(ዘ-ሐበሻ ዜና) የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን (UNHCR) ሐሙስ ዕለት ባወጣው ዓመታዊ ሪፖርት፣ በግጭት ወይም በጭቆና ምክንያት በግዴታ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር በአስር ዓመት ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ በ2025 መቀነሱን አስታወቀ። ይሁን እንጂ፣ 118 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች አሁንም ከመኖሪያ ቀያቸው እና ከሀገራቸው ተፈናቅለው እንደሚገኙ በመግለጽ፣ ቁጥሩ አሁንም እጅግ አሳሳቢ መሆኑን ተቋሙ አስጠንቅቋል።
የኮሚሽኑ የ2025 ዓለም አቀፍ አዝማሚያዎች ሪፖርት እንደሚያሳየው፣ በዓመቱ መጨረሻ በግጭት፣ በዓመጽ ወይም በጭቆና ምክንያት የተፈናቀሉ ሰዎች አጠቃላይ ቁጥር 117.8 ሚሊዮን ደርሷል። ይህ አሃዝ ስደተኞችን፣ ጥገኝነት ጠያቂዎችን፣ በሀገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን እና ዓለም አቀፍ ጥበቃ የሚያስፈልጋቸውን ሌሎች ቡድኖችን ያጠቃልላል። የኮሚሽኑ ዋና የስታስቲክስ ባለሙያ ታሬክ አቡ ቻባክ፣ ይህ ቁጥር ሊቀንስ የቻለው በርካታ ሰዎች ወደ ሀገራቸው በመመለሳቸው እና ብዙ ስደተኞች በተጠለሉበት ሀገር ዜግነት በማግኘታቸው መሆኑን አብራርተዋል። የተመድ የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር ባርሃም ሳሊህ በበኩላቸው፣ በአብዛኛው በግጭት ምክንያት የተፈናቀሉት ሰዎች አሃዝ አሁንም ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን አስገንዝበዋል።
ምንም እንኳን ከቀዳሚው ዓመት የሦስት በመቶ ቅናሽ ቢታይም በ2025 ብቻ 5.4 ሚሊዮን ሰዎች ጥገኝነት ፍለጋ ዓለም አቀፍ ድንበሮችን አቋርጠዋል። ባለፈው ዓመት ከተመዘገቡት 41.6 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዙት ሕፃናት ሲሆኑ፣ አብዛኞቹ ስደተኞች ዝቅተኛ እና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ሀገራት ውስጥ ይኖራሉ። በተለይም ኮሎምቢያ፣ ጀርመን እና ቱርክ እያንዳንዳቸው ከሁለት ሚሊዮን በላይ ስደተኞችን ተቀብለው አስተናግደዋል። ከአስር ስደተኞች መካከል ሰባቱ ከአምስት ዓመታት በላይ በስደት የኖሩ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ በድሃ ሀገራት በሚገኙ ሰፋፊ ካምፖች ውስጥ ተወስነው ይገኛሉ። ኮሚሽነር ሳሊህ፣ የሰብአዊ ዕርዳታ የሰዎችን ሕይወት ማትረፍ ቢችልም፣ ትውልዶችን ላልተወሰነ ጊዜ ለመደገፍ የታሰበ አለመሆኑን ገልጸው፣ ተቋማቸው በሰብአዊ ዕርዳታ ላይ ጥገኛ የሆኑ የረጅም ጊዜ ስደተኞችን ቁጥር እ.ኤ.አ. በ2035 በግማሽ ለመቀነስ ማቀዱን ተናግረዋል።
ሪፖርቱ አክሎም ባለፈው ዓመት በሀገራቸው ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር 68.7 ሚሊዮን መድረሱን ያሳያል። በሱዳን ያለው ቀጣይነት ያለው ጦርነት 9.1 ሚሊዮን ሰዎችን በማፈናቀል በዓለም ትልቁን የውስጥ መፈናቀል አስከትሏል። ኮሎምቢያ፣ ሶሪያ፣ የመን እና አፍጋኒስታንም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ይገኙባቸዋል። የ2026 የትንበያ መረጃዎችም ከዚህ የተሻለ ተስፋ አላሳዩም። በየካቲት ወር የተቀሰቀሰውን የኢራን ጦርነት ተከትሎ፣ እስከ መጋቢት ወር ድረስ በኢራን ውስጥ 3.2 ሚሊዮን ሰዎች የተፈናቀሉ ሲሆን፣ በግንቦት ወር አጋማሽ ደግሞ አንድ ሚሊዮን ሰዎች በሊባኖስ ውስጥ ተፈናቅለዋል። ይህ ሁኔታ ተቀባይነት የሌለው እና አዲስ የተለመደ ክስተት እንዳይሆን መከላከል እንደሚያስፈልግ ኃላፊው አሳስበዋል።
በ2025 ወደ ሀገራቸው ከተመለሱት 4.4 ሚሊዮን ስደተኞች ውስጥ 90 በመቶ የሚሆኑት ወደ ሶሪያ፣ አፍጋኒስታን እና ሱዳን ያቀኑ ናቸው። ይህ ቁጥር ተቋሙ መረጃ መሰብሰብ ከጀመረበት ባለፉት ስድስት አሥርት ዓመታት ውስጥ ሁለተኛው ከፍተኛ ቁጥር ነው። በተመሳሳይ፣ 10.3 ሚሊዮን የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ወደ ቀያቸው ተመልሰዋል። ነገር ግን ኃላፊው፣ ብዙዎቹ ወደ ሀገራቸው የተመለሱት በጫና እና ክብር ያለው ሕይወት ለመምራት የሚያስችል መሠረተ ልማት በሌለበት ሁኔታ መሆኑን አስጠንቅቀዋል። በተጨማሪም፣ ዜግነት የሌላቸው ሰዎች (በተለይም የሚየንማሩ ሮሂንጋዎች) በባንግላዲሽ፣ አይቮሪኮስት፣ ታይላንድ እና ምያንማር በብዛት የሚገኙ ሲሆን፣ ባለፈው ዓመት ዜግነት ማግኘት የቻሉት 46 ሺህ ብቻ ናቸው።
በ2024 ከነበረው 188 ሺህ የስደተኞች ሰፈራ አሃዝ በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን የገለጹት ሳሊህ፣ መንግሥታት ህጋዊ የሰፈራ መንገዶችን እንዲያስፋፉ ጠይቀዋል። አክለውም፣ "እያንዳንዱ አደገኛ የባህር ጉዞ እና በበረሃ ውስጥ የሚከሰት ሞት የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ውድቀት ማሳያ ነው፤ የዚህ ውድቀት ሰብአዊ ዋጋ የሚለካው በስታትስቲክስ ሳይሆን በሰዎች ሕይወት ነው" ብለዋል።
የኮሚሽኑ የ2025 ዓለም አቀፍ አዝማሚያዎች ሪፖርት እንደሚያሳየው፣ በዓመቱ መጨረሻ በግጭት፣ በዓመጽ ወይም በጭቆና ምክንያት የተፈናቀሉ ሰዎች አጠቃላይ ቁጥር 117.8 ሚሊዮን ደርሷል። ይህ አሃዝ ስደተኞችን፣ ጥገኝነት ጠያቂዎችን፣ በሀገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን እና ዓለም አቀፍ ጥበቃ የሚያስፈልጋቸውን ሌሎች ቡድኖችን ያጠቃልላል። የኮሚሽኑ ዋና የስታስቲክስ ባለሙያ ታሬክ አቡ ቻባክ፣ ይህ ቁጥር ሊቀንስ የቻለው በርካታ ሰዎች ወደ ሀገራቸው በመመለሳቸው እና ብዙ ስደተኞች በተጠለሉበት ሀገር ዜግነት በማግኘታቸው መሆኑን አብራርተዋል። የተመድ የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽነር ባርሃም ሳሊህ በበኩላቸው፣ በአብዛኛው በግጭት ምክንያት የተፈናቀሉት ሰዎች አሃዝ አሁንም ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው መሆኑን አስገንዝበዋል።
ምንም እንኳን ከቀዳሚው ዓመት የሦስት በመቶ ቅናሽ ቢታይም በ2025 ብቻ 5.4 ሚሊዮን ሰዎች ጥገኝነት ፍለጋ ዓለም አቀፍ ድንበሮችን አቋርጠዋል። ባለፈው ዓመት ከተመዘገቡት 41.6 ሚሊዮን ስደተኞች መካከል ከፍተኛውን ድርሻ የሚይዙት ሕፃናት ሲሆኑ፣ አብዛኞቹ ስደተኞች ዝቅተኛ እና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ሀገራት ውስጥ ይኖራሉ። በተለይም ኮሎምቢያ፣ ጀርመን እና ቱርክ እያንዳንዳቸው ከሁለት ሚሊዮን በላይ ስደተኞችን ተቀብለው አስተናግደዋል። ከአስር ስደተኞች መካከል ሰባቱ ከአምስት ዓመታት በላይ በስደት የኖሩ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ በድሃ ሀገራት በሚገኙ ሰፋፊ ካምፖች ውስጥ ተወስነው ይገኛሉ። ኮሚሽነር ሳሊህ፣ የሰብአዊ ዕርዳታ የሰዎችን ሕይወት ማትረፍ ቢችልም፣ ትውልዶችን ላልተወሰነ ጊዜ ለመደገፍ የታሰበ አለመሆኑን ገልጸው፣ ተቋማቸው በሰብአዊ ዕርዳታ ላይ ጥገኛ የሆኑ የረጅም ጊዜ ስደተኞችን ቁጥር እ.ኤ.አ. በ2035 በግማሽ ለመቀነስ ማቀዱን ተናግረዋል።
ሪፖርቱ አክሎም ባለፈው ዓመት በሀገራቸው ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር 68.7 ሚሊዮን መድረሱን ያሳያል። በሱዳን ያለው ቀጣይነት ያለው ጦርነት 9.1 ሚሊዮን ሰዎችን በማፈናቀል በዓለም ትልቁን የውስጥ መፈናቀል አስከትሏል። ኮሎምቢያ፣ ሶሪያ፣ የመን እና አፍጋኒስታንም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ይገኙባቸዋል። የ2026 የትንበያ መረጃዎችም ከዚህ የተሻለ ተስፋ አላሳዩም። በየካቲት ወር የተቀሰቀሰውን የኢራን ጦርነት ተከትሎ፣ እስከ መጋቢት ወር ድረስ በኢራን ውስጥ 3.2 ሚሊዮን ሰዎች የተፈናቀሉ ሲሆን፣ በግንቦት ወር አጋማሽ ደግሞ አንድ ሚሊዮን ሰዎች በሊባኖስ ውስጥ ተፈናቅለዋል። ይህ ሁኔታ ተቀባይነት የሌለው እና አዲስ የተለመደ ክስተት እንዳይሆን መከላከል እንደሚያስፈልግ ኃላፊው አሳስበዋል።
በ2025 ወደ ሀገራቸው ከተመለሱት 4.4 ሚሊዮን ስደተኞች ውስጥ 90 በመቶ የሚሆኑት ወደ ሶሪያ፣ አፍጋኒስታን እና ሱዳን ያቀኑ ናቸው። ይህ ቁጥር ተቋሙ መረጃ መሰብሰብ ከጀመረበት ባለፉት ስድስት አሥርት ዓመታት ውስጥ ሁለተኛው ከፍተኛ ቁጥር ነው። በተመሳሳይ፣ 10.3 ሚሊዮን የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ወደ ቀያቸው ተመልሰዋል። ነገር ግን ኃላፊው፣ ብዙዎቹ ወደ ሀገራቸው የተመለሱት በጫና እና ክብር ያለው ሕይወት ለመምራት የሚያስችል መሠረተ ልማት በሌለበት ሁኔታ መሆኑን አስጠንቅቀዋል። በተጨማሪም፣ ዜግነት የሌላቸው ሰዎች (በተለይም የሚየንማሩ ሮሂንጋዎች) በባንግላዲሽ፣ አይቮሪኮስት፣ ታይላንድ እና ምያንማር በብዛት የሚገኙ ሲሆን፣ ባለፈው ዓመት ዜግነት ማግኘት የቻሉት 46 ሺህ ብቻ ናቸው።
በ2024 ከነበረው 188 ሺህ የስደተኞች ሰፈራ አሃዝ በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን የገለጹት ሳሊህ፣ መንግሥታት ህጋዊ የሰፈራ መንገዶችን እንዲያስፋፉ ጠይቀዋል። አክለውም፣ "እያንዳንዱ አደገኛ የባህር ጉዞ እና በበረሃ ውስጥ የሚከሰት ሞት የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ውድቀት ማሳያ ነው፤ የዚህ ውድቀት ሰብአዊ ዋጋ የሚለካው በስታትስቲክስ ሳይሆን በሰዎች ሕይወት ነው" ብለዋል።
2 months ago
