክ ኮንጎ እና ጋና የተውጣጡ ዘጠኝ ባንኮች ተሳታፊ ናቸው። እነዚህ ባንኮች በጋራ ወደ 12 ሚሊዮን የሚጠጉ ደንበኞችን እንደሚያገለግሉ፣ ወደ 2 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ሀብት እንደሚያስተዳድሩና 15 ሺህ የሚጠጉ ሰራተኞችን እንደሚያሰማሩ ተገልጿል።
‎
‎የዘንድሮው የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ ከተለያዩ የአፍሪካ አገራት የተውጣጡ የባንክና የፋይናንስ ተቋማት መሪዎችን፣ የልማት ፋይናንስ አጋሮችን፣ ተቆጣጣሪዎችንና የዘርፉን ባለሙያዎች በአንድ መድረክ አሰባስቧል። ተሳታፊዎቹም የአፍሪካ የባንክ ዘርፍ እየተጋፈጣቸው ባሉ ዕድሎችና ተግዳሮቶች ላይ ልምድና ሀሳብ እየተለዋወጡ ነው።
‎
‎በስብሰባው ከሚመከሩ ቁልፍ ጉዳዮች መካከል የሳይበር ደህንነት፣ ሰው ሰራሽ እውቀት፣ ዲጂታል ለውጥ፣ የዘላቂነት ሪፖርት አያያዝ እና ለታዳሽ ኃይል ፕሮጀክቶች ፋይናንስ መስጠት ይገኙበታል።
‎
‎የGABV ዋና ሥራ አስፈጻሚ ማርቲን ሮነር ኢትዮጵያ በፋይናንስ ዘርፍ ልማት አዲስ ምዕራፍ ውስጥ እየገባች መሆኗን ጠቁመው፣ በዘርፉ የሚካሄዱ ማሻሻያዎች ለአዳዲስ ዕድሎችና ለበለጠ ውድድር መንገድ እየከፈቱ መሆናቸውን ገልጸዋል። ፈጠራን፣ አካታችነትንና የረጅም ጊዜ እሴት መፍጠርን የሚያጣምሩ የባንክ አሠራሮች እንደሚያስፈልጉም አመልክተዋል።
‎
‎የእናት ባንክ የቦርድ ሰብሳቢ ወ/ሮ አስቴር ሰሎሞን በበኩላቸው፣ ባንኩ የተመሰረተው በኢትዮጵያ ሴቶችና ቤተሰቦች የፋይናንስ ተደራሽነትን በማስፋት የኢኮኖሚ ዕድል ለመፍጠር መሆኑን ገልጸዋል። የእሴት መር የባንክ አሠራርና ዘላቂ የንግድ እድገት ተቃራኒ ጉዳዮች ሳይሆኑ ተደጋጋፊ መሆናቸውንም አስረድተዋል።
‎
‎እናት ባንክ በ11 ራዕይ ባላቸው ሴቶች የተመሰረተ ሲሆን፣ ከመጋቢት 5 ቀን 2005 ዓ.ም. ጀምሮ የባንክ አገልግሎት ሲሰጥ ቆይቷል። ባንኩ ከ24 ሺህ በላይ ባለአክሲዮኖችና ከ1.5 ሚሊዮን በላይ ንቁ ደንበኞች እንዳሉት ሲገለጽ፣ በመላ አገሪቱ 225 ቅርንጫፎችን በመክፈት ዘመናዊ የዲጂታል ባንክ አገልግሎቶችንም እያቀረበ ይገኛል።
‎
‎የሁለት ቀናት የGABV የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ በኢትዮጵያ ከሚካሄደው የፋይናንስ ዘርፍ ለውጥ ጋር የአፍሪካና የዓለም አቀፍ የባንክ ተቋማትን ልምድ ለማገናኘት፣ ትብብርን ለማጠናከር እንዲሁም በፈጠራ፣ በዲጂታል ለውጥ፣ በአካታች ፋይናንስና በዘላቂ ፋይናንስ ዙሪያ የጋራ ልምድ ለመፍጠር ያለመ መድረክ መሆኑ ተገልጿል።
‎
‎ጌትነት ተመስገን
‎📷 ከበደ መክብብ
‎
‎#enatbank #gabv #ethiopia #banking #finance #digitaltransformation #financialinclusion #sustainablefinance






እናት ባንክ የGABV የአፍሪካ ቀጠና ዓመታዊ ስብሰባን በአዲስ አበባ እያስተናገደ ነው
‎
‎#ethiopia | እናት ባንክ የዓለም አቀፍ እሴት መር ባንኮች ህብረት (GABV) የአፍሪካ ቀጠና ዓመታዊ ስብሰባን በአዲስ አበባ እያስተናገደ ነው።
‎
‎“የባንክ ሥርዓትን መለወጥ፤ የአካባቢ፣ የማህበራዊና የአስተዳደር መርሆችን እና ቴክኖሎጂን ለፋይናንስ ተጽዕኖ ማዋል” በሚል መሪ ሃሳብ የሚካሄደው ስብሰባው መስከረም 21 እና 22 ቀን 2019 ዓ.ም. በአዲስ አበባ እየተካሄደ ሲሆን፣ የGABV የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ በኢትዮጵያ ሲካሄድ ይህ የመጀመሪያ መሆኑ ተገልጿል።
‎
‎የእሴት መር ባንክ አሠራር የፋይናንስ ተቋማት የኢኮኖሚ ጥቅምን ብቻ ሳይሆን ማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖንም በማገናዘብ ዘላቂ እና ረጅም ጊዜ የሚያስገኝ እሴት ለመፍጠር የሚያተኩር የባንክ አሠራር ነው።
‎
‎GABV በ45 አገራት የሚገኙ ከ70 በላይ የባንክና የፋይናንስ ተቋማትን ያሰባስባል። በአፍሪካ ቀጠናውም ከኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ማዳጋስካር፣ ናይጄሪያ፣ ዲሞክራቲክ ኮንጎ እና ጋና የተውጣጡ ዘጠኝ ባንኮች ተሳታፊ ናቸው። እነዚህ ባንኮች በጋራ ወደ 12 ሚሊዮን የሚጠጉ ደንበኞችን እንደሚያገለግሉ፣ ወደ 2 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ሀብት እንደሚያስተዳድሩና 15 ሺህ የሚጠጉ ሰራተኞችን እንደሚያሰማሩ ተገልጿል።
‎
‎የዘንድሮው የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ ከተለያዩ የአፍሪካ አገራት የተውጣጡ የባንክና የፋይናንስ ተቋማት መሪዎችን፣ የልማት ፋይናንስ አጋሮችን፣ ተቆጣጣሪዎችንና የዘርፉን ባለሙያዎች በአንድ መድረክ አሰባስቧል። ተሳታፊዎቹም የአፍሪካ የባንክ ዘርፍ እየተጋፈጣቸው ባሉ ዕድሎችና ተግዳሮቶች ላይ ልምድና ሀሳብ እየተለዋወጡ ነው።
‎
‎በስብሰባው ከሚመከሩ ቁልፍ ጉዳዮች መካከል የሳይበር ደህንነት፣ ሰው ሰራሽ እውቀት፣ ዲጂታል ለውጥ፣ የዘላቂነት ሪፖርት አያያዝ እና ለታዳሽ ኃይል ፕሮጀክቶች ፋይናንስ መስጠት ይገኙበታል።
‎
‎የGABV ዋና ሥራ አስፈጻሚ ማርቲን ሮነር ኢትዮጵያ በፋይናንስ ዘርፍ ልማት አዲስ ምዕራፍ ውስጥ እየገባች መሆኗን ጠቁመው፣ በዘርፉ የሚካሄዱ ማሻሻያዎች ለአዳዲስ ዕድሎችና ለበለጠ ውድድር መንገድ እየከፈቱ መሆናቸውን ገልጸዋል። ፈጠራን፣ አካታችነትንና የረጅም ጊዜ እሴት መፍጠርን የሚያጣምሩ የባንክ አሠራሮች እንደሚያስፈልጉም አመልክተዋል።
‎
‎የእናት ባንክ የቦርድ ሰብሳቢ ወ/ሮ አስቴር ሰሎሞን በበኩላቸው፣ ባንኩ የተመሰረተው በኢትዮጵያ ሴቶችና ቤተሰቦች የፋይናንስ ተደራሽነትን በማስፋት የኢኮኖሚ ዕድል ለመፍጠር መሆኑን ገልጸዋል። የእሴት መር የባንክ አሠራርና ዘላቂ የንግድ እድገት ተቃራኒ ጉዳዮች ሳይሆኑ ተደጋጋፊ መሆናቸውንም አስረድተዋል።
‎
‎እናት ባንክ በ11 ራዕይ ባላቸው ሴቶች የተመሰረተ ሲሆን፣ ከመጋቢት 5 ቀን 2005 ዓ.ም. ጀምሮ የባንክ አገልግሎት ሲሰጥ ቆይቷል። ባንኩ ከ24 ሺህ በላይ ባለአክሲዮኖችና ከ1.5 ሚሊዮን በላይ ንቁ ደንበኞች እንዳሉት ሲገለጽ፣ በመላ አገሪቱ 225 ቅርንጫፎችን በመክፈት ዘመናዊ የዲጂታል ባንክ አገልግሎቶችንም እያቀረበ ይገኛል።
‎
‎የሁለት ቀናት የGABV የአፍሪካ ቀጠና ስብሰባ በኢትዮጵያ ከሚካሄደው የፋይናንስ ዘርፍ ለውጥ ጋር የአፍሪካና የዓለም አቀፍ የባንክ ተቋማትን ልምድ ለማገናኘት፣ ትብብርን ለማጠናከር እንዲሁም በፈጠራ፣ በዲጂታል ለውጥ፣ በአካታች ፋይናንስና በዘላቂ ፋይናንስ ዙሪያ የጋራ ልምድ ለመፍጠር ያለመ መድረክ መሆኑ ተገልጿል።
‎
‎ጌትነት ተመስገን
‎📷 ከበደ መክብብ
‎
‎#enatbank #gabv #ethiopia #banking #finance #digitaltransformation #financialinclusion #sustainablefinance

"የኢትዮጵያ አንድነትና ሉአላዊነት ሊከበር ይገባል!"
#ethiopia | የኡጋንዳው ጄኔራል በኢትዮጵያ የተቀሰቀሰው ጦርነት በአስቸኳይ እንዲቆም ጥሪ አቀረቡ፡፡

የኡጋንዳ ጦር ሀይል ዋና አዛዥ የሆኑት ጄኔራል ሙሁዚ ካይኔሩጋባ ዛሬ በኤክስ ገፃቸው ላይ በፃፉት መልእክት ‹‹የኡጋንዳ ጦር ሀይል በቅርቡ በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም በተቀሰቀሰው ግጭት ለኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ያለውን አጋርነት ይገልፃል›› በማለት ጀምረዋል፡፡

ሲቀጥሉም ‹‹ይህ ግጭት እንዳይባባስና በአስቸኳይ እንዲቆም ጥሪ እናቀርባለን፡፡

በፕሪቶሪያ የተፈፀመው የሰላም ስምምነት እንዲከበርና እንዲተገበርም እንጠይቃለን፡፡

የኢትዮጵያ አንድነትና ሉአላዊነት በሁሉም ሊከበርና ሊጠበቅ ይገባል›› ብለዋል፡፡

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #ethiopia #uganda #peace #pretoriaagreement #hornofafrica

#dangote

አሊኮ ዳንጎቴ በኬንያ 16 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ግዙፍ የነዳጅ ማጣሪያ ፋብሪካ (East Africa Petroleum Refinery) ግንባታ አስጀመሩ።

የናይጄሪያው ቢሊየነር እና የአፍሪካ ቁጥር አንድ ባለሃብት አሊኮ ዳንጎቴ ከኬንያው ፕሬዜዳንት ዊሊያም ሩቶ ጋር በመሆን በኬንያ ሰሜናዊ የባህር ጠረፍ ላሙ (Lamu) አካባቢ 16 ቢሊዮን ዶላር የሚፈጅ ግዙፍ የነዳጅ ማጣሪያ ፋብሪካ የመሰረት ድንጋይ አስቀመጡ።

በስነስርዓቱ ላይ ፦

- የኢትዮጵያ ጠ/ሚ ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)
- የአፍሪካ ኅብረት የአፍሪካ ቀንድ ልዩ መልዕክተኛ እና የቀድሞ የናይጄሪያ ፕሬዚዳንት ኦሊሴንጉን ኦባሳንጆ
- የኡጋንዳ ፕሬዜዳንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ
- የቶጎ ፕሬዝዳንት ጂን-ሉክ ሳቪ ዴቶቭ
- የቤኒን ፕሬዝዳንት ሮማልድ ዋዳኝ ... እና ሌሎችም እንግዶች ተገኝተዋል።

የነዳጅ ማጣሪያ ፋብሪካው ግንባታ ተጠናቆ ስራ ሲጀምር በቀን 700,000 በርሜል ድፍድፍ ዘይት የማጣራት አቅም ይኖረዋል። ይህ አቅም በምስራቅ አፍሪካ ትልቁ የኢንዱስትሪ ፕሮጀክት ያደርገዋል።

ፋብሪካው ከቀጣዩ ህዳር 1 ጀምሮ ግንባታው የሚጀመር ሲሆን በእቅዱ መሰረት በ2030 ይጠናቀቃል ተብሎ ይጠበቃል።

የፕሮጀክቱ አካል የሆነ 1,000 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው የኃይል ማመንጫ ጣቢያም ይገነባል ተብሏል።

ከዚሁ ፋብሪካ ጋር በተገናኘ አንዳንድ የአካባቢው ነዋሪዎች ለፋብሪካው በሚውለው መሬት ላይ የተሻለ ካሳ እንዲከፈላቸው በመጠየቅ ተቃውሞ እንዳላቸው ተነግሯል።

አሊኮ ዳንጎቴ እነዚህን ተቃውሞዎች " በአካባቢው ነጋዴዎች እና በዓለም አቀፍ አካላት የሚደረጉ ጨዋታዎች " ናቸው በማለት ውድቅ አድርገዋቸዋል። ፋብሪካው በታቀደለት ጊዜ እንደሚጠናቀቅ አጽንኦት ሰጥተዋል።

በሌላ በኩል እንደ "ሴቭ ላሙ" የሚባል ዘመቻ ቡድኖች ፋብሪካው በአካባቢው ማህበረሰብ እና ስነ-ምህዳር ላይ ሊያደርስ የሚችለውን ተፅዕኖ አስመልክቶ የአካባቢ ጥበቃ ግምገማ ውጤቶች እንዲፋጠኑ ጠይቀዋል።

ሌላው ዳንጎቴ ለቀጣው መንግስታት በድምሩ 30 በመቶ ድርሻ  ማቅረባቸውን ሮይተርስ ዘግቧል።

ፋብሪካው በከፍተኛ የግንባታ ሂደት ወቅት እስከ 60,000 የሚደርሱ የስራ ዕድሎችን እንደሚፈጥር ተገልጿል።

ለምን ኬንያ ተመረጠች ?

ኬንያ ድፍድፍ ዘይት እንደማታወጣ በመጥቀስ ፋብሪካው እዛ እንዲሆን መመረጡ ላይ ጥያቄዎች ተነስተው ነበር። ለምሳሌ እነ ታንዛኒያ እና ዩጋንዳ እያሉ ለምን ኬንያ ተብሎ ነበር።

ይሁን እንጂ የኬንያ የኢነርጂ እና ፔትሮሊየም ሚንስትር ኦፒዮ ዋንዳይ እና አሊኮ ዳንጎቴ እንደገለጹት፣ ማጣሪያዎች ድፍስፍ ዘይትን ከዓለም አቀፍ ክፍት ገበያ የሚያገኙ በመሆኑ የሀገር ውስጥ ድፍድፍ ዘይት መኖር ግዴታ አይደለም።

ዳንጎቴ ሲንጋፖር አንድ ጠብታ ዘይት ሳታወጣ በርካታ ማጣሪያዎች እንዳሏት ለአብነት አንስተዋል።

ይህ የላሙ የነዳጅ ማጣሪያ ፕሮጀክት ከናይጄሪያ ውጭ በዳንጎቴ የሚከናወን ትልቁ ኢንቨስትመንት መሆኑ ታውቋል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
መስከረም 20 ቀን 2019 ዓ/ም

@tikvahethiopia

ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ አህመድ ኬንያ ናይሮቢ ገቡ ።

ጠቅላይ ሚንስትሩ ወደ ኬንያ የተጓዙት በላሙ የነዳጅ ማጣሪያ ጣቢያ የመሠረተ ድንጋይ የማስቀመጥ ስነስረዓት ለመታደም መሆኑን ጽ/ቤታቸው አስታውቋል። ናይጄሪያዊው ባለሃብት አሊኮ ዳንጎቴ ትልቁን ድርሻ በሚወስዱት እና በኬኒያዋ የላሙ ወደብ የሚገነባው የምስራቅ አፍሪቃ ግዙፍ የነዳጅ ማጣሪያ 16 ቢሊዮን ገደማ መዋዕለ ነዋይ ሊወስድ እንደሚችል ተገምቷል።

ዛሬ በይፋ የመሰረ ድንጋይ እየተቀመጠለት ያለው የነዳጅ ማጣሪያው በቀን እስከ 700 ሺ በርሜል ድፍድፍ ነዳጅ የማጣራት አቅም እንዳላው ተገልጿል። የነዳጅ ማጣሪያው ግንባታ 60 ሺ ያህል የስራ ዕድል እንደሚፈጥርና ይህም ለኬንያዉያን የተለየ ዕድል ይዞላቸው እንደሚመጣ የኬንያው ፕሬዚዳንት ዊልያም ሩቶ በኤክስ ገጻቸው አስፍረዋል። የነዳጅ ማጣሪያው ተገንብቶ ሲጠናቀቅ ቤንዚን ፤ ባፍጣ እና የአውሮፕላን ነዳጅን ጨምሮ በምስራቅ እና ማዕከላዊ አፍሪቃ ስምንት የገበያ መዳረሻዎች ይኖሩታል ተብሏል።
ከገበያ ማዳረሻዎቹ ኬንያን ጨምሮ ኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ታንዛኒያ፣ ሩዋንዳ፣ ብሩንዲ፣ ፣ ደቡብ ሱዳን እና ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ዋናዎቹ ናቸው ተብሏል። የነዳጅ ማጣሪያው ባለሃብቱ አሊኮ ዳንጎቴ 70 በመቶ ድርሻ ሲኖራቸው ባለሃብቱ ባቀረቡት ግብዣ መሰረት ኬንያ ፣ ኢትዮጵያ ፣ እና የሩዋንዳ መንግስታት እያንዳንዳቸው የ10 በመቶ ድርሻ ይኖራቸዋል ተብሏል። የነዳጅ ማጣሪያው ተገንብቶ ለመጠናቀቅ ሶስት አመታት ይወስዳል ፤ ተብሏል ።

የነዳጅ ማጣሪያው በላ ወደብ መገንባት እንደ ኢትዮጵያ ላሉ የተጣራ ነዳጅ ከርቀት ለሚያስገቡ ሃገራት የቅርብ መፍትሔ ይዞ ይመጣል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበታል።
የነዳጅ ማጣሪያው መገንባቱ ለአፍሪቃ አዲስ ምዕራፍ ይዘው መምጣቱን የተናገሩት ባለሃብቱ አሊኮ ዳንጎቴ የአፍሪቃ መንግስታት አብረው አፍሪቃን መገንባት ስለመጀመራቸው ማሳያ ነው ብለዋል።

DW Amharic

CNN እንሰትን "ተአምረኛው ሰብል" በሚል ሰፊ ዘገባ ይዞ ወጥቷል!
#ethiopia | ዓለም አቀፍ የዜና ተቋም በደቡብ እና ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ለዘመናት ለምግብነት የሚውለውን እንሰት አስመልክቶ ሰፊ ዘገባ ይዞ ወጥቷል።

ተክሉን "የተራበን ሰው የሚታደግ ዛፍ" "በስቴሮይድ የበለፀገ ሙዝ" እና "ተአምረኛው ሰብል"ሲል ገልጾታል።

በኢትዮጵያ ከ20 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ዕለታዊ ምግባቸውን የሚያገኙት ከዚሁ ከእንሰት ከሚዘጋጁት ምግቦች አማካኝነት ነው ብሏል።

ለአለም አቀፍ የምግብ እጥረት ዋነኛ መፍትሔ መሆን የሚችል ተክል ሲል ነው ሲ.ኤን.ኤን የገለፀው።

በኢትዮጵያ ባህላዊ እና ሀገር በቀል እውቀት ተጠብቆ የቆየው እንሰት ወደፊት ለሚከሰተው ዓለም አቀፍ የምግብ እጥረት እና የአየር ንብረት መዛባት ትልቅ ሳይንሳዊ መፍትሔ እንደሆነ ዓለም አቀፉ የዜና ተቋም አብራርቷል።

የዜና ተቋሙ እንሰት በማንኛውም የወራት ወቅት ተቆፍሮ ለምግብነት ማዋል ይቻላል ብሏል።

ይህም ገበሬዎች በድርቅ ጊዜ እንኳን ሳይቀር ለምግብ እጥረት እንዳይጋለጡ ያደርጋቸዋል ሲል ጽፏል።

የእንሰት አመራረት ዘዴ ከኢትዮጵያ ውጭ ባሉ የሰሃራ በታች የአፍሪካ ሀገራት (በተለይም በኡጋንዳ ኬንያ እና ሩዋንዳ) ቢስፋፋ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ከረሃብ አደጋ ማዳን ይቻላል ብሏል።

ዓለም በአሁኑ ወቅት በድርቅ በከፍተኛ ሙቀት እና በአየር ንብረት መዛባት እየተፈተነች ባለችበት ወቅት እንሰት የውሃ እጥረትን ተቋቁሞ ለረጅም ጊዜ መቆየት የሚችል ልዩ የተፈጥሮ ባህሪ አለው።

እንሰት የአየር ንብረት ለውጥን የሚቋቋም የተፈጥሮ ጋሻ ብሎታል።

የአየር ንብረት ለውጥ በምስራቅ እና ማዕከላዊ አፍሪካ በሚያደርሰው ጫና ምክንያት ተክሉ ወደ ሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ቢስፋፋ ከ60 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ከምግብ እጥረት ማዳን እንደሚችል በዘገባው ተመልክቷል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #enset #treeagainsthunger #wondercrop #foodsecurity #climateresilience #africanagriculture #cnn #superfood







CNN እንሰትን "ተአምረኛው ሰብል" በሚል ሰፊ ዘገባ ይዞ ወጥቷል!
#ethiopia | ዓለም አቀፍ የዜና ተቋም በደቡብ እና ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ለዘመናት ለምግብነት የሚውለውን እንሰት አስመልክቶ ሰፊ ዘገባ ይዞ ወጥቷል።

ተክሉን "የተራበን ሰው የሚታደግ ዛፍ" "በስቴሮይድ የበለፀገ ሙዝ" እና "ተአምረኛው ሰብል"ሲል ገልጾታል።

በኢትዮጵያ ከ20 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ዕለታዊ ምግባቸውን የሚያገኙት ከዚሁ ከእንሰት ከሚዘጋጁት ምግቦች አማካኝነት ነው ብሏል።

ለአለም አቀፍ የምግብ እጥረት ዋነኛ መፍትሔ መሆን የሚችል ተክል ሲል ነው ሲ.ኤን.ኤን የገለፀው።

በኢትዮጵያ ባህላዊ እና ሀገር በቀል እውቀት ተጠብቆ የቆየው እንሰት ወደፊት ለሚከሰተው ዓለም አቀፍ የምግብ እጥረት እና የአየር ንብረት መዛባት ትልቅ ሳይንሳዊ መፍትሔ እንደሆነ ዓለም አቀፉ የዜና ተቋም አብራርቷል።

የዜና ተቋሙ እንሰት በማንኛውም የወራት ወቅት ተቆፍሮ ለምግብነት ማዋል ይቻላል ብሏል።

ይህም ገበሬዎች በድርቅ ጊዜ እንኳን ሳይቀር ለምግብ እጥረት እንዳይጋለጡ ያደርጋቸዋል ሲል ጽፏል።

የእንሰት አመራረት ዘዴ ከኢትዮጵያ ውጭ ባሉ የሰሃራ በታች የአፍሪካ ሀገራት (በተለይም በኡጋንዳ ኬንያ እና ሩዋንዳ) ቢስፋፋ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ከረሃብ አደጋ ማዳን ይቻላል ብሏል።

ዓለም በአሁኑ ወቅት በድርቅ በከፍተኛ ሙቀት እና በአየር ንብረት መዛባት እየተፈተነች ባለችበት ወቅት እንሰት የውሃ እጥረትን ተቋቁሞ ለረጅም ጊዜ መቆየት የሚችል ልዩ የተፈጥሮ ባህሪ አለው።

እንሰት የአየር ንብረት ለውጥን የሚቋቋም የተፈጥሮ ጋሻ ብሎታል።

የአየር ንብረት ለውጥ በምስራቅ እና ማዕከላዊ አፍሪካ በሚያደርሰው ጫና ምክንያት ተክሉ ወደ ሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ቢስፋፋ ከ60 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ከምግብ እጥረት ማዳን እንደሚችል በዘገባው ተመልክቷል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #enset #treeagainsthunger #wondercrop #foodsecurity #climateresilience #africanagriculture #cnn #superfood

"በኢትዮጵያ ስማርት ስልክ ካላቸው ሴቶች መካከል 27 በመቶ የሚሆኑት ኢንተርኔት ተጠቃሚ አደሉም" - ሪፖርት

⚫10 በመቶ የሚሆኑ ስማርት ስልክ ያላቸው ኢትዮጵያዊያን ሴቶች ስለ ሞባይል ኢንተርኔት እውቀቱ የላቸውም።

የዓለም አቀፍ የሞባይል ኦፕሬተሮች ማኅበር (GSMA) በቅርቡ የሞባይል አጠቃቀም ላይ የጾታ ልዩነትን የሚዳስስ ሪፖርት አውጥቷል። ጥናቱ በ14 ሀገራት ላይ የተሰራ ሲሆን መረጃዎችም እስከ 2025 እ.ኤ.አ መጨረሻ ድረስ ያካትታል።

ጥናቱ በኢትዮጵያ በተለያዩ ክልሎች የሚገኙ 1,000 ዕድሜያቸው ከ 18 እና በላይ የሆኑ ዜጎችን መጠይቅ መሰረት አድርጎ የተሰራ ሲሆን 73% የሚሆነውን የሀገሪቱን ክፍል የሚሸፍን እንደሆነ በጥናቱ ተጠቅሷል። ኢትዮጵያ ከ2022 ጀምሮ በተከታታይ አራት ዓመታት በዚህ ጥናት ውስጥ ተካትታለች።

ጥናቱ ምን አለ ?

በኢትዮጵያ ስማርት ስልክ ካላቸው ሴቶች መካከል 27 በመቶ የሚሆኑት ሞባይል ኢንተርኔት ፈጽሞ አይጠቀሙም ሲል ይህ ቁጥር ከጥናቱ ውስጥ ከተካተቱት 14 ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ካላቸው ሀገራት ሁሉ ትልቁ ነው።

ከዚህ በተጨማሪ፣ 10 በመቶ የሚሆኑ ስማርት ስልክ ያላቸው ኢትዮጵያዊያን ሴቶች ስለ ሞባይል ኢንተርኔት አገልግሎት መኖር እንኳ አያቁም ሲል ይጠቅሳል። ከወንዶች (5%) ጋር ሲነጻጸር በእጥፍ ይበልጣል።

የግንዛቤ፣ የክህሎት ክፍተትን አጉልቶ በሚያሳየው በዚህ ሪፖርት በአጠቃላይ 74% ወንዶች እና 59% ሴቶች ብቻ ስለ ሞባይል ኢንተርኔት ግንዛቤ እንዳላቸው ይጠቅሳል።

ሪፖርቱ በግልጽ እንደሚያመለክተው፣ በኢትዮጵያ ሴቶች ከወንዶች ይልቅ ሞባይል ኢንተርኔት የመጠቀም ዕድላቸው በ36 በመቶ የሚያንስ ሲሆን ይህም ከባንግላዴሽ (38%) ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቁ ልዩነት ያላት ሀገር አድርጓታል። ከኡጋንዳ (33%)፣ ናይጄሪያ (26%) እና ህንድ (25%) ልዩነት የተመዘገበባቸው ሀገራት ናቸው።

በጥሩ ጎኝ በሪፓርቱ እንደተጠቀሰው ኢትዮጵያ የሚገኙ ሴቶች በ6 በመቶ ስለኢንተርኔት ያላቸው ግንዛቤ ከ2024 ከነበረው በ2025 ከፍ ብሏል።

በኢትዮጵያ የሚገኙ ሴቶች የሌላ ሰው ስልክ ተውሰው ኢንተርኔት በስፋት ከሚጠቀሙባቸው ሀገራት አንዷ ናት። በዚህም የሌላ ሰው ስልክ ተውሰው ዕለታዊ ተጠቃሚ የሆኑ ሴቶች 24% ብቻ ሲሆኑ የራሳቸው ስልክ ኖሯቸው ዕለታዊ ተጠቃሚ ከሆኑት ሴቶች (53%) በግማሽ ያነሰ ተጠቃሚ ናቸው።

ሪፖርቱ በተጨማሪ ስለ እንቅፋቶች ሲገልጽ፣ ገና ወደ አጠቃቀም ላልገቡ ሴቶች ዋና እንቅፋት የዋጋ ተመጣጣኝነት፣ ቀጥሎ የዲጂታል ክህሎት ማነስ፣ ሦስተኛ ደግሞ "ኢንተርኔት ምን ይጠቅመኛል?" የሚል የአግባብነት ጥያቄ እንደሆነ ይጠቅሳል። ይህ ለወንዶች በተመሳሳይ ደረጃ የማይታይ፣ ለሴቶች ብቻ ጎልቶ የሚወጣ እንቅፋት ነው።

ቀድሞውኑ ኢንተርኔት ለሚጠቀሙ ሴቶች ደግሞ ተጨማሪ አጠቃቀምን የሚገድበው ዋነኛ ምክንያት አሁንም የዋጋ ተመጣጣኝነት ሲሆን፣ ቀጥሎ የሚነሳው እንቅፋት የግንኙነት ጥራት ችግር (ኔትወርክ ፍጥነት/ተደራሽነት) እንደሆነ ያነሳል።

ቲክቫህ ኢትዮጵያ
መስከረም 17 ቀን 2019 ዓ/ም

@TikvahethMagazine

"ከሰው ልጅ ቀድመው ባህላዊ መድኃኒትን የተጠቀሙት ዝሆኖች ናቸው!"—ጥናት
#ethiopia | "ዝሆኖች ታመው ህክምና ለመውሰድ ወደ ፋርማሲ አይሄዱም ነገር ግን በተፈጥሮ የተሰጣቸውን አስገራሚ ጥበብ ይጠቀማሉ ሲል አዲስ ጥናት አመለከተ።

ይህ ግኝት እንስሳት በተፈጥሯዊ እውቀታቸው እራሳቸውን የሚያክሙበትን "ዙፋርማኮኖሲ" የተሰኘውን የሳይንስ ዘርፍ አዲስ ምዕራፍ የሚያሸጋግር እና የስነ-ሕይወት ተመራማሪዎችን በእጅጉ ያስደመመ ሆኗል።

የሰው ልጅ የባህል መድኃኒቶችን በመጠቀም በሽታን ከመከላከልና ከመፈወስ ቀደመው የተገኙት የአፍሪካ ዝሆኖች መሆናቸውን የሚያመላክት አዲስና አስገራሚ ሳይንሳዊ ግኝት ይፋ ሆነ።

በኬንያ እና በኡጋንዳ ድንበር አቅራቢያ በሚገኘው የታዋቂው ኤልጎን ተራራ አካባቢ በተደረገው በዚህ ጥናት

ይህ ጥናት አካባቢውን ጠንቅቀው የሚያውቁ የአካባቢው ነዋሪዎችን እና የዱር እንስሳት ጠባቂዎችን በመጠየቅ የተሰራ ነው።

ዝሆኖቹ ነፍሰ ጡር ዝሆኖችን ለመርዳት ልዩ የመድኃኒትነት ባህሪ ያላቸውን ዕፅዋት ከመሬትና ከዛፍ ላይ ቆርጠው እንደሚያቀርቡም አሳይቷል።

ዝሆኖቹ የሆድ ሕመም ሲያጋጥማቸው ውስጣዊ ጥገኛ ተህዋሲያንን ለማስወገድ እና የወሊድ ጊዜያቸው ሲደርስ ምጥ ለማቃለል እንደሚጠቀሙ ነው የተገለፀው።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #elephant #elephantresearch #zoopharmacognosy #animalselfmedication #wildlife







\

አቢሲንያ ግሩፕ ኦፍ ኢንዱስትሪ ያስገነባውን የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት አስረከበ
#fastmereja I ​አቢሲንያ ግሩፕ ኦፍ ኢንዱስትሪ በድርጅቱ የቀድሞ ቼርማን አቶ ማሄንድራባይ ፓቴል መታሰቢያነት በቢሾፍቱ ከተማ ያስገነባውን "ኤጂአይ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤት" አስመርቆ ለአካባቢው ማህበረሰብ አስረከበ። የትምህርት ቤቱን ግንባታ እና የመማሪያ ቁሳቁሶችን ሙሉ በሙሉ አሟልቶ ለማስረከብ ከ106 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ መደረጉን የድርጅቱ አድሚኒስትሬቲቭ ማናጀር አቶ ሄኖክ ደምስ እና የድርጅቱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ጃቲን ፓቴል ገልጸዋል።

​እንደ ድርጅቱ አመራሮች ገለጻ፤ ትምህርት ቤቱ ሙሉ በሙሉ የተሟሉ እና ዘመናዊ ቁሳቁሶች ያሏቸው 8 ክፍሎች ያሉት ሲሆን፣ በአንድ ጊዜ እስከ 380 ተማሪዎችን የማስተናገድ አቅም አለው። በተጨማሪም ድርጅቱ ለተማሪዎቹ ለአንድ ዓመት ሙሉ ነፃ የምግብ አገልግሎት፣ የጽዳት እና የጥበቃ አገልግሎቶችን ሙሉ በሙሉ እንደሚሸፍን የተገለጸ ሲሆን፣ ተማሪዎችም ያለ ምንም ክፍያ በነፃ የሚማሩበት የመንግስት ትምህርት ቤት ሆኖ የሚያገለግል ይሆናል።

​አቢሲንያ ግሩፕ ኦፍ ኢንዱስትሪስ ድርጅቱ በሚገኝበት ቢሾፍቱ ከተማ ለሚኖሩ ማህበረሰቦች እና ለሰራተኞቹ ቤተሰቦች ጥራት ያለው የትምህርት እድል ለመፍጠር በማሰብ ይህንን ፕሮጀክት እውን ማድረጉን ጠቅሶ፣ ከዚህ ቀደምም በአካባቢው የንጹህ መጠጥ ውሃ አቅርቦት እና የተለያዩ የማህበራዊ ድጋፍ ስራዎችን ሲያከናውን መቆየቱን ገልጿል። በተጨማሪም በከተማዋ በሚገኙት የማምረቻ ፋብሪካዎቹ አማካኝነት ለሺዎች የሚቆጠሩ የአካባቢው ነዋሪዎች የሥራ ዕድል መፍጠሩን አብራርቷል።

ዝግጅቱን ያስተባበረው ኤልቬዜት ኢንተርናሽናል ኢቨንትስ ሲሆን ​በምረቃ ሥነ-ሥርዓቱ ላይ የመንግሥት ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች፣ የትምህርት ባለሥልጣናት፣ የሃይማኖትና የሀገር ሽማግሌዎች እንዲሁም የአካባቢው ነዋሪዎች የተገኙ ሲሆን፤ የድርጅቱ አመራሮች ለኢትዮጵያ መንግሥትና ለቢሾፍቱ ህዝብ ላደረጉት ቀጣይነት ያለው ትብብር ምስጋና አቅርበዋል። አቢሲኒያ ግሩፕ በኢትዮጵያ፣ ኬንያና ኡጋንዳ የሚንቀሳቀስ ምስራቅ አፍሪካዊ ኩባንያ እንደመሆኑ መጠን፣ የማህበራዊ ኃላፊነቱን በመወጣት በሀገሪቱ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ እድገት ላይ አወንታዊ አስተዋጽኦ ማድረጉን እንደሚቀጥል አስታውቋል።

(ዘ-ሐበሻ ዜና) ደቡብ ሱዳን በአባይ ወንዝ ላይ አዲስ ግድብ ልትገነባ መሆኑን አስታወቀች፡፡ የደቡብ ሱዳን የሀይልና ግድብ ሚኒስትር የሆኑት አጎክ ሙካር አገራቸው አዲስ የግድብ ፕሮጀክት ልትጀምር መሆኑን ገለፁ፡፡ ይህ ግድብ ‹‹ፉላ›› የሚባል ሲሆን የፕሮጀክቱ መጠሪያ ደግሞ ‹‹የታላቁ ፉላ ሀይድሮ ፓወር ፕሮጀክት›› የሚል ነው፡፡ እንደዘገባዎች ከሆነ ግድቡ በነጭ አባይ ወንዝ የሚገነባ ነው፡፡

1080 ሜጋ ዋት ሀይል የማመንጨት አቅም ያለው ይህ ግድብ የሚገነባውም ኡጋንዳ ድንበር አቅራቢያ ነው፡፡ ሚኒስትሩ የግድቡ እቅድ አመታትን ያስቆጠረ ቢሆንም በፋይናንስ እጥረት የተነሳ ተግባራዊ ሳይሆን መቅረቱን አውስተዋል፡፡ አሁን ግን ከአለም አቀፍ የልማት ፋይናንስ ተቋማት ድጋፍ ማግኘታቸውን ጠቅሰው በፕሮጀክቱ ላይ የአዋጪነት ጥናት ተሰርቶ መጠናቀቁን ገልፀዋል፡፡

በግድቡ ግንባታ ዙሪያ ከግብፅ በኩል የተለያዩ ስጋቶችና ማስፈራሪያዎች እየደረሷቸው መሆኑን የጠቀሱት ሚኒስትሩ ፕሮጀክቱ በአባይ ተፋሰስ አገራት ሚኒስትሮች ምክር ቤት በኩል መፅደቁን አስረድተዋል፡፡ በንግግራቸው ማጠቃለያም ‹‹የፉላ ግድብን ለመስራት ዝግጅት እያደረግን ነው፡፡ ግብፅንም አንፈራም›› ማለታቸው ተዘግቧል፡፡

#ethiopia

ከሠራተኞች ወርሃዊ ደመወዝ እስከ 2 በመቶ ሊቆረጥ ነው።

የክልል መንግስታት ከሠራተኞች ወርሃዊ ደመወዝ ላይ ከዜሮ ነጥብ 5 በመቶ እስከ 2 በመቶ የሚደርስ የአደጋ ጊዜ መጠባበቂያ ፈንድ መዋጮ የሚቆርጡበት አሠራር መዘርጋታቸውን ተሰምቷል።

ከሠራተኞች ደመወዝ የሚቆረጥ መዋጮ በረቂቅ ደረጃ ተይዞ የነበረ ሲሆን፣ በመጨረሻ በጸደቀው የኢትዮጵያ የአደጋ ሥጋት ሥራ አመራር አዋጅ ላይ ግን ቀሪ መደረጉ ይታወሳል።

ክልሎች ለመሰብሰብ የወሰኑት መዋጮ ተመሳሳይ ሲሆን፣ የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ግን ከሁሉም ከፍ ያለ መጠን ማለትም ከ1 እስከ 2 በመቶ ለመቁረጥ ወስኗል።

በተያያዘ ዘገባ፦ ዓለም ባንክ ኢትዮጵያን ጨምሮ በማሳደግ ላይ ያሉ አገራት ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው ዜጎች ላይ ጫና ሳያደርጉ ገቢያቸውን ማሳደግ የሚችሉበትን የፖሊሲ ጥናት ይፋ ማድረጉ ተገልጿል።

ባንኩ የኢትዮጵያ የታክስ ገቢ ከአገር ውስጥ ጠቅላላ ምርት አንጻር ያለው ድርሻ በታሪክ እጅግ ዝቅተኛው 7.5 በመቶ መሆኑን ጠቁሟል።

ይህ አፈጻጸም፣ ከሰሃራ በታች ካሉ አገራት 13 በመቶ አማካይ አጠቃላይ ገቢና በተለይም እንደ፦
-ኬንያ፣
-ሩዋንዳ እና
-ኡጋንዳ ካሉ ሀገራት ጋር ሲነጻጸር እጅግ ዝቅተኛ መሆኑን ባንኩ ጠቅሷል።

ለሀገሪቱ የታክስ ገቢ ማነስ፣ ሕገወጥ ንግድ፣ የታክስ ነጻ መብቶች መብዛትና በግብር አሰባሰብ መዋቅር ላይ ያሉ ድክመቶች ዋና ምክንያት ናቸው ተብሏል። ባንኩ፣ በሀገራት የመዋቅራዊ አቅም ምድብ፣ ኢትዮጵያን 'በቅድሚያ መሰረታዊ አሰራሮችን በማጠናከር ሒደት' ምድብ ውስጥ እንደምትገኝ ገልጿል።

Seledadotio
Seledadotio

ኡጋንዳ ለኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ድጋፏን እንደምትቀጥል  አረጋገጠች

የኡጋንዳዋ ምክትል ፕሬዝዳንት ጄሲካ አሉፖ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን በሀገሪቱ በምታደርገው የማስፋፋት ሥራ መንግሥታቸው አስፈላጊውን ድጋፍ እንደሚያደርግ አረጋግጠዋል።

ድጋፉ የተገለጸው የቤተክርስቲያኗ የምሥራቅ አፍሪካ ሀገረ ስብከት ዋና ሥራ አስኪያጅ እና በኡጋንዳ የኢትዮጵያ አምባሳደር ከምክትል ፕሬዝዳንቷ ጋር ባደረጉት ውይይት ወቅት ነው። በስብሰባው ወቅት የቤተክርስቲያኗ ተወካዮች የኡጋንዳ መንግሥት ለስደተኞች፣ ለሃይማኖት ነፃነትና ለቤተክርስቲያኗ እድገት ላደረገው እገዛ ምስጋና በማቅረብ የተጀመረው አጋርነት ተጠናክሮ እንዲቀጥል ጠይቀዋል።

ምክትል ፕሬዝዳንቷ በበኩላቸው፤ የሃይማኖት ተቋማት ለሀገርና ለሕዝብ ሰላም ያላቸውን ሚና አጉልተው አሳይተዋል። የጸሎት ሥነ ሥርዓቶች ምንም ዓይነት እንቅፋት ሳይገጥማቸው እንዲከናወኑና የቤተክርስቲያኗ የማስፋፋት ሥራዎች እንዲሳኩ መንግሥታቸው አስፈላጊውን እገዛ እንደሚያደርግ አረጋግጠዋል።

Seledadotio
Seledadotio

አፍሪካውያን ቻይናውያን ነጋዴዎች ይውጡልን እያሉ ነው
#ethiopia | ​በናይጄሪያ ሌጎስ የንግድ ማዕከል የሚሰሩ የሀገር ውስጥ ነጋዴዎች፣ ቻይናውያን ነጋዴዎች በችርቻሮ ንግድ ዘርፍ ውስጥ ገብተው በቀጥታ ለደንበኞች ዝቅተኛ በሆነ ዋጋ እቃዎችን ማቅረባቸውን በመቃወም አደባባይ ወጥተዋል።

ነጋዴዎቹ "ቻይናውያን ለቀው ይውጡ" የሚሉ መፈክሮችን በማንገብ ያካሄዱት ተቃውሞ የፖሊስን ትኩረት የሳበ ሲሆን የናይጄሪያ ባለስልጣናት ደግሞ የተቃውሞው አስተባባሪዎች ለእስር ሊዳረጉ እንደሚችሉ አስጠነቅቀዋል።

​ይህ በቻይናውያን ነጋዴዎች እና በሀገር ውስጥ ስራ ፈጣሪዎች መካከል የተነሳው የንግድ ውድድር ስጋት በናይጄሪያ ብቻ የተወሰነ አይደለም።

መሰል ቅሬታዎች እንደ ጋና እና ኡጋንዳ ባሉ ሌሎች የአፍሪካ ሀገራትም እየተስተዋሉ ይገኛሉ። የኬንያው ፕሬዝዳንት ዊሊያም ሩቶም በቅርቡ ባደረጉት ንግግር፣ ቻይናውያንን ጨምሮ የውጭ ሀገር ዜጎች በጎዳና ላይ ንግድ እና በትንንሽ የችርቻሮ ዘርፎች ውስጥ ገብተው ከሀገር ውስጥ ዜጎች ጋር መፎካከር እንደሌለባቸው ገልጸው ነበር።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

የሞጆ ደረቅ ወደብ፡ የኢትዮጵያ የንግድ ሎጂስቲክስ ዘመናዊነት እና የቀጣናው የኢኮኖሚ ትስስር ማዕከል
*********************

ከጅቡቲ ወደብ እስከ ሀገር ውስጥ ማከፋፈያ ማዕከላት የተዘረጋው የሎጂስቲክስ አውታረ መረብ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የደም ሥር ነው።

በዚህ የንግድ ሰንሰለት ውስጥ የሞጆ ደረቅ ወደብ ዕቃ ከማስተናገድ ባለፈ የሀገራችንን ወጪ ንግድ ከዓለም ገበያ ጋር የሚያስተሳስር ወሳኝ የሎጂስቲክስ መገናኛ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል።

ከጅቡቲ ወደብ የሚነሱ የኢንዱስትሪ ግብዓቶች፣ የነዳጅ ምርቶች፣ ማሽነሪዎች እና ሌሎች የንግድ ሸቀጦች ወደ ኢትዮጵያ ገብተው ለተለያዩ መዳረሻዎች የሚሰራጩበት ዋነኛ ማዕከል የሆነው ሞጆ አሁን አዲስ የሎጂስቲክስ አቅም ተላብሷል።

በዓለም ባንክ ድጋፍ በ60 ሄክታር መሬት ላይ ያረፈው የዘመናዊ ሎጂስቲክስ ማዕከል የማስፋፊያ ግንባታ የመጀመሪያ ምዕራፍ መመረቅ ይህን የለውጥ ጉዞ የሚያጠናክር ትልቅ እርምጃ ነው።

ማዕከሉ በዓመት እስከ አንድ ሚሊዮን ባለ ሃያ ጫማ ኮንቴይነሮችን ማስተናገድ የሚችሉ ጣቢያዎች እና ዘመናዊ መጋዘኖችን በውስጡ ይዟል።

ከዚህም ባሻገር የደረቅ ብትን ጭነቶችን በሀገር ውስጥ ማሸግ እንዲቻል በማድረግ የሎጂስቲክስ ወጪን ለመቀነስ፣ የውጭ ምንዛሬን ለመቆጠብ እና ለዜጎች የሥራ ዕድል ለመፍጠር የሚያስችል ሰፊ አቅም ፈጥሯል።

የማዕከሉን የአሠራር ፍጥነት ከሚያሳድጉ አዳዲስ መሠረተ ልማቶች መካከል በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ የተተከለው የባቡር ላይ ክሬን በዋናነት ይጠቀሳል።

ይህ ቴክኖሎጂ በባቡር መስመር የሚደረገውን የኮንቴይነር ዝውውር በፍጥነት በማከናወን የጭነት ማስተናገጃ ጊዜን በእጅጉ ያሳጥራል።

ከዚህ ቀደም የነበረውን የኮንቴይነሮች የቆይታ ጊዜ በመቀነስም የባለብዙ ዘርፍ የትራንስፖርት ትስስርን ውጤታማነት በተግባር ያረጋገጠ ነው።

የሞጆ ደረቅ ወደብ ዘመናዊነት የሚለካው በመሬት እና በሕንፃ ስፋት ብቻ አይደለም። በዲጂታል መሠረተ ልማት የተሳሰረ አሠራር መዘርጋቱ የማዕከሉን የአገልግሎት ፍጥነት እና ቅልጥፍና ወደ አዲስ ምዕራፍ አሸጋግሮታል።

ዘመናዊ የጣቢያ አስተዳደር ሥርዓትን ጨምሮ የጭነት መቆጣጠሪያ ቴክኖሎጂዎች እና የኤሌክትሮኒክ ክፍያ አሠራሮች ተግባራዊ መደረጋቸው የመረጃ ፍሰቱን ፈጣን፣ አሠራሩንም ግልጽ አድርጎታል።

በዚህም ቀደም ሲል ከወረቀት ሰነዶች፣ ከተደጋጋሚ ሂደቶች እና ከረጅም መዘግየቶች ጋር ተያይዘው የነበሩ የሥራ ጫናዎች ተቀርፈዋል።

የጉምሩክ ሂደቶች በፍጥነት እንዲጠናቀቁ እንዲሁም አስመጪዎች፣ ላኪዎች፣ አምራቾች እና ጠቅላላ የንግዱ ማኅበረሰብ በተሻለ ፍጥነት ሥራቸውን እንዲያከናውኑ ምቹ ሁኔታ ተፈጥሯል።

ይህ የሎጂስቲክስ አብዮት የሞጆ ደረቅ ወደብን ብቻ የሚመለከት ሳይሆን፣ የኢትዮጵያን የንግድ ሎጂስቲክስ ከባህላዊ አሠራር ወደ ዲጂታል፣ ፈጣን እና ተወዳዳሪ ሥርዓት የሚያሸጋግር ነው።

በተለይም የባቡር፣ የመንገድ፣ የደረቅ ወደብ እና የዲጂታል ሥርዓት ትስስር የሎጂስቲክስ ሰንሰለቱን የበለጠ ቀልጣፋ በማድረግ የንግድ ወጪን እና ጊዜን ለመቀነስ ወሳኝ አቅም ይፈጥራል።

ማዕከሉ ኢትዮጵያን፣ ደቡብ ሱዳንን እና ኡጋንዳን የሚያስተሳስረው የ‘ደሱ ኮሪደር' አካል በመሆኑ፣ የሀገራችንን የሎጂስቲክስ አቅም ከቀጣናዊ ገበያዎች ጋር ለማስተሳሰር የላቀ ድርሻ አለው።

ይህም በአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ የንግድ ቀጣና ውስጥ ኢትዮጵያ የሚኖራትን ተሳትፎ ለማሳደግ እና ቀጣናዊ የኢኮኖሚ ትስስርን ለማጠናከር የጀርባ አጥንት ሆኖ ያገለግላል።

ከጅቡቲ ወደብ የሚጀምረው የጭነት ጉዞ በባቡር እና በመንገድ ተጓጉዙ፣ በሞጆ ዘመናዊ የሎጂስቲክስ ማዕከል በተሳለጠ አሠራር ትራንዚት አድርጎ ወደ ተለያዩ የሀገር ውስጥ እና ቀጣናዊ ገበያዎች ሲሰራጭ፤ የንግድ ፍሰቱን ከማቀላጠፍ ባለፈ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚያዊ ተወዳዳሪነት የሚያረጋግጥ ይሆናል።

በኢንቲሃድ አብራር
#ethiopia #ebc #trade #logistics #economy #digitaltransformation #supplychain #afcfta

ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ (GERD) እና የአባይ ወንዝ አጠቃቀም፡ ህጋዊ እና ታሪካዊ ትንተና
አጭር ጥናታዊ የህግ ጹሁፍ
አዘጋጅ፦ ፋንታሁን ደለለው

1. መነሻ (Introduction)

የአባይ (ናይል) ወንዝ ለዘመናት በበላይኛው እና በታችኛው ተፋሰስ ሀገራት መካከል የታሪካዊ፣ ህጋዊ እና ፖለቲካዊ ውዝግቦች መነሻ ሆኖ ቆይቷል። ኢትዮጵያ ከ85% በላይ የሚሆነውን የአባይ ውሃ የምታበረክት ቢሆንም፣ በታሪክ አጋጣሚዎች እና በቅኝ ግዛት ስምምነቶች ምክንያት ሀብቷን እንዳትጠቀም ተፅዕኖ ሲደረግባት ቆይቷል።

ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ (GERD) መገንባት መጀመር የኢትዮጵያን የተፈጥሮ ሀብት የመጠቀም ሉዓላዊ መብት በተግባር ያረጋገጠ ትልቅ የታሪክ ምዕራፍ ነው። ይህ አጭር ጥናታዊ ጽሁፍ የኢትዮጵያን እና የግብፅን የህግ ክርክሮች፣ አለምአቀፍ ድንጋጌዎችን እና የኢፌድሪ ህገ-መንግስትን መሰረት በማድረግ የተዘጋጀ የህግ ትንተና ነው።

2. የግብፅ እና የሱዳን ስምምነቶች እና የህግ ክርክሮች
ግብፅ እና ሱዳን በአባይ ወንዝ ላይ ያላቸውን የውሃ ድርሻ እና የይገባኛል ጥያቄ የሚመሰርቱት በቅኝ ግዛት ዘመን እና ከዛ በኋላ በተደረጉ የሁለትዮሽ ስምምነቶች ላይ ነው።

ሀ) የ1929 ስምምነት፦ በእንግሊዝ (የምስራቅ አፍሪካ ቅኝ ግዛቶቿን ወክላ) እና በግብፅ መካከል የተደረገ ሲሆን፣ ግብፅ በወንዙ ላይ የቪቶ (የመከልከል) መብት እንዲኖራት እና በላይኛው ተፋሰስ ሀገራት የሚገነቡ ማናቸውም የልማት ስራዎች የግብፅን ፍላጎት እንዳይነኩ የሚደነግግ ነው።

ለ) የ1959 ስምምነት፦ በግብፅ እና በሱዳን መካከል ብቻ የተደረገ የሁለትዮሽ ውል ሲሆን፣ ጠቅላላ የወንዙን የውሃ ፍሰት ሙሉ በሙሉ በመከፋፈል 55.5 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ ለግብፅ፣ 18.5 ቢሊዮን ሜትር ኪዩብ ደግሞ ለሱዳን የሰጠ ስምምነት ነው። ኢትዮጵያ ከዚህ ውል ሙሉ በሙሉ ተገልላለች።

የህግ ተቀባይነት ድክመት (Res inter alios acta)፦ በአለምአቀፍ የውል ህግ መርህ መሰረት፣ በሁለት ወገኖች መካከል የተደረገ ስምምነት ሶስተኛ ወገንን ሊያስገድድ አይችልም። ኢትዮጵያ በእነዚህ ስምምነቶች ላይ ያልተፈራረመች በመሆኑ እና መብቷን በግልፅ የነፈጉ በመሆናቸው፣ እነዚህ ስምምነቶች በኢትዮጵያ ላይ ምንም አይነት ህጋዊ ተፈጻሚነት የላቸውም።

3. አለምአቀፍ የውሃ ስምምነቶች እና መርሆች
ዘመናዊው አለምአቀፍ የውሃ ህግ በቅኝ ግዛት ዘመን የነበሩ የይገባኛል ጥያቄዎችን ውድቅ በማድረግ ፍትሃዊ አጠቃቀምን ያበረታታል። እ.ኤ.አ የ1997 የተባበሩት መንግስታት የድንበር ተሻጋሪ ወንዞች ኮንቬንሽን (UN Watercourses Convention) ሁለት ዋና ዋና መርሆችን ያስቀምጣል፦
ሀ) ፍትሃዊ እና ሚዛናዊ አጠቃቀም (Equitable and Reasonable Utilization)፦ እያንዳንዱ ተፋሰስ ሀገር ሌሎችን ሳይጎዳ ከሀብቱ ተጠቃሚ የመሆን መብት አለው። ኢትዮጵያ የህዝቦቿን የኤሌክትሪክ ፍላጎት ለማሟላት ወንዙን የመጠቀም መብቷ በዚህ መርህ የተደገፈ ነው።

ለ) ጉልህ ጉዳት አለማድረስ (No Significant Harm)፦ የላይኛው ተፋሰስ ሀገራት ሀብታቸውን ሲጠቀሙ በታችኛው ተፋሰስ ሀገራት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ማድረስ የለባቸውም። የታላቁ ህዳሴ ግድብ የውሃ ፍሰትን የማይቀንስ (Non-consumptive) የሃይል ማመንጫ ፕሮጀክት በመሆኑ በታችኞቹ ሀገራት ላይ ጉልህ ጉዳት አያደርስም።

4. የኢፌድሪ ህገ-መንግስት እና የኢትዮጵያ መብት
የኢፌድሪ ህገ-መንግስት የመንግስትን እና የህዝብን መብትና ግዴታዎች በግልፅ ያስቀምጣል፦

ሀ) አንቀፅ 40(3)፦ የገጠርም ሆነ የከተማ መሬት እና የተፈጥሮ ሀብት ባለቤትነት መብት የመንግስት እና የህዝብ ብቻ መሆኑን ይደነግጋል። ይህም መንግስት የአባይን ወንዝ ለሀገር ልማት የማዋል ሙሉ ሉዓላዊ ስልጣን እንዳለው ያረጋግጣል።

ለ) አንቀፅ 89(1) እና 92(1)፦ መንግስት የሀገሪቱን የተፈጥሮ ሀብቶች በሙሉ በማቀናጀት ዜጎች ህይወታቸው እንዲሻሻል እና ከድህነት እንዲወጡ የማድረግ ህገ-መንግስታዊ ግዴታ አለበት። ታላቁ የህዳሴ ግድብ ይህንን ህገ-መንግስታዊ ግብ ለማሳካት የተገነባ ዋነኛ ብሄራዊ ፕሮጀክት ነው።

5. የናイル ተፋሰስ የትብብር ማዕቀፍ ስምምነት (CFA)
የቅኝ ግዛት ስምምነቶችን ሙሉ በሙሉ በመሻር በናይል ተፋሰስ ሀገራት መካከል አዲስ የህግ ማዕቀፍ ለመፍጠር የተዘጋጀው የትብብር ማዕቀፍ ስምምነት (CFA) በቅርቡ (እ.ኤ.አ 2024) አስፈላጊው የሀገራት ቁጥር ፈርመውት ስላፀደቁት በይፋ ስራ ላይ ውሏል። ይህ ስምምነት የኢትዮጵያን እና የሌሎችን የላይኛው ተፋሰስ ሀገራት ፍትሃዊ የመጠቀም መብት በህግ ያረጋገጠ ትልቅ ድል ነው።

6. ታሪካዊ እና አለምአቀፋዊ ሀገርአቀፍ ድጋፍ
ኢትዮጵያ በግድቡ ዙሪያ ጠንካራ የውስጥ እና የውጭ ድጋፎችን አግኝታለች፦

• የሀገር ውስጥ አንድነት፦ መላው የኢትዮጵያ ህዝብ በገንዘቡ፣ በእውቀቱና በጉልበቱ ግድቡን በባለቤትነት ደግፏል።

• የአፍሪካ ህብረት አቋም፦ 'ለአፍሪካ ችግሮች የአፍሪካዊ መፍትሄ' በሚለው መርህ መሰረት የአፍሪካ ህብረት የድርድር መድረኩን በመምራት የውጭ ጣልቃገብነትን ተከላክሏል።

• የላይኛው ተፋሰስ ሀገራት አጋርነት፦ እንደ ኡጋንዳ፣ ኬንያ፣ ታንዛኒያ እና ሩዋንዳ ያሉ ሀገራት የኢትዮጵያን ፍትሃዊ የመጠቀም መብት ይደግፋሉ።

7. ማጠቃለያ (Conclusion)

በማጠቃለያው፣ የኢትዮጵያ የአባይን ወንዝ የመጠቀም መብት በተፈጥሮ ህግ፣ በአለምአቀፍ የውሃ ህግጋት (ፍትሃዊ አጠቃቀም) እና በሀገር ውስጥ ህገ-መንግስት የተደገፈ ፅኑ መብት ነው። የቅኝ ግዛት ዘመን የሁለትዮሽ ስምምነቶች ኢትዮጵያን አይገድዱም። የህዳሴው ግድብ መጠናቀቅ እና የCFA ስምምነት ስራ ላይ መዋል የኢትዮጵያን የታሪክ የበላይነት ወደ ህግ የበላይነት ቀይሮታል።

8. ማጣቀሻዎች (References)

1. United Nations Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Watercourses (1997).
2. Agreement on the Nile River Basin Cooperative Framework (CFA), 2010 (Entered into force in 2024).
3. Declaration of Principles (DoP) on the GERD signed by Ethiopia, Egypt, and Sudan (2015).
4. The Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (1995), Articles 40, 89, and 92.

አዘጋጅ ፋንታሁን ደለለው , Lawyer , 0929101037
በ word እና PDF በቴሌግራም በአማረኛ እና እንግሊዘኛ ያገኙታል። https://t.me/Fantahunlawye...
email :- delelewfantahun20102010.com
https://www.facebook.com/s...
#ethiopia
#governmentpolicy
#ethiopianculture

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የኡጋንዳው ጄኔራል የቱርክ ዜጎች አገሪቱን ለቀው እንዲወጡ አዘዙ፡፡ አነጋጋሪው የኡጋንዳ መከላከያ ሀይል ዋና አዛዥ ጄኔራል ሙሁዚ ካይናሩጋባ ቱርካዊያን በሙሉ ከኡጋንዳ አንዲወጡ የሚገልፅ መመሪያ አወጡ፡፡ ጄኔራሉ በማህበራዊ ሚዲያቸው ላይ ያስተላለፉት ይህ መልእክት በካምፓላና በአንካራ መካከል ለወራት የዘለቀው አለመግባባት ወደውጥረት መሸጋገሩን የሚያመለክት ነው፡፡ ሙሁዚ በመልእክታቸው ‹‹ኡጋንዳ ከቱርክ ጋር ያላትን ግንኙነት አቋርጣለች›› ካሉ በኋላ ሴፕቴምበር 18 በቱርክ ኤምባሲ ደጃፍ ሊደረግ በታቀደው የተቃውሞ ሰልፍ የቱርክ ሰላይ ሆኖ የሚሰራ ሰው እስር እንደሚጠብቀው አስጠንቅቀዋል፡፡

የተቃውሞ ሰልፉን እንዲመሩ የፓርላማ አባል የሆኑትን ትዋላ ፋዲልን መሾማቸውን የጠቀሱት ጄኔራሉ ህዝቡ በከፍተኛ ሁኔታ ለተቃውሞ እንዲወጣ ቅስቀሳ እየተደረገ መሆኑንም አስረድተዋል፡፡ እንደመረጃዎች ከሆነ የተቃውሞው ሰልፍ በካምፓላ አውራ ጎዳናዎች ላይ ካለፈ በኋላ በቱርክ ኤምባሲ ደጃፍ መቀመጥን የሚያካትት ነው፡፡

ጄኔራሉ መልእክታቸውን በመቀጠል ‹‹ኡጋንዳ ከቱርክ ጋር ያላትን ግንኙነት ማቋረጧን ከዚህ ቀደም ገልጫለሁ፡፡ ስለዚህም ቱርካዊያን በተቻለ ፍጥነት ሻንጣቸውን ይዘው ከአገራችን መውጣት አለባቸው›› ብለዋል፡፡ በቱርክና በኡጋንዳ መካከል ስላለው ግንኙነት ጄኔራሉ ከዚህ ቀደምም የተለያዩ መግለጫዎችንና ማስጠንቀቂያዎችን መስጠታቸው ይታወሳል፡፡ ነገር ግን በጉዳዩ ላይ የኡጋንዳ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እስካሁን የሰጠው ይፋዊ መግለጫ የለም፡፡ በካምፓላ የሚገኘው የቱርክ ኤምባሲም ዝምታን መርጧል፡፡

ምኒልክ ተወልዶ ባያነሳ ጋሻ...
#ethiopia | ​በኡጋንዳ በሚገኙ የዱር እንስሳት ፓርኮች ውስጥ ምዕራባውያን ቱሪስቶች የተራራ ጐሪላዎችን ለመጎብኘት በሚያደርጉት ጉዞ የአካባቢው ሰራተኞች በባህላዊ መሸከሚያ ተሸክመዋቸው የሚያሳዩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች ይፋ መሆናቸውን ተከትሎ ከፍተኛ የህዝብ ቁጣ እየናረ ይገኛል።

በርካታ ተችዎች ድርጊቱን በ21ኛው ክፍለ ዘመን የሚፈጸም የዘመናዊ ባርነት እና የጉልበት ብዝበዛ ማሳያ አድርገው በመኮነን ላይ ናቸው።

በተጨማሪም ይህ አሰራር በአካባቢው የቱሪዝም ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ወጣቶችን ሰብአዊ ክብር የሚነካና የሚያዋርድ እንደሆነ ተሟጋቾች አጥብቀው ይከራከራሉ።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

(ዘ-ሐበሻ ዜና) የአሜሪካ ጦር ሀይል በምእራባዊ ሞቃዲሾ የአየር ጥቃት መፈፀሙን አስታወቀ፡፡ የአሜሪካ ጦር ሀይል የአፍሪካ እዝ ወይንም አፍሪኮም በስተምእራብ ሞቃዲሾ በአልሸባብ ታጣቂዎች ላይ የአየር ጥቃት መፈፀሙን ገለፀ፡፡

ጥቃቱ የተፈፀመው ከሱማሊያ ዋና ከተማ በ175 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ መሆኑንም አስረድቷል፡፡ በመግለጫው ‹‹አፍሪኮም ከሱማሊያ ፌዴራል መንግስትና ከሱማሊያ ጦር ሀይል ጋር በመተባበር አልሻባብ በውጭ አገር ለሚኖሩ ወታደሮቻችንና ዜጎቻችን ስጋት እንዳይሆን አቅሙን የማዳከም እርምጃ መውሰዱን ቀጥሏል፡፡›› ብሏል፡፡ ይህ ጥቃት የተፈፀመው አርብ እለት እንደሆነ ቢገልፅም ምን አይነት የጦር መሳሪያ እንደተጠቀመና ምን ያህል ጉዳት እንዳደረሰ ግን ያለው ነገር የለም፡፡ ይህ ጥቃት የተፈፀመው በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች ውስጥ አልሸባብ እንደገና ራሱን እያጠናከረ መሆኑ መገለፁን ተከትሎ ነው፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ በሌላ አቅጣጫ ደግሞ የአሸባሪው አልሸባብ ታጣቂዎች ዛሬ ከሞቃዲሾ ዳርቻ የሚገኙ መንደሮችን መቆጣጠራቸው ተዘግቧል፡፡

ትላንት የአካባቢው ሀይሎችና የጎሳ ሚሊሻዎች ከሞቃዲሾ በ45 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የሚገኘውን ባስራ መንደር ለቀው መውጣታቸውን ተከትሎ ታጣቂዎቹ እንደገቡ ዘገባዎች አስረድቷል፡፡ ታጣቂዎቹ በዚህም ሳይወሰኑ አፍጎዮ በተሰኘው አውራ ጎዳና አድርገው ሪይስ የተሰኘውን መንደር መቆጣጠራቸውም ተገልጿል፡፡ እንደዘገባዎች የአፍሪካ ህብረት የሰላም ተልእኮ አባል የሆኑ የኡጋንዳ ወታደሮች አሁን ከታጣቂዎቹ ጋር በቅርብ ርቀት ተፋጠው ይገኛሉ፡፡

የፕሬዚዳንቱ ልጅ የቱርክ ዜጎች ሀገሪቱን ለቀው እንዲወጡ አዘዙ
#ethiopia | ​የኡጋንዳ ኃይል ዋና አዛዥ እና የፕሬዚዳንት ዮዌሪ ሙሴቬኒ ልጅ የሆኑት ሙሁዚ ካይነሩጋባ በሀገሪቱ የሚኖሩ የቱርክ ዜጎች በአስቸኳይ ጨርቄን ማቄን ሳይሉ በቶሎ እንዲወጡ ጥሪ አቀረቡ።

ጄነራሉ በኤክስ ገጻቸው ባስተላለፉት መልእክት ከቱርክ ጋር ያላቸውን ግንኙነት ሙሉ በሙሉ ማቋረጣቸውን የገለጹ ሲሆን በመስከረም 18 ቀን በካምፓላ በሚገኘው የቱርክ ኤምባሲ ፊት ለፊት ታላቅ የተቃውሞ ሰልፍ እንዲደረግ አስተላላፈዋል።

​በሁለቱ ወገኖች መካከል የተፈጠረው ውጥረት ዋነኛ መንስኤ በቱርክ የሚኖረውና የኡጋንዳ መንግሥትን አብዝቶ የሚተቸው ፍሬድ ሉምቡዬ የተባለው ብሎገር ጉዳይ እንደሆነ ተመልክቷል።

ሙሁዚ ካይነሩጋባ ቀደም ሲል የቱርክ ባለስልጣናት ይህንን ተቃዋሚ አሳልፈው እንዲሰጧቸው ወይም ከሀገራቸው እንዲያባርሩት አጥብቀው ሲጠይቁ የቆዩ ቢሆንም ጥያቄያቸው ባለመመለሱ ምክንያት እርምጃው ወደ ጥብቅ ዲፕሎማሲያዊ ውጥረት አድጓል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

አፍሪካ የ-Al ቴክኖሎጂ ተቀባይ ብቻ ሳትሆን ፈጣሪ የምትሆንበትን መሠረት የጣለው አውደ ጥናት ተካሄደ!
#fastmereja :- "ለአፍሪካ ማህበረሰብ ተግዳሮቶች መፍትሔ የሚሰጡ መሠረታዊ ሞዴሎች" በሚል መሪ ቃል ለአራት ቀናት ሲካሄድ የቆየው የACT-Africa 2026 አውደ ጥናት በአዲስ አበባ ሃያት ሬጀንሲ ሆቴል በዛሬዉ እለት ተጠናቋል።

በአፍሪካ እና በዓለም ዙሪያ የሚገኙ ተመራማሪዎችን፣ የመረጃ ሳይንቲስቶችን እና ፖሊሲ አውጪዎችን ያሰባሰበው ይህ መድረክ፤ የአርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ (AI) ቴክኖሎጂዎችን ከአፍሪካ ልዩ ሁኔታዎች፣ ቋንቋዎች እና የልማት ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ዘርፎች ጋር ማጣጣም በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ትኩረት በማድረግ ነዉ የተካሄደዉ።

ዝግጅቱ በሚቺጋን ዩኒቨርሲቲ የመረጃ እና አርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ ማህበረሰብ ተቋም (MIDAS) ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመተባበር እና በሽሚት ሳይንሶች የገንዘብ ድጋፍ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ዓላማውም አፍሪካውያን ባለሙያዎች የውጭ ሞዴሎችን በቃል ከመቀበል ይልቅ የራሳቸውን መፍትሄዎች እንዲገነቡ ማብቃት መሆኑ ተገልጿል።

የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቴክኖሎጂ እና ግንባታ አካባቢ ኮሌጅ ተመራማሪዎችና የACT-Africa 2026 ዋና አስተባባሪዎች ዶ/ር ዮናስ ምናሉ እማኙ እና ዶ/ር ደሳለኝ ወገሶ እንደገለጹት፤ መድረኩ በአህጉሪቱ ስነ-ምህዳር ውስጥ ለሚሰሩ ተመራማሪዎች የእውቀት ልውውጥና ጠንካራ አጋርነት ለመፍጠር ያለመ ስለመሆኑ ነዉ የገለፁት።

በአዘጋጅነት ከኢትዮጵያ በተጨማሪ ከኡጋንዳ እና ኬንያ የመጡ ከፍተኛ ተመራማሪዎች የተሳተፉበት ይህ አውደ ጥናት፣ ተሳታፊዎች ከመሠረታዊ ንድፈ-ሐሳብ እስከ ተግባራዊ አተገባበር ያተኮሩ ስልጠናዎችን እንዲወስዱ ያስቻለ ሲሆን በተለይም በግብርና፣ ጤና፣ ማኑፋክቸሪንግ፣ መሠረተ ልማት እና የአየር ንብረት ለውጥ ዘርፎች ላይ ያተኮረ የሀካቶን ውድድር ተካሂዶ ተግባራዊ መፍትሄዎች ቀርበዋል።

ከስልጠናው ባሻገር ተሳታፊዎች የኢትዮጵያ አርቲፊሻል ኢንተሊጀንስ ኢንስቲትዩትን የጎበኙ ሲሆን፣ ዝግጅቱ ከመጪው የኢትዮጵያ አዲስ ዓመት በዓል ጋር ተገጣጥሞ በመካሄዱ እንግዶች የሀገሪቱን ባህል እንዲለማመዱ እድል ፈጥሯል።

በአጠቃላይ አውደ ጥናቱ አፍሪካ በዓለም አቀፍ የአርቲፊሻል ኢንተሊጂየንስ (AI) ሥርዓተ-ምህዳር ውስጥ የቴክኖሎጂ ተቀባይ ብቻ ሳትሆን የራሷን ፈጠራ የምታመነጭበትን መሠረት በመጣል ተጠናቋል።

ግብ ጠባቂው ንጉሣዊ ዙፋን ሊደፋ ነው!
#ethiopia | በእንግሊዝ ሦስተኛ ዲቪዚዮን በመጫወት ላይ የሚገኘው የ36 አመቱ ግብ ጠባቂ በኡጋንዳ የሚገኘውን የቶሮ ንጉሣዊ ዙፋን ለመረከብ ተመርጧል።

ከሰሞኑ በ34 አመታቻው ህይወታቸው ያለፈው የቀድሞ የቶሮ ንጉሥ የነበሩት ንጉሥ ኦዮ ኒዪምባ 4ኛ የሚተካ ይሆናል።

የሟቹ ንጉስ የአጎት ልጅ የሆነው የ36 አመቱ ጆርጅ ዴስሞንድ ካሙራሲ የንጉስነት ቦታውን እንዲረከብ መመረጡ ታውቋል።

የቶሮ ንጉሣዊ የዙፋን ተከታይ ኮሚቴ ባካሄደው ድምፅ አሰጣጥ ካሙራሲ ከተሰጡት 18 ድምፆች 15ቱን በማግኘት አዲሱ ንጉሥ እንዲሆን በኮሚቴው ተመርጧል።

ካሙራሲ የቀድሞው ንጉሥ ጆርጅ ሩኪዲ 3ኛ የልጅ ልጅ እና የሟቹ ንጉሥ ኦዮ የአጎት ልጅ ነው።

ካሙራሲ የንጉሥነት ዘውዱን ለመደፋትና ባህላዊ ኃላፊነቱን ለመረከብ የእግር ኳስ ሕይወቱን አቋርጦ ወደ ምዕራብ ኡጋንዳ ለመጓዝ በመዘጋጀት ላይ እንደሚገኝ ተገልጿል።

ሔኖክ ወ/ገብርኤል

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#ethiopia #getutemesgen #uganda #toorokingdom #georgekamurasi #footballnews #africanews

እናት መሆን ከባድ ነው!
#ethiopia | በሚስ ወርልድ የዓለም ዲዛይነሮች ውድድር ላይ የቀረበችው የኡጋንዳ ተወካይ በፋሽን መድረክ ላይ የተለመዱ ውበቶችን ብቻ ሳይሆን የተለየና ጥልቅ የሆነ ሰብአዊ ታሪክ ይዛ በመቅረብ የብዙዎችን ቀልብ ስባለች።

"ኪሻ" በተሰኘው የኡጋንዳ የፋሽን ዲዛይን ተቋም የተቀረፀው ይህ ቀሚስ አንዲት እናት ለመውለድ ስለምታደርገው ቀዶ-ሕክምና ወቅት የምታልፍበትን አካላዊና መስዋዕትነት የተሞላበት ጉዞ ደረጃ በደረጃ የሚያሳይ አሰራር አለው።

​ይህ አልባሳት ከስብና ፋሺያ ንብርብር ተነስቶ ወደ ጡንቻ፣ በመቀጠልም የሆድ ዕቃ ሽፋን ፣ ማህፀን እና በመጨረሻም የፅንስ ከረጢት ድረስ ያሉትን የህክምና እና የአካላዊ ሁኔታ በጥበብ ያሳያል።

የቀሚሱ የጨርቅ ቀለም ከፒችና ወርቃማ ቀለሞች ተነስቶ ደረጃ በደረጃ ወደ ኮራል፣ ቀይ፣ ማሩን እና ጥቁራማ ቀይ የሚቀያየር ሲሆን፣ ይህም እናቶች ከፅንስ እንክብካቤ እስከ ልጅ መውለድ ድረስ የሚያልፉበትን ጥልቅ ስሜታዊ ሂደት እና የህይወት መፈጠር ጉዞን በግልጽ ይገልጻል።

​በተጨማሪም በሜርሜይድ ቅርፅ በተሰራውና ንብርብር በሆኑት የቱል ጨርቆች ላይ በጥንቃቄ የተረበቡት ሉሎች፣ የብርጭቆ ዶቃዎች እና ክሪስታሎች በእያንዳንዱ የልብሱ ክፍሎች ላይ ጥልቀትና ልዩ ውበት በመስጠት የፅንስ ጉዞውን በእይታ የተሞላ አድርገውታ።

ይህ የፈጠራ ስራ በዓለም ዙሪያ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ እናቶች የሚያልፉበትን ጥልቅ የእናትነት ተሞክሮ በዓለማችን የውበት መድረክ ላይ የሚለበስ የጥበብ ስራ አድርጎ በመቀየር አዲስ ታሪክ አስመዝግቧል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

ጭር ሲል የማይወዱት የኡጋንዳው ጄነራል ከጎረቤት ተጣሉ
#ethiopia | ​የኡጋንዳው ፕሬዚዳንት ዮዌሪ ሙሴቬኒ ልጅ እና የሀገሪቱ የጦር ኃይሎች አዛዥ የሆኑት ጄነራል ሙሁዚ ካይነሩጋባ በማህበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ ባሰፈሯቸው የጎሳ ማንነትን ማዕከል ያደረጉ ጽሑፎች ሳቢያ ከሩዋንዳ መንግሥት ጥብቅ ተቃውሞ እና ውግዘት ገጠማቸው።

የሩዋንዳ መንግሥት የጄነራሉን ንግግሮች "የጎሳ ፅንፈኝነት" ሲል የኮነነ ሲሆን ክስተቱ በሁለቱ ጎረቤት ሀገራት መካከል አዲስ የዲፕሎማሲያዊ ውጥረት ተነስቷል።

በተጨማሪም ጄነራሉ በሌላ መልዕክታቸው የሩዋንዳውን ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜን “እስካሁን ካገኘኋቸው ቱትሲዎች መካከል እጅግ አደገኛው” ሲሉ የገለጿቸው ሲሆን ይህም በዲፕሎማሲያዊ እና በማህበራዊ መድረኮች ላይ ከፍተኛ ቁጣን ቀስቅሷል።

​ለእነዚህ አስተያየቶች ምላሽ የሰጡት የሩዋንዳ መንግሥት ቃል አቀባይ ዮላንዴ ማኮሎ ሀገራቸው ከእ.ኤ.አ 1994ቱ የዘር ማጥፋት እልቂት በኋላ የህዝቦቿን አንድነት ለማስጠበቅና ለማነጽ ለበርካታ አስርት ዓመታት ስትጥር መቆየቷን አስታውሰዋል።

ቃል አቀባይዋ አክለውም የጄነራል ሙሁዚ ንግግሮች ይህንን ሀገራዊ አንድነት የሚሸረሽሩና የጎሳ ክፍፍልን የሚያበረታቱ በመሆናቸው በፍጹም ተቀባይነት የሌላቸው መሆናቸውን ተናግረዋል።

ይህ የሩዋንዳ መንግሥት ይፋዊ ኮነኔ የመጣው አንድ የኡጋንዳ ጠበቃ ጄነራሉ የሁቱ እና የቱትሲ ማንነቶችን በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በተደጋጋሚ ማንሳታቸው ለሩዋንዳውያን ምቾት የሚነሳ መሆኑን በአደባባይ በጥያቄ መልክ ካቀረቡ በኋላ መሆኑ ተገልጿል።

በያፌት ገ/ህይወት

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)
#getutemesgen #getu

በመልቲሚዲያ ከአፍሪካ ለፍጻሜ ያለፉት ተለዩ

​#fastmereja I በቬትናም እየተካሄደ በሚገኘው 73ኛው የዓለም የቁንጅና ውድድር (Miss World 2026) የኮሙኒኬሽን፣ የፈጠራ እና የማህበራዊ ተፅዕኖ መለኪያ በሆነው "መልቲሚዲያ አዋርድ" ከአፍሪካ አህጉር አምስት ተወዳዳሪዎች ለመጨረሻው ፍፃሜ ማለፋቸው ይፋ ሆነ።

የውድድሩ አዘጋጆች እንዳስታወቁት፣ ከኬንያ አይቪ ትሪዛ፣ ከናሚቢያ ኤሊ አሮን፣ ከታንዛኒያ ላትሪሺያ ኢያን፣ ከኡጋንዳ ትሪቪያ ኤሌ ሙሆዛ እንዲሁም ከዛምቢያ ዶክተር አዳህ ሙሺቢ የክፍለ-አህጉሩን አምስት ምርጥ የፍፃሜ ተወዳዳሪዎች በመሆን ተመርጠዋል።

​በዚህ ዘመናዊ የዲጂታል ዘመን ውድድር ዳኞቹ ከተወዳዳሪዎቹ ማህበራዊ ፕሮጀክቶች ባሻገር፣ ያቀረቡትን የመረጃ ጥራት፣ የፈጠራ ችሎታ፣ ተፈጥሮአዊነት፣ ወጥ የሆነ የይዘት አቀራረብ እና ከተመልካች ጋር ያላቸውን ጥልቅ ግንኙነት በጥብቅ መዝነው እንዳለፉ ተገልጻል። በውድድሩ ላይ የተሳተፉት የአፍሪካ ሀገራት አምባሳደሮች ያሳዩት ከፍተኛ የውድድር ብቃት ዳኞች አምስቱን ብቻ ለይቶ ለማውጣት ከፍተኛ ፈተና እንደሆነባቸው ገልጿል።

​ለፍፃሜ ያለፉት እነዚህ አምስት ተወዳዳሪዎች ሀገራቸውን በዓለም አቀፍ መድረክ ከማስተዋወቅ ባለፈ፣ በአህጉሪቱ ያሉ ማህበራዊ ችግሮችን ለመፍታት ያቀረቧቸው ፕሮጀክቶች እና ከህዝብ ጋር ያላቸው ተደራሽነት ለዚህ ውጤት እንዳበቃቸው ተጠቅሷል። ውድድሩ በቬትናም በደመቀ ሁኔታ ቀጥሎ የሚሄድ ሲሆን፣ እነዚህ ተወዳዳሪዎች አህጉራቸውን ወክለው ለዋናው ዘውድ የሚያደርጉትን ፉክክር ዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን በቅርበት እየተከታተሉት ይገኛሉ።

የዓለማችን በዕድሜ ትንሹ ባህላዊ ንጉሥ በ34 ዓመታቸው አረፉ

በዓለም በዕድሜ ትንሹ ንጉሥ የነበሩት የኡጋንዳ ባህላዊ መሪ በ34 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸውን ጠቅላይ ሚኒስትራቸው አስታወቁ።
ኦዮ ኒይምባ ካባማ ኢጉሩ ሩኪዲ አራተኛ የአባታቸውን ሞት ተከትሎ ነበር በአውሮፓውያኑ 1995 በሦስት ዓመታቸው የቶሮ ንጉሥ ሆነው የተሰየሙት።
ይህም የዓለማችን በዕድሜ ትንሹ ንጉሥ እንዲሆኑ ያደረጋቸው ሲሆን፣ 18 ዓመት እስከሚሞላቸው ድረስ እናታቸው በተካተቱበት እና ሦስት አባላት ባሉት ምክር ቤት ንጉሣዊ ሥርዓቱ ሲመራ ነበር።

የቶሮ ግዛት የንጉሡን ሞት መንስዔ አልገለጸም። ሆኖም የአገሪቷ መገናኛ ብዙኃን አንድ የኡጋንዳን መንግሥት ሚኒስትር ጠቅሶ እንደዘገበው ንጉሡ በጠና ታመው በአሜሪካ ህክምና ሲደረግላቸው ነበር።
ቶሮ በምዕራብ ኡጋንዳ የሚገኝ እና ረዥም ታሪክ ባለው ጥንታዊ የባንቱ ባህላዊ መንግሥት የሚመራ ግዛት ነው።
ኡጋንዳ በሕዝብ በተመረጠ ፕሬዝዳንት ብትመራም፣ ፖለቲካዊ ሥልጣን ባይኖራቸውም ተፅእኖ መፍጠር የሚችሉ በርካታ ባህላዊ መሪዎች አሏት።
በዓለም የድንቃ ድንቅ መዝገብ ውስጥ የዓለማችን በዕድሜ ትንሹ ባህላዊ ንጉሥ በሚል ስማቸው የሰፈረው ኦዮ፣ ከ2 ሚሊዮን በላይ የሚገመት የቶሮን ሕዝብ ሲመሩ ነበር። ኦዮ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተመሠረተው ንጉሣዊ ሥርዓት 13ኛው ንጉሥ ነበሩ።

ሕልፈታቸውን ያስታወቁት የቶሮ ጠቅላይ ሚኒስትር ካልቪን አርምስትሮንግ ሪዎማይር፣ የንጉሡ ህልፈት ለንጉሣውያን ቤተሰቦች እና ለቶሮ ሕዝብ “ትልቅ እጦት” ነው ብለዋል።
“በዚህ ከባድ ወቅት የቶሮ ሕዝብ በአንድነት፣ በመረጋጋት እና በፀሎት እንዲቀጥል ጥሪ አቀርባለሁ” ሲሉም ንጉሣ በሰላም እንዲያርፉ ተመኝተዋል።
የቶሮ ግዛት ንጉሡን ለመምረጥ በዘር የሚተላለፍ ንጉሣዊ ሥርዓትን ይከተላል። ኦዮ በይፋ ስላላገቡ ዘውዱን ማን ይረከባል የሚለው አይታወቅም። ሆኖም ጠቅላይ ሚኒስትራቸው “የዘውዱ ሽግግር የተረጋገጠ ነው” ብለዋል።

ግርማዊነታቸው “ወራሽ የሆነ ልዑል ትተው ነው ያረፉት። ማንነቱ በተገቢው ጊዜ፣ በቶሮ መንግሥት ወግ እና ባህል መሠረት ይገለጻል” ሲሉ አስረድተዋል።
ኦዮ በሕዝብ ዘንድ የተወደዱ እና በወጣቶች አቅም ማጎልበት፣ በትምህርት እና በአካባቢ ጥበቃ እንዲሁም በኤችአይቪ/ኤድስ ግንዛቤ ማስጨበጥ ሥራዎችን ሲያበረታቱ እንደነበር ዴይሊ ሞኒተር ጋዜጣ ዘግቧል።

BBC

በኬንያ ደምቀው ያበሩት የነገ ተስፋዎች ዛሬ ምሽት አዲስ አበባ ይገባሉ🏆

በቦሌ ኤርፖርት አቀባበል ይደረግላቸዋል
#ethiopia | ከሠባት አመታት መቋረጥ በኋላ በኬንያ አስተናጋጅነት በኬንያታ ዩኒቨርሲቲ በተካሄደው ሁለተኛው የANOCA ዞን 5 የወጣቶች ጨዋታዎች (ANOCA Zone V Youth Games) ተሳታፊ የነበረው የኢትዮጵያ ወጣት ኦሎምፒያን ቡድን በውድድሩ በ12 ሜዳልያ ሶስተኛ ደረጃን ይዞ ማጠናቀቁ ይታወቃል።

በውድድሩ ሴድስት ወርቅ፣አራት ብርና ሁለት የነሐስ ሜዳልያ ያገኘው የኢትዮጵያ የአትሌቲክስ ቡድን በኬንያ የነበረውን የሁለት ቀናት ቆይታ አጠናቆ ዛሬ ምሽት 1:30 አዲስ አበባ ይገባል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን ለልዑካን ቡድኑ በኤርፖርት የእንኳን ደህና መጣችሁ የጀግና አቀባበል እንደሚደረግላቸው ያገኘነው ዜና ይጠቁማል።

በቀጣይ በማርዮት አሊያም በሌላ በተመረጠ ስነ-ስርዓት ሜዳልያ በማምጣት የሀገራቸውን ስም ላስጠሩ ወጣት አትሌቶችና ተሳታፊዎች እንዲሁም የልዑኳን ቡድን እንደየተሳትፎአቸውና ውጤታቸው ኦሎምፒክ ኮሚቴው ለሽልማት እጁን እንደሚዘረጋ የመረጃ ምንጮቻችን ጠቁመዋል።

የዘንድሮውን ውድድር በብዙ ስፖርቶች የተሳተፈችው ኬንያ በአጠቃላይ 51 ሜዳልያ ከዘጠኝ ሀገራት በበላይነት ስታጠናቅቅ ኡጋንዳ ደግሞ በ23 አጠቃላይ ሜዳልያ ሁለተኛ፣ኢትዮጵያ በ12 ሜዳልያ በሶስተኛነት አጠናቀዋል።

የኢትዮጵያ ወጣት ኦሎምፒያን ያስመዘገቡት ውጤት በቀጣይ ኦክቶበር 31 በሴኔጋል ዳካር በሚደረገው የአለም ወጣቶች ኦሎምፒክ የተሻለ ተሳትፎና ውጤት ሊያስመዘግቡ ይችላሉ በሚል ከወዲሁ ተስፋ ተደርጎባቸዋል።

✍️✍️በጋዜጠኛ ይስሀቅ በላይ(ሀትሪክ ስፖርት ኦፊሺያል)

ለ2026 የኢጋድ ሚዲያ ሽልማት (IGAD Media Award) የዳኝነት ቦርድ (Jury) አባል ሆኜ በመመረጤ ታላቅ ደስታ ይሰማኛል!
#ethiopia | በምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ-መንግስታት ባለስልጣን (ኢጋድ) ቀጣና አባል ሃገራት ከተውጣጡ የተከበሩ የሚዲያ መሪዎች ጋር በዚህ ገለልተኛ የዳኝነት አካል ውስጥ ማገልገል ፍጹም ትልቅ ክብር ነው።

እንደ ዳኝነት ቦርድነታችን፣ ዋናው ተልእኳችን ቀጣናችንን እየቀረጹ ያሉ ጠንካራ እና ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጣሪ የጋዜጠኝነት ስራዎችን መገምገም እና እውቅና መስጠት ነው።

በተለይም በፍልሰት፣ በግዳጅ መፈናቀል እና በቀጣናዊ ውህደት ዙሪያ የሚያጠነጥኑ ታሪኮችን በልዩ ሁኔታ ማጉላት ላይ ትኩረት እናደርጋለን።

የዚህን ዓመት ዘገባዎችን ስንገመግም በግሌ ያለምንም መድሎ የጋዜጠኝነት ከፍተኛውን የኤዲቶሪያል እና የስነ-ምግባር መስፈርት ለማስከበር ቃል ገብቻለሁ ።

ለዚህ ዳኝነት ያጨኝን የኢጋድ ሴክሬተሪያትን (IGAD Secretariat) አመሰግናለሁ።

በመጪው ህዳር በካምፓላ፣ ኡጋንዳ በሚካሄደው የመጨረሻ የሽልማት ስነ-ስርዓት ላይ አሸናፊዎችን እንሸልማለን ።

Melaku Brehanu

#igadmediaawards2026