ፖላንድ አሁን በዓለም ላይ ካሉ 20 ግዙፍ ኢኮኖሚዎች ተርታ ተሰልፋለች፦ ይህ እንዴት ሊሆን ቻለ?
በ1989 የኮሚኒዝም ውድቀትን ተከትሎ የፖላንድ ኢኮኖሚ አስገራሚ ለውጥ አሳይቷል። በአንድ ወቅት ደካማና ያልተረጋጋ የነበረው ኢኮኖሚዋ፣ ዛሬ በአውሮፓ ውስጥ ስኬታማ ከሚባሉት አንዱ ሆኗል።
ከአንድ ትውልድ በፊት በፖላንድ ስኳር እና ዱቄት የሚገዙት በኩፖን ነበር፤ ዜጎቿም ከምዕራብ ጀርመናውያን ጋር ሲነጻጸር የአስረኛ እጅ ያህል ብቻ ነበር የሚያገኙት። ዛሬ ግን የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ስዊዘርላንድን በመቅደም፣ ከቢሊዮን ዶላር በላይ ዓመታዊ የሀገር ውስጥ ምርት (GDP) በማስመዝገብ በዓለም 20ኛው ግዙፍ ኢኮኖሚ ለመሆን በቅቷል።
ይህ ከ1989-90 የኮሚኒዝም ፍርስራሽ ተነስተው ወደ አውሮፓ የእድገት ሻምፒዮንነት የተደረገ ታሪካዊ ዝላይ ነው - ይህም ለተራው ህዝብ ብልጽግናን እንዴት ማምጣት እንደሚቻል ትምህርት የሚሰጥ መሆኑን ኢኮኖሚስቶች ይናገራሉ።
የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደርም ይህ ዕውቅና ሊሰጠው ይገባል በሚል ፖላንድ በቀጣይ ዓመት በሚካሄደው የቡድን 20 ጉባኤ ላይ እንድትጋበዝ ፍላጎት አለው።
ይህ ለውጥ እንደ ጆአና ኮዋልስካ ባሉ ሰዎች ሕይወት ውስጥ ይንጸባረቃል። በበርሊን እና በዋርሶ መካከል በምትገኘው ፖዝናን ከተማ ውስጥ መሃንዲስ የሆነችው ጆአና፣ በአሜሪካ ለአምስት ዓመታት ከቆየች በኋላ ወደ ሀገሯ ተመልሳለች።
"ወደ ፖላንድ ከተመለስኩ በኋላ የሚናፍቀኝ ነገር እንዳለ ብዙ ጊዜ እጠየቃለሁ፣ እውነቱን ለመናገር ግን ተቃራኒው ነው የሚሰማኝ" ትላለች። "በብዙ ዘርፎች ከአሜሪካ ቀድመን እንገኛለን።"
ኮዋልስካ በፖዝናን የሱፐር ኮምፒውቲንግ እና ኔትወርክ ማእከል ውስጥ ትሰራለች። ማእከሉ በፖላንድ የመጀመሪያውን አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ፋብሪካ እያለማ ሲሆን፣ በአውሮፓ ህብረት ከሚደገፉ አስር የኳንተም ኮምፒውተሮች አንዱ ጋርም እያገናኘው ይገኛል።
በፖዝናን ቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ ከተመረቀች በኋላ በአሜሪካ ማይክሮሶፍት ውስጥ የሰራች ቢሆንም፣ "የተልዕኮ ስሜት" ይጎድላት እንደነበር ትናገራለች። "በተለይ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ረገድ ቴክኖሎጂው በፖላንድ በሚገርም ፍጥነት እያደገ ነው፤ ለዚህም ነው መመለሱ በጣም የሳበኝ" ትላለች።
ከድህነት መውጣት
ለቡድን 20 ጉባኤ የቀረበው ግብዣ ትልቅ ትርጉም ያለው ቢሆንም፣ እስካሁን በንግድ ቡድኑ ውስጥ እንግዳ ሀገር ሙሉ አባል የሆነችበት አጋጣሚ የለም። ሆኖም ግን አሃዞቹ የራሳቸውን ታሪክ ይናገራሉ፦ በ35 ዓመታት ውስጥ የፖላንድ የነፍስ ወከፍ ገቢ በ2025 ወደ 55,340 ዶላር አድጓል፣ ይህም የአውሮፓ ህብረት አማካይ 85% ነው።
በ1990 ከነበረበት 6,730 ዶላር ሲነጻጸር ግዙፍ ዝላይ ሲሆን፣ አሁን በዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) መረጃ መሠረት ከጃፓን (52,039 ዶላር) ጋር እኩል ደረጃ ላይ ትገኛለች።
ፖላንድ እ.ኤ.አ. በ2004 የአውሮፓ ህብረትን ከተቀላቀለች በኋላ፣ ኢኮኖሚዋ በአማካይ በዓመት 3.8% አድጓል፤ ይህም ከአውሮፓ አማካይ 1.8% በእጥፍ ይበልጣል።
እንደ ማርሲን ፒዮንትኮቭስኪ ገለጻ፣ ለዚህ ስኬት ቁልፉ አንድ ምክንያት ብቻ አይደለም። ዋነኞቹ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦
ጠንካራ ተቋማት፦ ገለልተኛ የዳኝነት አካል፣ ፍትሃዊ ውድድርን የሚያረጋግጥ የፀረ-ሞኖፖሊ ተቋም እና የባንክ ቀውስን የሚከላከሉ ጠንካራ ደንቦች።
ሙስናን መከላከል፦ ለተቋማቱ ጥንካሬ ምስጋና ይግባውና እንደሌሎች የቀድሞ ኮሚኒስት ሀገራት ኢኮኖሚው በሙስና እና በባለሀብቶች አልተመዘበረም።
የአውሮፓ ህብረት ድጋፍ፦ ከህብረቱ የተገኘው በቢሊዮን የሚቆጠር ዩሮ እርዳታ እና የጋራ ገበያ ተጠቃሚነት።
ፖለቲካዊ ስምምነት፦ የርዕዮተ ዓለም ልዩነት ሳይገድባቸው፣ ሁሉም የፖለቲካ ኃይሎች ወደ አውሮፓ ህብረት የመግባት የረጅም ጊዜ ግብ ላይ ተስማምተው መቆየታቸው።
"ፖላንዳውያን ወዴት እንደሚሄዱ ያውቁ ነበር" ይላሉ ፒዮንትኮቭስኪ። ምዕራባውያን ለ500 ዓመታት ያዳበሩትን የተቋማት አሰራር እና ህጎችን ፖላንድ በአጭር ጊዜ ወስዳ ተግባራዊ አድርጋለች።
የሶላሪስ ኩባንያ ስኬት
በ1996 በፖዝናን የተመሰረተው የሶላሪስ ኩባንያ፣ ዛሬ 15% የገበያ ድርሻ በመያዝ በአውሮፓ ግንባር ቀደም የኤሌክትሪክ አውቶቡስ አምራች ነው።
ይህ ኩባንያ የፖላንድን የስራ ፈጣሪነት እና የፈጠራ ብቃት ማሳያ ነው። እ.ኤ.አ. በ2011 ገና በአውሮፓ የኤሌክትሪክ ቴክኖሎጂ ባልተለመደበት ወቅት ምርቱን በመጀመሩ የቴክኖሎጂ መሪ መሆን ችሏል።
ፈታኝ ሁኔታዎች
የኢኮኖሚ እድገቱ ቢቀጥልም፣ ፖላንድ አሁንም እንደ ዝቅተኛ የልደት መጠን፣ የህዝብ ቁጥር እርጅና እና ከገጠርና ከተማ ያለውን የልማት ልዩነት የመሳሰሉ ፈተናዎች ከፊቷ አሉ። ሆኖም እንደ ካዚሚዬርዝ ፋላክ ያሉ ወጣቶች ሀገሪቱ ያላትን ተስፋ በማየት እዚያው ለመቆየት መርጠዋል። "ፖላንድ ተስፋ ያላት ሀገር ናት" ይላል።
ምንጭ፦AP / DH
በ1989 የኮሚኒዝም ውድቀትን ተከትሎ የፖላንድ ኢኮኖሚ አስገራሚ ለውጥ አሳይቷል። በአንድ ወቅት ደካማና ያልተረጋጋ የነበረው ኢኮኖሚዋ፣ ዛሬ በአውሮፓ ውስጥ ስኬታማ ከሚባሉት አንዱ ሆኗል።
ከአንድ ትውልድ በፊት በፖላንድ ስኳር እና ዱቄት የሚገዙት በኩፖን ነበር፤ ዜጎቿም ከምዕራብ ጀርመናውያን ጋር ሲነጻጸር የአስረኛ እጅ ያህል ብቻ ነበር የሚያገኙት። ዛሬ ግን የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ስዊዘርላንድን በመቅደም፣ ከቢሊዮን ዶላር በላይ ዓመታዊ የሀገር ውስጥ ምርት (GDP) በማስመዝገብ በዓለም 20ኛው ግዙፍ ኢኮኖሚ ለመሆን በቅቷል።
ይህ ከ1989-90 የኮሚኒዝም ፍርስራሽ ተነስተው ወደ አውሮፓ የእድገት ሻምፒዮንነት የተደረገ ታሪካዊ ዝላይ ነው - ይህም ለተራው ህዝብ ብልጽግናን እንዴት ማምጣት እንደሚቻል ትምህርት የሚሰጥ መሆኑን ኢኮኖሚስቶች ይናገራሉ።
የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደርም ይህ ዕውቅና ሊሰጠው ይገባል በሚል ፖላንድ በቀጣይ ዓመት በሚካሄደው የቡድን 20 ጉባኤ ላይ እንድትጋበዝ ፍላጎት አለው።
ይህ ለውጥ እንደ ጆአና ኮዋልስካ ባሉ ሰዎች ሕይወት ውስጥ ይንጸባረቃል። በበርሊን እና በዋርሶ መካከል በምትገኘው ፖዝናን ከተማ ውስጥ መሃንዲስ የሆነችው ጆአና፣ በአሜሪካ ለአምስት ዓመታት ከቆየች በኋላ ወደ ሀገሯ ተመልሳለች።
"ወደ ፖላንድ ከተመለስኩ በኋላ የሚናፍቀኝ ነገር እንዳለ ብዙ ጊዜ እጠየቃለሁ፣ እውነቱን ለመናገር ግን ተቃራኒው ነው የሚሰማኝ" ትላለች። "በብዙ ዘርፎች ከአሜሪካ ቀድመን እንገኛለን።"
ኮዋልስካ በፖዝናን የሱፐር ኮምፒውቲንግ እና ኔትወርክ ማእከል ውስጥ ትሰራለች። ማእከሉ በፖላንድ የመጀመሪያውን አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ፋብሪካ እያለማ ሲሆን፣ በአውሮፓ ህብረት ከሚደገፉ አስር የኳንተም ኮምፒውተሮች አንዱ ጋርም እያገናኘው ይገኛል።
በፖዝናን ቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ ከተመረቀች በኋላ በአሜሪካ ማይክሮሶፍት ውስጥ የሰራች ቢሆንም፣ "የተልዕኮ ስሜት" ይጎድላት እንደነበር ትናገራለች። "በተለይ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ረገድ ቴክኖሎጂው በፖላንድ በሚገርም ፍጥነት እያደገ ነው፤ ለዚህም ነው መመለሱ በጣም የሳበኝ" ትላለች።
ከድህነት መውጣት
ለቡድን 20 ጉባኤ የቀረበው ግብዣ ትልቅ ትርጉም ያለው ቢሆንም፣ እስካሁን በንግድ ቡድኑ ውስጥ እንግዳ ሀገር ሙሉ አባል የሆነችበት አጋጣሚ የለም። ሆኖም ግን አሃዞቹ የራሳቸውን ታሪክ ይናገራሉ፦ በ35 ዓመታት ውስጥ የፖላንድ የነፍስ ወከፍ ገቢ በ2025 ወደ 55,340 ዶላር አድጓል፣ ይህም የአውሮፓ ህብረት አማካይ 85% ነው።
በ1990 ከነበረበት 6,730 ዶላር ሲነጻጸር ግዙፍ ዝላይ ሲሆን፣ አሁን በዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) መረጃ መሠረት ከጃፓን (52,039 ዶላር) ጋር እኩል ደረጃ ላይ ትገኛለች።
ፖላንድ እ.ኤ.አ. በ2004 የአውሮፓ ህብረትን ከተቀላቀለች በኋላ፣ ኢኮኖሚዋ በአማካይ በዓመት 3.8% አድጓል፤ ይህም ከአውሮፓ አማካይ 1.8% በእጥፍ ይበልጣል።
እንደ ማርሲን ፒዮንትኮቭስኪ ገለጻ፣ ለዚህ ስኬት ቁልፉ አንድ ምክንያት ብቻ አይደለም። ዋነኞቹ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦
ጠንካራ ተቋማት፦ ገለልተኛ የዳኝነት አካል፣ ፍትሃዊ ውድድርን የሚያረጋግጥ የፀረ-ሞኖፖሊ ተቋም እና የባንክ ቀውስን የሚከላከሉ ጠንካራ ደንቦች።
ሙስናን መከላከል፦ ለተቋማቱ ጥንካሬ ምስጋና ይግባውና እንደሌሎች የቀድሞ ኮሚኒስት ሀገራት ኢኮኖሚው በሙስና እና በባለሀብቶች አልተመዘበረም።
የአውሮፓ ህብረት ድጋፍ፦ ከህብረቱ የተገኘው በቢሊዮን የሚቆጠር ዩሮ እርዳታ እና የጋራ ገበያ ተጠቃሚነት።
ፖለቲካዊ ስምምነት፦ የርዕዮተ ዓለም ልዩነት ሳይገድባቸው፣ ሁሉም የፖለቲካ ኃይሎች ወደ አውሮፓ ህብረት የመግባት የረጅም ጊዜ ግብ ላይ ተስማምተው መቆየታቸው።
"ፖላንዳውያን ወዴት እንደሚሄዱ ያውቁ ነበር" ይላሉ ፒዮንትኮቭስኪ። ምዕራባውያን ለ500 ዓመታት ያዳበሩትን የተቋማት አሰራር እና ህጎችን ፖላንድ በአጭር ጊዜ ወስዳ ተግባራዊ አድርጋለች።
የሶላሪስ ኩባንያ ስኬት
በ1996 በፖዝናን የተመሰረተው የሶላሪስ ኩባንያ፣ ዛሬ 15% የገበያ ድርሻ በመያዝ በአውሮፓ ግንባር ቀደም የኤሌክትሪክ አውቶቡስ አምራች ነው።
ይህ ኩባንያ የፖላንድን የስራ ፈጣሪነት እና የፈጠራ ብቃት ማሳያ ነው። እ.ኤ.አ. በ2011 ገና በአውሮፓ የኤሌክትሪክ ቴክኖሎጂ ባልተለመደበት ወቅት ምርቱን በመጀመሩ የቴክኖሎጂ መሪ መሆን ችሏል።
ፈታኝ ሁኔታዎች
የኢኮኖሚ እድገቱ ቢቀጥልም፣ ፖላንድ አሁንም እንደ ዝቅተኛ የልደት መጠን፣ የህዝብ ቁጥር እርጅና እና ከገጠርና ከተማ ያለውን የልማት ልዩነት የመሳሰሉ ፈተናዎች ከፊቷ አሉ። ሆኖም እንደ ካዚሚዬርዝ ፋላክ ያሉ ወጣቶች ሀገሪቱ ያላትን ተስፋ በማየት እዚያው ለመቆየት መርጠዋል። "ፖላንድ ተስፋ ያላት ሀገር ናት" ይላል።
ምንጭ፦AP / DH
5 months ago
